장음표시 사용
171쪽
RTHICA DR smoris ERGA MonPU IM2 In ordine ad finem ultimum obtinendum volunt debet sese expeditam exhibere ad sequendam rectae rationis regulam. Hinc maximum Seium sibi morales virtutes, nempe prudentiam iustitiam, temperantiam et fortitudinem comparandi quibus fit aptior et promptior ad obediendum dictamn rationis, necnon ad imperium exercendum in passiones qua subiugare debet Meus enim in proximo versaretur periculo violandi sua ossicia, et beatitudinem amittendi.
I. Omela ire eo ua in genero.-Ordinatus amor sui cuilibet homini imponit erga corpus meia conservationis et perfectumas, quorum alia sunt positiva, alia negativa. Ossicia autem positiva obligant ad integritatem vitae et valetudinem in aerllure servandam : nutrImentua etorum alia praestanda quae ad naturalem opporis evolutionem requiruntur ad munditiem et ornatum debitum in
et inutiliis exponendo, vel ultra necessarium indulgendo aulaeo e MoeotimSi tarde eupis esse senex, utaris oportet Vol modico medio vel medio modice. Sumpta cibus tanquam laedit med in salutem At sumptus prodest ut medeeina cibus.
172쪽
corpore et vestibus attenta pereonarii convenientiara ad subiiciendum Minates sensitivas ipsi rationici ad virtuteqexercendas, nempe temperantiam et sortitudinem quibuκ motus appetituum moderantur et rectae rationis dictamini subiiciuntur. Omeia vero necatira inducunt ad lugiendum uicidium. membrorum mutilation m nisi ea causa roDortionate gravi. intemperantiam, o in genere omnia quae contra dictamen rectae rationis, valetudini vel integritati corporis adversari
IV De sutelvio.-I' Definitio.-Suietilium est directa. et prisaesa auctoritas suscepta, ausimius celato. Dicitur diu rixulipsius occisio, scilicet occisio in seipsa volita, non autem occisio indirecta quae habetur, quando quis aliquam causam ponit, ex qua per se vel Per g Sidpn mors selluitur, licet non Intenta, sicut quando miles, cuincertitudine mortis subeundae sese opponit hostibus, ad patriani delendendam. MDicitur prires auctoritate uacepta, quia sese eeidero auctoritate divina non est uicidium. Deus enim in potestate sua habet vitam et mortem hominum, et sicut Potest per seipsum vitam nobis auferre, ita, ipso iubente, homo potest sibi mortem inferre. 2 Philosophorum sententiae.-Stoeci docuerunt sapienter et sortiter agere qui seipsum occidit ad se liberandum al,
173쪽
angustiis huius vi=-, Vel ad finem imponendum vitae inutili. Putandors', licet posuerit uicidium esse generatim reprobandum aliquos admisit casus in quibus homini liceret mortem sibi inferre Suiei dii lieeitatem etiam assirmavit auctor libri cui titulus est Waysiam dea natura. ' Communis tamen doctorum et populorum sententia uicidium tenet illicitum
3 Sulelelum esse ulloltum demonstratur.
' uiridium est iniuria Deo.-Directe seipsum occidere . fpropria uetoritate, est sibi arrogare dominium perlectum in Suis V tum, quod soli Deo competit. Atqui talis aerog,titis, est gravis laesio iuris divini. Ergo uicidium est iniuria De illata, ideoque est illicitum lue Ad majorem.-Destructio alicuius rei propria auctoritate ..ΜeS Suyremus actus dominu gnissam rem. Atqui homo non. habet supremum dominium in suam vitam, sed Si Deus. Omini Etenim Deus omnium rerum creator ideoque dominus lis dominium rerum inferiorum quae cedere debent in D - metus ut tem, non autem dominium in 11sire, ἐε propriam. De quo quidem constat a eae instinctu naturali
quo homo prosequitur conservationem Dropriae vitae ' π menter corrumpentibus resistendo si. Hi instinetus seu appetitus naturalis manifeste ostendit voluntatem ipsius naturae conditoris, ut homo Vitam suam conservet. Constat inatione hominis ad Deum. Homo enim, non ex libera suae voluntatis electione, sed ex natura sua, sese habet in praesenti vita ut servus Dei cum quidem non sit ordinatus in suam propriam utIstatem, sed in glori- t obaequivi Dei. Iam vero qui servus est natura sua,
174쪽
non potest sibi arrogare itis determinifridi tatvram M'urm
tionem servitii sui, sed hoe habet determinati . . ab auctore natum, ulmi dominus absolutus ipsius. Ergo horu non habet supremum dominitium in vitam suam, sed solus Deus.
Seipsum evidere est omnino illicitum quia vita est quoddam donum divinitus homini attributum et eius potestati subiectum qui oecidere et vivere est. Et ideo qui ipsum vita privat in Deum emat meu qui alienum oum interficit peceat in dominum, uiua est,rvus, Meu me tille, qui usurpatibi iudieium de re vidi non commissa. Ad solum enim Deum pertinet iudicium mortis et vitae. Meundum illud Deuteronomii I : Mooeeidam et eoo irare saeiam. 2
2' viridium ea injuria oririasi.-Homo est naturaliter pars societatis domesticae Et ivilis, cuius bonum promovere debet. Atqui sibi infereum mortem homo damnum insertutrique societati, quia in inritatem eius destruit tae subtrahendo membrum, ricandalui pessimum aliis praebet, exemplὀquod bono societatis maximum affert detrimentum. Ergo iniridium est iniuria societati illata, ideoque est illicitum.
Mimum oecidere est omnino illieitum, quia quaelibet pars id quod est. est totius. Quilibet autem homo ea para eommunitatis et ita, id quod est, eat eommunitatis. Unde in hoe quod seipsum interficit iniuriam tabit eom. munitati. 3
. ' uiridium eri iniuria erga rimam. Iniuriam sibi tacit qui agendo sintra naturae inelinationem, sese privat a maximo bono, necnon ri verrectione sibi convenienti. Atqui homo occidendo seipsum propRa auctoritate, agit contra naturae inclinationem illi inadrifur ins in riF ad conservatione--- esse. 4naxissio cinci -- pH in existentia. necnon et Persectionibus quas Vivendo comparare potuisset.
175쪽
-- amat, et ad hoe pertinet quod quislibet res naturaliter ω-rvat in e et eorrumpentibu resistit, quantum potest. Et ideo quod o Mipsum oecidat eat eontra inelinationem natumem et eontis e ritarem uisquilibet debet ipsum diligere. Et ideo avi ipatus Oeelato λα- r moriale utpote eontra naturalem legem et contra earitatem e laten. π4' coroliaria.-a Nemini licet ponere vel omittere id ex quo mors m quatur etsi directe haec non intendatur nisi sit causa proportionate gravis. Homo quidem tenetur officio conservandi vitam, nisi sit bonum superius quod bono vitae anteponere debeat vel saltem liceat. In hoo enim Thomo non disponit de vita sua invito domino, cum Deus nequeat non approbare exercitium superioris virtutis, cuius intuitu Ita posthabetur. M irecta propris orporis mutilatio, de malitia aui-cidia participat, nisi ii mutilatio sit ad vitae conm rvati
e Christiana corporis mortificatio, dummodo intra limimarum laudahil affrinatur cum sit optimum medium ad carnem domandam necnon ad passionum a stim temperandos, ita ut facultates interiores rationis imperio obtemperent,
176쪽
et homo 'ellius ossiesu suis attendat et Meurius in virtutum exemtationibus profietat.
Non potest die illieitum id quod ἀ-tua virtutis. Atqui sui ridium eat tua virtutis ortitudinis Ergo uiridium non est illieitum.
Diat Mai. quod est aetua verae virtutis. ω- apparentia tantum Mes. Contradis min. verae tortitudinis. Fia apparentis tantum m M.
Ad ortitudinem pertinet quod aliquis ab alio moriem pati non refugiat propter honum virtutis et ut vitet pereatum. Sed quod aliquia hi ipsi in mimortem ut vitet mala poenalia habet quidem quamdam aperiem tortitudinia. non tamen est vera ortitudo sed magia quaedam mollitiis antis non valentis mala poenalia sustinere. Bene itaque eisinit Martialis: Rebus in adversia faeile est eontemnere vitam Forii te illo laesi qui miseris e potest.2 Atqui uiridium t actu verae Inutis Ergo. Ad veram viriutem pertinet initer duo mala minua malum eligere. Atqlii auteida inter duo mala minus malum eligit. Ergo uiridium in actua verae
virtutis. Diat. c. inter duo mala Physica minus malum eligere trans. int rmalum phys eum et malum morale eligere malum morale nesto. contradi . min. inter duo mala physica minus malum eligit neoo inter duo mala quorum unum est phyricum, et alterum morale malum morale eligit.
Sutrida ad miserias ramentis vitae vitandas eligit sibi interre mortem. Tamen eligendo mortem non eligit minua malum, quia ibi interre moriem. eat peccatum malum nempe morale quo homo sese avertit a fine suo ultimo. ideoque malum maximum omnia mala physi ea superans. ν' Atqui aliquis potest tibi inferre mortem ad pereatum vitandum. Ergo redit dissicultas. Licitum est renuntiare vitae ad pereatum vitandum. Atqui sui eida tandem aliquando sibi mortem inferi ad vitandum precatum. Ergo tune saltem auieidium est licitum.
Diat maj quando mors intertur sine pereato patientia, eone. . mora inferatur peccante renuntiante, Nesto. Diri. min. et moriem sibi interendo sulcida pereatum vitat neso mortem sibi inferendo sulcida aetu Peccat cone. Suicidio non vitatur peccatum cum ipsum ait peceatum. Nunquam licitum esse potest peceare ad vitandum peccatum ulli licet seipsum
177쪽
benefactoria muria. Ergo uiridium non eat iniuria Deo illata. Diri. - Viis est Dei bene tum in quod homo habet donii
dirertum, tum utile, sto dominium utile tantum e te. t. min. Si beneficium one-um ea nullo onere Imr, sili epto erga henelaetorem eone. aliter. esto. viis est beneficium a Deo eonee um in quod tamen honio ii , i lia . nisi dominium utile. Non eat beneficium libere acceptum inii, Deia uia ero domino impositum. cum onere ip- utendi ad finem ultimuit sonΑeti is i tiΗomo igitur non potest renuntium vitae sibi inferendo mortem nisi in leo, ε,
aus Dei et refugiendo obligationem iure a Deo impositam utenui via ad gloriam Dei mani Mandam Meundum deserminationem legia naturali AU Atqui homo habet dominium directum vitae suae. Ergo Homo idem dominium habet in vitam ae in membra e porta Atqui homo poteat limis destructionem alleuius membri velle. Ergo potest lietis
t. min. si ait ne Marium ad conM rvationem vitae eo . aliter, nempraeut homo non est dominu vitae nec est dominus membrorum sui eo oria. ----rvator et custos. Cum autem prudentis eon-rvatoria in bonum partium bono totiua subordinare, tandem aliquando destruetio partia permittitur ad con-rvationem totiua Unde homo in abMissione allevi membri non munere domini ungitur sed prudentia administratoria. Atqui uicidium non est iniuria oeteisti illata. Ergo. estrueti membri non potest esse foeteisti iniuriosa nisi ait ipsi utile. Atqui interdum aliquis nullius utilitatis societati evadit v. g. in easti infirmitat s. -riae, parceris. Ergo uicidium non est semper societati injuri
Homo enim dummodo vivit semper alicuius utilitatis esse potest sines ad insemissem eius Oneuint infirmiissem et miserias sustinendo inrcerem in expiationem criminia aeripiendo vel innocens emi deliis subeundo, exemplum exhibet patientiae iustitiae seu fortitudinis aliis utile, occasionem 3 S. TuouAM Sum. ιMN. IMI. q. 64. a. 6, M. a. tati
178쪽
ELEMENTA RHILOSOPHIAE GERIATIANAE praebet merita luerandi et virtutem exercendi, ideoque semper quamdam vitati utilitatem afferre Potest. Atqui potest tibi iniuriam laeere. Ergo uicidium non est iniuria
Diri. m. iniuriam proprie distam violatione ordinis iustitiae eondi. iniuriam late sumptam violatione ordinia caritatis, nego. Non est ordo iustitiae hominia ad seipsum unde atriete loquendo nemo potest sibi iniuriam Merea adeat tamen ordo caritatis euius violatio iniuria saltem late sumpta dici potest Suicidium est peceatum non solum quia eontrariatur iustitiae, sed etiam quia contrariatur caritati quam habere debet aliquis ad seipsum. Et ex hae parte Messio aulipsius est peccatum per omparationem ad seipsum Per comparationem autem ad communitatem et ad Deum habet rationem precati etiam per oppositionem ad iustitiam. I 8 Atqui sulcidium non violat ordinem hominis ad seipsum. Ergo Mente alienatus non potest haberi ut violator ordinis Atqui auteidae avnt mente alienati. Ergo non possunt haberi ut violatores ordinis.
Haee obieetio nostri temporihus alia communis, experientia dissipatur. Etenim, ut de facto constat asem saepius auicidae priusquam mortem sibi inierant premutionibus utuntur, litteras geribunt de auis rebus eonvenienter ponunt ita ut nullo modo dici possunt sua mente privari. s Homo nimis miseriis adstrictus non potest sine consolatione vivere. Atqui in eas harum miseclarum et desperationis mora est unicum remedium et uniea eonsolatio. Ergo. Transea major. Diri. min. ubi deest sincera pietas et religio eo . ubi talia pietas et igio invenitur nest . Desperatio enim quae remedium et consolationem in morte qum t. inv nitur apud eos praesertim qui incredulitate laborantea et ossicia religionis denegantes spem vitae luturae non habent; unde privantur vero remedio alamitatum quibus homo quandoque premitur et in Pietate sinem et migione. Menon in a missione oluntati divinae eo latit. M
Ad vitam suam servandam, homo non tantum tenetur vitare
179쪽
sui radium et membrorum mutilationem, vi etiam ea omnia quae mutata nemo et naturali facultatum exercitio et eum lution a versantur. Auctor naturae operationibus nostris delectationem assiecit eo fine ut facilius operemur, et mediante operatione ad finem nostrum tendamus. Haec igitur delectatio non est in se mala, sed iama dum quaetitur in ordine ad finem a Deo praefinitum et mala, si absque relatione ad hune finem, vel modo ipsi fini contrario intendatur. Deleetationes sensibiles maxime alliciunt homines et vehementius delectationes in cibo et in potu, quae ad conservationem individui et delectationes lacultatis generativae. quae ad conservationem specie humanae ordinantur. Iamuem
: 'ettiin t voluptatis metitu saepe saepius moventur
ad I desectationes quaerendas praeter regulas prudentiae et contra rectae rationis dictamen. Inde necessitas et ossicium comparandi temperantiae Virtulam, quae refrenat et moderatur appetitum desectationum sensibilium praesertim gustus et tactus, ita ut homo ipsis non utatur nisi secundum rectae rati
Temperantia moderationem a ratione praescriptam servati cibo, et dicitur Minentia, cui opponitur stula hanc mode-
180쪽
ELEMENTA PHILOSOPHIAE: CHRISTIANAE
abstinentiam, sobrietatem et castitatem, atque vitandi gulam. ebrietatem et luxuriam. 2 Meoollam natura. i - ostris temporibus originem dux t vitium sobrietati et temperantis oppositum, necnon ab ebrietate distinctum, cui nomen alcoolismi. Hoc vitium ubique spargere coepit a tempore quo facilius alcoolici liquores.
chimicae artis ove, ex omnibus iere substantiis extrahi potuerunt: uno enim non tantum Inter divites, sed etiam inter operarios et Pauperes usus praevaluit frequenter bibendi liquores aleoolicos. Propensio ad bibendum, vi haereditatis a parentibus ad filios saepe saepius trRnsmissa, ex consuetudinibus vitae et educatione orta vel firmata, viam paravit innumeris
malis quae ex almolismo nascuntur.
Almoliam enim nomine designatur ginus requenter tabendi atrios iquores aleoolieos, etiam abaqua ebriatiue ex quo At ut eupiditas Iret itano inprincibilis ontrahatur,
triumque corpus, peneno es olim infretum, in dies debilitetur in Differt igitur alcoolismus ab ebrietate : ebrietas enim est excessus in potu usque ad privationem usus rationis alcoolismus vero est habitus requenter bibendi alcoolicos liquores, etiam sine rationis usus privatione, ita ut alcoolici inveniuntur qui numquam inebriati sunt in