장음표시 사용
111쪽
I. Status quaestionis.-Ιnest obiectis, independenter ab homine, moralitas quae dicitur obiectiva sed praeter hanc moralitatem, alia habetur moralitas quae ab objecto in actum clerivatur, et a qua homo formaliter dicitur bonus vel malus secundum illa verba S. Thomae bonitas voluntatis depen
det a bonitate 'oliti ' Haec est moralitas subiectiva,
natione Moralitatis subjectivae apparet, ratio constitutiva ipsius sistit in convenientia vel disconvenientia actionis eum conamentia. Sit igitur :THESIS.-MORALITAS UMECTIVA, SEU FORMAM CONSTITUITUR PER RELATIONEM CONVENIENTIAE VEL DIS CONVENIENTIAE ACTURCUM IECTA MONSCIENTIA.I' Aetio humana dieitur moralis quia procedit a libero genis I. . a voluntatὐ deliberata. Sed in actu libero volun-
112쪽
istis, nempe In Retu morali, Possumus duplex elementum distinguere inlaetionem voluntatis 'iudunum Praeticum intellectus Primum quia Meria, secundum quasi lota illa,
actus, nam Intellectus voluntati bonum praesentans, voluntatem movet specificative et formaliter. Atqui esse in quocumque est a forma. Ergo esse morale, seu moralitas formatis actionis humanae est ipsius actionis ordo ad rectam rationem, seu ad rectam conscientiam. 2 Omnis actus specificatur a suo obiecto. Ergo actus volunistra est onus, cuius obiectum est bonum, malus, cuius obae tum est malum. Iunias autem non fertur in obiectum prout in se est
sed prout ab intellectu percipitur Bonum permiti emrepraesentatur voluntati ut obiectum et causa bonitatem actus 3 Ergo 'objectum non specificat actum voluntatis prout bonum vel malum est in se, sed prout tale est secundum apprehensionem intellectus seu rationis. Unde moralitas subiectiva constituitu per relationem actus ad obseetum prout rationis judicio uberi, seu brevius, moralitas subrectiva est ordo actionum ad rationem. Jamvero judicium rationis de bonitate vel malitia actus obiective considerati est Ipsa conscientia. Oralitas igitur subiectiva vel formalis consistit in convenientia vel disconvenientia actus cum cons
Conscientia tamen est multiplex, sed non est regula morum nisi sit recta unde moralitas subiectiva est ordo actionis ad rectum rationis judicium, ad rectam conscientiam motum rationis iudicium est illud quod fertur ab Intellectu cum omnimoda sinceritate secundum elementa actualiter cognita, ita ut rectitudo abstrahat a veritate vel falsitate iudicii Moralitas igitur subrectiva consistit in convenientia vel disconvenientia actionis cum reet ratione, seu
113쪽
bus voluntatis subiective ronsideratis, et omnia alia diei intur moralia per ordinem ad illos actus a Voluntas enim dieitur moralis quia producit actum moralem lex, quia ipsum dirigit' obaeetum, quia ipsum terminat finis, quia ad ipsummoveto sarcumstantiae, quia ipsum ametunt a su Conscientia recta potest esse vera vel invincibiliter erronea Und aliqua actio potest esse bona obiective, proD- ter convenientiam cum lege, et mala subieetive, propter disconvenientiam cum recta conscientia invincibiliter erronea et Ice-versa. Si autem recta conscientia sit vera, actio ipsi conveniens est bona bonitate tum objectiva, tum sub-IP. Integritas actus moralis.-Moralitas ex obiecto in
potest duplimur'. uno modo secundum se, et abstractione laeta ab Ommbus circumstantiis in quibus invenitues alio. modo nulla graecisione laeta, nempe cum omnibus suis circumstantus prauisti cum fine qui quidem est circumstantIarum praecipua. Iamvero obiectum assicit actum non prout abstridula circumstantiis, sed secundiῖ quod cum ipsis aliquod totum constituit. Bonitas moralis igitur exur- ex vilautiomaoriam Smnium 1 ad cimae emitatem quamntur, amundum quod ordin m contanientis di eunt Syriam rationem. Unde
THESISA inio uuMANA DICITUR BON EX PLENI- Tu DINE ESSENDI QUAE IPEI DEBETUR, MALAR DEFICIENTIA TALIS PLENITUDINIS.
dicitur honum ex plenitudine essendi quae ipsi debetur, malum si div-τ ιθ -- Aumania D . IV. a. 1.
114쪽
ex delectu talis plenitudinis. Ergo actio humana dieitur bona ex plenitudine essendi quae ipsi debetur, mala ex deficientia talis plenitudinis.
Ad minorem. - Etenim malum est privatio boni. . ., absentia perfectionis debitae. Atqui unumquodque secundum quod est persectum est bonum, et bonum et en convertuntur. Ergo malum est absentia plenitudinis essendi rei debitae, ideoque bonum dicitur in rebus ex plenitudine essendi rei debitae, malum ex deficientia talis plenitudinis. Unde axioma : bonum eae integra auδα malum eae quocumque defectu. . o principiis moralitatis.-Coalescit integritas actus humani ex obiecto et ex circumstantiis, inter quas eminet finis. Unde tria dicuntur esse principia ex quibus moralitas actus desumitura objectum, reumatantiae et Inis. De singulis est dicendum.
v. oratiris ex biectas desumpta. Meetum, prout hic stricto sensu accipitur, est id stea seu Dersona moraliter , considerata hirca uod actus' vers.tur et in 'ooa prius et per somnait P. P, Malis re alienae est obiectum furti. Obieetum igitur distinguitur a reumstantiis, quae secundario tantum attinguntur, et a sne qui est id propter quod
agens sit: v. g. quis turatur divitem ad sublevandum alleui amico ablatio rei alienae est obieetum furti, quantitas rei ablatae est circumstantia, sublevamen amici est finis. Objectum ratione moralitatis potest esse in se bonum, malum, vel indifferens, prout ordinem eonvenientiae a dia-
convelatentiae, vel nullum ordinem cum reuula morum importat.
Objectum influit in moralitatem actus non prout πι--riciae seu Beetia bonus est vel malus, sed prout om sirer et subjectis ut talis a conscientia perci',itur. Quaestio proponitur non do ipso influxu obiecti in mor litatem actionis, sed de specie moralitatis quae ex obiecto in actum derivatur.
115쪽
RTHICA DE MORALITATE AEUBIECTIVA
Dicitur prima nitas vel malitia, scilicet, essentiadis seu me ea. Etenim essentia est id quod primo in re concipitur, ad quia res est id quod est
'emo is tio I Omnis mylus iem habet a suo
termino. At di rictus moralia ast motus voluntatis ad obiectum tanquamst auum terminum. Ergo Ham Mitia aetus moralis attenditur ex obiecto convenient s. n2 Essentia stJd quod primo in re concipitur et sine quo res esse non potest 'a Id quod primo onoinitiij et Une moralii S Sine quo actio esse non Dotest ποῦ is tum et quod versatiar. Ergo actio m QIimm specifieam et essentialem habet ab obieeto. ii Hinc in actionibus humanis, ante omnia attendendum εest ad oriectum, circa quod sunt, sicut circa proprium terminum Sa ori tum sit num actio erit specifice bona, si obieetum sit malum actio erit perifice mala. Sed si obieetum sit indifferens, actio ab ipso moralitatem habere non n. Moralitas is eircumstantus Merivata Dicitur aeridens quia est aliquid praeter substantiam eius ' morariter a tena, quia actum modificat in ordine ad
regulas m uia . Circumstantiae sunt septem numero et sequenti Versiculo exprimuntur Quia, quid ubi quibu auxiliis euri quomodo quando.
Quis fecit persona). quia fecit obiecti quantitas et quan . ubi fecit, oeus . . ra a ita fecit diatrummtM.
116쪽
tempus . Circumstantiae in ordine ad moralitatem, dividuntur inmutantia molam, in vorarante aperiem, et in minuent a periam moralitatis. cireum,tantia mitiana est illa quae obiecto, in ordine morali, ὀvam moralitatis speciem tribuitu v. g. ablatio rei sacrae habet malitiam furti, ex obiecto et sacrilegii, ex circumstantia qualitatis obiecti. In hoc casu, circumstantia habet de se specialem moralitatem et dicitur in obiectum transire. In exemplo allato res, ut aliena est obieetum lurti, ut sacra est obiectum sacrilegii. cir mala uia .ao mons est illa quae adauge bonitatem vel malitiam actus in eddem pacie v. g. abIaso rei malosspretii ; circumstantia quantitatis, seu valoris obieeti, adauget malitiam urti in eadem specie iniustitiae. Cir malami minuexis est illa quae bonitatem vel malitiam actus in eadem perie minuitu v. g. ablatso rei minoris Pretii. FHAsIS. cTIO UMANA EM BONA VEL MALA X incuI MANUS PIdem proportionalitin vivi dum est o Mei Mibus
tant in subiectis quibus inhaerent. Ergo in ordine in adi, accidentia quae actus circumstant aliquam perfectionem seu bonitatem, aliquod detrimentum seu malitiam ipsis actibus moralibus inserunt. 2 Omnia elementa actuum humanorum quae aliquam relationem dicunt ad regulas omini ipsis actibus humanis aliquam moralitatem tribuunt. Atqui circumstantiae sunt huiusmodi eum possunt me his regusi conlatine vel informes. Ergo acti humana est bona vel mala ex cireumf- tantiis. in omine morali
117쪽
vII. Horaut ex analesum . inis, ingene est id cuius gratia aliquid fit. pinnas autem est au- innis operis qui uicitur intrinsecus, et finia onerariis ciuiaestur extrInsecus. Finia operia est illud ad quod opus ex natura sua ordinatur, V. g. eleemosyna ad sublevamen pauperis. Ille finis intrinsecus coincidit eum obiecto et actionibus moralibus moralitatem specificam confert. in de fine operis in prinsenti non fit sermo. Finta opinariis est id quod agens pro lubitu agendo intendit, . . dare eleemosynam ad vanam gloriam. De illo fino hic proprie agitur. Finis operantis est bonus vel malus non datur indifferens. Finis enim habet rationem alicuius
boni, quod agens necessario prosequitur secundum rectam rationem, vel non. Finis operantis dupliciter sumitur : uno modo respectu
actus eliciti miluntatis, et sub hae eonsideratione non est circumstantia, sed obiectum actus interioris voluntatis, bonum nempe ad quod iste actus directe tendit, ideoquo principiuspecificans talem actum a Finis proprie est obiectum into rioris actus voluntarito id autem cire quod est actus exterior, est obiectum eius : sicut igitur actus exterior aecipit spariem ab obiecto, ire quod est, ita aetus interior voluntatis aecipit speciem a fine sicut a proprio obiecto. Alio modo respectu actus imperati voluntatis scilicet, procedentis ab alia facultate sub imperio Muntatis, v. g. Vana gloria respectu Nelargitionis eleemosynae ho modo acceptus finis operantis aest irem innua, tot talis umitur in Praesent, umestione. THESIM IR MMANHA FINI INFLUIT IN ACM
I Cireumstantiam finis in moralitatem actionis influere, probatum habetur ex his quae dicta sunt in praecedenti e-
118쪽
: α ' i' nolint tur usi quod movet voluntatem ad
agendum et quo sublato actio humana non poneretur mu--liter influit in stionis moralitatem. Atqui 'i antis
k2 . ' μ' xv ubir et fine si hirnh,,m 4. ω-A:AErgo finis operantis rationem causalitatis letbet, et ideo Cau-aaliter in actionis moralitatem influit. m. corollina.-I In actione humana quM ruplex iti-Venatu moralitas Hitas obieetiva moralitas sutativa
linis. Prima enim bonit Milonis humanae, scilicet, Men- tuuis et immutabilia est ab obiecto circa quod versatur In
quod per se tendit. Bonitais igitur finis umquam Hi
fieri intum menda nudi in non est absolute aeripiendum Maoma rima iustificat media..... ei H β' Ο ΠΗ ' η' torum substruitiam tua or rumpat, quaecumque sit bonitaui obiecti vel circumstantiarum. Idem dicitur de fine leviter malo, si sit causi totalisa - Ratio est quia volunt fit mala ex malitia fias Id aurem, quod est ex parte voluntatis, m habet ut formiae
119쪽
ad id quod est ex parte exterioris aetus , et ideo actus humani species tormaliter consideratur Meundum finem materialiter autem secundum obiectum exterioris aetus s. Ut habet S. Thomas in actu voluntario invenitur duplex actus :aetus interior voluntatis et actus exterior. Prim is specificatur a fine vel ptis, secundus ab obiecto circa que versatur. ut posuimus. Si autem illi duo actus per modum unius considerantur per ordinem ad ipsum agens, actus internus sese habet ad secundum scilicet externum ut torma a mnteriam. Unde actus humani species, ut dicit S. Thomas, o maliter eonsideratur secundum finem. 5 Si finis sit leviter malus et ad aetum sese habeat ut concomitans ipsum, non corrumpit bonitatem actus, sed leviter tantum ipsam minuit.
VIII. De extensione morauistis, Miuum
indifferentis. uaestio movetur inter moria stas, utrum omnes actus sint boni seu mali, vel utrum quidam sint moraliter indifferentes. Ad huius quaestionis solutionem praenotare est :I' Agitur de adisserentia in ordine ad moralitatem, utrum scilicet habetantum tua humani qui sint neque boni
2 Quaestio proponitur de actibus humanis, scilicet de aetibus qui . deliberat 1 viatin iugistandi ri non autem de aetibus in liberatis. 3 Aetus humanus missi considera, in aperis, seu in Matracto, scilicet, spectato obieeto, eius abstractiane laeta Reircumstantii sint a fine operantis, ut comedere, amhulam, i j--, seu M oonerato, scilicet, Eeanto . . legere vel 3 4---- obiecto eum circum nitis et fine operantis, ut comedere Oz ritu moderato ad melius daborandum. Ictus humani in peeie s Possunt esse indifferentes, non autem in individuo.
120쪽
'pN 'ςxv n moralitatem suam spem fi earn habent ab obiecto. Atquitauaedam sunt obseeis quae
moraliter obiective indifferentes. Ad minorem.-mmitas obiectis inest secundum conve
nientiam vel dis Gnvenientia piatam cum ordine naturali seu natura rationali. Atqui quae lani sunt quῶ ex omini naturali e naturae rationali nequ eonvenIunt Preougnant Ergo quaedam sunt obieet quae de se nullam habent muritatem. Contingit autem quod obiectum Mius non misel Hi quid pertinens M ordinem rationis sicut levare tuta deI--Ad eampum, et huiusmodi et tiam actus seeundum speciem suam sunt interent . In Meluida para.-Μoralit rtibus humani subiective et in individuo consideratis In Cir Lassise M ilicet ex recto ex circum tantiis et ex fines iniqui licet indifferentia moralia inveniri possit in obiee et quibusdam . AHantus nunquam tamen in fine operantis habetur Em misMtus humanus, individit eu subiective eonsideratus. necessario aliquam bonitatem vel malitiam saltem ex fine
Ad minorem.' Etenim, ut diximus loquendo de fine finiis urantia est bonus vel malus, non potest indifferens Ratio est Quia omnia finia habet rationem boni ouod gens P rosequitur escindvn MMUTET primum, hase diatatem moralem, si eundum habet mali