장음표시 사용
141쪽
ri Iogus. e iure et ossicio in genere tria sunt dicenda De aure, - 2 De ossicio, I De iure et ossicio ad invicem Comparatis.
Juris definitio inlis Realis Iuris origo De iure Ratione originis sistisdivinum ecclesiasticum.. civile uris divisios Ratione mathri, lix Juris lietionis allus proprietatis u ' rem tione virtutis adstus .f diu ' quam refertur ius imperfectum Coactio duris proprietates Limitatio Collisio δuris subiectum Solum ens rationale potest esse subieetum iuris.
142쪽
ELEMENT PHILOSOPHIAE CHRISTIANAE Omei definitio Ratione origini. Ir rulet sativum Ratione materiωirer atinum
Umen divisio Ratione virtutis Perfectum, iuridicum a quam relertur Imperiectum, morale Erga Deum De omelos ri tione termini AErga seipsum Erga ali Omei gravitas Exemptio ab ossieto Nulla necessitas eximit ab ossicio negativo
NemsS tas extrema et gravis eximit ab ossieto naturali amrmativo, dummodo illa exemptio non involvat transgressionem praeceoti negativi. Necessitas extrema et gravis ab ossicio positivo
De iure et ossicio ad invioems I iris et omeli eorrelatioeomParatis audis et ossicii prioritas. ARTICULUS PRIMUR
I. uris dennitio nominalis. usa jubendo, vela o
dicitur, et significat vel essem, vel justum, seu id quod alteri debetur, vel potestqtem ad rem hab mlam tenim ius dicitur pro lege sc codice legum, sic loquimur de ii re civili, de iure ecclesiastico, etc. aliquando accipitur pro eo quod altericlehetur, sic reddere debemus unicuique jus suum tandem significat facultatem aliquid faciendi vel exigendi, ut quando clicitur de aliquo quod ius habet loquendi possidendi etc
143쪽
a diua moratis scilicet rius non est potestas physica in vi fundata, sed potestas moralis in ipsa iustitia secundum regulas morum innixa Unde jus haberi os sine vi et v smin Cum aus dicitur saeuitas moralis jam appar: subjectum 'au' esse Nersonam Moralem intellecti sei et 6 Ad aliquid faciendum labendum e Misendum. Quibus Verbis apparet quodnam sit hi m J Hκ ollidetrahat exercenda circa rem suam vel arallisfodit i disme Inmolabilia, quia ius ut correlativum habet metum Scilicet, obligationem in altero iuris non violἀndi.
igitur accipienda theoria factorum eongummatorum vi cuius
omnia laeta vim iuris habent. Vis enim tiόnorio- 'u 'in III. Do risim iuris.-Jus originem ducit a lo- nim rus es lacultas aliquid aeterna de exigendi quae suppon t aliis oblisnuoctem non impediendi exoroitium huiu, Vadii
tris Atqui sola lex parere potest facultatem in uno et obligationem In aliis. Ergo ius oritur a lege sive posui Sive naturali, proindeque in lege aeterna fundatur. 2
p utrum 'ns attirale est illud quod onfertur , 'naturali se auspi uirgom est illud quod e fertur a lege positim P. Lex autem positiva est divina vel humana haec qui dom
144쪽
Jus co ervandi propriam vitam est naturale ius Ecclesiae docendi, ministrandi sacramenta est divinum ius cardinalium eligendi Summum Pontificem est ecclesiasticum iussuffragii civibus concessum est civile. Illa divisio iuris in naturati et mauirum eadem manet sive ius sumatur pro Iesse, pro justo vel pro potesta D. 2 Ratione materiae circa quam versatur, ius dividitur in v jurisdietionis et in jua proprietatis. Jua jurisdictionis est potestas leguima Superioris serendi leges, ubernandi subditos. Ius proprietatis est faetitias disponendi de re aliqua in
u proprietatis est duplex : jus in re et jus ad rem.
si rara est illud quod exercetur ire rem suam, iam Os-- sessam. Iva ad rela st illud quod exercetur circa rem ut 'retia Circa librum meum, iam possessum, habeo ius in re ἰcirca librum emptum, non autem traditum, habeo tua ad rem. 3 Ratione hirtutis ad quam refertur, jus dicitur perseetum seu iuridicum, vel imperfectum seu morale. Itia perfectum est illud quod ex justitia exigitur v. g. ius onservancla nonam famam P- jurimperseetum est illud quod ex debito alterius virtutis, praesertim ex caritate, exigitur V. g. ius pauperis ad eleemosynam. v. uris proprietates. Iuris proprietates sunt coactio, limitati et ollisio.
Coactio est miratas qua pollet ius, i impediendi ne loeda- tur, et, si araum injuste fuerit, erigendi ut reparetur Frustra enim ius habetur, si inviolabilitate non gaudeat. si servari
Limilarii est terminus extra quem Merestium juria progredi nequit, quieti metavi Ioedatur Lis a lem oritur, a Iege proinde determinatur et imitatur Lex autem sicuti iuris,
ita et mei radix est et fundamentum. Jus igitur limitatur omelo us habetur faciendi id ad quod omittendum lex seu
145쪽
ossicium non obligat Teium autem datur neminem lurideia Ius igitur 'iuscuiusque cessat ubi laeditur ius alterius taliae si
unum oema tata posset quin alierum lata lir. Dicitur apparens, quia realis pugna non datur, nam tibi is majus, minuaeeasat. Jus autem illud praestantius est Quod ad ordinem universaliorem meta v. g. ius sociale praestat iuribus individualibus : miles anteponit ius patriae, iuri suo vitam conservandi. - 2 Quod circa graviorem materiam versatur Gravior autem materia est illa quae honum maius importat, Ie cum maiori bono connectitur, V. g. ius vitam servandi auri proprietatis praestat.-3 Quod titulo validiori nititur. Maior enim tituli evidentia validius quoque jus emcitri v. g. duo homines periculo naufragii exponuntur, unum tantum
succurrere ossumus sed unus est pater meus, ius ipsius validius St.
VI. Sub oetum iuris.-Subjecium iuris est ens rationale, scili est mona et solum ens rationale. Tus enim est facultas moralis quae libertatem ideo Hipponit. Ubi igitur non datur libertas, non possunt haheri iura. Facile demonstratur animalia bruta iura habere non posse e. HS3Is RSATURAE IRRATIONALEAENO AAuNT
I Jus est lacultas moralis Atqui facultas morali in KC. Alereaturi cirrationalibus, libertate minini driatis osse non sitii lpotest. Ergo creaturae irrationales non possunt esse aurinia r
'o' potest habere ius qui non est capax iniuriae patiendae. Atqui creatura rationalis non potest pati iniu-
146쪽
riam. Iniuria enim est violatio iuris alieni ipso invito. Ium- vero creatura irrationalis eum non possit cognoscere ius, non potest esse invita Ergo hi , ,3 Qui habet ius habet etiam meta iura enim dantur ut quis ossiciis suis satisiacere o sit. Atqui creaturae irrationales non possunt habere ossicia. Ergo neque iura. H. v. corollarium.-Viriseetia non est per se illicita. Animalia bruta enim sunt media quibus homo utitur modorationali, ad finem suum obtinendi m. Quemadmodum auteni ipsis utitur ad nutrimentum, ita ipsis uti potest ad scientiam acquirendani. Vivisectio autem utilis est ad solentiam biologicam comparandam. Igitur viviseetio est licita in his adiunctis. Dicitur in his adjunctis, quia sine utilitate vel necessitate dolores infligere ipsis animalibus, non est agere modo rationali, et actio huiusmodi esset de crudelitate arguenda.
Omeli annulo.-γeium est obligario moralis, qua adstringitur soluntas ad aliquiae faciendum et omittendum. a obregario moraris, Inculum scilicet morale, non autem
147쪽
praedita. b Qua adstrinouti poluntas illud enim vinculum voluntatem ligat ita ut voluntas nequeat secundum ordinem rationalem agere, nisi ista obligatio adimpleatur. Cum autem voluntatem ligare ad superiorem pertinet lege praecipiente vel prohibente ossicium a lege oritur sicuti et ius. e Ad aliquid sariendum re ominendum obiectum enim, po Pometi est positio actus vel omissio, prout a lege fertur Iuliuod est laetendum vel amittendum dicitur tatim hin. , seu in Onerrio consideratum ipsa moralis obligatio alimiid IaciendL ME ittendi, o tum subjectisum seu cinubuo te spectatum. II ometh divisio. I Ration is minis ossicium istnaturale velis uirum. metarum s u in est illud quod a leo naturali imponitur. v. g. Scium olendi Deum, honorandi parentes - .eium positisum est illud quod eo post ira proceda. v. g. ossicium inunanda. 2 Ratione materiae ossicium est .rmatisum vel negastrum. metum .rmatiotim est obligatio moralis aliquid faciendi 'vestrum, o se motans aliquis omittendi elum assim mativum est benefacieta adteΗ, negativum neminem laedendi. 3 Ratione triviis ad quam refertur, ossicium est perfectum se iuridicum, vel imperfectum seu pure morale.
avatura, seu juri perfiam eo-espondet v. g. obligatio restituendi depositum Maevm imperfectum est lud quod importat buum non eae austitia, sed eae charilate re alia sirtute, seu juri mperfecto eorrrapondet v. g. ossicium eleemosynam clargiendi. 4 Ratione termini ossicium datur erga Deum, erga seip sum vel erga alios homines. III. Omelorum gravitas.-Sicut ius uri praestat, in ossimum potest esse ossicio gravius. Ilud Seium gravius
148쪽
ait praestant ossietis ab hominibus impositis vel quod tareastrariorem Ut an rmatur v. g. ossicia erga Mummia-vtara sunt ossimis circa corpus vel quod eae palidiori uulo Murgu v. g. ossicia erga parentes ossietis erga alios priniant. Eo gravius scilicet est ossicium quo praestantius est ius cui
ut dicit effatum nectavia non habet Doem. Quaeritur ergo utrum necessitas ab oscio eximat.- eeenua habetur cum independenter a voluntate, imminet malum quod quis effugere non potest, nisi ossicii violatione. Eo autem malum potest
esse extremum ut mora vel aliud malum morte non interius, reputatum strare, ut notabilis sanitatis tamae vel rei familiaris iactura eommune, ut sunt alia mala minoris momenti. Secundum quod imminet malum extremum tyrave vel ommune habetur necessisas aetrema. raria, ommunis. Necessi as ommunia nunquam, ossicio hominem eximit :aliter enim nulla esset omeli obligatio. Quoad neeessitatem extremam et strarem hae sunt m
' tilia Gessu is imus a uincia negatim naturali. Ossicia negativa naturalia a praeceptis negativis legis naturalis imponuntur. Atqui praere a nepalis legis naturalia oblissant semper et pro emper. Ergo nulla necessitas etiam extrema ab ossicio naturali negativo eximit.
' vent quae suis intrinsece da, scilicet, quae mala sunt ex obieet et ex epsentiali ordine ad finem ut furtum, blasphemia. Atqui quae sunt essentialIter mala nunquam possunt fieri bona nee licita. Ergo praecepta negativa legis naturalis semper obligant et pro semper, scilicet, in omni loco tem re, et circumstantia, ideoque ossicium ex ipsis procedens, etiam eum vitae actura est implendum. β' re suas extrema et oraris eximi ab osset naturali afirma tiro, dummodo illa exemptio non insolari tran8yreario-
149쪽
ne praeeepti Moesipi. - a Ossicia naturalia assirmativa a praeeeptis positivi legis naturalis oriuntur. Atqui praerema mauisa legis naturalia ire aemper Misent, non tamen proaemper oblistant. Ergo. Ad minorem.-Etenim piscepta positiva legis naturalis sunt de sitisus virtutum ustatuit media ad sinem. Atqui ratio finis non exIgit essenluditer, ut praecise in hae vol illa circumstantia ponatur actus virtutis praescript is a praecepto petivo, et ad aliud tempus Iton differatur. Ergo quoties nidum extremum vel grave imminet, ratio dictat posse hominem desistere ab actu virtutis et ad aliud tempus illu
eepti negatis non inpolrat. Praeceptum enim negativum semper et pro semper obligat. Ubi igitur omissio moti redundaret in iniuriam Dei in ruinam spiritualem proximi. in contemptum religionis nullomodo potest fieri licita. 3 Meeinta extrema et muris a sortior eximit ab osse iopositiro, scilicet, a lege positiva imposito, dummodo aliam talis exemptio transgressionem praecepti negativi legis naturalis non importet Lex enim positiva cum tanto incommodo non obligat.
DE IUR ET OFFICIO AD INVICEM COMPARATIS
I Juria et ossicli e relatio. us et ossicium sunt coram lativa. Mon datur ius sine meso ubi enim datur in uno
150쪽
ELEMENTA PHILOSOPHIAE CHRISTIANAE
facultas moralis aliquid laciendi vel exigendi datur in altero obligatio moralis non impediendi actionem ejus, vel praestandi id quod exigitur me datur ossicium sine iure, quia alicui obligatio non imponitur, nisi sit aliquis qui habeat rus ipsum imponendi. Iuri igitur ossicium correspondet et vice-versa' iuri persecto ossicium perlaetum iuri imperfecto.
derantur, his prius est ossicio, et miliavi urius jure , inde 1 Onωωgiee es fabgo D quendo, jum Prius ea /uam immum. Etenim oscium est obligatio morialc omittendive ponendi aliquam actionem. Atqui nulla obligatio moralis existere potest, nisi sit aliqua voluntaἐsu Hor quae ius habeat aliam voluntatem ligandi sic quodlibet metum in hominea lege aeterna dimanat, scilicet, a Deo qui ius supremum in omnes creaturas possidet, et nullis ossiciis adstringitur. Ergo absolute loquendo et ontologice ius prius est quam Scium. 2 In persona reatam tum prius est quam Da.-Homo ut creatura, inmino a Deo dependet tum Q suo esse tum rius agere . in .suo u Ergo id quod prius concipitur in homin ius illa dependentia a Deo, , cujus multis erga eum adstringitur ossiciis sitis autem metis erga Deum, iam exurgit in homine ius ad ea omnia quae requiruntur ad adimpletionem illorum ossiciorum, scilicet, ad conservationem sui esse, ad exercitium propriae activitatis et ad consecutionem proprii finis Ergo in persona creata prius estissimum quam jus.