장음표시 사용
681쪽
Scholia in m. CXAVIL a185turum cognovisset . Alii vero, quum in titulas Pialmorum , nomini praepositum alias semper
auctorem carminis . leat indicare, non dubitant, hanc odam a Salomone proficisci. Atque iraNotus quidem ipsum carminis argumetum hulo . sententiae favere existimat. ONamque . non solum sententiae, inquit, sequae hic proponunturdo providentia divina, omnia Complectente, dein quo vanitate laborum absqua auxilio Dei, nimissamiliaria sunt Salomoni in eius, Ece laso et Proserbiis , quam ut hic non agnoscamus illius genium et solum; sed totum quoque argumentum ita est comparatum, ut florem regni Iudaici, qualem videmus maximo rediante Salomons obtinuisie, et vere aurea. hujus regi. tempora respiciat. Atque Versum quidem primum πι- Iingius ad templi a Salomone exstruendi aedificationem, secundum ad Salomonis opulentiam, resiquos ad multitudinem populi, Salomonis a vo in immensum auctam si Reg. III, 8. IV, ao.
putat referendos esse. Quibus argumentis et conjecturis quantum sit tribuendum, unusqui iqua intelliget ipse. Mihi verissimum videtur B D1NOEM judicium: hQuo tempore, aut quibus . oceasionibus factus sit Psalmus, dici ncin polost. . Atque
In versione Syriaea huto Psalmo haee praescripta Ioguntur: Dietus in Darida da Sisomona; Geuiarquoqtis da Naggaso eι Zacharia, qui rares , fru- .
Huram lemmi. Alexandrina translatio Salomonia nomen non habet praescriptuni.
682쪽
a186 Seholia in '. CATVLTAtquo na de nostris quidem cantionibus remniis
bus, et quas hodie fiunt, sciri hoc potest, ut in talibus satis sit sciri, quid dicant, aut
doceant. Et sunt sine dubio publicas etiam et ordinaria doctrinae in templo, et .ritibus certis, Psalmi facti aliqui. omnino autem verisimiles est, ad dedicationes a dium apud Judaeos solennes hunc Psalmum assumtum fuisse; sivo cin hunc usum scriptus sit ab auctore, ut esset formula dedicationum, sue ad has aliundo
translatus. Equidem vehementer dubito, con- . tineri hoc Psalmo Carmen integrum, quale primum ab auctore conditum fuerit. Sed videtur carminis alicujus majoris αππιταργάτιον esse, primis reipublicae post reddum Ex Babylone restaurandae temporibus aocomodatum,' ut reliqui
Ρsalmi, communi inscriptione insigniti.
Atque TiciΝGius quoque, etsi carmen nostrum
Salomoni, ut vidimus, assignet, suam tamen de illo disquisitionem haccct clausula terminat: se tvero si quis perpendat, memorabilem Plane prο- videntiam Dei in aedification templi posterioris et urbis suisse conspicuam, et ingentis beneficii loco esse PQnutandum; iluod structura inter tot tantaquε obstacula, et inimicorum contra eam molimina, tamen sit perfecta; custodes et excubitores frustra fuisse vigilaturos, iiisi Deusiriodo singulari hostium adversus civitatem consilia irrita reddidisset vid. inprimis Nehem. IV. ;re Dipublicam post restitutionem paullatim ad pristi
683쪽
pristinum florem et gloriam succrevisse, saltem ad hanc spem per prophetas erectos fuisse ani- 'mos: denique benedictionem Dei eminuisi qu que in multiplicatione populi extraordinaria, s cundum vaticinia Ierem. XXX, 19. 2b. et Zachar. VIII, 4. 5. de quo plura ad Psalmum proximum ; qui omnia haec, inquam perpenderit, haud mirabitur, Judaeos ex Babylonia recehs ireduces hoc- Psalmo pro re nata esse usos, eumque hac do causa huic Canticorum a Picensionum fasciculo inseruisse n. Cum PIalmo proximo nostrum ita conjungen
dum esso, ut ille CXXVIII. ea exhibeat, quact
a choro recitanda; noster vero quae a fi gulis intercinenda essent, ingeniosa est Poaeaei ConjeCtura, quam eXposuit rationibusque haud prorsus Contemnendis Confirmare studuit in dinsertatione Commentariis Novis Literaturae theologicae a Gabiero editis Neuos theologi hos Mumnas, Anno r8oo. p. 2ΟΙ. seqq. hae inserta epis
u Ab hae opinione non diversos videtur ΚUINox nin Speeim. ObserMau. in Psalmoa, in Commentati. Theologieo. ab ipso et Velthusenio editt. Vol. IV. p. 28s. MVersus primus inquit) continet sententiam haner omnes hominum labores sunt inanes et vani, si non Deus feIieem successum concedit. Hanc sententiam vates exemplis quibusdam illustrat, ita, ut popuIariuin suorum post reditum ex exilio Babylonico sortem respiciat. Nisi Deus, linquit, exstruat domus nostras, frustra laborant, qui eas aedificant, nisi Dena urbem nostram custodiat, stra exenbitorea vigilant. Versu a rem alio exempIo illustrat.μ etc.
684쪽
nn Versura nata Gmn MEIzon aer hiriam Ariaria pom Abi Poetae. Argumenta a Pollio ad suam sententiam, stabiliendam allata examinavit,ot plura, nec levia illis opposuit CHR1m. ID. Fniae Σscien in peculiari scripto, qnod hanc ge
I. Nomine h. l. aIiqui temptam signiseari existimarunt, coIl. I neg. VIII, 17. IlIud vero si vates exprimere voluisset, posuisset non simpliciter nia, sed vel
tua, vel certe n' An. Loquutio antem rura n II, --δ Dara domu , fgura hebraea non est lantum aedis-eium habitationis exstruere, sed etiam familiam, et Temfamiliarem, instituere, constituere atque augere, Vid Exod. I, 2I. Devi. XXV, 9. a Sam. lI, 35. I Beg. II, 24. XI, 58. Prov. XIV, 1. II. Ita et Graecia οἶκος non tantum domus est, sed etiam rea familiaris, et Latinis domus etiam familia est, ut: 'Qui genus, unde domo p Significari autem h. I. utrumque, sequentia ostendunt; nam de opia hos, Iamiliae sustentandae eausa acquiretidis, Versu u., da liberis va. S. seqq. sermo est. Priaris igitur hemisti-ehit hie est sensust nisi Deus ope sua adsit domui atque Yεῖ familiari constituendae atque augendae; frustra consumitur humana opera, quae suo studio suaque industria hoc se persectura existimati In altero hemistichio nomensiouatia, apparet πολιτείαν omnis generia significare, Itoo sensu: nisi Deus suo praesidio adsit civitati, et eust diat et e servet eam, adversus incendia, liostium maehinationes, aliave incommoda, frustra vigilant excubitores,
685쪽
et inano est studium qui administrant et incolunt eam,
a. CompelIat eos, qui stanniam diligentiam in eo ostendunt, ut quam citissime de mans surgant, quam ta dissime ab opera quieseant, et quam minimum quieti com dant. Vanam autem esse tantam eorum diligentiam et assiduitatem operis, .lantumque laborem pronuntiat, nisi Deus eorum studiis et Iaboribus prosperum' successum tribuat. rinae 'NT mp tin, Me, manum, Dustra Doria est, ma uti meo Iurgare, i. e. qui mane, Vel, ut vulgatus habet, anis tueam, surgitis ad opificia , r.ea dantes sedere, i. e. quiescere' a labore, quietem disserentes, i. e. qui ad opus ceIerrime surgitia, et tardissime censatis. 'riri est ratardares ut Exod. XXII, Ω8. Deus. XXIII, tia. , vero cessare a labore, qu cera, ut Prom XX, 3. Ps. CXXXIX, a. Thren. III, f3. Alii verba nIU-- 'Ru reddunt moramea sedendo, i. e. operi faetendo in seram usque noetem adsidentes. s. qui in mul
' an ' iNU, qui ad crv culum Mεque morantur, Mnes inum sos incenderit. Praeserendam tamen. judico prio-xem sententiam, quum naς manifeste sit oppositumn P, neque usquam operi faciendo ossedera significat. Ηε-braea de verbo ad verbum reddidit Aquilar εHi υμῖ, ἀνίστασθαι, βραδυνουσιν καθῆσθαι. Nec non Symmachus: μάταιον Hiis ορθρου. ἀνίστασθαι, χρονίψουσι του καθῆσθαι. Alexandrinus Vero: εἰς ματην υμῖν ἐστι τὸ ορθρίζειν, ἐγείρεσει μετα το καθῆσθαι, et Vulgatus: Manum est Mobis ansa lucem surgaro; f Vise, pos- quam foderiaia.' Patet, Alex ndrinum vocem No tanquam adverbium accepisso, sensumque hoc modo fecisset
nihil proderit, statim postquam quieveritis, ante Iueeme quiete surgere, ita ut vix exiguum quieti concedatis Ceterum pro με aina Agellius monet legendum ἐγείρασθαι. ogera editio LXX., inquit, sic habeti ali ρωιτην
686쪽
υμῖν ἐστι, το 0 Ion είρεψαν et sic habet Vaticanus codex antiquilamus; quamvis de illo ἰmpressus habeat' ἐγείρεσθε, Iurgua; itaque illa repetitis verbi Drgite
nequo in LXX., neque in ullo interprete habetur, nequo in Hebraeo, et sensum obscurat. Sic habent etiam alii codices manuscripti, sic notatum est in. Catena Graeca ἐγείρεσθαι, et ita legendum censet Theodoretua et Euthymiua Sensum plane alienum verbia hebraeis actinxit Chaldaeus, qui illa sic explicavit: si Manum laborassiluis obis, qui praeDenistia mans Gd mmetrandum Oobia rapinam, qui moram facietia asque sedabuis ad ρωraudum Delias. di atavri ciri, 'ba, Qui oomeditis panem dolorum, i. multia Iaboribus curisque paratum et sumtum. Ita Prov. IV, 17. παn nri, , , pania impieta tis, est impie partus. Syrus: edentes panem cum dolore. Chaldaeus: comedentos cabos miserorum, tu quihust Ab , ,rarunt. Alii panem dolorum dici existimant cibum vilem, ut Dan. X, 3. muri zrib, pqnis Molumatum, est cibus delicatus. Inr Ba ψabia dueeto suo fomnum , i. e. quemadmodum vos frustra saligamini, ut vix pauxillum somno et quieti indulgeatis; ita e diverso Deus iis, quos diligit, quiete et sine curis et molestiis dorini-ro concedit. Similitudinis particula i , hemistichio p steriori praemissa, ante hemistichivm prius arguit similitudinis subaudiendum esse, ut Ies. LV, 9. γ' No di UU hn INam quemadmodum adliores fune coeli terra, ita altiores funι Mias merae Destria ratis. Job. VII, 9. R 'i, a mn, Sicut confumistir nubes et abit, ita is qui in orcum descendit, non ascenaeet. Vid. et Egech. XXV. an. Jerem. III, 2 o. - Dilecto Ibo, . collective capiendum esse, res ipsa docet; diligit autem eos, qui colunt ipsum religiose, quorum spes omnis pendet ab ipso. AIii aeeipiunt II h. l. pro asseverandi particula, Mere,
profecto, ut aliqui Ps. LXIlI, 3. cf. ibi not.) et post
s audiunt din, ex hemistichio proximo, ante a zae autem parti ἀ
687쪽
particulam 2, saepius omissam, ut hic prodeat sensua: proselo Dia rictum naeessarium con die in somno, i.
e. sine Iabore anxio. uuam rationem nuper et Κuinoelius commendavit, loco in nota supra ad Argum. citato. Luno v Io. DE DI By lv h.. I. recis, bene, ut
Num. XXXuII, 7. XXXVI, 5. a Reg. VII, 9., Teddendum censet, et verba nostra sic vertit: beua das dilaeto suo fommιm, i. e. quum ii, qui Deo dissidentes, suci
labori omnia tribuunt, somno recte non fruantur, maue nim admodum surgunt, et in multam noctem. sedent, eam gratiam dilectis suis largitur, ut in paterna ejus cura ethenavolentia. recumbentes somno suo recte fruantur, ut qui sciant tam sollicito labore neutiquam sibi opus esse. Huic concinit Chaldaeus, qui sic reddidit: con utanter Oero et recto dabit .Dominio duecto suo fomnum. Ita tamen bivIeam nimia evadere orationem, monuertint jam alii. Alexandrinus: o ταν δω τοῖς ἀγaet τοῖς αυτου υπνον, et Vulgatua: quum dat allecιia Dia omniam. 3. maa n ri' nbria nari Ecce haereditas δε-e, i. e. a Jova data, peculium a Deo concessum, sunt Iaeri. Genitivus, δεν , hic non Possessorem, sed auctorem indicat, quomodo terra Israelitica Exod. XV, 17. haereditas nec 'L e. peculium Israelitis concessum vid. Levit. XX, a.. Deut. III, 18. XIl, 9.) dicitur. Signiscat, non lotiua vi naturas procreari Iiberos, sed a Dest potissimum eoptiniagere, non secus atque haereditas Iiberis a parentibus rε- Iinquitur abique ullo ilIorum labore. Ια altero hemisti-ehio post natu est subaudiendum: Dei merces I. praemium, i. e. donum est uteri foecunditas. Chaldaeu. hune Versum no reddidit: ecea haereditas Domini inti rectit marceo verum bonorum inlii Mentris. 4. Qvum' Dei mutius esse dixisset sobolem propagara atque genus porrigere, jam docet, quantum bonum sit, filios sortes strenuosque educasse. N ' Aa 'ra n Uri ni murn 'aa Sic sagittas in manti forata, uas ii jusean
tulis, quibus plerique eos filios, qui homini adhuc juveni
688쪽
nascuntur, intelligendos existi inant, ut Gen. XxXvII, 3. Ianaetiuis, est filius patri seni natus. H-lisa vero ju en uia hoo loco ideo volunt commemoratos,
tum quod silii in juventute geniti robustiores esse soleant, utpote geniti, quum vis genitalis adhuc fortior et vegetior est; tum quod parentibus grandiorum et provectio. xis aetatis liberorum opera utilis sit ad populsanda maIaatque incommoda; quum qui sIii homini jam seni nascuntur, per aetatem neque consilio, neque Opost v
quam utiles elle possint. Ego tamen malo adstipulari iis, qui non ad parentum, sed ad Itherorum aetatem Teserunt, ut, quemadmodum Ps. XVlII, 45. sunt axtranei, Ps. LXXII; 4. egeni, et Cob. X, 17. α' ri ta nobiais, ita h. I. --ra su μ--αι-is sint adolescentes L juvenes. Sicnt autem in prae- eodenti Versu α'sta, inui, liberos in genere fignificant, ita in praesenti suos, id est, mares liberos, sigilificari, sequentia ostendunt. Virea autem. et robur masculum cum robora sagittarii, proceritatem reclam iuvenum viribus vaIentium eum sagittis sagittarii sortia comparari existimo, tales enim esse sagittas oportet, tanquain hastilia recta et non nodosa. Ceterum eandem hanc filiorum cum hastilibus comFarationem Arabibus etiam familiarem esse, do cet Taurigius, Scholiastes Hamasae, hoc loco, Schul- 'tensio in suis ex Damasa Excerplia p. 436. citatus:
Dicitur: cuspidavit vir, quum producit Iliso frenuo in quibus aetem halsas, ansar οὐ dum mucromiam. Verba α 'rivan 'aa ii Alexandrinus sic reddidit: ουτως οἰ ὐιοὶ τῶν ἐκτετιναγώνων, et Vulgatust fovi Filii axm Iorum. Vocem α' va interpres ille pro Participio Paulverbi 'va, excussit, habuit. IntelIexit vero haud dubie tales, qui plurimis aerumnis Oetamur οἰ σφοδρα
689쪽
πωρούμενοι, .ut Suidas explicat in voea Τίοἱ θεου. V rum . Symmachias et Theodotion, testis Hieronymo in Epist. Iuo. ad Marcellum, visi νεότητος reddiderunt.
qui imp Dia pharetram suam iuiss O beatum, cujus sa- miliam fatiget et ornat Deus hoc modo, ut filios tales puIeros et sortes habeat, qnibus instruatur domus ejus. dinores erendum esse ad ea reri Fs. 40 his sagittis, i. e. sitis, i manifestum est. Pharetram vero vocat domum, quae est eorum receptaculum, in qua educantur et adservantur do- hec emitti queant. Inepta AIexandrinus ἐπιθυμίαναυτοδ reddidit. 2sen purisens, non ad vix - l que, parentes et liberos, ut Kimchi alliquo volunt, sed ad liberos solos reserendum est, quos uon frustretur conatua ipsorum, quando negotium eis erit eum hom-l bus, ut sequitur. Verba α'd' N nN UI ris 26Igo sic transferunt: quum loqueretur eum inimicis in porta, i. e. in disceptatione serensi, quod judicia apud veterea in porata exerceri solebant, Vid. Deuti xXI, s. Prov. XXXI, a3. XXII, II. Iob. V, 4., ut sensus sit hier defendentur a natis suis parentea in litibus, quum erit illis do honore aut o pite disceptandum in soro, Patris causam strenuo agent liberi. Sio et Chaldaena: quum eonda arine in porta domus Iadicia. Sensus vero multo
aptior prodit, si verbum, h. I. perdandi, intersciendit significatu aecipias, quo occurrit a Chron. XXII, Io.l nnbonn 'a n , pro quo in Ioco ParalieIol πη r; nN legitura quam significationem
i verbum illud haud dubie a nomine 'In arab. mora, adsci it quare sine causa idonea DArsius ad Glassit Philolog. S. p. 256..Verbo 'an perdendi notionem inesse no-gavit . Ita igitur verba nostra sunt vertenda: feta Pari ini mem hosus in porta, L in ρOrais, quae ideo commemin
690쪽
rantur, quod ad portaa pugnari plurimui et pericuIostias me solet. Atque propugnationem pro patria adversus hostes hie lintelligendam esse, suadet etiam allegoriae r ilio, quum filii cum sagistis comparentur, quae apte dicuntur hostes interficere. Nee obstat, quod verbum praecellit, quod sortasse minus aptum faginta dicera alia quis possit, quum et- alias propria cum tropicis per κω. τάχρησιν, misceri videamus; es. e. e. not. ad Ps. LXVIII,3 i. Hoc autem videtur dicere voluisse vates: quos Deus dat et procreat ad propugnandum idoneos, eoa seliciter propugnare pro patria. Quasi dicat: Deus dat propugna