장음표시 사용
561쪽
stare, astacum fluviatilem esse, quem Galli screvise appellant
Quo magis error praeclari illius autoris L I B. de aquatilib. con uincitur, qui Ineptissimam, & a naturali alienissimam astacitormam exh1buit, quae locustae etiam quadrare nullo modo potest ut ex eodem Aristotele, & ex praecedente capite colligere facile est. Idem autor credit adultum astacum a Latinis ele
phantum dictum, & Pliiiij elephantum astaci del1neationi plane
conuenire, sed quam inepte ista accommodet, confydera quaeso studiose lector. Inter marina, 1nquit ex Plinio, sunt elephanti locustarum generis nigri, pedibus bisulcis. Ego verὁ pro pedibus bisulcis quaternos intelligo, quos duo etiam brachia utrinque sub sequuntur. Addit praeterea brachia duo, binis articulis, singuliscque forficulis denticulata, quae in astacis cernimus. Nam sin illa grandia astaci brachia, binis articulis intercipiuntur, & denticulatis forcipibus bisulcis armata sunt. Haec sunt noui illius autoris Verba. Primum in astaco quem depinxit quaterni pedes bisulci non sint, imo nulli, sed omnes articulis tantum intercepti & inungues siue et MM desinentes Quare aut delirasse ipsum oportatuit an pingendo astaco, aut qui bisulci pedes dicantur non intel lexisse. Ipsie vero secum pugnat,qui elephanti descriptionem astato accommodans, pedes bisulcos quaternos se intelligere ait, alio autem in loco qui eum quem modo citaui praecedit, duos tantum bifidos astacis pedes tribuit. Pedes inquit, utrinque quatuor habent, quorum duo priores in extremo bifidi sunt ad incessam, alij duo natatui magis inseruiunt. Deinde duo brachia in eius iadem astaci delineatione binis articulis, singulisque forficulis denticulata nusquam comparent, sed illa sunt reliquis quaternis cracsiora duntaxat, in singulos ungues siue πλη- desinunt, quae altera parte vel serrata, vel hirsuta spectantur. Quare quod proastaco proposuit, neque locustae neque astaci formam apte refert, sed potius commentitia res est. Praeterea hoc docere non est,
sed studiosis imponere, aliud pictura, aliud verbis demonstrare'
Ad astacos veros redeamus, quos ex pictura nostra facile & vere agnosces, & eosdem siue adultos, siue non adultos cum elephantis Plinij esse existimabis, ex iis quae in superioribus diximus. h in
Iaeuibus locis nascuntur ut ex Aristotele citat Athenaeus, locustae 1 M.f. in asperis & petrosis, neutri in lutosis. Quare in Ellesponto & circa Thasum nascuntur astaci, circa Sigeum & Atho locustae. Theophrastus eodem teste prodidit astacos, locustas, siquillas senectu
562쪽
nem inter malacoderma recensuit, quo in loco pro perperam legitur οποι χρ χων, Vt ex contextu apparet. Tῶ ο κουρις, ει' os υ occos, o praνος , λέων ἡ ἀμ γεν ει oνω διιοιπερ Κμειζων δ ες, o λεων τῆ α ς. Aristoteles nullam omnino mentionem 2 '' fecit .Plinius Lis. IX,nominauit xantum. Cancrorum genera carabi,
dit,qua a similibus secerni possit: Leones, inquit, quorum brachia cancris si1milia sunt,reliqua pars locustq.Ex quibus verbis quisnam sit
verus leo post longam diligentemque omnis generis crustatorum inuestigationem certo me cognouisse existimo, qui cum minime co- temnendus,imb spectatu dignissimus esse videatur, paulo susus qualis sit exponam. Λεώ a Graecis dicitur,ita a Latinis leo a colore flavo, vi arbitror,quo coloratus est,dum Viuit,& e mari captus educitur, &quod hirsiitus sit. Astaco corporis specie assinis est, sed brachia longiora habet,forcipes tenues &latiusculos,quoru scisiura maior quam in ullo alio crustatorum genere pro corporis ratione.Tuberculorum qui in elephantis sunt loco brachi villis vestiuntur & aculeata sunt. Pedes tres, qui proxime brachia sequuntur longiores sunt,aculeati, in calcaria terminati, ultimus exiguus, breuis & tenuis, neque acu-- leis, neque pilis munitus. Praeterea ab astaco dorsi aculeis differt, qui-
563쪽
quibus cum locusta conuenit. Vtrinque cornua duo longissima te-miissimaque habet. item aliam fronte breuia,inter quae Vnum e m dia fronte eminet acutum,neutra parte serratum,hςc sunt oculorum propugnacula,qui cornei sunt, & prominent. Corpus totum vndulatum est,instar panni ex hircorum camelorumque pilis contexti, camelorum vulgo appellamus. Cauda perinde ac in astacis in pinnas quinque desinit, sed lineis magis distincta. Captus leo circa Lerinum insulam quae nunc insula D. Honorati dicitur, non procul ab Antipoli,ad me missus est. Haec qui cum Plinij verbis conferet,ex brachiis cancris similibus,locustae corpore leonem esse quem depinximus facile iudicabit. Ex cancris enim permulti brachia pro corporis magnutudine longa habent,hirsuta,forcipata corporis locustae figura longa est,cauda ex tabellis constat,dorsum aculeatum quae in leone nostro expressa spectantur.Non minus absurde de leone quam de astaco loquitur autor libr.de aquatilib.nam quemadmodum astacum adultum, a Latinis elephantum dictum fuisse credit, ita Graecos astacis grandibus nomina immutasse,& leones potius quam elephantos appellare maluisse:nam AE tianus, inquit, eam desci iptionem tribuit leoni quam Plinius elephanto. Esto idem sit leo AEliani&elephatus Plinij, an proptera recte concludetur eundem esse Plinij elephantum &leonem 3 Sic enim ille concludit. Constat igitur leonem eundem es.se piscem quem elephantum.Non vides Plinium hunc ab illo aperte distinxisse Nam cum Plinius de elephantis dixisset paulo post leones 'Τρ ' 's' subiunxit,& notam diuersam addidit,quorum brachia. inquit, cancris similia sunt,reliqua pars locustae. Alius est isitur Plinij elephantus,alius leo quem hoc capite expressimus.
E Q U ITVR 'ris κουρίδων genus quod tertium post
locustam N astacum ab Aristotele numeratur, Gara cum Cicerone & Plinio squillas conuertit, Cicero lib. I I. de Natura Deorum squillam parua vocat, ε κωμJ Piis Aristotelis Plinius vero Lis. X DCrusta fragili in- cap. inclutis rigentes oculi, locustis squillisque magna ex parte sub eodem IV unimeto prae 4nri eminent,& LIB. ix. Coeunt locustae, uillae,cacri ςπ' Ore. Athenaeus autor est a Sophrone & Epicharmo , ου ας dictas a Si- δε- monide Ide tradit κο δις a cVitis magnitudine nominataS
απηνέ ο.dictς sunt carides a dictione 6ρα,id est,a capite: maximam
564쪽
enim corporis partem caput Occupat. Quod elymum si verum sit, non possum non mirari Galenum,qui L I B. V I I I. de usu partium malacostraca omnia capite trucarit: nam cum initio libri in quibusdam solum id fecisset: Tοῖς ουδερονον ἐς de collo & capite loquitur
H ηθών G, - των προαρ Γν πινχ6ων, ἐξω- ν -υον FH, δι--ποτως caeliθι τ θυραυ τε χώsoν ενθα, ἐυias ἐπιγιν απλυb G τις - με- Οργμα. Sed & cancris & aliis crustatis caput deest, partem vero quae sensibus &motionibus a voluntate pendetitibus praeest, illi sane in thorace sitam habent, in qua omnes sensuum sedes habitant. Ac maluit Galenus quantum ad animantes istas attinet, in Aristotelis sententiam discessionem facere, qui e corde sensummotumque omnem tanquam e fronte manare credebat,quam iis caput tribuere, ut ipsius verba clare ostendunt: nlς θ' ο Ο Φ, ηψαν ὁ ἐγ- κεφαλος, τουτ' ἐν επιινοις εA A GA γοις ε μαγον, ris o τίν εο βυ- ώοι- cpq 0. ν ει μη εγκεφαλόε ερον, in a κουρδία τουτω απάύων ο χη. Itaque
quod in nobis cerebrum est, id sit in aliis animantibus pars illa ad quam quae dicta sunt,scilicet sensus & motus referantur : aut si cerebrum non est,certe cor omnium horum principium fuerit. At quod cancris caput sit, sed indiscretum alibi diximus. Quod squilla, pluraq; alia malacostraca caput habeant,& discretum,& piscium cςterorum modo ab aliis partibus distinctum sensus ipse demonstrat, qui
balaenae & multa alia huiusmodi vel capite omnino carent, vel eius solummodo rudimentum habent. Quod vero balaena in eo ad umero recensetur,mendosum esse puto: neque enim balaena ex genere crustatorum, neque capite caret, sed id habet discretum & disti iustum. Quare χολήβ nam ea inter crustata a veteribus nominatur)vel aliquod aliud assine crustati piscis nomen reponere oportet. Sed ad squillas referatur oratio. Harum tria genera constituit Aristote Πλη. dehin tes, sunt κυ φαs, id est, gibbae, κραuονες, crangines vertit GaZa, sunt mm i i, & paruae , quae maiores nunquam sunt. Nos species plures facimus, quia ad tres superiores referri omnes non possunt, ut squilla lata,
alia quae caelata est& glabra, praeterea quae μMus dicitur, nulli rectiusquam squillarum generi attribui potest, ut suis locis deinceps explicabitur.
565쪽
tae damus,ut ab alijs distinguatur, nec id sine exemplo. Nam Archestratus autore Athenaeo αλααλ tib. Me δους appellavit,quanquam locustas, astacos, caridas confudisse videatur,qui; tamen secernenda esse & specie differre ostendit Athenaeus. Squilla lata nostris incognita est,& ob id Liguribus orchetia nominatur. Si quis ob simile corpo ris speciem cum locustis potius quam cum squillis annumerandam censeat,vel hoc uno refelli poterit,quod locustis pedes ultimi in forfices terminantur, quos chelas vocant, quibus squili, carent autore
Aristotele. Squilla igitur lata locustarum est magnitudine, sed latior Puri
multo & magis depresso corpore & hirto,in fronte ossa duo,utrinque unicum,in ambitu serratum, in quibusdam acutius,in aliis latius his pinnae duae alligantur.inter haec, duo enascuntur cornua initio articulata, circa medium bifida, ut ex duobus quatuor fiant, tenuia, non valde longa. Os & oris appendices ita habent ut in locusta. Brachia duo habet cum aculeis, veluti clauis eminentibus,pedibus maiora non bifida quae in os flectuntur,quibus cibum ori tanquam manibus admoueant. Haec qui bisulca non esse videbant,pedibus annumerabant,ut quinque pedes csse dicerentur. Sed hoc squillis proprium est chelis carere, harum autem vice brachia maiora pedibus habere.Pedes utrinque quaterni sunt,ut in locustarum & cacrorum generibus. Oculi parum prominent,ob id conditi videntur,frons quadrata de latior quam in ullo crustatoru genere Tumores multi per dorsum spa si sunt ex quibus extant tubercula,quorum summa pars adeo rubet vi carbunculos in annulorum pala inclusos esse dicas. Cauda tabelia
566쪽
tis quinque constat, & in pinnas totidem desinit,in caudae supina parte appendices sunt, ad ova reponenda quemadmodum in locusta. Eadem modo coit,& aestate parit,internaque omnia similia habet. In coenosis locis vivit,argumento est quod sordida lutoq; obsita e mari extrahitur,carne est molli ut astacus. Rara est apud nos, Massiliae alia quando capitur.In Africa frequentissima est,& maxima,quam si vidisset Apicius ille V p. o qui squillarum praegrandiu causa in Africam nauigarat,non tam cito ad suos rediisset: illic enim conspectis squillis paruis,execratus prouinciam ita regredi institi ut terram illam non attigerit. Sunt qui deArchestrato id narrent.Explodenda est eorum sententia qui squillam lata quam depinximus ursum esse crodunt, cum ursum videatur Aristoteles cum cancri. numerare,ut suo loco dicemus.
V Α M Hic proponimus nostri cicadam marinam vocant,alij cicadam marina eam esse opinatur,quam postea μὴ esse demonstrabimus. Eam de qua nunc agimus cicadam potiore ratione nominandam esse censiuimus,ob maiorem cum cicadis terrestribus similitudinem .squillam vero tum quod supradictae similis sit, tum quod brachia priora indiuisia habeat,qua nota squillas a locustis & cancris secerni diximus,cqlatam vero ut ab aliis internoscatur.nam quinque tabellis costat & dorso egregio naturae artificio varie caelatis dc sculptis ut in pictura expressimus. Squilla haec tota rubet, ossa utrinque habet in fronte, in ambitu serrata, acuta,veluti squilla lata, quibus
567쪽
annexa sunt pinnς veluti alae,cornua duo habet,brachia duo in diutis a quibus ori cibos admouet: pedes quaternos,circa Os appendiceS,internaSpartes,Caudae pinnas easdem quas locusta, magnitudine vero differt: nam dodrantalem magnitudinem vix superat.Carnis substantia asiaco similis est. Cicadae marinae neque Aristoteles,neque Pli- IAH. q. 9. ius meminerunt in iis qui extant libris. Sed A. lianus Latine conuersus his verbis. Est etiam cicadarum genus marinum,quarum maXime pars carabi similitudinem speciemque gerit, veruntamen cornua, non similiter atque ille magna, nec aculeos habet, pinnae ipsius exiguae terrenarum similes sunt. Hominum plerique idcirco ab eo se abstinent quod facram existiment. Seriphij in retia vel fortuito delapsam non sane retinent,sed mari reddunt, atque etiam mortuam flentes & sordidati humatione afficiunt,quod eam dicant Perseo Iouis filio, quem ipsi summa religione colunt,consecratam esse. Hanc squillς speciem esse puto,quam antiqui cammarum siue gammarum vocaverunt autoribus Athenaeo,Plinio, Columella. Ac primum cammarum ex genere squillarum esse probauimus ex Athenaeo capite de astaco. Deinde inter incrementi parui pisces eum recesuit Columella
LIB. V I I I.&Iuuenalis. Si tibi dimidio confrictus cammarin ovo Sat . . Ponitur.
Postremo color idem manifestius ostendere videtur,magis rubesin hoc quam in ullo alio crustato,siue crudus sit, siue coctus, quique colorem mulli maxime refert,cuius rei autorem habeo Martialem. Immodita tibi laua tegunt Chrysendeta multi
Concolor in nostra cammare lance rubes.
T UI ILP ΑΓΓ ONEΣ Squillae vocantur ab Aristotele, Ny--bist.& ab eodem nonnunquam squilla μὴ dicitur,cran-gines Latine a GaZa dicuntur, ab Italis gambaro dia
568쪽
vetere appellatione suilles. Est haec squilla palmi maioris longitudine,crusta tenui contegitur, taui,candida, nonnunquam ex albo parum rubescente,cocta vero tota rubescente, in star cornu pellucida, habet e dorso enatum cornu in fronte, serratum, sursum recurvum,
illius denticulatae asperitates in superiore & inferiore sunt parte,non in lateribus veluti in astacis 55 squillis latis. Oculi cornei sunt satis prominentes, quibus subiecta pars caua est cochlearis modo. Co nua quatuor habet, duo bene longa,tenuia,flexibiliaque,his alia duo breuiora in summo diuisa. E lateribus veluti alae exoriuntur paruae, albar,radio siue aculeo innixae. Os & oris appendices cuiusmodi sunt in locusta & astaco. Pedes quinos habet, praeter hos brachia duo qui in calcar terminantur, pedes terni qui haec sequuntur parum diuisi sunt, bini& vltimi indiuisi. Posterior pars pro reliqui corporis craiassitudine & magnitudine longa, septem tabellis constans , in pinnas quatuor desinit,e quarum medio extat aculeus latior quam in squilla gibba. Supinae caudae appendicibus, coeundi pariendique modo,
partibus internis a superioribus non differt. Carne tenera est,dulci, bonique alimenti,satis nutrit,hecticis & atrophia laborantibus cibus utilissimus. Squillam V βονα nos recte repraesentasse demonstrare oportet. Ac primum cum crustatorum animantium quatuor sint genera ut prius ex Aristotele ostendimus, nulli potius quam squillarum generi subiici hinc perspicuum est. Ea enim quam exhibemus lamis est, locusta toto dorso aspera, chelas ante pedes non habet ut astaci,cauda est protensia non rotundo corpore & sine chelis, non est igitur ex cancrorum genere. Quare squillam esse necesse est non latam quidem, neque caelatam, ut corporis species & laeuitas sine ullac latura ostendunt,neque paruam quae maior nunquam fiatmam ea
longe minor est,quam paulo post exhibebimus, neque gibbam quia
gibbo caret. His omnibus accedit nota certissima ab Aristotele tradita qua squilla crango a similibus internoscatur, γ in v v κυφν - - πε ρυγα τε ιυρα, εχ o ώ ν κράφ πῖε Det. ειφ' εκοιτνοι is
ο κυφη συ. Squilla gibba caudam habet,& pinnas quatuor, totidem Crangon in utraque caudae parte,quarum medium in utrisque spunosum est siue aculeatum, sed in crangone latum, in gibba acutum. Haec nota in utraque squilla,& crangone de qua nunc agimus, & in gibba de qua mox,euidentissima est &verissimam esse comperiet,qui putas a nobis squillas cum vivis contulerit Haec Butquc fidem faciunt squillam crangonem recte nos ab aliis
569쪽
O G NITIS squillis latis, casatis, crangonibus facile est reliquas duas agnoscere: gibba enim suo gibbo,& parua,sua paruitate satis sese produnt. κυφη a Graecis,a Gaza gibba squilla recte vocatur: a nostris caramot,addiscrimen cragonis quam caramote appellant. A Santonibus de lasante,quod aegris plurimum soleant apponere. a Parisiensibus cheuretes, a Rhotomagensibus salecoques. Gibbae squillae crangonibus tenuiores sunt,maximς in cauda extrema, in fronte cornu gestant Veluti crangones, magnum pro corporis ratione. Oculos,alas, pedes, cornu Ohoris appedices,interna omnia similia crangonibus habe caudae initium in tumorem erigitur,unde illi nomen,ab hoc tumore cauda tenuior ει gracilior esse incipit:in pinnas quatuor desinit harum medium acutius est quam in crangonibus vedustum est,qua nota,& gibbo a crangonibus squillae distinguuntur. Hyeme prςsertim capiuntur maxima copia in Santonum litoribus, carne sitiat dulci & tenera. Vivae colore sunt fusco minusque albo, quam crangones,COctς rubescunt. Devoratur a reliquis piscibus,sed mortem suam grauiter Vlciscuntur:cornu enim elatu & sursum re curuum palato deuorantium infigunt,& sic necat, unde squilla hac pro esca utuntur piscatores:ab ea lupum interfici cecinit Oppianus: tib.,. . - 1quillae inquit, exiguς & imbecillae fortissimum hostem dolo peritam untdupum sua voracitate insignem:nam cum neque fugere, neque aequo marte dimicare possint, deuoratae acuto frontis cornu
medium palatum ita vulnerant,ut etiam si initio id negligat lupus,
570쪽
Oςὐ όροις ἡ μορ C. Non negarim squillam crangonem cornu idem efficere posse, sed cum squillis paruis id tribuat Oppianus, de gibbis potius intelligendum censeomam quae minimae sunt, cornu carent. Eam quam proposuimus squillam sibbam esse conuincit tumor ille caudae initio,medius inter c udet pinnas aculeus acutior & angustior quam in crangone,magnitudo qua paruas squillas su8erat,a quibus etiam cornu frontis discernitur. Elixantur gibbar squillae in aqua & ex aceto eduntur. Vel in fari sine friguntur.hectici. in cibo mirum in modum conferunt,& longe delicatiores salubrioresque fiant quam locustae vel allaci.Non minus adferunt conuiuis διασώμ, θεου quam locustae.
rum 3 μινον γένος, rationem mox subiungens. αυδα
γαρ si γ- μεί, quia maiores nunquam inici pos . sunt. Sed hic animaduertendum est Z' υρο- ιχικμον γόνος,id est squillam paruam,& ε υαδιον LI B. v. de Histo, nimal. non idem esse ac γυμοιρον,quod etiam squillam paruam idem Gaza co- 1. Uertit LIB. Im. de Histor. animal. Quare cum tria sint quae squillae paruae nomine interpretetur Gaza ου τῶν ' ραν suuκ ον γε--S a gin, ε si υμαρον, ex ea conuersione qui in Latino Aristox. magis versatus fuerit,facile in magnum errorem induci posset. Nam γαμαρον non est ex squillarum genere:chelas enim habet astaci modo, qua de refusius suo loco.Paruam squillam de qua hic loquimur,nostri ciuiae vocant,digiti minimi est magnitudine, capite pro corpusculi magnitudine crasso & lato sine cornu quo a gibba differt, alioqui cauda tenui,paruo gibbo,oris appendicibus,caudae pinnis, internis partibus gibbς periimilis,punctis aliquot variatur,colore est dum vivit obscuro,cocta tota rubestit. Carne est dulcissima, ut ob nimia dulcritne quibusdam fastidio sit:vix enim ullum aliud cibi genus dulcius hoc degustaveris. Cum crusta & pedibus integra frigitur. sunt qui priusquam coquant,in sartagine perforata pedes Vrunt, deinde in aqua