장음표시 사용
551쪽
star holothuriorum testis alienis adnascitur, & maxime purpuris. Pars exterior dura est & rigidiuscula, spissiorque quam in aliis urticis, cirros breuissimos in ambitu habet, ex interioribus eius partibus silum longum deducitur purpureo colore tam iucundo tamque florido infectum, ut cum pretioso illo purpurae succo certet. Verisimile est hanc urticam purpurae adhaerentem a cane Herculis demorsam fuisse, quae tam excellenti suauique colore rictum dentesque canis illeuerit, ut negarit puella quam deperibat Hercules fore unquam eum optati compotem, nisi prius eo colore insectam vestem dedisset. Inde purpurae colorem inuentum fuisse. Etenim si mortuam purpuram dentibus arripuit canis, iam una cum vita succus ille evolarat, si vivam, ea undique ita munita est, tum testa clauata, tum capitis operculo, ut Undique ab omnibus ini uriis tuta sit. Praeterea purpura tanta est duritie, Ut dentibus canis robustissimi minime cedat. Sed de ea re siue fabulosa sit siue historica, statuat quiuis pro arbitrio. Haec Vrtica de qua nunc agimus, duriore est carne, quam ob causam a nostris reiicitur.
552쪽
DE PISCIBV SDe Vrticae quinta specie.
R TIC A S solutas diximus vulgi lingua potes nuncupari,ex iis est quae a Liguribus capelta di mare,a Mas, siliensibus capeau carnu vocatur, quasi dicas pileum' marinum,& pileum carnosum a figura. Etenim pars; una veluti fungosse quaedam mascta,rotunda,caua,in medio perforata,purpurea veluti fasciola ambiente, pileum plane refert,altera parte polyporum pedibus similis est: octo enim pedes habet crassiusculos extremis partibus quadratos in acutum desinentes, nullas interiores partes distinctas habet. Corpore est adeo pellucido & splendido ut oculos offendat & hebetet. Circa Magalonam plurimae reperiuntur,maxime aestate,quae tum dissoluuntur & in liquorem abeunt d1ffluuntque glaciei modo,si diutius manibus tractes. Ad eam magnitudinem accreseunt ut pileos quibus viatores Vti solent,superent. Pruritum in pudendis & uredinem in manibus de Oculis mCUent, atque acrimonia sua venerem sopitam vel extinctam pxcitant,qua maxime de causa cum urticis numerandae sunt. De alia
553쪽
EA N UT XX. N Sinu Agathensi vidimus eam quam hic exhibemus urticae speciem,quae supradictis substatia,vita, viribus I similis est,quatuor duntaxat pedes habet seu frondes
3otius longiores quam ullae aliae urticae, satis apte fo- -ου- iis achanti comparari posjunt: in altera parte lineas aliquas habet stellatim dispositas Quam procul absent a veritate qui hanc urticam & superiorem pro pulmonibus marinis usurparunt,suo loco demonstrabimus,nec minus errant qui urticas Cum ho-lothuriis dc tethyis confundunt, cum toto genere disterant,quamuis Aristoteles holo- thurijs & tethyis urticas subiunxerit.
554쪽
s iam explicato superest ut ad secudum amr t alamur,quo continetur ea quae a Graecis cit appellatur,id est, molli testa ope ta,quq Plinius crustis intecta & crustata vocat, vulgus crustacearquod tegmentum noni aeque durum ac densium habeant ac M quς φήη',id est,tosta dura & sidicea inisguntur neq; molle, veluti siquam si pisces,vel ij qui molles nominantur,sed durius mollibus Sc tenuius Ostracodermis Ea, inquit Aristote. ,. p.,o. res,partem solidam seris,molle carnobimq; intus continent Solidum illud fragile non collissile est,quale cancrorum genus &locustarum Plinius tamen locustarum crustam stagilem dicit.Hoc aquatilium bestiarum genus latissimὸ patet,estq; Varium admodum &multiplex nam magnitudine,sipecie,figura,asiperitare,laeuitate distinguntur. Uliata etiam distant. Nam in Italia, maxime in fontibus & rivulis reperiuntur cancri non dissimiles nostris marmoratis.Ibidem & in Gallia, . ia GHssime in fontibus & rivis Capturur astaci maritimis minores. Cru- statis autore Galeno, inest salsus succuSauntque omnia durae carnis ideoque concoctu dissicilia sunt, multumque nutriunt,prius in aqua dulci elixa. Horum caro quemadmodum & ostreorum ventremisistit,quando in aqua prius elixa succum falsum deposiverint De horum plurimis hoc libro tractabimu . Sed prius admonendus lectorta vetereS nominaquCdam consed stς, Vt, Cancri nomen aliter atquet aliter usurparunt PliniuS pro generς sic usus est. Cancrorum genera carini, astac, matae, paguri, hzracleotici leones & alia ignabilio
555쪽
corpus, quibusq; cauda deest.Illud vero animaduersione dignum est, quod Aristoteles scribit solis cancris ex crustatis caudam deessero G ἔπινοs μν, τάν τοιουτωνευο λοπυγον, inquit,quod falium esse λυτ νία conuincit. Nam cancri omnes caudam habent, sed corpori applicatam, quam non extendunt nisi foeminae, cum eam partem ovorum copia distentam habent. Componitur autem cancrorum cauda ex quinq;
tabellisί sic enim appellamus τους κλους crustas sectas & congestas, ocet Ooc Ab tabellatos) sed hae in acutum desinunt non in pinnas, Ut in locustis. quia cancri cauda non natant,verum in ea oua deponunt conseruant,in eadem est excrementorum exitus. Huiusmodi cum sit caudae usus & c5positio, non video cur cauda dici non possit,etsi perpetuo non promineat,neq; extenta sit. Quae vero ab Aristotele ratio adfertur,nil il necessarid mihi videtur concludere: differunt, inquit, locustae a cancris,l locustae caudam habeant, qua carent cancri,MOniam locustis Vt nantibus cauda utilis est: natant enim,caudae Vt paumulis innitentes cancris vero inutilis,quia terrenam vitam agunt, cauernas'; subeut. At squilla lata pedes habet & graditur,cauda tamen non caret item cancellus pulpurarum,buccinorum, cochlearu testas subit, illicq; degit, nihilominus tamen caudam longam habet & extentam, ut ipsemet Aristoteles scripsit.Quare rectius dicemus cacros appressam,ne ingressum impediat. ATOR VM Quatuor sunt summa genera autore Aristotele,locustς,astaci,squillae, cacri. Primum locustas,reliqua deinceps exequemur. Dicitur locusta a Giscis quem etia ας ν Vocauit Archestratus,ut ex Epicharmo confirmat Athenaeus.
556쪽
Dicta etiam est locusta καψ uos a Graecis eodem Athenaeo aUt ore. A nostris langouste, a Liguribus ala usta, ab aliis Iantiarina. Locusta
duo habet cornua ante oculos magna,initio aspera & aculeata: deinde rotunditate praepilata,In exortu crassissima,quae paulatim magis ac magis ita gracilescunt, ut tande in tenuissimum cirrum dessi
nan in omnem quo partem pili instar flecti possint. initio quaternis
articulis distincta sunt, ut cum nullus ingruat metus recto meatu cornibus ad latera porrectis,in pavore iisdem erectis oblique in latera procedant. His alia duo cornua articulata, laeuiora, minora, tenuiora subsiunt, quibus pisciculos, ut opinor, allicit & venatur Oculi cornei semper prominentes &exerti, in obliquum mobiles, aculeis acutissimis firmissimisque Vtrinque tanquam propugnaculis muniti. Oris lateribus additae appendiculae tanquam parui hcdes ad tutelam. Dorsum asperrimum est & aculeatum, veluti e fronte aculeus magnus eminet. Inde illa Tiberij Caesaris crudelitas qui apud Capreas locusta os piscatori dilacerari iussit. In lateribus branchias habet veluti e pilis coagmentatas, pedes plures
quaternis: quia sanguine carentia pluribus mouentur notis quam quatuor, siue terrena sint viscolopeiadrae multipedae, siue aquatilia , ut mollia S crustata. Sunt igitur locustis pedes utrinque quini annumeratis extremis chelis, quas Gaza modo forcipes demtic uiatos, modo brachia forcipata interpretatus est . proprie
est o γυξ ungula,& dicitur λτὶ τίν δονυχων Nων, de animalibus qui
bus bifida est ungula, quas τέ--λη, -ὶ τ
μ νον ι K'Inde igitur accepta significatione chelas in crustatis dixe runt non unico aculeo constantes, sed duplici & articulato veluti
in forfice. Flectuntur omnium pedes in obliquum, chelae vero introrsum.Cauda tauis & sine aculeis ex quinque tabellis contexta,in pinnas quinque desinens natandi causa ei quasi remo locusta inni ritur, estque in ea situm totius corporis robur, quod experieris si ea parte locustam apprehendas:nam valida frequentique agitatione e manu elabitur,nec nisi cauda corpori appressa,vel e cornibus suspe-sam retinere queas.Differt mas a foemina,qubd foemime primus pes
duplex,marisimhlex. Praeterea in caudae supina parte foemina appendices pinnis similes, duplices habet ad contegenda & conseruanda oua,mas simplices dc paruas Sunt & qui magnitudine corporis
distinguant,vi foeminae maiores sint,mares minores. Postremo mari
in nouissimis pedibus veluti calcaria maiuscula prominent, acuta quae scemina parua habet,&iquiora. Locustis bini sunt detes magn in lateribus positi cotra quam in caeteris piscibus, in ore caruncula linguae specie,sequitur gula breuis. Hanc ventriculus membraneus excipit, cuius ostio tres infixi sunt denticuli duo aduersi, reliquus infra. Inde intestinum ex ventriculi latere simplex, pari semper crassitu
557쪽
crassitudine in caudam terminatur,qua excrementa excernit, & oua edit. Praeter ista in locustis mcatus est, qui a pectore pendens in anum terminatur,in sceminis vulva est, in maribus seminis receptaculum:
hic meatus iuxta carnis cauum continetur, ita ut media caro inter intestinum & meatum sita sit,meatu, carnis cauum, intestino conuexum contingente. Hoc meatu,mas a foemina non differt: nam in v-troque a pectore pendet,tenuis est, candidus, humorem quendam pallidum intra se continens.Haec Aristoteles. quae vera esse docet diffectio, nisi quod in foeminae meatu qui pro vulva est, non semper humor pallidus in est,sed oua quiet cocta rubescunt, unde corallum appellant nostri,quo tempore melior est locusta. Capitis colliq; testa subtus tota perforata apparet Coeunt locustae more quadrupedum retro meientium , scilicet ut foemina caudam supinam exponat, mas suam superponat & applicet: coeunt vere iuxta terram,oua Vtero gerunt tribus mensibus, Maio,Iunio,Iulio.Deinde oua in appendicibus illis supinae partis caudς reponunt,quς deinde vermium more augentur. Locustis omnibus vita diuturnior est,crusta exuuntur qua madmodum angues senectute,id quod consulto a natura famam cst crusta enim densor reddita motum impedit,eique veluti grauiori oneri succumbentes locustae longe segniores ad motum redduntur. iis igitur excrementis quae in eam abibant, in aliam quae subest gigneq-dam absumptis,formaque a superiore accepta,illa alimentis destituta siccior efiicitur,facillimeque colliditur. Testaceis idem non eue nit,quia loc ina non mutant,sed stabili in sede vivunt. Locustae cartaniuorae fiunt, muraenas interimunt & Vorant, contra a polypis vincuntur, cibos ore Conterunt. hoc Ostendit oris constitutio,&gulae
angustia, ledi non possunt nisi sub cauda, durae sunt carnis & disti
cilis concoctu,quae superiora,teneri Ora sunt,quae caudae proxima,duriora,candida.Nostri ore & ano diligentet stupa obturatis,ne succus interior estiuat,in furno assant,alij in feruente aqua elixant, alij crusta spoliatas in frusta diuidunt,aromatis,aceto codientes, apiique foliis aspersis. Dorion quidam apud Athenς tam festiue admodum di Iibras.
xit locustam tria in se habere, διοι G , Cωχί ,-θεω M, id est,
exercitationem,edulium, & contemplationem. Quum enim integra mensis apponitur, frangendis pedibus & brachiis, thorace diuellen do,cauda distrahenda,manus oculique exercentur, tum edulium est cibusque conuiuis non ingratus. Interea mirabilis & ingeniosa spe statur animalis huius fabrica, cornua mobilia tum ad praetentan dum iter tum ad pugnandum, item aculei, magna toto in dorso &capite asperitas tum ad propulsandas, tum ad inferendas iniurias, articulorum vincula, tabellarum connexus,quae omnia imitati milites ZZ 3
558쪽
loricas suas fabricati sunt. Hic,inquam, triplex fructus ex locusta integra apposita percipitur in conuiuio minime muto,& in quo non solum corpus cibo potuque reficitur, sed animus doctis sermonibus lepore aliquo semper conditis recreatur.
dicuntur, id est, non destillantes sed abunde fluentes, quod tubercula plurima tum alba, tum purpurea guttarum siue lachrymarum specie forcipibus inspersa habeant, nominabant etiam Attici
pro se cM,Vt autore Athenaeo. GaZa gammaros conuertit,vulgi Italici appellationem ut opinor,secutus: dicitu enim. ι=umam, vel cambaro. Non sum tamen nescius gaminari vocabulum vetustum esse & Latinum, ut apud Martialem. Concolor in nostra gammare lance rubes. Dis Sed gammarus squillarum species erat veteribus Romanis. Athenaeus. Κάμωροι. Γαί -- εν ηβας γαμω Θι δ' ἐπὶ τουτοις βω-
mari. Epicharmus in nuptiis hebes, praeterea,bocae,smarides, aphye, gammari. Horum etiam Sophron meminit in muliebribus mimis. Est autem squillarum species, & ita a Romanis vocantur. At astacus non squillarum sed locustarum potius generis esset:nam,ut Aristoteli placet,locustissimilis neque multis notis ab iis dissidet. TO; b
559쪽
b γενος 3 τοῖν Ἀραβων. ημὶ τουτωίτερον 5 - ν-α κάν. Crustatorum animalium primum genus est locustarum, S huic simile aliud astacorum. Praeterea nullus est opinor, qui υμμώρους & idem esse neget, at has
in ' GM , υώδεες , ,2-, ο et ' λα-όχψ Z isti ' - χω ox αγο ν. Quod si Latinam ἡ α si appellationem desideres, eum plane esse arbitramur,quem Plinius elephantum appellat,a magnitudine opinor & longitudine pedum & brachiorum. Id ex eius pictura perspicuum est. Elephanti locustarum generis nigri, pedibus quaternis , bisulcis: praeterea brachia duo, binis articulis, singulis forficulis denticulatis. Quae omnia tam astaco conueniunt, Vt
nulli magis: etenim specie & longitudine corporis locustis similes sunt, sed colore differunt: sunt enim nigri, id est, purpurei siue violacei coloris exaturati, pedibus bisulcis, brachiis duobus, forficulis denticulatis, ad eorum discrimen qui pedes quidem habent, sed
simplices, ut locusta, & chelas sine denticulis. Sed astacum nostro more fusus describamus, a Gallis & Normanis homar, a Romanisgammam, vel cambaro di mare, a Venetis anta se, a Genuensibus tombardo , a Graecis huius temporis a Constantinopolitanisiicci da vel lichuda vocari audio, ab Illyricis larantola, a nostris lan-grout vel screuice de mer. Astacus corporis habitu astaco fluviatili, quem Galliesreuice vocant, simillimus est, magnitudine & colore dissidens nam marinus multo maior est, vidi aliquando forcipis partem alteram, quae libram aquae caperet: Colore est, dum uiuit,purpureo exaturato, sed una cum vita coloris nitor evanescit, maculis variis ut caeruleis, rubris, candidis notatur. Cochus totus rubet, Ut cru stata omnia. Cornua duo ante oculos habet, intio articulata, longa, tenuiora, quam locusta sunt & alia duo breuiora. E media fronte existit aliud paruum, utrinque serratum, latius, obtusiusque quam in squillis, in quibus est tenue acutissimumque. Pedes situ numeroque a locustarum pedibus non distant, bini forcipibus proximi bisulci & hirsuti, chel, gl brae sunt, magnae, binis articulis distinctae, rostris auium similes: harum pars superior mouetur, inferiore immobili , veluti in crocodili maxillis. Interiori parti maiora tubercula assi xa dentium specie, quam ob causim denticulatos forci pes appellant. Cauda, ut in locusta, ex tabellis contexta est , in pinnas desinit sed duriores. Dentes duo veluti locusta habet, carunculam pro lingua. gula, ventriculus, partesque internae Omnino similes. Vt ostendamus nos verum Aristotelis astacum repraesentasse,& vehementer errasse autorem lib.de aquatilibus, qui longe
560쪽
alium ab astaco crustatum piscem exhibuerit, aut potius somnia-rit: adscribam integram Aristotelis descriptionem αὶ et φροιςικί, ex libro quarto de historia animalium,ut melius omnia intelligi post sint. Astaco, inquit, nitet color nigro asperso. Primum inferiore loco octo pedes habet utrinque quaternos, deinde duos magnos, utrinque si1ngulos, multo maiores, in extremo latiores, quam locusta, sed inaequales: dextri enim extremum latum est, prominens &tenuet sinistri crassius & rotundius, utrunque tamen indiuisum est, superiore & inferiore parte, veluti maxilla dentes habens, sed de, xter pes paruos omnes & serratos, sinister in summo serratos, inter nos veluti maxillares,inferiore in parte quatuor & continuos, superiore tres & non continuos. Aliquando contra euenit, ut post ipsemet annotat, ut quod sinistro tribuitur, dextro insit & contra. Vteriaque pes superiorem partem mouet, & ad inferiorem astringit, uterque inferiore situ extrorsus obtortus est, unde Drula ψωνυχοι ab lib. s. Epicharmo dicti sunt, teste Athenaeo , tanquam ad capiendum &premendum nati. Supra horum magnorum exortum duo alij parui existunt, hirsuti , ore paulo inferiores. paulo adhuc inferiores sunt branchiae, circa os veluti ex pilis multis compactae, quae asidue mouentur, duos paruos & hirsutos pedes ad os adducit, qui S adnata quaedam tenuia gerunt. Dentes duos habent astaci locustae
modo, superiore loco cornua multo breuiora & tenuiora quam locusta , quatuor item alia his forma quidem similia, sed breuiora &tenuiora. Supra haec oculi parui & breues, non ut in locusta magni, frons quasi quaedam acuta & aspera. Supra oculos extat latior, quam locustae . denique facies acutior, &pectus latius quam locustae, carnosius & mollius. Octo pedum inferiorum,quatuor in summo bifidi se ni, utrinque scilicet bini magnis chelis propiores, reliqui quatuor, utrinque scilicet bini minime. Cauda quinque tabellis constat, quam id est, collum vocari scripsit Aristoteles, nisi mendosus sit locus, sequitur sexta illa pars latior. Interiora, in quibus sceminae prius pariunt, quam ova edant, quatuor sunt hirta, quibus singulis spinae singulς breues ad exteriora prominent. Pectus,
corpusque totum laeue est, non quemadmodum in locustis asperum. Foeminae & maris in hoc genere nullum est disserimen. Etenim mas&foemina utcunqne contigerit alterutram chelarum maiorem ha
talabent, utransi e Mualem nunquam. Et alibi idem Aristoteles. Lo
custae , cancrique omnes chelam dextram grandiorem valentioremque habent. Astaci soli non hanc vel illam, sed alterutram, ut sors tulerit. Quis dilucidius unquam rem ullam expressit , quam astacum Aristoteles his verbis3 His adde inter omnes doctos constare