장음표시 사용
121쪽
subrecto a qua producitur. Impinarissia autem moralis est actionis proprietas inruiua Imputabilitas igitur differt a moralita nam moralitas
nim quod aliqua actio agenti imputetur in laudem vel inv--um, ratio habetur ex moresitaste Psius quia scilicet
Ab imputabilitate distinguitur impuratio, quae definitur:utinum 'ctuale, suo bonitas varaia otioni, hon SAUFYErobatio, si sit de mola, evrobatiq; si verbis
rioribus habetur hono vel eonismmua si autem rit publi- eum et aliquomodo commune habetur a lana vehi amia. II τ
122쪽
Imputabilitas dicitur de stetionibus, et habet ut correlat Vum, ex parte agentis, responsa&i m quae est relatio ligans moena libertim actibus qui ab ipso producuntur.
II. Imputabilitas aetus humam. monstratur.
β moralis hindat actus competit. Aluui
inium habet in actiones humanas quae ab ipso produeuntur. Ergo actiones humanae iure homini cuius illae sunt impu-
Major ex ipsa citi ,ris muti ni ni si εἰ moralis deducitur. Etenim attribuimus quidem illis quae ex necessitate naturae lagunt actus tanquam effectus suae ausae, minime tamen eisdem moraliter imputamus illos actus in Iaudem vel vituperium, quia propter delectum liberiatis non habent dominium in propriam operationem. Hinc ad rationem imputabilitatis requiritur et sumet eausa voluntaria et libera, quae dominium habeat propriarum actionum. Ad minorem. Illud agens proprium dominium habet in suos actus, quod ipsos roduci Drooria virtute cum potest'te reali ab ipsis abstinendi. Atqui ita se habet homo in Ordine ad actus humanos, qui a deliberata voluntate procedunt. Ergo homo dominium habet in suos actus, et iure merito, illi actus ipsi imputantur. III. coronaria.-1' Cum actio non sit imputabilis nisi sit voluntaria et libera, omne id quod minuit tollit aut avaret Voluntarium et liberum, tollit, minuit vel auget imputabilitatem. Igitur ignorantia, habitus, concupiscentia, metus, violentia, eodem modo in imputabilitatem influunt, ae in voluntarium et liberum. μ' γ f
123쪽
IIs 2 Imputabilia sunt non tantum ea quae sunt voluntaria
ci , se tam sunt voluntaria in layaa. raptaruntur ut effectus voluntarius Inis,u,.4 s tibia Para Requiritur ut effectus aliquo modo, sestem α praeVisus perit, iam actione in se voli a mnturis Q, Maaronem voluntarii requiritur cognite Sio non est tabilis ebrieta ex moderato usu vini, cuius vis inebrian: Ioab Requiritur ut effectus potuerit impediri, scilicet ut silm PotestatLingentis causassi non Monere, e nosita ian
e Requiritur ut effectus debuerit impediri. Oui nimutuita diae suo non videtur maleMero. emo ui. th Impedire pravum metum qui elonem suam e ,α si sequentes conditiones verificantur si rus, 'h0BestiaVel indifferens s 2 si μὰ -- : '
personam constituit, potest etiam MP . Vis, T
124쪽
I. Donnitio merit .-Meruum in genere est ordo ad retributionem secundum ustitiam. Retributio autem secvnclum iurissiam fit alicui ex eo quod agit in protectum vel nocumentum alterius. Unde stricti rata ..... α Meritum est itia A priari m xi rEn sex actione quae fit in commodum alterius acceptantis. Demeridum est obligatio cense subeundae, ratione actionis quae fit in trimentum alterius. II. Merit divisio.-Meritum est duplex : meritum de nino et meritum de congruo. Meridum de condigno est ius ad mercedem fundatum iniustitia, g., yerarius dignus est mercede sua. Condignitas dicit aequam dignitatem inter duo unde meritum de eondigno dicit sequam dignitatem operis et proemii. Meridum de construo est tua ad mercedem fundatum indecentia et Fquitate. III. condiciones merul.-Conditiones meriti sese tenent vel ex parte merentis, Vel ex parte praemiantis.
125쪽
E pari merentia, requiritur ut opus eius sit moraliter bonum, actio mala enim non meretur, sed demeretur 2 ut opus sit liberum, meritum enim est proprietas actus humana qui a libera voluntate procedit ut sit in commodum praemiantis, liter non esset prinmium ah ina ex-
ti m-, . . qui se alienum solvit non ex hoo retri 'butionem a creditore sibi vindicat. Eae pari praemiantis, requiritur ut pus factum in commodum Ipsius sit '' eo explycite vel saltem implicite acceptatum ad mercedem operarius qui sine consensu domini In favorem ejus adlaboraret, non posset pretium laboris sibi
Ex parte Dei praemiantis alia requiritur conditio ad rationem meriti, scilicet, promissio retributionis. eritum enim importat in praemiante obligationem mercedis reddendae. Opera autem nostra non possunt ignore hanc ob ligationem in eiu quia sunt Ipsi desita, titulo ereat s et suprema dominii. Unde retiuiritu ecialis ordinatio seu pistavi uel Haec autem rdinatio seu promissio existi . Εtem Deus per ipsam naturae vocem beatitudinem homini promisit, sub conditione onerosa custodiendi ordinem natu
n. eius humanus est meritorius.
Pin. Μeritum et demeritum dicuntur in ordine ad retributionem secundum justitiam. Atqui retributio secundum austitiam fit alicui ex eo quod agit in prosectum vel nocumentum alterius. Ergo actio habet rationem meritive demeriti secundum quod fit in commodum vel detrimentum alterius Atqui actus humani fieri possunt in prosectum
126쪽
vel nocumentum aliorum hominum, ut facile constat. Ergo actus humani habens rationem meriti vel demeriti apud alios
Seeunda pars.-Meritum est exigentia retrihiitionis quae actioni Inest ob emolumentum vel detrimentum quod alteri confert. Atqui avis ivmani emolumentum vel detrimentum societati innserre Iossunt. Ergo actus humani habent rationem meriti vel demeriti apud societatem. Ad minorem.-Εtenim cum homo agit in bonum singularis personae, illud bonum redundat in bonum societatis cuius illa singularis persona est pars ondo actio ipsius habet rationem meriti primario apua IIam singularem personam, secundario apud societatem. Homo etiam agere potest directe In bonum societatis, et actio sua habet ratianem meRti primario apud societatem', et secundario apud singula membra societatis, cum bonum totius in bonum partium dem modo
THESIS II.-ΗoM MERERI POTEST APUD DEUM. I Augere vel subtrahere alicui debitum honorem habet rationem meriti vel demeriti Atqui homo actibus suis potest augere clauinuere hon'rem Deo debitum : nam sunt actiones quae Deo asserunt delectis A gloriam extrinsecam qui violat legem offendit Regma qui autem ob rvat legem Regem
thonorat Ergo homo po est mereri apud Deum.
2 ' Ad supremum gubernatorem communitatis pertinet retribuere unicuique, prout bene vel male se gerit erga communitatem. Atqui Peus est Iasi nata suamenin gubemator totius communitatisaumanu . Ergo ad Deum pertinet retribuere hominibus secundum meritum et demeritum, in quantum scilicet homines actionibus suis honestis in otium universi actionibus inhonestis in detrimentum ipsius operantur. Ergo homo potest mereri apud Deum. 3 Sapientia et sanctitas Dei requirunt ut ex moralis sanctionem 'abeat. Atqui sanctio legis onoratim supponit
127쪽
ETRICA DE MERITO AET DEMERITO retributionem secundum meritum et demeritum, scilicet constitutionem praemiorum et poenarum pro legem -r
vant bus aut violantibus. AErgo homo mo eri Vst apud
128쪽
ELEMENTA PHIL AOPHIAE CHRIATIANAE Simplex promissio obligationem parit ex fidelitate ; sed quando retributio promittitur sub conditione ineuius operia praestandi opere posito retributio ex iustitia debetur timvero Deus beatitudinem promimi ub oneremistodiendi ordinem naturalem. Ergo onere impleto praemium beatitudinis in i titia debetur. 4 Atqui repugnat Deum habere obligationem iustitiae erga creaturas. Em . Deus non potest habere obligationem iustitiae erga reatura quin sit ipsarum debitor Atqui Deus nemini est debitor Ergo Deus non potest habere obligationem iustitiae erga ereatum .
Diat. Q. absolute, testo consequenter, ex rarurdinatione imus, eone coxuria. min. absolute cone. consequenter, insto.
Aetio humana non habet rationem meriti apud Deum, nisi praeaupposita ordinatione divina, ideo Deus non nobis, sed M taui debitor invenitur in quantum debitum est ut adimpleatur ordinatio divina. ARTICULUUII
DE VIRTUTIBUS ET VITIIS I virtutirat ditu nouo.- qua definitur a S. Augus
tino, ε bon uaduas monitis qua neci minur, et num mala actura. Dicitur ' bona qualitas, scilicet, habitus operativus bonus, inclinans lacultatem in bonum. Dicitur 2 bona qualitas mentis, quia virtutes ut subj tum habent potentias rationales in se, vel quae natae sunt ipsi rationi rubiici.
129쪽
RTHICA VIRTUTIBUM ET rima Iradicitur 3 qua recta μαν, quibus verbia virtus distinguitur a Vitio quod aem habet ad malum
Proprium est erum virtutis facere operationem honam s
operatio sit bona simpliciter in ordino moa morduisti, hominem ad finem suum ultimum, virtus dicitus zus , mylie ter operatio sit bona secundum quid tantum , Mi
Virtus et vitrum sunt habitae operativi et ideo producuntu ex
sudiiciunt r. Effectus virtutis et vitii sunt aes itas et Dromtitituro, unasormitas et delectatio. Meutia Cum homo tenetur agere secundum legem, et bona o-
acultates inesinant ad bonum, ita ut opista et z.λπ
tius, uinorinus et delectabilius habeatur.
sophi agunt de virtutibus naturalibus tantum.
Συμδ is est illa quae perseis intellectum ia
130쪽
ELEMENTA PHILO OPHIAE CHRISTIANAE
eutione boni v. g. tuis. Inclutes intellectuales aliae leuntur ape latismi quae intellectum speeulativum perficiunt ad eognoscendum quid ais sertim, ut inremetua, apientia et aesentia adis praesteae quae perficiunt intellectum praeticum ad cognoscendum quid audariendum, ut ara et prudentia. Intericius est habitus perficiens intellectum in primis minet is percipiendis , dicitur habitus riseipiorum. Sapientia est habitus perficiens intellectum per ordinem ad considerationem veri in suis auiarimis ectum. Sesentia est habitus perficiens intellectum ad logice deducendas conclusiones ex suis principiis, dicitur habitus μι-
Ara est 'aeta rati saetibilium , est igitur habitus perficiens intellectum per ordinem ad operationes transeuntes in materiam exteriorem, scilicet, in operibus manualibus exequendis. γPrudentia, ratione subiecti, est virtus intellectualia, sed ratione obiecti est virtus moralia, cum Versatur hirca mores quos omnes dirigit. 3 Virtutes morales aliae sunt prineipatia seu ardiruuea, aliae Meundari seu adjuncto .
A, irruisa eardinales, quae a ardine dicuntur, sunt illae F quibus totus ordo muralis eritur: sunt veluti ardois in quibus firmantur aliae virtuses ouae propterea dicuntur ad-
btiners e. o I F 'μυ- α μ' - H, L, 4 Viriuis cardinales sunt quatuor numero : prudentia, vatilia, fortitudo et temperantia. Facultates rationales tantum natae sunt virtutibus perfici, quia istae Multates tantum possunt bene vel male sese habere secundum bonum virtutis operationes enim ipsarum non diriguntur legibus physicaa, sed lege morali quae