장음표시 사용
141쪽
ferentia riscensionalis est disserentia inter Ascensionem rectam& obliquam. Eademque de Descensione obliqua sunt intelligenda.
In Sphaera Parallela, ubi Horimn Ho cum AEquatore E coin
cidit, unumque ex motas diurni parallelis constituit, illorum Ρoli nempe ianith& Mundi dilus etiam coincident: adeoque haec Sphaerae positio selis ad binos Terrae Polos degentibus
competit; omniaque Coelestia per motum diurnum circulos AEquatori parallelos describentia, describent etiam circulos m-riranti parallelos. Unde nullus erit permotum hunc diurnum Ortus aut occasus,
nullaque adeo in hac Sphaera Astensio D scensiove, nullusque Meridianus, cum hic per Polum locique verticem traducatur; cumque hi duo in hac Sphaera coincidant, circulum nequeunt determinare, quolibet verticali Meridiani nomen pari jure sibi vendicante. Solis vero phaenomena ex motu Terrae annuo oriunda, in Sphaera parallela conspicua, Prop. xxxIII. Lib. I. explicata sunt; competentia nempe alterutrius Poliincolis. In Systemate vero apparenti patet Solem, dum ad illum ab .mquatore Polum declinat qui Zenith occupat, perpetuo conspici, semestremque diem constituere; sicut ex adverso semestrem esse noctem, dum Sol ad alteras . Equatoris ac proinde Horimniis
partes declinat; dieique & noctis initia incidere in Solis ingressus in puncta AEquinoctialia.
Sit ae hq Ilus, cujus centrum T, li adcb, AEquator eq. Sum tur in hu)us superficie locus quivis I, cujus Latitudo est I e arcus Meridiani inter ipsum & 2Equatorem intemceptus. Sit concentrica Sphaera Coelestis, jus Poli, AEquator, & Meridianus B, A, E R& BEAQ respondeant Polis, AEquatori,&Meridiano Terrestribus. Sit loci I Zenim χ&Nadir N; nempe in rectae TI productae interfectionibus cum superficie sphaerica Coelesti. Quare Ho circulus in Sphaera maximus super polos Z & N descriptus est loci Horizon, & Meridiani arcus o Best Altitudo dili conspicui a supra Horizontem, quem aio similem esse arcui I e, Latitudini nimirum loci. Nam quia A & a sunt Policirculi R et, est sper Prop. X. Lib. I. Sphaeris. Theod) angulus B T Erectus; &ob eandem rationem angulus ZTo est rectus. Si ergo ab aequalibus E TR ZTo auseratur communis angulus Z TR
142쪽
liqui ET Z, B τυ erant aequales. Et igitur per Ρrop. xxxm. El. 6. arcus ei, Bo, quibus illi finitarit ad centrum, sunt similes. Q E. D.
Crepusculum est crepera illa sive dubia Lux ante Solis ortum &post ejus occasum. Si nulla esset circa Tellurem Atmosphaera, neque ullus Aurae AEthereae Soli proximae splendor, quamprimum
per Telluris motum diurnum quilliat in illius sim cie focuq in
Telluris umbrani volveretur, Vel qdainprimum Sol motu apparenti diurno ii, fra ejus loci HoriZontem descenderet, merae enent tenebrae; fiuippe Spectator 1 radiis Solaribus relictus luce desti tueretur: Verum non tantum Sol, sed & Soli proxime circum fusa aura AEtherea silliusque quasi Atmosphaera accenn) etiam splendet; cumque haec oriendo aut occidendo tempus majus insumat quam ipse Sol, ante Solis ortum Aurora mahi festa circulari figuraenitetur, surgens in claritatem figurae eiusdem, quae est istius siegmenti circuli hactenus orti Atmosphaerae Solaris, & diversa prorisus ab illa, quae ab illuminatione Atmosphaerae Terrestris ab ipse
Sole secta procedit: Quod & de Crepusculo post Solis occasum similiter est intelligendum. Verum quia materia splendens ob solis viciniam nunc magis nunc minus splendet, Crepusculi hinc orti termini non erunt usque adeo certi, mesertim cum conjungatur cum alia potentiorique Lucis hujus creperae cauti. Nam postquam Τelluris incola supernciei insistens ultra Ludis metas in Telluris lim bram revolvitur, Τelluri circumjecta Atmosphaera, latis longe supra ream expallia, etiamnum illuminatur, locutiique observatoris radiis reflexis illustrat. Haec etiam causa subinde mutatur, prout plures aut pauciores in Atmosphaera suspenta reperiuntur particular.
radiis Solaribus reflecteiadis aut aliter ad nos detUrquendis idonea ;& prout particulae hae in majorem aut mitiores h bmergunt altitudinem, quod ab Aeris squippe fluidi cui innatand gravitate per Ba- rost pium indicanda pendet. Nam si pmpe Terrae superficiem humiles admodum Grerent, statim etiam & hae, paulo post cum
loco cui incumbunt in umbram revolutae, radios Solares non amplius exciperent: Si vero aut rarae admodum in expanso spatio natarent, aut lumini detorquendo parum idoneae, lumen Solis aut non omnino aut saltem tenuissimum & movendo sensui vix suffciens ad nos mitterent; sicut revera experimur in expanso illo omni ex-tia Glluris umbram, quod licet perpetuo radiis Solaribus pateat)tam debile lumen versus nos remittit, ut vix illius nomen sun
Cum ex utraque causa Crepusculi duratio varia sit, observatione tamen constat Diluculi matutini initium plerumque fieri, cum jam Sol non amplius quam I 8 insta HoriZontem deprimitur; & vespertino Crepusculo finem imponi, cum Sol ad similem profundi
143쪽
tatem pervenit. Tycho quidem depressionem Solis, quae Crepustulo terminum ponit, I 6 esse vult: Alii ad I9 usque hanc extendunt; donec nimirum Fixae minimae cerni possint. Cassinus ex propria observatione ad I tantum hanc extendit. Raceto ex sua hanc aliam mane, aliam vespere, & diversis anni tempestatibus diversam
Crepusculo cognatum videtur Lumen istud ab oculatissimo D. C laeti primum Anno 1683. paulo ante IEquinoctium Vernum vespere observatum, a Sole orientem versus secundum Eclipticam protensum. Sequentes observationes ipsius D. Cassisi & D. Furio evicerunt Lumen hoc ab utroque Solis latere diffundi secundum Eclipticam sere, sed ordinario ab hac ad septentrionem potius quam ad meridiem deflactere. Forma est utrinque acuminata; cuspides binae a Sole nunc magis nunc minus distantes, initio duobus Signis aut paulo amplius a Sole remotae, & post tres annos distantia in tria Signa aut etiam ICO excrevit: ejus latitudo est ultra aci prope Hori Zontem: nequit vero Phaenomenon hoc conspici ubilatissimum est; nempe ad ipsum Solem secundum latitudinis circulum. Rus latera sunt sere recta, nonnihil quandoque circa medium, Solem inter & alterutram cuspidem, gibba; angulo nunc majore nunc minore ad invicem inclinata. Angulus hic in mediocri sua quantitate circiter ΣΙΦ . Ex hisce patet maenomenon hoc Luminosum
simul cum Sole iisdemque passibus per Eclipticam moveri: quod &de utraque cuspide etiam verum est; nisi quatenus hae per totius incrementum aut decrementum a Sole magis minusve distant. Clari tas ejus est Viae Lacteae Caudaeve Cometae claritati haud absimilis, hujusque instar translucens; in medio major, Versus extrema minor, sensim deficiens, & in circumfuso caeruleo Coelesti exstincta : Unde diversis Observatoribus pro oculorum acie, eodem tempore & loco
diverci magnitudinis, & pro Coelo puro aut turbido, Crepusculi proprie sic dicti & lucidiorum Sydemin absentia vel praesentia, magis minusve extensa varieque terminata, mane semper debilior quam vespere apparet. Lumen hoc propter crepustula pernoctia nequit media aestate in resionibus prope alterutrum Polum conis
spici; mane & vespere egusdem diei circa mediam hyemem silente Luna) videri potest: ita locis prope AEquatorem idem quovis anni tempore fiet. In locis quibus is eo clarius videtur, quo ad Hori Zontem erectum magis; quippe ex Crepustulo & Vaporibus prope HoriZontem haerentibus magis exstans: adeoque in regionibus histe Borealibus optime videtur mane post AE quinoctium Autumnale, ineunte stil. Octobri; & vespere, exeunte Februario;
Ecliptica, secundum quam protenditur, tum sinitio & fine Crepusculi tunc brevissimi in ad Horigontem magis erecta; punctis AEquinoctialibus in illo constitutis. Corpus aut potius corpustulorum congeries in cujus haec sunt
144쪽
Phaenomena, videtur Lentis forma Solem ambire ', ut D. Hatio conjecit. Planum per Lentis aciem est in Eclipticae plano, aut saltem non procul ab illo: ipsa acies inter orbitas Veneris & Telluris, ast huic propior. Particulae istud lenti forme spatium replentes sui Atmosphaerae Solaris particulae, de quibus modo dictum) Iumen Solis reflectendo praedictam speciem producere videntur: Annulus enim, cujus oppositae lacies planae sunt & parallelae, Ellipseos spe- cicin prae se ferret, versus cuspidos obtusiorem quam Phaenomenon hoc. D. Cassisi particulas hasce Solis lumen remittentes, spatio hoc contentas, pro innumeris Planetis habet, cum separatae, Planctarum instar, motus suos circa Solem exerceant; quo modo Lumen hoc matutinum & vespertinum ab innumeris Planetis ortum ducit, sicut Via Lactea ab innumeris Fixis. D. Hatio Lumen hoc Mundo coaevum esse suspicatur: C laus e contra, brevi ante primam ejus observationem a se factam natum esse, atque illud duobus ante annis non exstitisse, cum in loco, quem tum obtinere debuit, Coelo intentus Cometam oculis se quentor intueretur. Illud vero antea exstitisse, posteaque evanuisse latis ducit verisimile ex historiis antiquis, quae illud describere videntur: praesertim vero ex observatione D. . Chil e , qui illud proculdubio vidit, ut patet ex ejus descriptione pag. 18 l, I 84.. in monito ad calcem Lubri, quem sub titulo Britanniae Baconicae idiomate Anglico Anno I 66 I. edidit; quippe codem in loco, iisdemque constellationibus, quibus ista anni tempestate nunc apparet. Rus verba latine reddita haec sunt: Aliud insuper est, quod Mathematicorum observationi commendatum voltimuN; rimetrum Mense Februario,
pauloque ante O post hune sicut per plures annos observavi) circa
horam sextam a Meridie, cum Crepusculum Horizontem Iam pene deseruit, Semita Luminosa a Crepusculo versus Pleiadas po= ecta, tua que quasi contingens, se mane videndam praebet. Semata haec quavis tempeuate jerena videtur; optime autem illum Nocte. Et paulo post: Credimurique Phaenomenon hoc olim exstitisse, O dehinc semper ad dictam anni tempectatem amariturum. AI qtum nam sit illius causa edi natura, conjecturis assequi nequeo; sed pon rarum indagini relinquo.
explicare, o que s cies, Cosmicum nempe, Achron um ct
In praecedentibus actum in de vero ortu & occasu syderum; astensu nimirum supra Horirontoni certi loci, & descensu infra eundem, sive potius depressione dati Horirantis infra sydus, & elevatione eiusdem supra illud; atque istud quidem absque ulla Solis consideratione. Comparandi vero jam sunt ortus & occasus Syd rum cum motu Solis pcr Eclipticam, adeoque cum luce diurna Diqitigoo by Corale
145쪽
& cum Anni Τempestatibus. Hisce enim signis veteres Agricolae& ex eorum traditionibus Scriptores rei rusticae, nec non & Medici, Poetae & Historici sunt usi ad Anni Tempestates designandas, qui proinde sine harum vocum explicatione intelligi non possunt. Tres vulgo numerantur species ortus & occasus Metici, Cosmicu A raucus & Heliacus. Oriri Cosmice vulgo dicitur Stella, quae oritur oriente Sole, & occidere Cosmice, quae occidit oriente Sole; adeo ut ortus & occasius Cosmicus idem sit ac matutinus, quasi principium diei artificialis, sive Solis ortus idem sit qui Mundi ipsius.
oriri vcro & occidere Acb vce vulgo dicitur Stella, quae oritur vel occidit occidente Sole; adeoque Achronycus ortus vel occasus idem sonat atque vespertinus. Replerus vero hasce voces alio sensit accipiendas contendit; ita nempe ut oriri & occidere Comice idem sonet quod supra Horirontem ascendere, vel infra illum descendere; oriri vero aut occidere ACMonne sit idem quod oriri aut occidere in Solis opposito, sive in altero Acro aut termino Noctis: quo sensu& Ptolemtieus & ad hunc usque diem Astronomi plerique Planetam Achronycum appellant, cum est Soli oppositus& tota nocte su bdus : Adeo ut oriri Achronyce sit, ut vulgo, idem quod oriri occidente Sole; occidere vero Achronyce idem sit quod occidere oriente Sole; qui occasus vulgo Cosmicus dicitur. oritur Stella Heliace, quando quae prius latebat sub radiis Solis, sic ut eodem fere tempore cum Sole & oriretur & occideret, postridie e radiis Solis emersit in tantum, ut Sole latente sub Horti Zontem ipsa primum cerni possit, jamjam vel occubitura sub H rigontem vel exstinguenda superventu lucis diurnae. Occidit vero Stella Heliace, quae cum prius. Sole non multum infra Horizontem merso, adhuc cerneretur supra, jam in tantum se condidit Solis r diis, ut postridie orta ex HoriZonte, vel occubitura sub illum, cerni amplius non possit. Si nullum esset crepustulum, ortus hic & Occasus ejusdem stellae Heliacus qui rectius Apparitio & occultatio dicerentur) non nisi per unicum diem ut plurimum inter se distarent. Nam in illo casu Stella vel ante Solis ortum conspiceretur, si ejus ascensio obliqua in dato HoriZonte vel tantillo minor esset quam ca Solis, vel post ejus occasum cerneretur, si tantillo major. Immo si nulla prorsus esset Atmosphaera, stellae minimae vel intemdiu ipso Sole lucente conspicerentur. Ratio enim, cur nunc non apparent, haec est: Atmosphaerae particulae a Sole fortiter illustratae tam vividam stipatamque lucem in oculum spectatoris effundunt, ut
retina saliudve si quod si visus sensorium) debili admodum stellulae
imagine prorsus non moveatur, illamque proinde non videat. Quod si nulla esset Atmosphaera Telluri circumfusa, nec circumjecta ulla I errestria corpora quae lumen reflectant; si Solis radii directi ab oculo arcerentur, oculus a radiis corporis aut valde lucidi aut sortiter illustrati similiter atque nunc noctiij vacuus stellas minimas clare videret, nisi hae sub Atmosphaera Soli circumfusa laterent:
haec enim cum Sole corpus unum lucidum constituunt. Cum vero Pro Diuitigio by COOule
146쪽
pro in inore Stellae claritate majore opus sit depressione Solis infra HoriZontem, ut ea cernatur; patet occasum Heliacum citius fieri& Ortum tardius. Ac primo, opus est totali Crepustuli abolitiono seu Solis depressione 18 V, ut Stellae minimae cernantur : pro sextae magnitudinis Stellis cernendis opus erit depressione Solis II ', &ita denuo, donec ad primae magnitudinis Stellas cernendas, in Hori Zontis ea Plaga quae ad Solem est, opus sit Solis demersione Ix Planetae clariore plenioreque fulgentes luce tanta non opus habent , adeo ut Marti & Saturno Gradus tantum II debeantur; Jovi & Mercurio circitor Io: Veneri vero cernendae s demeris sonis necessarii vulgo habeantur; quamvis haec etiam splendente Sole non raro cernatur, licet non adortum vel occasum Hel lacum. Verum haec in Planetis pendent a varia illorum a Tellure distantia,& pleniore orbe minusve pleno inferiorum. Stellae omnes Fixae sub Zodiaco sitae, item Ρlanetae superiores Saturnus, Iupiter & Mars, quos nempe Sol motu annu0 versus orientem 1acto antevertit, oriuntur Heliace mane, paulo ante Solis ortum; nempe paucis post diebus quam Cosmice oriuntur: occidunt vero Heliace vespere; paulo nempe ante quam Achronyce occidunt. Luna vero, quae Solem perpetuo antevertit, oritur Heliace vespere; cum nempe nova ex radiis Solaribus emergit: occidit vero Heliace mane, cum jam vetus ad conjunctionem cum Sole properat. Inferiores vero Venus & Mercurius, qui aliquando Solem antevem tunt, aliquando versus occidentem post Solem relinquuntur, sicut
Lib. I. fuse est ostensum,) quandoque Heliace oriuntur mane, cum nempe retrograd i sunt; quandoque vespere, cum directi; quod & de occasu Heliaco similiter est intelligendum. Fixae vero, longe extra Zodiacum versus Polum elevatum positae, possiant uno eodemque
die simul & oriri & occidere Heliace, aliasque subire vicissitudines hujusnodi orisis & occasius respectu ; ut consideranti patebit.
Graeci & Romani olim utebantur Anno ad Solis motum non eXacto; unde fiebat ut nunc praevenirent Solem, nunc sequerentur. Cum autem Tempestates Anni non revertantur cum erroneo Calendario, sed cum Sole & Solstitiis; ut operae rusticae, domesticae, militares, sua quaeque tempestate fierent, Veteres proposuerunt ortus & occasus Syderum Calendarii loco. Cum enim stellae Fixae ab AEquinoctialibus & Solstitialibus punctis non nis lente admodum& motu tum temporis Vix percepto moverentur, non dubitabant
Solem ad eundem respectu ejusdem Stellae locum reversum, ad eundem etiam respectu AEquinoctiorum & Solstitiorum situm denuo perveniste; hoc est, cum eadem Fixa rursus Cosmice, Achronyce aut quod praecipue attendeband Heliace oritur vel occidit, Gndem rursus Anni Tempestatem orbi redditam, ac proinde ad GDdem operaS revertendum esse; adeo ut statas Anni Tempestates S dera appellarent. Verum deprehensum est Fixas post elapsos plurimos annos ex sedibus suis excessisse ; adeoque si dies ortus vel occasus datae Fixae apud Veteres ad nostrum Calendarium reducendus
147쪽
sit, ratio est habenda motus Fixarum intermedio tempore secti. Verum cum hodie exemplaria Calendarii ficile comparari possint,& Calendarium Romanum quo nos utimur) ad Solis motum, quo Anni Tempestates ordinantur, propius accedat quam Fixarum ortus & occasus; fit ut paulatim observatio hujus ortus & Occasus neglecta jaceat, nec ab aliis usurpetur quam a Poetis, qui Tempora per circumstantias tam varii ortus & incassis tot Syderum squibus nihil pulchrius) describere & veluti pingere solent; quamvis plerumque erronet , quippe qui Calendarii nostri diem per ejusdem
Stellae ortum describunt nunc, per quem recte describebatur tempore Caesaris, cum tamen tempora distrepent Iq. diebus sere.
in AEnronomia ustatas hinc pendentes explicare. Hactenus genesin circulorum sphaerae in Systemate Mundi apparenti, & voces in Astronomia usitatiores inde pendentes explicuimus: Cum vero nullae Voces in Astronomicis saepius occurrant quam illae, quibus Temporis spatium aliquod indicatur; necesse est ut dehisce breviter hic agamus, Temporisque dispositionem Civilem obiter ostendamus, quatenus in calculo Astronomico usurpatur. Temporis partes praecipuae sunt Dies, Hora, Mensis & Aunus. Inter has primo occurrit Dies, squippe spatium temporis notissimum; estque vel Naturalis vel Artificialis. Naturalis dies est duratio integrae revolutionis apparentis Solis circa Terram. Artificialis est illa ejus pars, qua Sol est supra Horizontem; opponiturque Nocti, quae pro mora Solis insta eundem accipitur: Naturalis vero Dies utrumque comprehendit. Dies Naturalis vel est Astronomicus vel Civilis; qui quidem inter se non differunt nisi principio, pro Civitatis consuetudine & Astronomorum placito: estque Astronomicus temporis spatium quod emuit ex quo Sol datum Meridianum Ccelestem reliquit, donec ad eundem proxime revertatur; hoc est, spatium quo revolutio integri 2Equatoris Coelestis peragitur,& praeterea istius Hus partis quae respondet Eclipticae portioni. quam interim Sol motu annuo in Ortum percurrit. At quia . Equatoris portio haec tamquatori integro superaddita non est ubique aequalis, licet rius quantitas mediocris sit unius proxime gradas,) tam propter Eclipticae obliquitatem, quam quod motus Solis annuus circa Terram apparens non est aequabilis, Dies Naturales sive Astronomici non sunt praecistinter te aequales: verum de inaequalitate hac inferius proprio loco agetur; minutias enim nunc negligimus. Astronomi plerique Diem inchoant
148쪽
inchoant a Meridie. Copernicuου vero Himarchum secutus a media Nocte, quod in Τabulis Prurenicis dictis retinetur. Civitates va. riae varium Diei initium statuunt. Bis sinu Diem auspicabantur ab ortu Solis; Ddaei & Asthenienses ab occasu, quod etiamnum 1aciunt nati. rii a media Nocte, quod etiamnum apud ML Iannos, Galgos, Germanos, aliasque Europae gentes obtinet. Immo tacite olim a Pudaeis idem fiebat. Naturaliter enim Noctem, quam stinno & silentio transigimus, partim ad praecedentem, partito ad insequentem Diem reserimus; hoc est, a media Nocte incipimus. Umiri olim a Meridie, quod adhuc Arabes retinent Licet dies Artificialis olim vix alia ratione vulgo divideretur quam in Matutinum Meridianum & Vespcrtinum tempus, & nox in Uigilias : posterius tamen dies Naturalis accuratius in partes dividebatur, Horas dictas. Hora alia est aequalis, alia inaequalis. Equatis est pars diei naturalis vigesima quarta. Hujusmodi Horasimper usi sunt Astronomi, & nunc omnes sere gentes ea utuntur. Horam primam, secundam, tertiam & ita denuo usque ad x ab
initio Noctis Diei quippe Civilis principio) numerant nati; erurumque horologia ita comparantur. Nos autem cum Galgis, &c. non et . sed bis I et Horas numeramus; sorte ne taediosus esset puti suum ab horologio factorum numerus. Unde fit ut bipartiamur
diem in Horas ante & post Meridiem. Licet Hora vulgo dividatur in quatuor tantum Quadrantes, squi & a quibusdam Ρuncta dicumtur.) cum ulterior divisio in plerisque negotiis inutilis st: Astronomi
& nunc politiores quique) illam in ω scrupula prima, & quodlibet
primum in 6o secunda subdividund Hora inaequalis est pars duoedecima dici Artificialis, & pars item duodecima noctis. Dicitur etiam Temporaria, quod diversis anni temporibus variae sit quanti. tatis. Sic hora diurna aestiva longior est hyberna, & nocturna brevior; & hora diurna aestate longior est nocturna, & hyeme brevior : Tempore vero . Equinoctii diurnae horae nocturnis aequales sunt, & horae hae inaequales tunc eaedem sunt cum aequalibus supra destriptis; unde & aequales illae horae ab Auctoribus Aisu, noctiales appellantur. Horis histe temporariis usi sunt Judaei, Graeci& Romant. Qui mane vel vespere civilem diem inchoant, id faciunt, quod Sol tum sit in Hori Zonte, circulorum sphaerae maximelansibili. Illi hoc habent commodi, quod ex ipso horarum aequalium numero stiant quota pars diei naturalis, hoc est, quantum temporis elapsum sit ab ortu Solis; hoc vero incommodi, quod tempora occasus Solis, Meridiei & mediae noctis, diversis anni tempestatibus diversis horarum numeris infigniantur, qui non nisi per computationem innotescant: Hi hoc habent commodi, quod immediate dignostant quantum temporis adhuc restet ad Solis occasum, ut itinera aliosque labores huic accommodare possint; & hoc incommodi, quod non nisi per computationem horam ortus, -- ridiei mediaeque noctis numerare possint. Qui , meridie mediave nocte diem civilem auspicantur, hoc faciunt, quod Sol si tunc in
149쪽
maxima elevatione aut depressione; at nomen horae, qua Sol oritur occiditue, non nisi subducto quafi calculo tenent. Qui vero horis inaequalibus modo destriptis uterentur, Solis ortum & occasum perpetuo per duodecimam horam indicarent; Meridiem & mediam noctem perpetuo per sextam; solamque horae quantitatem calculo dignoscendam haberent. Hebdomas est dierum collectio omnium antiquissima; ut ex Sacro Codice constat. Hac usi sunt olim Judaei, & a Christiana Fide recepta gentes aliae. Cui libet Hebdomadis diei nomen impositum est a Planetarum aliquo, hac ratione: cum Horae diei natura- Iis sint viginti quatuor, Planetae vero septem, hoc ordine in Systemate vulgari, Saturnus, Iupiter, MarS, Sol, Venus. Mercurius, Luna; inceperunt λ prima Hebdomadis Pudaicae die, tribu entes Soli authori diei) primam illius Horam, Veneri secundam, tertiam Mercurio, quartam Lunae, tum incipientes a Saturno quintam eidem tribuebant Horam, & ita deinceps; unde fit ut diei sequentis Hora prima Lunae contingat, ac proinde isti Hebdomadis diei nomen de suo imponat: Quod in sequentibus ad Hebdomadis
nera O collectiones explicare. Licet Mensis sit proprie spatium temporis, quo Luna Zodiacum
percurrit; cum tamen duodecim praeterpropter labantur Menses
interea dum Sol Eclipticam semel peragrat, factum est ut Mensis Solaris nomine veniat etiam tempus illud, quo Sol Zodiaci Signum percurrit; quod fit diebus sere goή. Rursus, Lunaris Mensis alius est Periodicus, quo Luna digressa ab aliquo Zodiaci puncto ad idem revertitur, estque paulo minor diebus et '; alius Sqnoicus, paulo major quam dierum 19ὲ, quo Luna omnes Phases subit. & ob hoc in Temporis notatione usus praecipui. Uterque Mensis, tam Solaris quam Lunaris Synodicus, vel est Astronomicus de quo hactenus) vel civilis pro civitatis cujusque instituto. Gentibus enim quibusdam, ut AZyptiis, Solares placuere Menses, quorum quemvis posuerunt 3o dierum; atque ut annum complerent, post duodecim hujusmodi Menses posuerunt quinque dies consectos ex duodecies denis illis horis, quibus Mensis quisque Solaris 3odies superat. Ρlerisque autem Veteribus Lunaris Synodicus Mensis placuit, ut
olim Judaeis, Graecis, & ad Bhi Caesaris tempora Romanis; & hodie
hammedanis. Verum ut hujusmodi Menses Lunares, qui ex integris diebus non constant, ad usus civiles sin quibus dierum stagmenta considerari nequeunt) aptentur; Menses Civiles alte
natim dierum go & 3I constituebant, sillos 'Plenos, hos Cavos dixere;) sicut duo hujusmodi Menses duobus LmnaribuS, quorum quisque est dierum 29ὲ aequarentur; & ut Novilunium a Mensist Civilis Disitir oras
150쪽
Civilis die primo sensibiliter non digrederetur in Annorum aliquot
Annus aliquando accipitur pro tempore revolutionis Ρlanetae per Zodiacum ; quo sensu Mensis quandoque Annus dicitur: immo &interdum pro Tempore integrae revolutionis apparentis Fixarum per Zodiacum, quod Annum Magnum vocant: Aunus autem proprie est Tempus, quo Sol Zodiacum perlustrat. Estque duplex, Astronomicus vel Civilis: & Astronomicus rursus duplex etiam pro duplicibus S laris revolutionis metis; Sydereus nempe & Tropicus. 9dereus Annus est spatium temporis, quo digrenus Sol ab aliqua Fixa ad eandem revertitur; estque dierum naturalium 3 6 s, horarum 6, scrupulorum primorum fere Io. Tropicus sive Heriens est quo digressus Sol ab uno punctorum cardinalium, AEquinoctiali nimirum aut
Solstitiali, ad idem revertitur; qui Sydereo aliquanto est minor, quia ipsa Eclipticae puncta cardinalia regrediuntur, & Soli obviam quasi facta essiciunt ut Sol ad idem Eclipticae punctum revertatur aliquanto citius quam ad eandem Fixam, ubi punctum istud Eclipticae fuerat, cum Sol prius in dicto puncto versaretur: estque nus Tropicus dierum 361 , horarum A scrupulorum proXime 4 9 ἱ deficiens utique 1 Sydereo scrupulis sere M. Annus civilis est spatium temporis, ad quod motus Solis vel Lunae vel utriusque digitum intendit, populari cujusque gentis instituto receptum. Ex quo patet tres esse Anni Civilis serinas; aut
nempe erit pure ranaris, aut pure Solaris, aut ex utroque compinsitus Gn,Solaris. Annus ranaris constat ex duodecim Lunationubus sive Mensibus Synodicis, qui diebus gr . absolvuntur, post quos finitos Annum Civilem denuo incipiunt Cumque hic a Solari
Anno vertente, qui tempestates reducit, deficiat diebus Ii; fit ut Anni huius initium nunc in ver incidens post 8 annos incidat in hyemem, inde post alios totidem in autumnum, post in aestatem,& denique exactis annis circiter triginta & tribus, rursum in vertranseat. Atque hic vocatur innus Lunaris Hagus, quod ejus initium Vagetur per omnes Anni tempestates, idque unius hominis memoria: dicitur & Solutus, nempe a motu Solis, qui in illius ordinatione prorsus non consideratur. Tali anno utuntur Turcae; &primo excogitatus videtur in regionibus, ubi discrimina aestatis &hyemis non sunt admodum evidentia; & ubi, ob Astronomiae defectum, reditus Solis in puncta radiaci cardinalia, qui Annum Solarem definit, non facile cognostitur: unde factum est, ut signa temporum a Luna petentes exordia suorum Annorum ab exordio Phasium petierint; nullusque sit Lunationum numerus, qui tam prope ad Solarem Annum scujus aliquam saltem cognitionem habebant ac duodenarius accedebat. A Luna etiam potendam esse rationem crediderim, cur Diem civilem ab occasu Solis inchoarent: necesse enim habebant Diem civilem simul cum Anno &Mense inchoare; hoc est, cum Novilunio, quod initio non aliter quam per oculorum
indicium dignoscebant; cum nempe vespere immediate post Solis