장음표시 사용
151쪽
casum novam Lunam spectarentur. Et hinc etiam factum est, quod hujusinodi Mensis dies prima, secunda, tertia M. vocetur Luna prima, secunda, tertia M. & Dies Plenilunii consequenter
quarta decima Luna. Veteres, qui Lunarem Annum retinere volebant, illum tamen
ita ad Solarem ligare, ut ejus initium quodammodo fixum censendum sit, retineatque Anni Cardines per tempestates indicatas, ne a Mensibus suis multum dilabantur, Mensibus utebantur Intercalariis sive Embolimaeis. Ac primo ex undecim diebus reliquis ex quovis Anno Solari, post finitos duodecim Menses Synodicos, spatio trium
Annorum Mensem conficiebant integrum, tertio quoque Anno intercalandum. Verum cum ne hoc artificium exactum esset, tres
Menses, quorum quivis cst go dierum, intercalabant in octo Annis: nempe post tertium, quintum & octavum, alii vero aliter;) tandemque 8 Menses in Annis I9. Unde patet horum Annorum quosdam esse simplices, dierum nempe 314 vel grue , quot sunt in Lunari Vago; quosdam embolimaeos sive intercalarios, dierum 38 Vel 3ους, cum nempe Anno insunt tredecim Lunationes. Horum Annorum Lunarium fixorum, sive Gni- solarium, cst usus apud Iu os &Ecclesiasticos Pontificios. Annorum Solarium, sive ad unicum Solis motum atque hinc pendentes Tempestatum vicissitudines comparatorum, tria sunt genera; AEgyptiacum nempe, Dilanum & Gregorianum. --ου AEgyptionum est dierum 36s, quem in duodecim Menses Solares diviserunt, quorum quisque dierum 3o, & quinque dies ad finem luperadiectos. qui-dicebantur;) sicut superius dictum. In hujus Anni constitutione nulla est motus Lunae habita ratio: Uerum cum deficiat hic Annus a Solari Tropico horis 3 , 1crupulis V, sivo sere 6 horis; quatuor Annis antevertit Solarem Tropicum uno sere die integro, adeoque annis IMO initium ejuS vagatur per Ompes Anna tempestates; unde quodammodo rigus dici poterit, licet unius hominis aetate, sive annis 6O, illum non amplius quam I rdiebus antevertat.
Iulius Gesar deprehendens Annum AEgyptiacum ideo anteve tere Tropicum, quod sex horae, quibus a Tropico desecit, prorsus negligantur in ejus constitutione; ideo sex hasce horas Anno Puliano cuivis addidit; adeo ut Pulianus quisque sit dierum 36s, horarum sex. Verum quia fragmentum hoc. sive diei quadrans, in usu civili considerari nequit; ex illis conflatum in quatuor Annis diem quarto cuique Anno addidit inter 1 3 & diem Februarii, Ruia ante
taesarem, cum adhuc Anno Lunari uterentur Romani, mensem em
lunaeum ibidem intercalabant,) quo fit ut tum scribatur his sexto Kalendas Martii; unde & Anno illi nomen Bissextilis inditum. Atque Annus hic Ditanus constans diebus q6ς, & adjiciens in quatuor Annis diem unum, ut post tres simplices quartus sit dierum 366, cst Astronomico computo maxime accommodus quippe qui
inter Annum utrumque naturalem, nempe vertentem dierum 36ς,
152쪽
scrup. Io, est medius, & naturalem repedationem AEquinoctiorum ad oculum quasi ostendit. Haec Anni se a penes omnes gentes
politiores inde a Cin re is usso qui fere collapsum restituit) o, servatione continui trita est usque ad Annum I 1 82, quo 1 Gregorio XIII. Pontifice Romano resermatum est Calendarism Iulianiam Illo tamen adhuc utuntur Britanni, Hybema, aliique. Fatendum tamen est quantitatem Anni Iuliani esse nimiam, quare Anni hujus initium paulatim prorepit respectu Tempestatum, vel squod eodem redit) tempora AEquinoctiorum & Solstitiorum repedant respectu dierum hujus Anni. Cumque singulis Annis repetitio haec sit Iol strupulorum, Annis Iga circiter erit unius diei, & proinde ab Anno Christi 32 ς,quo Concilium Nicaenum celebratum est, ad Annum
is 8χ, quo Pontisex Calendarium resermavit, nempe I 16o annis repedatio haec fuit Io dierum. Atque exinde evenit ut cum tempore Nicaeni Concini AEquinoctium vernum contingeret circiter ad
Diem xxI Martii, Anno I r81 deprehensum sit sensim adrepsisse xi Martii. Quare cum restituere cuperet AEquinoctium pristinae sedi, suppressi sunt mense Octobri Anni I 1 81 decem dies, & Dies cmox habita pro I ; quomodo factum ut qui alias fuisset M Dies Marsit insequentis, & AEquinoctii tempus, evaderet xxI Martis; hoc est, ut AEquinoctium fieret Die xxx Martii, ficut fiebat tempore cincidi Nicaeni Pasthatis celebrandi terminos instituentis. Verum exemptis sic e Calendario Io diebus, si alia nulla reismatio fruisset adhibita, post aliquot annos fimili modo sublaberentur Anni Cardines. Cavit igitur Pontisex ut semel in I; annis sinquibus excessus Anni Juliani supra Tropicum excrestit in diem solidum) unus dies eximeretur e Calendario; hoc est. ut tres dies eximerentur in Annis quadringentis: quod fieri jussit, faciendo Centesimum quemque 2 ae Christianae Annum communem, qui sincundum Pulium est Bissextilis; at Quartum quemque Centes,mum, ut in Disiano, Bissextilem. Nova haec Anni serma, a Pontifice Gregorio XIII. cujus Auctoritate stabilita est Gregoriana dicta, obtinet per Daliam, Gadiam, Hi aniam, Germaniam ubicunque Pontificis Romani auctoritas valet; & exeunte seculo proxime elapso a multis Gemmanue Resermatis admisia est quoad menses civiles: Ad ranam vero Paschalem inveniendam se astrinxerunt Kepleri Tabulis Rudolphinis, donec aliquid certius constituatur. Sicut Anni serma apud varias nationes varia, ita & ejus Principium varium. Iudaei Annum Ecclesiasticum incipiunt 1 Novilmnio mensis, cujus Plenilunium proxime insequitur AEquinoctium vernum: Ecclesia Romana Annum suum a Dominica quae indictum Plenilunium incidit, vel illud proxime insequitur; sive Fristo Resurrectionis Domini, quod ante Annum Is in Galgiae regno etiam obtinuit. Iudaei Annum Civilem incipiunt a Novilunio cujus Plenilunium proxime insequitur AEquinoctium Autumnale. Graeci Annum suum auspicabantur a Novilunio proximo Solstitio
153쪽
AEstivo: & Romani olim suum a Novilunio insequendi Solstitium Hybemum. Atque haec videtur causa, cur Putius Gesar princi. pium sui Anni licet Solaris) non posuerit in ipso Brumali Solstitio, sed exspectarit Novilunium insequens, ubi secundum modum tum receptum initium sui Anni sive Calendas Ianuarias poneret. Sed &is an nondum penitus abolita erat vetus opinio, Solstitia confici in inavis spartibus Signorum Cancri & Capricorni, non in ipsis ho. iii Signorum initiis: qua nihil aliud apud peritiores intellectum est, quam quod Sol revera in octavis partibus Signorum versaretur, cum vulgo in eorum initio haberetur; quod idem sonat atque quinoctia & Solstitia per 6 aut dies anticipasse ) Et si Sol misset in primo Capricorni puncto Ix. Cal. Jan. sinstet fatis exacte in ejus octavo gradu ipsis Calendis Ianuariis. Quin & hoc artificio illud consecutus cst, ut Calendis Mensis Quintilis, quem suo nomine Dalium dixit, celebrarentur Ludi Olympici; forsan ex antiquissimo ritu propter Solstitium AEstivum instituti. Quamvis Calendae Januarii sere per totam Europam pro Anni,siva uliani sive Gregoriam, capite nunc habeantur; alii tamen alia vel olim vel etiam nunc illi capita assignant. De mobili Festo rischatis hactenus dictum. AEquinoctium vernum pro capite Anni habent Veneti, Horentini, Pisani in Italia, & Treviri in Germania. Cal. e riles sive Festum Annunciationis, hoc est, Incarnati onis Christi, pro capite Anni statuerunt Ueteres Ecclesiastici: maluit & adhuc Ecclesia Anglicana. Sed & Annum Civilem hinc etiam incipit inglia, licet vulgus illum a Cal. Ianuarii cum vicinis
Collectiones Annorum celebriores, sive tempora per repetitos Annos mensurata, sunt Obmpias, Annorum 4.; Dictrum, Annorum nunc Φ nunc x; Bbilinum, Annorum 4 9 aut so; Seculum, Annorum ICO; Annus Magnuae, qui, si significet revolutionem integram apparentem Fixarum donec ad idem unde digressis sunt punctum revertantur, est 2 oo vel 26 O Annorum circiter.
Sicut Astronomi in corporum Coelestium motibus supputandis certa assumunt Coeli puncta, a quibus initium sumant; ita & certa temporiS momenta, a quibus, ceu radicibus, supputatio incipiat indeque procedat. I Radices hae, quas etiam Doctas & -- dicunt, ordinario denominantur a celebri quodam & memorabili casu aut facinore, quod circa cujusvis initium accidit. Illustrissima omnium & nobis maxilne familiaris est Doeha Nitimitatis Christi, sive Calendae ejus Januaris, quem supponimus ploxime insequutum Nativitatem Domini: Atque Φs ante annis
est Emesa Diu Caesaris, sive Anni Iuliani caput', quando nempe re 6 l jecto
154쪽
jecto veteri Anno Romano ab usque, uti credunt, Numa continuato, Annum Iulianum per Imperium Romanum observandum proeposuit Caesar. Verum quidem est Annum hunc non fuisse ab initio usque observatum, sed post varias & confidas intercalationes praeter ordinem; Anno demum quinquagesimo post ejus caput, hoc est, quinto 2Erae vulgaris Nativitatis Christi, ab AugusIo fuisse restitutum, eodem ordine ac si absque interruptione fuisset ab initio con tinuatum, mutato Sextili in Ariussum.
Quamvis Epocha Nativitatis Christi superius descripta sit ex usu vulgari stabilita jam & sere univerialiter recepta, Anglia tamen& Hibernia in negotiis Ecclesiae & Reipublicae Epocha utuntur
integro Anno posteriore: & Christum natum ponunt, non VIII Calendas Ianuarias finiente Anno quadragesimo quinto Juliano, sed Anno jequente; nempe finiente Anno Puliano quadragesimo sexto:& Christum conceptum ponunt vIII Calendas Apriles Anni quadragesini sexti Iuliani: & Annum numerant non denominatum a Nativitate sed ab Incarnatione Christi, hoc est, Conceptione; ac proeinde numero eundem, per maximam Anni partem, cum reliquo Orbe qui Annos a Nativitate numerat. Verum in tribus sere mensibus, inter Calendas Ianuarias & vm Calendas Apriles, diversum sui ex sua IKra oportet) numerant Annum a reliquis. Ut differentia haec inter ZUras a Christo denominatas melius intelligatur, advertendum est Dion ium Asbatem, cognomento Exiguum, Annis post Christum plusquam quingentis 2Erae hujus Auctorem simisse, a quo primum tempore Anni a Christo Nato vel Incarnato numerari coeperunt, cum prius numerarentur per Consules, & ab Urbe Condita, in Imperio Romano; & extra illud per Annos quibus Rex quisque regnaverat. Atque AEra haec, quae ab Auctore O sana aliquando dicitur, pro exacta & historica habenda non
est. Nam nondum extra dubium est positum, num natus sit anno uno vel altero, vel etiam tertio, quarto aut quinto ante AEram
vulgarem; ut ex me eri Libro de Amno Natali Grini constat. Sed PFra haec hypothetica in a vera non nimis remota, quod ad Eram sussicit. Atque secundum 'Dion tum Erae auctorem, Christus conceptus est um Calendas Apriles primi Anni currentis hujus iurar, ct natus Bruma sequente, exeunte Anno Dlii Gyaris. Computus hic Anni fuit primo universaliter receptus, at in Arugna sola nunc relictus, una cum Anni tam Civilis quam Ecclesiastici capite nempe Festo Arinunctationis) tunc temporis obtinente: Nam in reliquo Orbe Christiano ab ista Epocha tacite secessum est; opinio quippe vulgaris nunc est Christum Natum Bruma antecedente
Annunciationem tam sanam, nempe exeunte Anno Iuliano ', ideoque Annos a Nativitate numerant: atque sic Christum Anno Uno majorem natu faciunt quam Dion ius 2Frae auctor, & cum
Cum Priae Christianae communiori Tabulae Astronomicae nunc pleraeque adaptentur, ad hanc reliquae celebriores exigendae sunt.
155쪽
Ac primo celebratur Docta Orbis condui, de qua tamen insignes
sunt controversiae. Alii contendunt Mundum conditum ante Eram Christi vulgarem Annis gyro, quos ad veritatem propius accedere
ait Gassendus, quodque Astronomis Gallis etiamnuna probatur. Alii Annis 983, cum quibus facit Petavius. Neplerus Annis g993, media aestate, ex Astrologia. Hevelius Anno currente 396ῖμ' ante Christum, Octobris Anni Juliam retro producti, Hora urvespertina in Meridiano Mensi, cum ex suis Tabulis Solaribus invenerit tum temporis Solem in principio ου ejusque Apogaeum in principio v. Alii illum multo antiquiorem ponunt, etiam usque ad y199 Annos ante Christum. Olmpiadum Epocha est inter profanas Antiquissima & Nobilis sima, quae refertur ad aestatem Anni ante Christum ipsis Calen dis Pulbi, in Anno Juliano retro producto. Non multo posterior est Docta Urbis conditae, quae ad Annum
ante Christum Is 2 communiter resertur.
AEra Nabona Astronomis semper celebris, incepit ad diem 16 Februarii Anni Iuliani retro producti, Annoque ante Christum Q. Cumque hic dies fuerit primus Anni t gyptiaci, Ptolentios& post illum reliqui Astronomi, ipseque Commissu, motus sydorum per Annos i raptiacos inde computant. raptiorum enim Annus dierum 361', licet in usu communi incommodus, quia ejus cardines per omnes tempestates Vagantur, in Calculo Astronomico imprimis commodus est, quia nulla intercalatione perturbatus.
Sequitur Docha Obitils Agexandri Magni, die xx ' Nomembris tunc suppositi, Anno ante Christum 32 . Cumque hic merit etiam vagi Adoptiaci Anni primus sic enim IKrarum conditores voluerunt, licet eventus ante vel post initium Anni inciderit) Annos Hyptiacos dehinc computarunt Theon, Albategnius & alii qui illa usi sunt. Inter 2Eras Nabonaffari & Obitus Agexandri Magni inte sunt Anni adoptiaci praecise εχ Transeo nunc Adom is sinorum, quae & Diocletiani & MamtFrum est: Item inam Arabum, quae & Hegarae sive Fuga' -- hammeius: Docham etiam Persarum sive Ridet,d dictam alia asque, quas sinter nos paucioris uius) apud Auctores videre licet; &etiam Epocham Periodi Iulianae Amorum I98o, a Scaldero excogitatae, Annis Pulianis VI ante IEram Christi, adeoque anto
156쪽
De Sphaeris, aliisque Machinis ad Motum Primum adum
brandum excogitatis, , emum usu.
Μ schinas vulgatiores, per quas Motum Prisnum irae diurnum imitanttir Artifices O ad oculum demonstrant, nempe Globum testim O Sphaeram describere. Ut praedicti in Coelis circuli melius concipiantur, Coeli stellati imaginem nobis sistunt Artifices in Globo Coelesti, quae est Sphaera
ex Metallo, Charta vel simili aliqua materia constans, sit per duobus Ρolis facile mobilis. In superficie convexa notantur loca praecipuarum Stellarum Fixarum ita inter se & Polos Sphaerae disposita. sicut Stellae, quas relarunt, disponuntur ad se invicem & ad Polos, circa quos Coelum motu diurno revolvi videtur. Depinguntur item imagines & de mationes Asterisinorum, quos Stellae istae Veteribus. vel similitudine vel religione ductis, rcferre visae sunt. Detineantur praeterea in superficie Globi AEquinoctialis circulus inter dilos medius, atque huic paralleli duo Tropici hinc inde ab AEquinoctiali gradibus 23 ὲ remoti, totidemque ΡOlares tantundem ab utroque Pola distantes. Detineatur etiam Ecliptica ad
utrumque Tropicum pertingens, & AEquinoctialem in Globi superficie intersecans in punctis ita versus Stellarum loca relatis, sicut puncta AEquinoctialis Coelestis subi Sol apparet AEquinoctiorum tempore) reseruntur ad ipsas Stellas, saeculo quo Globi conficiuntur. Tam AEquinoctialis quam Ecliptica in gradus dividitur, initio facto a puncto AEquinoctii verni punctum reserente; &AEquinoctialis quidem continuato numero usque ad 36o, Ecliptica vero in I 2 Signa propriis characteribus distincta, quorum quodvis rursus in go gradus dispescitur: & per cujusvis Signi initium ducti
Eclipticae 1ecundarii in eius polis coeuntes Globum universum in Signa etiam dividunt. PEquatoris vero duo tantum secundarii, Ciniuri nempe, in Globo Coelesti depinguntur, quorum alter, nempe SoIstitiorum Coturus. Eclipticae etiam secundarius est. Globus huiusmodi, Firmamentum stellatum roserens, volubilis est circa praedictos polos, ita in Meridianum, circulum aeneum immobilem extra Globum positum, insertos, ut alteri Meridiani huius faciei, quae gradibus distinguitur, congruant; quae facies proinde pro Meridiano vero habenda est, circuli crassitie ad firmitatem tantum conducente. rro, Globus Meridiano ut dictum est; cinctus in compagem ligneam communiterin Horirantem relarentem ita demittitur, ut ejus dimidium exstet supra compagis superficiem superam, quae proinde pro Horizonte habenda est. Et ut Globus ad Hori Zontem latis prope undique accedat, in Hortionis sunt crenae, ut Meridianus S a extra Disiti Cooste
157쪽
extra Globum prominens in illas inseratur hinc inde. In Horizonte hoc artificiali satis lato, praeter circulum intimum in gradus suos a convenientibus initiis numeratos divisum,est Calendarium Iulianum pariter & Gregorianum, cum gradibus Signorum Eclipticae juxta positis, quos Sol isto seculo praeterpropter diebus istis occupat: cst etiam & alius Ventorum sive plagarum circulus. Horizon hic sustultus est quatuor aut pluribus columellis pedamento infixis, cui etiam Pyxis Nautica imponitur, ut Globus praeterpropter ad Mundi plagas dirigatur. Est praeterea & Quadrans Altitudinis, qui ad Me ridiani punctum supremum ope cochleae assigi potest. Hujus margo
in gradus divisa pro vero Quadrante habenda est: & numerantur gradus oO ab ejus extremo Hori Zontem attingente sursum versus Ze-nith. In Globis, sicut hodie communiter fabricantur, adest etiam& Circulus Horarius dictus, Meridiano amxus, cui Polus est centrum. Dividitur circellus hic in bis I 1 horas, ut ad nostrum horas numerandi morem accommodetur. a Meridiano incipientes. Et cum Polus Indicem gestet, horas pro Globi revolutione ostendet index, si duodecimam diurnam attingeret, dum Solis locus Meridiano suhjiceretUr.
Sphaera vulgo sic dicta in hoc differt a Globo, quod ejus superficies non si unita & persecta ut in Globo, sia circuli principaliores ex Armillis conflati sun de & Sphaerae hujusmodi Ast Earis
nomen) sphaericam mwrficiem adumbrent. In hujusmodi Sphaera, ptaeter Hori Zontem & Meridianum sintra quos immotos, Globi instar, rotatur) sunt quatuor circuli maximi; nempe AEquator &Ecliptica sive potius Zodiacus nam fasciae instar etor latus est hic circulus) duoque Coluri; & quatuor minores, sc. duo Tropici &totidem Polares: unde fit quod decem vulgo numerentur Sphaerae Circuli. Ita excavata est Sphaera haec, ut transparentia quasi sua Mundi essigies sit, ostendatque in sui medio Terrae globulum immotum ab axe suspensum, quod in Globo, cujus superficies integra est & unita, non tam bene procedit. Ex dictis patet in Sphaera Ammiliari supra descripta Fixarum loca non peste notari, si paucas excipias, quae in Zodiaco videntur. quae tamen plerumque etiam negliguntur; & ideo quae Fixas attinent problemata, non posse peristiusmodi Sphaeram solvi. Cum vero in superficie Globi Circuli Sphaerae dicti delineati sint, omnia, quae per Sphaeram Armillarem fiunt, per Globum etiam facili ime confici possunt. Adeoque Sphaerae,
licet sub initio renascentis Astronomiae magni fuerint nominis, raro nunc, praeterquam ad Juniorum imaginationem adiuvandam adhibentur. Sphaeris hisce Arinillaribus quandoque adduntur Planetae simulati in diversis circulis mobiles, ordine quo ab Astronomis Sectie Ptolematae, T chonitae aut Copernicanae numerantur; unde &Machinis istis nomen. Adeoque in Sphaera Ptolemaica & Trebonica Planetae intra Armillas, quibuS Fixarum Caelum repraesentatur, in plano Zodiaci in diversis circulis seruntur circa Terrellamin
158쪽
in medio immobilem. At cum ad intum Primum sive diumum repraesentandum requiratur ut superficies Sphaerica sab Armillis adumbratain sit Term concentrica, & haec sit in Sphaera Copereticana mobilis; ideo in illa Planetas simulatos extra Armillas Ter circa mentitum Solem mobili circundatas ponunt Artifices Quanadoque Sphaerae istiusmodi & Globi Elatere aut tandere ita animantur, ut Fixarum ortum & occasum, omnemque motum diurnum mentiantur: quandoque etiam manetae circuitus suos debito tempore perficiunt: Verum haec non sunt hujus loci. i ipROPOSITIO XIV. . . GLObum Terrestrem, qualem vulgo construunt Artifices, δε-
Globus hic Τerrestris a supra destripto Coelesti non dissere, prae terquam quod loco Stellarum &ex hisce conflatorum Asterismo rum delineantur Τerrarum & Marium deformationes. Horum Dactus, Sinus, Promontoria, reliquaque Terrestria, in superficie sphaerica convexa ita depinguntur, ut illorum imagines eummter se & Ρolos, circa quos Globus in Meridiano convertitur, situm ob tineant, quem habent loca Terrestria, quae reserunt lique circa quos Τellus revera motu diurno revolvitur. i Telluris autem huius simulatae loca tum demum situm istum obtinebunt, si qui 'ue stucundum longitudinem latitudinemque observatam in f hanc quasi Τenellam transseratur. Depinguntur etiam in Globo Terrestri AEquator, ejusque secundarit 3 hve Meridiani: per denos gradus transeuntes: inter quos unus praecipue eminet, qui per L istas Azores aut Fortunatas traductus primus Meridianus appellatur; a quo nimirum cujusque loci Longitudo compotati ut dictum est ;& ab hoc proinde Meridiano numeratio graduum AEquatoris Versus ortum continuatur. Depinguntur item AEquator, paralleli, Tropici nimirum & Polares, aliique denis semper gradibus niter ladistantes, & etiam sin spatiis p sertim ampla vastaque maria reserentibus) Rhumbi Navium cursiis per Pyxidem Nauticam ordi. natos reserentes. Porro , ut Globus Terrestris p ter usus proprios etiam Sphetem Coelestis deficiente hu) vices subire possit, Eclipticam illi aptarunt artifices. Cum vero circulus hic sid pure Coelestis, & in Tellure locum nullum habeat, ideo ejus intersectio. nem cum AEquatore Τerrestri squam ubivis ponere potuissent) posuerunt ubi prunus Meridianus AEquatorem intersecat. . . f
V Agria Problemata circa Situm Deorum Terrae ad se invicem: O Motum Asborum diurnum, ster Globos resinere ', hoc est usum praecipuum utri que Globi osendere.
Quamvis sequentium Problematum tautio per Globos non sit
159쪽
accurata, ad Juniorum tamen animos formandos plurimum com ducit: Ea autem omnia unica Propositione absolvemus. In illo rum praxi per Globos exercenda concipiendus est Globus Coele stis tanquam ipsa Mundi Machina; Sol vero & Stellae, Omniaque quae in concavo Firmamento aspicimus, concipienda sunt tanquam super convexam superficium spinata ab oculo extra supera
fietem illam posito: in Terrestri non opus est hac fictione. Et quo. niam Globi sunt instrumenta quibus in hac Propositione utimur, ii pro persectis habendi sunt, neque quomodo fabricandi sint nunc inquirendum, sed hactenus labricati adhibendi ad Hoblemata se
x. Dati in Globo Terrestri Dei tangitudinem O Latitudinem
Datum Locum admove Meridiano sintellige semper faciei ejus numeris distinctae, quae ut supra dictum in verus est Meridianus)& gradus AEquatoris, qui tum sub Meridiano reperietur, numero suo ostendet Longitudinem quaesitam. Nam initium numerandi gradus hoste sumitur a Meridiano primo; ut superius dictum. Ρorro, ab AEquatore computa in Meridiano ad Locum u1que datum gradus Latitudinis: Nam Meridianus dividitur in quater 9o gradus, quorum bis incipiunt numerari ab AEquatore versus utrumque Polum; at reliquorum bis 9o graduum numeratio incipit ab utroque polo, desinitque in AEquinoctiali, sub Horizonte. Lati ludo autem Septentrionalis erit aut Meridionalis, prout Locus datus ab AEquatore recedit ad hunc vel illum Polum. L Datis Longitudine O Latitudine, Locum in Globo Terrestri, mi ligae congruum, a gna . Quaere in AEquatore gradum Longitudinis datae; patet L cum quaesitum esse in Meridiano per punctum hoc in AEquatore sumptum traducto. Ρunctum igitur hoc admove Meridiano diviso, & ab AEquatore numera gradus Latitudinis datae versus ει- tum Arcticum, si borea sit, vel Antarchicum, si australis, & punctium in numerationis fine erit ipse Locus quaesitus.. g. Globum utrumque ad datam Latitudinem, nec non Auadrantem Agritudinis Globo aptare; O Globos uti Meet ad Mundi Cardines das nere. Si Latitudo loci data sit borea, elevetur Polus Arcticus supra H ri Zontem, si australis Antarcticus, donec arcus Meridiani inter Ρωlum & Horreontem interceptus totidem sit graduum, quot ipsa loci Latitudo: per Prop. enim m. Elevatio 1'oli est arcus similis Latitudini loci; hoc est, totidem gradus continens. Unde ad oculum patet quaenam Stellae sint perpetuae apparitionis; nempe quae, voluto Globo sic aptato, Horirantem non subcunt: quaenam e contra Pedi tuae occultationis. Deinde ab AEquatore computa in Meridiano lursum gradus Latitudinis datae, & punctum, in quod desinit numeratio, erit vertex dati loci: Nam Altitudo Poli aequalis est distantiae AEquatoris a vertice, cum idem arcus, nempe distantia Poli
160쪽
& Uerticis sit utriusque complementum ad quadrantem:) Vertici sic invento assigatur Quadrans altitudinis ope cochleae, ita ut ejus margo in gradus divisus quae Quadrantis vicem gerit) inde quasi procedat. Denique ope Pyxidis Nauticae pedamento Globi aflixae, recta, quae est communis sectio planorum Horigontis & Meri diani, in linea Meridiana collocetur, ita ut Polus Globi elevatus Mundi Ρolum ibi conspicuum respiciat. Supponimus enim acum Magneticam secundum lineam Meridianam dirigi; saltein eius declinationem squo minus istud contingat) notam esse. Unde& Meridianus Globi cum Meridiano loci congruet, & reliqui candines cum reliquis cardinibus. Planum autem, cui insistit Globus, Horigon tale est eligendum, ut Globi Hori Zon Loci HoriZonti parallelus fiat, uti decet. 6. Gradum quem Sol in Ecliptica ad datum tempus tenet, ope
Calendaris O adstuncti circuli Signorum super Horizontis --
perficie delineatorum indagare, indeque Locum ejus in ipsa Ecliptica assignare. Quaero in dicto Calendario Mensem&Diem propositum, & e regione invenies Signum ejusque gradum quem Sol tum occupat. Deinde in Ecliptica, superficiei Globi inscripta, quaere dictum Signum ejusque gradum, qui erit L Ocus Solis quaesitus. Si exactius procedere libeat, Locus Solis ex Ephemeridibus inventus in Ecliaptica in superficie Globi descripta, ut prius, determinandus est. Eodemque modo Planetarum loca ex iisdem quaesita in Globi superficie designare licebit; quaerendo nimirum primo longitudinem Planetae in Ecliptica, & ejus latitudinem ab hac vel illa Ecliptica parte ope circini ex Ecliptica protrahendo. pro gradu, quem Sol praeter propter dato tempore in Ecliptica tenet, necelle tantum est scire, quo Die cujusque Mensis Sol Eclipticae Signum ingreditur, &gradum unum pro quovis deinde Dio computare. Ad illud consequendum recitantur versiculi, quos apud Doctrinae Sphaericae scriptores videre est.
s. Ascenmnem rectam ct Declinationem Solis, vel Steiae, mes puncti mi vis dati invenire, adeoque Tempus Culminationis datis Stetae vel puncti invenire. Ascensio recta Solis, aut cujusvis puncti in Globo Coelesti, similiter investigatur atque longitudo & latitudo loci in Globo Terrestri; sper Probi. I in idem enim in Coelesti sunt Ascensio recta & D clinatio, quod in Terrestri longitudo & latitudo. Porro, loco Solis
ad Meridianum admoto, adjunge indicem horarium horae duodecimae, nam duodecimam numeramus cum Sol est in Meridiano;)& circumvoluto Globo, donec Stella aut punctum datum culminet, ostendet index simul delatus horam, qua illud continget. Quoniam vero circellus hic horarius parvus nimis est, horae partes in illo vix distingui possunt: sic ergo accuratius procedere licet. Quia integer .Equator cum ejus portione quadam, competente nimirum motui Solis proprio interea laeto Meridianum spatio diei natu- T ratis