Elementa philosophiae christianæ [microforme] : ad mentem S. Thomæ Aquinatis exposita

91쪽

RTHICA DR PAMIONIBU MMuntatem ad bonum allieiunt eminet onetimarentia intere vero quae a malo retrahunt aperiatim Mensetur nisi . Influxu pinionum in voluntarium melius igitur appMebit, sermone instituto de concupiscentia et de metu.

m. De eone laeentis. Eoneuviseentials motus ampetitu sensitis in bonim doleeiam asoti hieta tur

sensu latiori pro omni motu appetitus sensitivi in bonum deleetabile. Alia est anteeeiana, alia e naequens. neu aemula anteeedena est illa quae praecedit deterani di Tas sonsensum volantatis et ipsam ad consentien- directe mllino v I saltem fovet. ive quia voluntatis motus redundat in eumdem aDEetitum.

Prinia paraneti Mentia anteeedens auget poluntarium.-Illud auot sunt tum suo vehementius et propensi sol initas Iertur a aestim A qii concupiscentia antecedens voluntatem inclinat erreri ad propensius et vehementius agendum. Ergo quo vehementior est concupiscentia eo magis movetur voluntas ad agendum, et eo magis voluntarius est actus ex parte voluntatis.

Meunda νω a.-Sed minua et quandoque destrui liberum. Omne id uod Minuomodo imaedit rationis usum vel tortit. liberum inuit e destruit. Etenim aptus II debet pro-oedere cum per et advertentia intellectus et Derfecto voluptatis tamqnsu. Atqui concupiscentia antecedens Derturbat 'nem, ipsam applicam amnsiorem considerationem boni sensibilis passioni convenientis, et avertendo a consideratione eoru quae possent voluntatem a tali obiecto retrahere, ideoque usum rationis minuit necnon quandoque, si

92쪽

passio tuerit vehementior tollit. Ergo eoncupiseentia ante. dena minuit liberum et quandoque destruit. Quo rei torigitur est concupiseentia seu Maio antecedens eo intensius eat voluntarium et eo minua liberum.

tarium Merum'. Etenim concupiscentia consequens est libere volita eum ipsam voluntatem Heli ratam Ansequatur. Ergo id quod fit ex tali concupiseentia est voluntarium et liberum. Qui enim iniuriam sibi illatam recogitat, ut iram exinde concipiat libere vult irasci. Seeunda Pin.-Sed ea rionum mapnitudini eius. Qui

enim Eassionem in se meitat vehementius obiectum intentum vult consequia ideoque passio consequens est signum intenatoris volitionis Passio autem consequens non diminuit peccatum sed magis auget, ver inra Est Agnum magnitu-ianis sic; Inquantum scilicet demonstrat inti numium Muntatis ad aetum peccati ; et si verum est, quod quanto aliquis Mori libidine vel concupiscentia peccat tanto magis Peccat s MI . De metu. Metua notio et speclea. - Metua, seu timor est mentia virium eatis mali seu perieuli instantisatis futuri. Gus ex apprehensione mali oritur, et vires voluntatis de omento, Illam movet ad malum fugiendum. Metua est multiplex a Ration insuatia in actum, metus est ante iano vel

93쪽

Metua amaraiana est ille qui movet ad agendum et est causa cur actio. Ponatur unu actio IIIa Ioitur procedere ex istu, v. g. mercator metu nauisam merces . iicit in

Metua oneomitana est ille qui actionem comitatur tantum, quin, ipsius causa, ita usaetio dieatur fleri eum metu: v. g. latro cum metu concomitante furatur ne scilicet deprehendat , . b Ratione mali imminentis metus est raris vel lepiae modo speciali reperentialia.. fetu. uis est ille qui oritur ex malo gravi valde pro- - - . - metus mortis, infamiae etc. Vibitur Molute

raria, si malum grave immineat quod rommovere possit etiam virum constantem V. g. mors, mutilatio, etc. Dicitur Maussa Varia si malum sit grave habita tantum ratione aetatis sexus, si complexionis personarum.

1 'Metus eris est ille qui oritur ex malo levi vel ex malo gravi, sed improbabiliter imminente. Motu revere laus, qui ad metum gravem reduci potest, est ille quo quis timet offensam gravem et diuturnam alicuius

personae In auctoritate constituti v. g. metus quo filius Parentum, uxor mariti, subditus superioris offensam timet. e Ratione ausae, metus est intrinseous, vel extrinsecus. Afri intrinsecus est ille qui provenit ex causa intrin-

M M saurin eris est ille cujus causa erit extrinsecaci illa autem vel est naturalis, ut incendium naufragium, Vel est libera, ut latro, inimicus. d ratione modi quo insertur metus est juste vel injurie nevasua, prout ausa ejus est justa re injusta. 2 D innux motus in voluntarium.-Μetus conCO-mitans eum non sit causa actionis non influit in voluntarium, nec quidem metus levis qui deliberationem rationis minime impedit Agitur ergo de metu antecedente gravi, sive sit intrinsecus vel extrinsecus, sive juste sive iniuste incussus.

96쪽

QUENDO, mar VOLUNTARI SIMPLICITER, LICET DICI PossIT INVOLUNTARIA SECUN DUM QUID.

Illud quod omnibus perpensis a voluntate deliberata

procedit, licet non sine aliqua propensione ad oppositum, dicitur voluntarium simpliciter. Atqui actio ex metu posita est huiusmodi. Etenim metus etiam gravis non tollit cognitionem ex parte intellectus, nec electionem ex parte voluntatis. quae semper sese determinare potest in oppositum. Ergo actio ex metu gravi posita est simpliciter voluntariari quod quidem Mile orificatur in exemplo allato ipsius mercatoris merces in mare proiicientis, ex metu naufragii Tamen cum actio ex metu posita adiunctam habeat repugnantiam voluntatis, quae aliter sese determinaret si metus abesset, illa actio dici potest involuntaria secundum quid. Dicitur per se loquendo, quia per accidens fieri potest ut metus usum rationis tollat, et in hoc casu, aetio non potest dici voluntaria.

ARTICULUM

DE CAUSIS QUAE INFLUUNT I VOLUNTARIUM EX

DE IOLENTIA I violentiae notio.-Violentia vis eoactio est motio a princiis , xtrinseco almyeniens, aenitem 4m voluntate.

97쪽

Iolentia est abaotuta quando ille cui vis insertur misistit

II. Da influxu violantiae in voluntarium. am in psychologia ' explicavimus actus elicitos voluntatis nullo modo mactIonem seu violentiam pati posse violentia i itur

Inferri non Potest nisi circa actus imporato, volunt,is rid

cum In Praesent quaestione quaeritur de influxu violentis, ii

THESIS .-VIOLENTIA ABAOLUTA DESTRUIT VOLUNTARIUM ET ACTUM INVOLUNTARIUM REDDIT.

Voluntarium est id quod a voluntate procedit secundum inclinRtionem Ipsius Atqui violentia absoluta est a pridπ

tum potes Ergo violentia absoluta destruit voluntarium id que Retum involuntariu hiadii. μ μ v ν

THESIS II.-VIOLENTIA AECUNDUM QUID NON DE TRUIT, SED MINUIT VOLUNTARIUM.

aliquo modo Assitas ta Mus, et ex hae parte actus ha l

tentia 'Muntatis, actus dicitur magis vel minus voluntarius. 1 p. 3II.

98쪽

CAPUT SECUNDUM

Prolagus. - Duplex esse in quocumque actu humano distinguere esto esse phyrieum, secundum quod a libera Voluntate proceditu esse moriae, secundum quod procedit modo conformi regulae morum. Iam diximus de actibus humanis secundum esse physicum in praecedenti capite nunc igitur sermo instituitur de actibus humanis secundum esse morale. Moralitas autem considerari potest vel in se, vel in suis proprietatibus et consectariis : in se quidem vel in genere, Vel in specie, secundum quod moralitas in obseelisam et subseetipam disditur. Proprietates autem sunt imputabilitas et meritum, et consectaria dicuntur virtutes et vitia nam eum acquiruntur repetitione actuum, ex bonis actibus producuntur virtutes, ex malis, vitia Caput secundum igitur in sex articulos dividitur quorum materia, secundum ordinem disposita, in sequenti schemate proponitur.

99쪽

DE CAUSA FORMALI ACΤUUM HUMANORUM

De moralitate qriectivas Morulitatis definitio De moralitate sMoralitas bona mida in genere Moralitatis divisio obiectiv 'subiectiva intrinsem, extrinsem

Existentia moralitatis :Status quaestionis Thesis. - Sunt quaedam obiecta intrinsece et natura sua bona vel maIa, independenter a quacumuz

entia moralitatis obieeti cimilosophorum sententiae. Sensualismus moralia exponitur et elutatur Utilitarismus exponitur et rejicitur. Hationalismus moralis declaratur et re utatur Sententia scholastae exponitur et demonstratur : nesis. Moralitas, quae objectis inest intrinsece sita est in convenientia vel disconvenientia rei proxime eum Ordine naturali, seu natura rationali remae

Status quaestionis Essentia moralitatis subiectivae : eris. - Moralitas subiectiva udormalis constituitur nermationem convenientiae vel disconvenientia actus cum reet conscientia. Corollaria Integritas aetus moralisci Thesis 'Aetis mana diei ue bona ex plenitudine essendi

De principua moralitatis :

isi. fi V knst ut in aetim in moralitatem causa Corollaria De extensione moralitatis :

aer' 'u' liter indifferentes secundum apeia

mem at non In individuo considerati. De moralitate subiectiva

100쪽

ELEI ENTA PHILOSOPHIAE CHRISTIANAE Imputabilitas, imputatio Approbatio, reprouatio

Honori contemptua Gloria, infamia

De imputabi- Responsabilitas

iiiii nem.' Aetione numanae iure homini evius illae sunt impu.

tantur.

Corollaria I ' Imputabilitas augetur vel minuitur. Heu voluntarium liberum. 2 Imputabilitas eorum quae sunt voluntaria in

causa.

s Imputabilitas viri ua solidaritatis. Notio meriti et demeriti Di,Mus eritum de condigno Meritumidi congruo Conditionea meriti tu meren tra. EX Parte Praemiantis. Theris I. inetus humani habent rationem meriti vel dem riti apud alios homines, et apud societatem. Thesis II. - Homo mereri potest apud Deum. Dissicultatum solutio. Virtutis et vitii notio origo subiectum effectus Virtutis species

Virtutum proprietat., ndi ex

Ratione subjecit, intellectualia moralia

l 'prudentia

Iniustitia Ignavia Intemperantia De merito et demerito De virtutibus et vitiis Vitiorum species Mitione medii spe excessumlper delectum

Superbia Avaritia Luxuria Ratione scapitalia Gula obieetit Invidia Da Acedia seu pigritia non eapitalia virtutum et vitiorum schemati ea expositio.