장음표시 사용
71쪽
nostra in omnibus suis operationibus a ratione praetica indiget dirigi, ipsa enim bonum prosequitur prout ab intellectu cognἱ- tum Ratio autem practi ea primo voluntatem dirigit ipsi proponendo legem : unde lex dicitur prima actionum regula. Tamen cum principia legis sunt generalia et quandoque indeterminata, directio ipsius voluntatis ulterius requirit applicationem legis ad opus particulare. Ratio igitur practica magis determinatam suppedita direetionem applicando legem ad opus. Haec autem directio magis determinata nihil aliud
est nisi conscientia moralis. Conscientia moralis est igitur Proxima morum regula, cum sit magis voluntatis actioni propinqua quam lex, quae ideo dicitur regula remota. Conscientia, regula morum Du, mn vim obligandi sibi vindicat, ex eo quod applicando legem ad opus parti aestre. legem servandam nobis intimat, ideoque conscientia dicitur praeco legis et Dei e Consm ntia est sicut praeco Dei et nuntius ; et quod dicit, non mandat ex se, sed mandat quasi ex Deo. Sed determinandum est quandonam conscientia obligationem parit, ad cujus determinationem pro nuntur sequentes regulae, quarum prima esse habet ut principium generale ex quo aliae tanquam corollaria sequuntur.
e orientia morali e M DI umuiri u eonaeiensia eris. uicumque enim ten
tu vitare malum non potest licite sese exponere periculo malum faciendi. Atqui quicumque incertus de actionis honestate nihilominus operatur, sese exponit perieulo malum 1aciendi. Ergo ad honeste agendum requiritur conscientia
2' uisei eo eientia moraliter eris, quae scilicet Prudens dubium excludit Non est enim in omnibus scientiis
72쪽
riae admittit. Atqui in re morali materia ut plurimum non latur nisi certitudinem moralem. 9 Ergo sufficit Onscirentia moraliter eris ad honeste agendum. In actibus humanas non potest haberi certitudo demonstrativa, eo quodiau '.'ntu genu et Variabilia, et ideo sussicit proba
in paucioribus a viritate defietat. ' Ἀ- ελπι tenmur eonaeiensiam peram
eerto assiquid praeeipiendam ἀει prohibentem. Conm tigistimes M. eorto aliquid praecipiens vel pro-
.m regulR.-Conseiantiam inpineibiliis erroneam νεν- mitis item' ut Meri, praeeipnenum aut prohibentem aequi Oportet. Voluntas enim fertur in obieetum non eukndum quod
... et Ponit liquid ut praeceptum Dei,
equi, prae mense aut mohsbentem Ontemnere non siti R millantem, quia cum error sit vinei Mna cum tali conscientia errat voluntarie. Operatur
73쪽
m licet ipsam contemnare praecipientem Vel prohibentem, quia agendo aerem talem conses n=inm δε νηε xv homo quod malum esse iudieat. Ergo tenetur unusquisque diligentiam adhibere et talem conscientiam deponere. ' Rouinis regina.-Cum di , raetis nunquam es et om l ea A. rari, e Marsaviis eat aequenda. Aliter enim perieulo malum rasaciendi homo se exponitu unde dirimus in prima rues g b d PDeSte gendum requiritur eonsolentia orta. - . re
mieta tutiori, ubi antur de In absortite ob inendo, se de aliqvi damni perieulo 'absolute uando. Qui tenetur obligamne lainita finem obtinere, non potest sese exponere periculo finem non consequendi. Atqui illud periculum non vitaretur si quis opinionem sequeretur probabilem relicta tutiori Ergo non licet sequi opinionem p D ag n relicta tutiori, ubi agit de fine absoluto oblinendo, vel de aliquo damni periculo absolute vitando Sic, medicus tenetur adhibere medicamenta tutiora ; venator nonyoces explodere, ubi dubitat an res sibi obiecta sit fera vel
Septima regula.- amur tantum d Erevit m actus, ικα equi opinionem sere et olida probabitim, relicia tutiora probabiliori Lex dubia non obligat. Etenim obligatio est neeessitas moralis agendi exurgens ex necessaria eonnexione actionis eum fine. Ubi autem lex est dubia, non innotescit talis connexio nec ideo habetur obligatio amem ligatur per praeceptum aliquod ait Aquinas, nisi αὐdiante arientia illius praecepti. Atqui stante opinione solide et vero probabilieontra gem lex est dubia. Ergo ubi agitur de liceitate actus licet sequi opinionem vere et solide probabilem, relicta tutiori et probabiliori. QQ. D. Da m au. . . IT a d i R,. Vt
74쪽
rivio s. Rucusque eonsideravimus prineipia extrinam actuum humanorum, eausam nempe finalem quae est beatitudo, et causam exemplarem, legem et conscientiam. De causa autem meiente quae est voluntas libera, satis dictum ' Psychologia. Remanet ergo ut sermo instituaturu' principias intrinsecis Illorum actuum. Duplex autem catur princinium intrinsecum actuum humanorum causa materialis, est causa formalis Metus enim humanii Attin ἰ- e ter Intrinseee consideratur, materialiter et secundum esse suum physicum, prout sollicet ad voluntatem comparatur aqua procedit; . formaliter et secundum esse morale, scilicet, Per comparationem ad finem ad quem ducere debet. Huius secundi libra, duo erunt igitur capita quorum primum eritae ausa materiali, Mundum, de causa formali actuum huma
75쪽
Prologus.-Principium materiale actus humani, ut diximus, est ipse actus voluntatis secundum quod a voluntate libera pro dit Actus autem voluntatis considerari potest duplicitero scilicet, vel in se, vel in his quae in ipsum aliquomodo Influunt, voluntarium minuendo vel augendo Quae autem in actum ueta iacinfluunt sunt τε intellectus, pelvesuntas, is areetitus semiitivus se Men in eum.
Igitur quinque eruet articzII uius apiti Siaa, fit doVoluntario In ea aeeunduν, de his quae influunt in voluntarium ex parte intellectus, scilicet, de ignorantia et inadvertentiao tertius, de his quae influunt in voluntarium ex parte voluntatis, nempe de habitibus, de virtutibus et vitus quartus, de his quae influunt in voluntarium ex parte av-titus sensitim, scilicet, de passionibus, praesertim de concupiscentia et metua quivitia, de his quae influunt in voluntarium ex parte agentia extrinseci, scilicet, de violentia.
76쪽
DE CAUSA MATERIALI ACTUUM HUMANORUM
De voluntario De um qum influunt in volunt
Ex parte intellectuasDe Ignora sΝotio voluntarii Spontaneum volitum liberum. Volitio seu mor Intentio
Electio Us Imperatum Divino a Liberum nece arium 3 Perseetum, impertietum 4 Directum indirectum Positivum negativum ' Voluntarium in M. voluntarium in eausa Preus', riuale habituale interpretativum V Simpliciter secundum quid ζη Expremum taeitum Involuntarium II RUM; M lit Mn. Eovativum non voluntarium Νegativa nescientia Ignorantia Privativn ignorantia. altiva error Inadvertentia Ratio is bini iuria et laeti Ignorantiae veri Rarum ouου-κ
ri eo-que De Innux ignorantiae in voluntarium L. I gnoranti ante dena voluntarium dramait. nem M Ignorantia oneomatana non laesi volunt , nolitum,' non voluntarium. nem III. gnorantia con-quena voluntarium non de truxi Corollaria.
77쪽
Habitu natum sNaturalis, aupernaturalis
species Entitativus per tivua με. . . a --ἀυ θοῦ νεώ. Δα Virtus vitium aubieetum origosmilitas et promptitudo inretva Unilomitia Deleetatio
Influxus habituum in voluntarium :T .is. Habitu operativi non destruunt voluntarium aedipsum per a augent nisi sint emeaeiter retraetati. Passionum notio Thesis. Passione in teipsis considemiae neque bonae. neque inlae uni prout subiaeent rationi sunt alteriitrum
Rati a ausae, intrinMeus extrinae a tuario mori iuste es iniuste ineu vaInllux in voluntarium: Theris. - Aetio ex metu vi poesis per set quendo est volant i. iam citer. Beet dira pomi involuntarii Meundum quid.
sabsolutabeeuudum quid molentiae notio speetea
Inllum in voluntarium: Thetia I violentia absoluta destruit Muntarium et . Retum involuntarium reddit. dies II Resentia ineundum quid non destruit. 4M , minuit voluntarium.
78쪽
I. De suo.-Aetus humanus est illo Πέ-h ima viai in-tate deliberata, vel ab aliis saevitatibus sub imperio voluntatui recedit. Unde mateAPIter eonsideratus iat secundum esse Mim physicum actus humanus est actus volun
Iaim M a Praneirio intrin- nitur coem eum monilion Enia. GDefinitur a t. quod eri a priniam intrinaeeo, e lasei licet principium est in ipso agente. Dicitur ' eum monilion Ania quia non omnis motus ab intrinseco dicitur actus voluntarius, sed ille tantum qui est a principio quod habet notitiam finis. Cognoscere finem, seu bonum sub ratione finis est proprium intellectus movere ad finem, seu prosequi honum ab intellectu cognitum est proprium voluntatis. Igitur ad rationem voluntarii duo requiruntur : Ognitio ex parte intellectus, Onaenatu ex alte voluntatis. II. Spontaneum volitum, herum.-Ex definitione voluntarii apparet voluntarium differre a spontaneo, a volito et a libem.
79쪽
Epontaneum dicitur id quod moreris a et riseivio intrinis
eo, ire Non mouisne finis. Em non unde omne volunt rium est spontaneum sed non vice versa.
Mutum est issum ob retum resummis ' voluntarius vero est actus voluntatis unde volitum comparatur ad voluntatem sieut obiectum ad facultatem, voluntarium sicut effectus adeausam. Pluvia potest esse volita, non autem voluntaria. Liberum est id quod uroredi a poluntast abantia infrinare poluntatis determinali ciet tintina ' unde voluntarium
latius patet quam liberum, nam voluntarium dicitur de omnibus voluntatis motibus sive sint de fine, sive de mediis ad finem, liberam vero dieitur tantum de his quae sunt ad finem rvolitio finis ultimi est necessaria, volitio mediorum libera, utraque voluntaria. In scholis tamen voluntarium generaliteraecipitur pro voluntario libero. m. Malo voluntam. multiplex habetur voluntarii divisio. I voluntarium est elisitum vel impervium. Vestimarium iectum est illud quod ab ipsa volumate procedit, et in ivs Derficitura de , est enim Marii Ivoluntatis, qui quidem ab ipsa voluntate immediate et in ipsa hereditur, ut esse, Hagere, amitis
Actus eliciti voluntatis ut in psychologia iam diximus vel vereantur eire finem vel re media Priore sunt volitio insentio truitio ; post riores eleetio, con-nsus usua. Mitio quae dicitur et amor est simplaneomplacentia voluntatis in hono sibi proposito et propter se appetibili. Intentio est actus voluntatis respicientia finem ut bonum consequi indum. ιitio est quies voluntatis in bono Possesso. Conuit Mis est adhini voluntatis eis quae ab intellectu iudieantur utilia ad finem consequendum. metio est es ea volitio alterius medii ad finem utilis prae aliis. ω est eius voluntatis applicantis alias laevitate ad exaeeutionem
Illi actus te ad invicem eum intelleetua operatione ordinantur. Intellectus apprehendit finem et voluntas complacet in bono sibi proposito, volitio et intendit finem eonsequi intentio . Intellectus inquirit et perpendit media ad finem utilia eonsilium : voluntas in ista media ab intellectu proposita
80쪽
Volunta Hum imperinis est illud quin a voluntate p- dit, sed quod pereeitur ab alia lacultate mota a viaim . urinabulare et seribere. Is Aelii, talium Rus volunt ala iam lin vehologia definitus ille nempe cui Tvoluntato p-- έ
sed ab Hia potentia a voluntate mota perficitur. Ad pzo,
Aetua imperet sub imperio voluntati exereentur. ImPorium est emis volitio qua volunt movet se applieat ali solenti ad aetua earum proprioa Imperium eat duplex eo uemn eui nullo modo resisti potest; mulleum, ut aliquo modo restat potest a Volunt . ait S. Thomas I ,
me modum agentia movet omne animae potentia ad auos et , praeter vires naturales emistivae parvi quae oatro arbitrio non subduntur. Volunt lotur imperium habet in potenti tum intellectiv . tum aenaitivaa, e n estiva Miliis et appetiuisa et in ipsam vim motricem Tamen non exerret imperium absolutum seu dea tieum, nisi in vim mora. - . reliquae a lintealpia volunisti reaissere aliquo modos avnt.
2 volun-rium est libremm vel Memarium. Voluntarium libertim est illud quod procedit a voluntate absque determinatione ad unum. Voluntarium Messarium est illud quod procedit a voluminis deserminata ad unum p v. g. volitio finia ultimi. 3 Voluntarium est perfectum vel imperfectum. Voluntarium perfecium est illud quod proeedit cum plena. eognitione intellectus et pleno consensu voluntatis g., qui scians et Aena occidit inligicum. Iuniarium imperseetum est illud quod procedit eum imperiecta cognitione seu consideratione, ideoque cum impedilecto Auntatis consensu, ut contingit in semisopitis, vel in Ira in distract15M. δ' Voluntarium est diraeuum vel indirectum, seu ut ineunt alii, positivum vel negativum.