장음표시 사용
81쪽
3inta dies , non in quadraginta d Iebus elat It , Moyse Ae EIIa In eodem
Nitinei tempore non esurientibus . 0 tur eis is estur is Dom mus , non inediae
imbre Afit odieratis; sed virtus IIIa scilicet natura Divina . Ee persona Uerbi
non Dissu , n si in eo per esuristonsi infirmisorem , quae siunt hominis recum visset. Quam utique in eo sentiens , ita orsus est e SI Filius Dei er . Anceps
sermo eu , SI Finus Dei es . Licet esurientem videret , quadrarinta tamen dierum In eo j juuiuis ρertimefiebat. Dua reruis ratIone taceat , post quadr ginta Geruis coxpersanovem , quibtis νοι staponeis n saecula erat coinmoraturus, esuritionem se humanae salutis habiturum . 'uo is te ore exmIatuis Deo Potri munus , hoisinem quem assumpserat , reportavit. a s. Ioa. che. . iau dr gini R dies Ciuilius ieiunat . a Noh s ostendens remedia fatat s , Aeh. i3. in Mai in lito numero , b Quadra simae nobis offendent Sacrameuttiis Nec tamen ab S. Hier. ilia ultra progreditur , ne rei admirandae excelsus in redibilem neeret susceptis. s. Μ in hominis veritatem . Nunc vero nequaquam fit istud , quia prius Moses , &Elias Dei potentia substentati , in hane ieiunii longitudinem pervenire p euerunt : si verti ulterius progrellas futilat , in eredibilis futilet carnis assumptio . 1. Th. . p. q. ΡΟit jejunium Porro Christus tentari voluIt multiplie I de causa . r. Pro-
t. a. 3. Pter e emplum: quia eum omnium intersit contra tentationes se tueri, per hoc quod ante tentationem futuram ieiunavit , docuit, qu bd per iejunium contra tentationes nos armari oportet . Unde inter Arm justitiae , Apostolus jejuni eon numerat a. ad cortat. 6. 1. Ut ostenderet . quod etiam sies unantes diabolus aes reditur, fietit alios qui honis operibus vaeant. Idetis. Ioa. Chrν s. se ut poli B4pe Tmum . ita sc post seiunium tentatur . Unde S.Ioannes Chry- h. i3. in Mat. solio mus ait : Non ieiunantem teηtat , inquit , sed ehurientem , ut diycas, quam sit bonum grande jejuνὶ - , est quia haec ad erras diabolain arma set in na, qu Ioue yost baptisma non deIDIis , ae temulentne, non mense estulitonusae , sed iduula animum debιinus Intendere . Propteret me Dominus 1 eiu navit , non qu d indixeret , sed ut nos doceret , quibus necata ante boti adoininatio ventrIs iniciterat . Ut enm aliquis is rotum , quem σd faritatem reduxit , jubet illa nou fuere , ex quIbus morbus Ille contigerat et ita et amps hapi ma jejunium coηtra vitium edaciIat s induxit . Nam θ Adain de sparsdMo intemerantia ventris ejecis , ditavinis commeruis , ct fulmina in
&c. 3. Post ieiunium tentari voluit Christus , quia secuta esuries diabolumst Id. ad eum aggrediendum audaciorem fecit . Occasionem diabolo tentandi praebuit, ' inquit S. Joannes Chrysost. ut prius Ipse congressus , quo modo etiam abs aliis vinci possit , ostenderet . Sic enim faciunt athletae , qui cum discipu- 3 los suos adversarium vincere docent, data opera in palaestras certamen eum s aliis exercent , ut in luctantium corporibus artem faciant spectare vincendi: υ quod in hae quoque colludiatione factum est . Quia enim diabolum ad 'ν certandum Christus voluit attrahere , esuriem sitam ei fecit manifestam ἰ nec 3 repulit accedentem , sed cum eum sulae pisset ad luctam , Be semel ivite-
ιυs tentaret ut hominem , ne impediretur triumphas.
II. Et accedens tentator disit ei ς Si Huni Dei es , dic , ut Iopides ista pones fiant . Explorans scilicet , utrum vere Dei Filius esset , an merus
82쪽
secundum Matthaeum. Cap. IV. Senses Litterasis. s s
homo , variis modis illum tentavit, ficut primum Adam in parad Ita tentaverat . Primo enim lῖς ni vetiti esum ipsi suafit his verbis . cur praecepi se,. .. vobis D. us, ut nox coisederetis de o ni Iuηο paradisi I Seeundb , ad inanem S.Gr.M. h. is. gloriam ipsum pellexit , dicens , Aperientur oculi vestrI . Wrtio , tentatis in Evat. nem ad extremam superbiam perduxit, dicens: Fritis sicut Dia scientes bonum, ω malum . Eumdem ordinem servavit in tentatione Christi. Primo tentavit ipsum de eo , quod a petunt quantum eumque svirituales viri , se ille et de sustentatione corporalis naturae per cibum . SI FIEur Dei es, non adoptivus. sed proprius , dic , id eit , iube pro omnipotentiae iure , qua Deus initio
hic iacent , paues sioni , quibus famem cruciantem sedes. Gravis erat te nistatio , qua Cht Ilio suggerebat , ut de Dei providentia , & amore dissidenx, miraeutum ipso ederet hortatore , conversisque absque necessitatτ in paues s. Th. . p. lapidibus, maiori quam par erat quantitate, aut voluptate tit fieri posset r. at. 4.famelicus sumeret , fitque e cupiscentia carnis , Ac gulae peccato Irret reis tur . Secundo proceliit diabolus ad id , in quo spirituales viri quandoque deficiunt , ut stilicet alῖqua ad ottentationem operentur et quod pertinet ad Inanem gloriam . Tertiti perduxit tentationem ad id , quod non eit spiritualium virorum , sed earnalium , scilicet , ut divitiat, de gloriam munda concupiscant , usque ad contemptum Dei. ordinem porro quo Christus te estus est , secutus videtur Sanctus Matthaeus p totam Chiisti tentationem . compendio tantum attiniste Saneius Marcus p hane verti generat Iim prim btractaste , pollea figillatim descripsisse S. Lueas , & duas postremas tentationes Ordine inverso retulisse . Id tamen Evanget Ieae veritatῆ non ossicit: Nihil enim refert quo narrentur oro ne , elim omnia facta esse manifestun sit , Inquit S. Mur. lib. . De consensu Evangelistartim , c. 36.
in omni verbo , quod procedis da ere Dei. Ad nostram erud Itionem de exem rum , tentatoris suggestῖoni Scripturae sacrae verba opposuit . Poterat de .apidibus panes facere, ficut de aqua vinum feeit sa nupti Is; sed non fecit,
ut voluntatem artesque Satanae contemneret . AIIter tentator non vincitu ω
ni F contein natuν ς inquit Sanei. Austuli. non in toto pane νίvit ho ino , Sc j Id est , Deus ii si lato cibo non indiget , ut alat hominem, sed providentia sua ipsum , ex alia re imper Io suo pro due a , sustentate potest , ficut olim de Uerbis
populum suum admiranda ratione Μ anna e avit in deserto . Deuteron. g. Dor .c.3. Oμηe mandatum , quod No Winci' o tibi hodie , eapa diligenter ut facia ν , ut possitis νὴ re . . . . Et recordaberIs cuncti itineris , per quod addux t te D μιηus Deu/ tuus quadragista an vir per desertum . . . . Est dedit tibi cibum,
Manna , quod Iinorabas tu , ω νatres tui et ut Ofrenderet tibi , qu d non in solo pone dispat homo, sied in om I verbo quod ureditur de ore Dei. Diabolus eam in tentando Chtilio coaditionem operix proposuit , per quam & ita Deo , ex mutatione lapidum ii panes , virtutem potestatis agnosceret; Hil e. e. I in homine , obsee amento cibi pallant Iam esuritionis illuderet. Sed Doruinus , 'ποπ tone in pol ur quam solutam how ruis esuriens, ait, Noa in pane solo vi
dieis cibo homisti a Meret , Dei tamen Solaus alebatur : ostendent , ποπ iπpane hoc solitoris , sed in Verbo Det alimonisis aera raritatis est istersndam. Simul cum dicit et 1n solo ponι vitii fimo ς ottendit , hominem esse te t tum , hoe eit , susceptam naturam , non suam clivInitatem p ut observat S. Amuero ι . deli autem sic respondit Dominus , quia motositum erG ς, , g Arit, , i
83쪽
IV. τα c , selli e et post primae tentation Is insultum , alpum' eum dis bolas in sanctam civitatew ; eorporaliter transtulit Ierosolymam , G statuit eum super pinnaculam Templi ; in Templi culmine , sue in loco eminentiori tur ris vestibulo Τempli in aedificatae , is qua fi Christus de filii siet, inter Templum Sc Altare Sacerdotum delapsus fuisset , In quem locum oculi omnium in ora tionis domo praesemium convertebantur . Et dixit et , SI RIIus Dei es, wθ- te te deorsum e Scriptum . R enim : Quia Angelis suis mandavit de te , ta lumanibus temni te , ne fores offendas ad lvj dem pede in tuum . Hoc miraculo talem te esse proba , scilicet Dei Filium , 6e Messiam Iudaeis , qui hue frequentes convenerunt , ut tibi eredant . bactantiae telum est , quo proclivo deis ιInquitur ; qu a dum hoqines gloriam virtutis suae jactare debuerant , de Deo meritorum suci tim , ει stati πο decedunt . Ita est satiantia , ut dum se putatum Du'que ad altico conscendere , sublimium nyurpatiane fcctornm od Inferiora trudattir . Si Filius Dei es , mitte te deorsum . mre diabolico vox, quae mentem hominis de gradu σlt ore meritorum prace Dare contendit . . . . simul infirmitatem suam diabolus malitiamqua di Hru ; quia nemini potest nocere , nisi ine se miserit . A in qui 1 ιIidiis ciaelestisius diligit terrena , voluntarium quod dam praecipitinis vitae tabentis incurrit . Mitte te deorsum . Persuadere iotest,
praer tarε non potest. Scripturae saerae verbis iam semel ii Christo profligatus tentator , SerIpturae testimonio tentationem alteram obducit , & adornat e Seriptum e R enim r 'uia Aug. IIt Juit mandavit de te , dee. Quasi dicat . Non est , quod dubites te praecipitem dare , quia Angeli te ruentem , iueoque fidentem excipient , dc conservabunt illaesum . Loeus ille Psalmi non de Christo , sed de viro quolibet saneto intelligitur . Malh ergo Seripturam interpretatur diabolus . Cert 8 si vere de Salvatore scriptum noverat , non debuerat illud mittere , qaod in eodem Psalmo contra se sequitur : Super aspidem oe basili um ambulahis , ct conetiIcabIs leonem G draconem . De Angelorum auxilio quas ad infirmum loquitur : de sua conculcatione quasi tergiversator tacet ἔ ut S. Hieronymus notat . Protectionem Uei perperam extendit me in dacti Spiritus ad illa etiam pericula , in quae homines ultro , & contra Dei mandata , ae pietatis officium , Deum tentando , se conjiciunt . Hine
disce , quia satanas transfigurat se in Angelum lucis , Se de Scripturis ipsis divinis saepe laqueum fidelibus parat . Sic Haereticos Deit , se eviseerat fidem , ne jura pietatis impugnat ; inquit S. Ambrosius. V. Ait illi Iesu i : Rur1Wm Jer tum est : Non tentabis Dominum Deum
euum . Id scriptum est Deuterono m. 6. 26. Deum tentare , est ejus Potentiam , aut providentiam amplius experiri velle , eum satis magna iam ejus documenta habeantur ; ut ex Exodi 7. 7. num. 14. 32. Psalm. 77. 7. S s s. s. Isai. r. 22. Matth. t 6. r. q. ACh. I s. ro. cum hoc loco collatis colligitur . Non tenta, s Dominum Deum tuum . Satis constat , me esse Fi-'tium Dei , de ipsi curae esse : non edam signa impraesentiarum , quibus id probena te postulante , ne de potentia , & bonitate ipsius me dubitare ostendam . simul etiam ostendit Christus se verum Deum , Ac nnum Cum Patre Ueum , bc oninium , a debque dc ipsius tentatoris Deum , ae Domi innum esse .
VI. Iterum assumpsit euis diabolas In montera excelsum valdὸ ; aliquem ex I smontibus , quibus Ierosolyma circumdata erat . Nec mirum s se permissi h diabolo in montem ferri , qui se pertulit 1 membris it Ilus crucifigi . Et ostendit ei omnia regna mundi , ω gloriam eorum . Quidam existimarunt ostensionem regno tum mundi Christo exhibitam per species , five externas oeuliff
84쪽
secundum Matthaeum . Cap. IV. Sensis Litteralis . s γ
ε lsius subito objectas , sive internas imaginationi , vel menti it his insinua eas . Sed ineredibile videtur , vel Christi oculos falsis eiusnodi foeeiebus delusos , vel in imaginationem , aut mentem ipsius aliquem diabolo aeeesia sum fu i sse . Immo sie jam omnia per species intusas Christus mentI suae praeis sentia habuit . Cui vero bono adductio Christi in montem , ut hae speetes illi objicerentur , vel insinuarentur , cum id aeque fieri potuerie in deseris eo I Alii existimarunt hanc propositionem omnium regnorum mundi , nouad oeulos , sed ad aures Christi referendam ἔ dc intelligendam non de speiaciebus externis visibilibus Christo obiectis , sed de sermone instituto a tenis eatore super regnis mundi , 6c eorum gloria . verum de haec interpretatio repugnat verbis Evangelistarum , de inutilem reddie translationem Christi iamontem exeelsum valdε , quod non fine causa singulari factum , Sc ab Euan gelistis notatum est . Nonnδ enimvero de in deserto sermo institui poterae coram Christo de regnis mundi 3 & illorum gloria praeponenda igitur Illa expositio est , qua diabolus dicitur ostendisse Christo omnia regna mundi. totum sumendo pro majori parte , quatenus partem illorum ostendit, δe id quod maximὲ eximium in illis est ἱ viri quatenus plagis diversis orbis Chriasio commonstratis edisseruit teneator, quae singularum g Ioria esset, quae opulentia , qui splendor, quae gloria. Huc accedit expositio S. Thowae , 3e aliorum, dia-holum non tam ostendisse ipsa regna , Uel civitates eorum , vel populos , vel au rum & argentum , quam partes terrae , in quibus illa omnia sita , & uniuscujusque honores , Sc statum verbis exposuisse . Sic Moysi ostensa legIeur tota terra lisae IIs ex monte , Deuteron. 34. quo utique non patuit illi prospectus In singulas , sed in aliquas dumtaxat terrae illius partes . Qui partem rei ostendit , be praecipuam quidem , totam rem ostendisse censerι potest . Si e tota Iudaea , Se tota regio circumiacens Iordani ad Ioanuem egressa legitur , quam vis pars tantum ad eum confluxerit . Videtur etiam id dictum per antithesin
ad regnum Judae ; diabolum nimirum promisisse Christo non Iudaeae tantum, sed& totius orbis Imperium . Regna mundi ergo hoc sensu sunt regna Gentium , quae satanae serviebant . Sibi igitur vindicat tentator quod Dei proin prium est , de suum este ostendit id dare , quod a Deo promissum Filio, sal. rt. Foctuls a me , ω dabo tibi Geotes haereditatem tuam , ω hostessionem tuais terminos terrae . Luzae q. 6. Et ostendit mi omnia regna κυπηι io
Momento remporis , ct ait His r Tibi dabo potestatem hane universam , ct xl risis tuorum , quia mihi tradita Ihnt ς G.mὸ volo , do illa . Cibo Adam pellexerat diabolus , dc de paradisi gloria in peceati locum , id est , in regionem vetitae arboris deduxerat e tertio divini nominis amnitione eorrupe rat , diis futurum similem poli cendo . Igitur odversor Dominum erect isin
vt tenens ordinem fraudis antiquae , quem neque ei- ρeIuxerat , nec loco ino .erat , nune veι ambitione corrumeret . ostendit Butem tentator omnia regna mundi in inomento is oris , ut S. Lucas notat , quibus verbis , inter. prete S. Ambrofici , Nov.tam consstectus celeritat indicatur , quam estoeae
fragilitas ρotestatis exprimitur I iae inoweuto enim cuncta His minureunt, ει β δhonor saeculi abis . antequam veneris . Quid enim saeculi pote' ese diuturnum, eum ipsa diuturna non sint Iamis y Doramiar b e inanis ambition 1 ffabra deia Dicere , quὸd omnis dignitas secularis diabolum subjaceat potestati et ad Qua ratisis , eae inanis ad fructum . UII. Et dixit et , Haec omnia tibi dabo si eadens adoraveris me . Omnis potestas a Deo est , 3c mundus per ipsiim factus est e sed tamen opera ejus
85쪽
s 3 Expositio Sancti Evangelii
opera mundi a malo . Da elisis is Des potestam in ordisario e A mala ambiatio pusitatis . Et lieεt dieat dare se diabolus potestatem , omnia tamen illa ad tempus permitia sibi esse non abnuit . Itaque qui' permitit , ordinavit enec pote lias mala , sed ill qui math utitur potestate . . . Non erro a di ιου testas est , bed obnoxia tamen insidiis dishou . Non tamen ideo mala oris dinatis ροισmum , quis insto obnoxiae ρst. AEates . tio 'uis est enim Deum que νιre , sed quidais tostus in qu Hionis a ractus , ct error obreρit . Nais si is inquisitor in sacrilegiuis fedia interreetatione Oertator , in deterius vertitur quaerentis offensa , ρυμ si uou quaesiset et nec tamen in visitisuis , sed quaesitoris est culpa : nee inqui vi obnoxia inalo , sed quaere rei σέμ. Iur . Suὸd si is qui
Deam quaerit , proρter fragilitatem carnis , eae mentis angustias saeρ3 tentatiar;
quota inarii qui faeculum quaerit , obnoxius est inquit S. Ambrosius . in Haea
omula tibi dabo , si cadens adoraveris ine . Nullum est gratuitum diaboli munus ς nullum non exitiale accipieatibus . Serviane illi prius necesse eii , qui divitias expetunt avari , vel honores & dignitates ambitiosi . Hoc ipso autem perniciosior ambitio est , quod Blanda quae sis est coacilioricula dignι, locum ς s faen quos dilata stilo delectant , quos nuua potuit movere luxuria, . nulla adiarissa subdi.rtere , facit ais, eis eriminosios . Habeι enim IDMense gratisin , dometiacum Icelos e G ut dowinetur stiis , prius seervit . Curvatur ob. Iequio , ut bonore donetur et eae dum vult eis. tibvisior si Mutata huisilitate H pitur , ε, sit reinusior a cois in ima Niel Me , quod Praeceliit , alicuu sit ; legibur exim i-erat , ni siemis . Si cadens adoraveris me . Ergo quis M;ὰρ iis . s torsit rus est diabolum , ante corruit ι inquit S. Hieronymus . Diabolum. s.Mille uicin adorat , quisquis cu'iditati , aut ambitioni servit . Noa enim uu
modo sacrifieatur praevaricatoribus Angelis.
VIII. Tanc dicis ei Ioui : Vade saιana e ser tum est antis , Dorui in Deum iuvis adorabis , cte illi soli servies . Quod ita aliquibus eodicibus habetur,
si me , aut retro ise , aliunde affulam est , quod & Syriaca Uersio, & Grae. ψς - ci ad hune locum Seriptores ostendunt . Abest apud Origenem , S. Hil Lium , S. Ioan. Cliryso.t. λ Ambrosium , S. Hieronymum , dcc. Noa ut MM xli' δε- piarique pstant . eadem sistanas , d, Apostolus Petrus festιmis coudein'autur zPuro enim dicitur , Vada refro ina satana , id ori , sequere Me , qui coviro rius es voluntati ineae . Hic vero audit , inde satana , ω non ei dicitur , retro ine , ut μbaudiatur : Vade in igneis aeternum , qui ρr aratus eri tibi, c, Anguis tuis . Apage satana . Temeritatis suae congruum exitum tulit,'' cum de criminum suoru in in satana nomen audiuit , Sc Dominum munia. suum adorandum in homine cognovit. . Praebuit etiam hujus responsionis ede '' eiu mdgnum nobis Dominiit exemplum r ut contempta humanae potestatis' gloria , & saeculi ambitione 'os posita , solum memini semus Deum, dc Do-ε. Hilar. V minum adorandum ἰ I uia sisnis Iactat honον dialou fit ἀegotium. Scriμα- est , Do tuum Deu- tuum adorabis . Ex Deuteron. 6. 13. sum. ptum est , . ubi lagitur , Dominum Deum .itium t ebis . Idem est sensus: Ti.
. moris enim pars non mi Oima est adoratio . Timor internam reverentiam si- . Sctificat , adoratio externam venerationem ea interiori prosectam . Unde pii
quique Dei cultores , viri timentes Ueum , Scriptura sacrae phrasi apstcllantur . Et illi soli servies . Quamquam vox-sou express8 in Hebraeo non habeatur. , impliciti tamen inclaiam in pronomine emphati eo tu , Sumu' ginta Interpretes addiderunt , imo Sc Christus . Fredem Deuteron. cap. satis innuitur vers. 4. Audi hrael , Dominus Deus noster , Dotainus unus est . . Et V. I 4. Non ibitis mes deos ali os cunctaruis xeutiuis , quo is circuitu vestros ut . Et a. APQ. 74 apertius figa incatur et 'Praeparate corda votia. Os iclo,
86쪽
secundum Matthaeum . Cap. IV. Sensu Litteralis. sy
o simile ei soli . Soli Deo debetur adoratio propriθ dicta . 8c latriae cii Leus . Quam latriae vocem inquit Grat ἰur Scriptores novi Foederis vix unquam usurpant , ni fi de cultu qui vero Deo exilibetur , aut sane tamquam Ueo , ut Acr. 7. P. 42. & Rom. v. aes. Hinc igitur nata est illa S. Augustino etiam celebrata latriae , de duliae distinctio , non qn6d dulit , non ad Deum quoque pertineret , nee quod vox latriae peculiare aliquid haberet secundum Graeci sermonis proprietatem ; sed quod usus primum Judaeorum Hellentitarum , deinde Christianorum , voci duliae relicto fignificatu generali , latriae nomen divino cultui assignasset . Uox bitur ista Eeis elefiae usu consecrata eli ad fignificandam servitutem , quae soli Deo debetur.
bant et . victus a Cluilio fugam ite diabolus recessit , consum usta Ginv rextatione , ut scribit S. Lucas . Pro h enim omnium criminum fontes haec tria genera de monitrantur esse vitiorum . Neque enim consummatam omnem tentationem Seriptura dixisset , ni fi in his tribus esset omnium materia deis ictorum , quorum semina in ipsa origine sunt ea venda . Finis e o tentationum , sinis N in ditatum , quia esaris tentationum , causae e ρiditatπια, sunt . cousae cutem cupiditatu in fune earnis oblatratio , shecies xloriae , avia tas potentiae . Recessit autem diabolus audito Dei nomine , utque ad te us, ut notat s. Lucas ; postea enim non tentaturus , sed aperte pugnaturus advenit , in Christi scilieet passione . Prima Dorusno nostrst Prineisti Morturum stentamenta , Junt hiandimenta proposita et Die lapidibus istis , ut panes fiant. Tibi dabo omnia regna ilia . Videamus i suscipiunt te Angeli ; quia scriptum est : Ne fortε offendas ad lapidem pedem tuum . Ibya taeta mundi sunt: n ρσηe , conmysseentia carnis ; in promissione regnorum , ambitio saecuIν τ incuriostrate tertationis , concupiscerata ocularuis . Haee omnia de faeculo furi; Iιd hiandiuntur , non famiant . Attendite Mart ruis Ducem eertaminum exem pia propouentem , ει certantes mssericorditer adjuvaxum . Ouare se permi tentari , nisi ut doceror reuere tentatori I Promittit mundus earnolam voti plateis . Reston e illi , Delectabilior est Deus . Pro inittit maudus honores , eae Jubilinitates saeculares : Responde illi , Auλι est omnibus Regnum Dei. Promittit mundus superstuas , vel eo in nabeses euriositater' i responde Uti . Sola non erru veritas Dei . Cum ista triplici tentatione Dominus fui set rentatur et, quia in pinnibus illecebris inundi hujus tria suffi , aut volet eas , steti curiosi ras , aut stuperbia et quid ait Evangelista ι Postquam perfecIt diabolux omnem tentationem et Oinnem , ad Ducebras pertinenteis . Vestabat alia tentatio in peris , Hae duris ; in saevis , ιn atrocibus atque immitibus restabar atis temtatio . Hoc sciens EvangeIsa , quid peractu is est , quid restaret , ast , Post quam complevit diabolus omnem tentationem , recessit ab eo ad tempust. Diferam ab eo , id est , infidi aus serpens , venturus eri rugiens Ies ; sed ν πώ cet eum , qui covcuIcahit leonem ct draconem . rutroibit in Iudais , faciest Magistri traditorem . Adducet Iudaeos , non jam adulanter . sed saevienter. Et ecce Angeli secesserunt , est inini abant os . Quandiit enim fuit in conins ictu positus , nequaquam eos apparere permisit e ne scilicet superandum entatorem ante victoriam fugaret . Pol quam vero penitus illum devicit,& uichum fugere praecepit , tunc Angeli consequenter apparent e ut discas, 'ubd te quoque post reportatam de diabolo victoriam , Angeli repenth suscipiant , plaudentes tibi , teque stipatorum ubique more comitati.
X. in cute is audisset Iehus , ouo annes tradisus esset, eeest o Ga- - . Haec immediath post Christi tentationem non conti erunt : Christun H x enim
alias a. intere litos eκ m .ioris C. tam
87쪽
enim , S. Ioannem aliquandiu munus doeendi simul obi Iste . eonstat ex S. JoanniS EUangelio c. r. a. 8c 3. Igitur inter Christi tentationem , & in- Carcerationem Ioannis Baptiuae intercesierunt secundum Ioannis testimonium,& tertium ad legatos Iudaeorum ad se missos , vocatio Petri , & Andreae, colloquium Christi eum Nattianae te . Nuptiae 3c miraculum in Cana Gali- Ieae , prima venuentium eiectio fi Templo , Christi eolloquium cum Nic demo , & quartum Ioannis Baptii ae de Chrilto teli imonium , excitata quae stione , utrum baptismus Discipulorum Chri iti baptismo eiusdem Joannis antecelleret . CertE Joannis ine arceratio a Chritio audita non est in deserto, nullo mortalium ibi praesente i Id igitur audivit alibi , tune scilicet , cum
an Iudaea in munere docendi versaretur . Captivitas itaque Ioannis h e refertur per anticipationem . quae fusius narratur Mattλ 34. Sic per anticipa tionem refertur Mattis. 13. Ioannem l vinculis Discipulos misiste ad Dominum , dc tamen coρ. ιε. demum captivitas Ioannis narratur . Sic Matthaeus ου. 4. Pers. 13. ait , Christum reliquis e Naaareth ; dc tamen causa hujus dii cellus demum indicatur sub finem eap. 33. summa nimirum , tum incredulitas , suin ingratitudo indigenarum . Secedit autem Christus in Galilaeam, non illam cui praeerat Imrodes , cujus saevit Iani certo consilio , & non sui, sed hominum , quibus profuturus erat , respectu vitabat ; sed cui domina- batur Pbilinoi vir ingenii mitioris . Huie enim pars maritima obvenerat, in qua Bethsaida , & Capharnaum . ut discimus ex Postρho lib. 18. luti e ustum , cap. 3. Duplex Christi post baptismum , ae ieiunium in Galilaeam Teditus . Primus narratur Ioannis r. 43. a Iter Ioannis q. 3. Abiit Primum sin Galilaeam inferiorem , in qua Naaareth , Luci 4. 4. l6. Deinde relicta Naaareth ingrata patria , seeesiit in Galilaeam superiorem , venitque , & habitavit in Capharnauis urbe maritiina , in finibus Tribuum Zabulon, ει -- phthali , florent illimo Galilaeae emporio . 6e multis frequentato tum Iudaeis , tum Gentibus , Ac ad praedicationem Evangelii in totam circum regionem inferendam opportuno .
XI. Ut adim eretur quod di is est per I balais Pro uom e Terra Zabulon, terra Nephthalim , via inaris trans Iordanem , Oasi ea Gentium : ρορ Iur qui sedebat in tenebris , vidis lucem inornam : sedentibus is rιgione υ brκ inretis , lux orta est eis . vaticinium illud Isaiae In sensu litterati im-retum est , eum Christus In Galilaeam venit . hisque regionibus Evangelii uinea intulit , ex iisque elegit Apollo los . de quibus in Psalmo propheti-ch scriptum est , Prinei es Iuda Duces eorum , Principes Zabulon , Princ ex Nepibali . Leviori primum calamitate afflictae fuerant duae illae Tribus Zabulon , dc Nephtatim per Theglat phalaaarem , qui Galilaeam & universan terram Nephtali expugnavit regnante Phaeee Rege Israel , harumque regio
num populum in Assyriam transtulerat , ut refertur 4. Regum Is . 39. Gram vi ori verti desolatione per Salmanasarem , regnante Osee . Pervagatus enim est omnem terram Israel , Sc obsidens Samariam tribus annis , illam demum
expugnavit , & transtulit Israel in Assyriam , 4. Reg. t . In illa vero clade quamvis communi deeem Tribubus , , Τribu tamen Zabulon , dc Tribu Nephtatim , dc Galilaea Gentium , ut potε quae Assyriis viciniores erant , initium factum est debellationis reliquarum , adeoque crudelius dubio procul in eas saevitum est , εe per illas via strata ad direptionem , dc desolatio nem reliquarum . Sed sicut Iliarum regionum incolat gravissimis calamitati bus Opprimendos vaticinatus est lialis , lex de eorum consolationem , & limberationem per Christum praedixit Tarra Zabulon , ω terra Nepota sim , via
Maria . Duae illa uibus in superiore Galilaea sortem acceperant , reginae
88쪽
secundum Matthaeum. Cap. IV. Sensus Litteratis. si
maritima , trans Iordaxem comparatione Syriae , quamvis respectu Ierosol murum cis Iordanem essent . Galilaea G1ntiuin , quae ex magna parte habita-hatur a Gentibus , in qua v Idelie et Salomon Hiram Regi Tyriorum vigint ἐurbes olim dederat . Galilaeam habitatam ab AEg uptiis , Arabibus , Phoenia cibus , notat Straho . Convenas multos fuisse Tiberiade . testis est Iosephus . Quamobrem Galilaedin Gentivia , id est , convenarum dictnm existia maverim , quod non unius nationis hominibus , sed undique collectis , ob adjacentis maris commoda , tractus ille habitatus esset . Harum itaque reis gionum incolae primum audiere Dominum praedicantem e Ut tibi Israedis me rat ab Aoriis priisa captivitas , ibi Redemtor s praetonium nosceretur ; inquit S. Hieronymus PopuIus qui Iedebat , seu , quod idem est, ainburabat . id est vers. hatur tu tenebris , infidelitatis , ignorantiae , erroris . vidit Imeem Minoin , Evangelicam scilicet Ueritatem , imo Christum ipsum , qui Iux est Munts , tam vera illuminans omnem homiuem venienteis In hune mullis duis . Apostoli quidem luwen istinui a Cluilio annellati , sed Christus smlus iux Magna , Sol luctitiae , a quo Apostoli velut minora syllera lueem sprecario accepere : inio lumini lucernae comparantur , quod aliundε accenditur , & extingui potest . Et sedentibus in regione uωhrae mortis , In oblivione Dei , in morte peccati , lux fidei , & gratiae divinae claritas affulsit. In Scriptura I sera , ut observat S. Gregorius M. umbra mortis es' ado oblivio mentis accipitur , aliquando imita io diaboli , at uando inres earnis . Umbra enim mortis obIivio mentis aeristitur , quia sicut isors hoe qucd Inter- scit , uit . tit non sit in pila ; ita ην oblivio hoc quod intercipis . vlt , is nox sit in inemoris . Unde s rectὸ , quia Ioaoes Hebrorum postulo eua L , cujus obliti fuerant , Deum praedicare veniebat , Wr Zachariam dicitur : Il- Iuminare his qui in tenebris , & in umbra mortis sedent . In umbra enim mortis federe , est a divini sinoris uolitis in oblivione Iatescere . Uisbra inor tis , initatis aηtiqui ho is accipitur . Ipse eum quia mortem intulit , isors vocatur , Nanne attestante , qui sit e Et nomen illi mors . Per uis bravia, gitur mori s , ejus imitatio destinatur : quia sicut uinbra invia qualitatem eorporis ducitur , ita actiones iniquoruis de Decie linitationIs ejus exorsinuntur. Unde recte Volas ebin Gentiles populas ab actiqui hostis cerneret Imitatione δε- fecisse , eosque ad Peri SoIIs ortum resurgero , quae certis futura considereti, quasi ex praeteritis noerrat , dicens : Sedentibus in tenebris , est umbra Mortis, lux orta est eis . Denique inter mortem , dc umbram mortis hoc interest , Sanulo Hieronymo interprete , quod Mors eorum en , quι cum πιrihus mortis ad inseros perrexerunt : Umbra aureis inartis comis en , qui dum peccant , nouis duis de Me vita egressi sunt . Posunt entis , st vomerint , agere paeniteπ-tiam .X I. Exinde caepit Pesus praedicare , ω dicere e Paenitentum uite ς πρr pinquavit enim regnum caeloruis . In Galilaea publiel , assiduὁ , ubique prae dicare coepit Christus , ex quo habitavit in Capharnaum post traditionem Joannis Baptiliae . Illius autem verbis utitur , ut doceat , ipsum fuisse Praecursore na Christi , Sc utriusque doctrinam ex Dei affatu esse , de ad Deum ducere . Desinente lege , consequenter oritur Eva gelium : SI Gutam ς dein praedicat Salvator , quae 'oannes BostsIsta ante oraedixerat , ostendit . f. ejusdem Dei esse Filium , cuius illa Prestista μιρ . Hinc utriusque Testameninti. concordia elucescit , cujus Moralis ad poenitent am tota collineat . Poe nitentia scilicet via est ad regnum coelorum . Poenitentia ad regnum Chrisii , quod non est de hoc mun lo , non temporale , sed spirituale , per ii dein oc Iratiam ia cordibus nostris stabiliendum de propas adum necessaria
89쪽
62. Expositio Sancti Evangelii
est . Hi ne postulat finis Ipse quem εἰ hi praestituit Rex noster , qui In mundum venit , ut salsu in sereret postuhim. Dum d peccet fis eorum , quae poeni etentibus dumtaxat remittuutur . Hanc postulat Ecelesiae status , in qua pollunicum baptisma , nullae supersunt externae ablutiones , ut olim apud Iudaeos , sed tantum ablutio cordis per poenitentiam , de baptisma lacryma rum . Hanc postulabat Iudaeorum status , qui Externis legis operibus , variis fellicet baptist uatibus , seu ablutionibus , ac purifieationibus , confessione, sacrificiis , aliisque e eremoniis , die praesertim Expiationis frequentari solitis , omnia peecata fibi remitti putabant . nec internam animi mutationem in melius magno perh eurabant . His igitur Parisiitentiam ChrIstus praedieat,eti magis necessariam , quod niti vitam veterem detestarentur , de Uttan novam agerent secundum Christi praecepta , ab illis mox auferendum effet Regnum Dei , 3c ad Gentes transferendum. Xlll. AinbuIσns autem 'sus juxta mare Galineae , eidit duos statres , SL ovem , qui vocatur Petrus , s Andream statrem risi , mittemtes rete in
reth Mare Getlilaeae vocavit Evangelista , quem imperith arguunt Porphyrius,M Julianus Confluxum enim aquarum Intra certas ripas, de crepidines coercitum , Mare vocari locutione Hebraeis usitata , nemo nescit . Gen. 1. 1 .cingregati nes aquaruw π Iladiit Maria . Me non tantum laetis Asphaltites vocatur Mare in Scriptura sacra , sed Sc vas ahenerem , fusi te , in Templo alterv. tum . Ambrilans igitur Iesus , non otiosε , sed studio vocandi , de Congregandi Discipulos , quos testes haberet omnium verborum , ac facto rum si ritin , vidit duos fratres , S moneis qui vocatur Petrus , ct Mussiream
statve in ejus . In veteri Testamento , prima Dei vocatis a statribus caestus pr dis enim praecoxes Mosem ει carronem aeeρου in Pn F etvella quoque primam Petri , o Andreae vocot onem facis . Et illis quIdew simplex gratia , hyeautem ostis auctior . IIIle en7in diro statres vocati , Moses γ Aaron et Ise autem his remini , Petrus ct Andreas , Iacobus est Ioannes . Subd enim Solocter ebaritatem Sancti viritus nobis voluit informare , fratresque an inia lectione , se spirim praestare , naturam fundamentum sum sit , commisitque natisre v fcera , ε' ιν tua Melestae fundamentuin superextruxit.
Circa Petr , 8e Audreae vocationem pugnantes in speciem videntur Evangeli uatum narra Iones . Matthaeus luc scribit , Christum eodem tempore vocasse Simonem , de Andream fratres , elim laeerent rete in Mare et Ioannes verb cap. r. narrat , audito testimonio , quod Ioannes Baptista Christo perhibuerat , Andream Dentiim Dominnm eum alio quodam joannis Uiscipulo . dc adduxisse fratrem suum Siminem ad Christum , indicando ei , illum esse Messiam . r. Uoeatio illa contigisse dicitur , postquam Chri lius audivit Joannem comprehensuin , ii Mntthaeo credimus e sit Ioanni , vocatio. Illa contieit ante captivitatem divini PraeeursorIs , illo adhuc docenteis . 8e baptitante . SI M tthaeum audimus , contigit vocatio ita ad Mare Galilaeae r Si Ioannem , contigit in Bethabara trans Iordanem , adeoque I Iudae i. XV. Nec minor apparet dissis nantia , si Matthaeum eum Mareo Se Luca
Conferamus . Nam Matthaeus hie , Ac Marcus cap. I. narrant , Domini nus
vocasse Diseipulos illos ad Mare Galilaeae e Lucas cap. s. vocatos scribit Prope stagnum Genesareth. a. Matthaeus de Mareus narrant , Christum fimul vidisse duos fratres istos jicientes retIa in Mare : Lueas innuit , Christum illos v sse , eum ex naui s descendissent , fle abluerent retia . 3. Mat thaeus &.Mareus narrant . Christum vocasse disc ulos istos , cum ambula
90쪽
secundum Matthaeum. Cap. IV. Sensis Litteratis. 63
νet ad Mare Galilaeae : Lucas vero ait , Christum conscendita unum ex nais vigiis , rogasse Simonem , ut a terra proveheret paululum , consedisse , docuisse tu ibam ex navi , poli iussisse , ut retia demitterentur ad capturam , riseium multitudinem ingentem conclusam , dc rupta retia, Petrum petiisse Christo , visci miraculo , ut a se homine peccatore discederet . 4. Ma thaeus de Marcus narrant , Christum Discipulos illos eonjunctim voeaster Lucas vero Simonem solum a Domino voeatum , illique sol ἔ dictum , Enhoe jam homines erit capiem . s. Apud Matthaeum , dc Marcum narratur, Dominum illine progrestum , adeoque in alio loco v disse , & vocasse Iacobum , dc Joannem 2 Lucas vero duobum , 3e Joannem deseribit , ut socios Simonis , de docet , eos si reui subduxisse navigra , simulque Dominum
secutos . 6. Matthaeus , & Marcu D vocationem istam narrant , ut anterio
rem historiis de sanata Petri socru , dc de eiectis daemoniis : Lucas ver, vocationem istam de naum post illa miracula recenset. XVI. Verum Evangelistax inter se conciliare haud operosum est οῦ & primo quidem Matthaei , & Ioannis nazrat Ioneu conserendo , diversas ab utroisque historias narrari exploratum e li . Ultroneum ace essum Petri , 5e Andreae ad Clirilium Ioannes commemorat illorum a Cluillo uo eationem Matthaeus e primum hunc accessum excepit temporaria ad Chri lium adllaesio , fides in illum , de quaedam cum illo familiati tax t alteram illam vocationem excepit adhaesio perpetua ad Chri lium , ut ejus Diseipuli: , & eo mites e sent , illumque , relictis rebu& omnibus , Perpetuo sequerent τ . SPontanei n. si istius accessus causa , testimonium Ioannis de Chri lio I perpetuae illius adhaesionis causa , vocatio Domini . Prior αon tam vocatio erat , quam ad eam praeparatio . Ioannes itaque narrat , audito Baptistae praeconio de Me sa , & designatione ejus , Ecca rin. M Dε , duos Discipulos Praecursoris secutos esse Iesum , 3c Andrer m fratrem Simonis Petri unum ex illis fuisse. de fratrem suum adduxisse ad Iesum : DomInum vero dixiste , illum vocandum Ορham . Quamvis porro ad tempu& Christo adhaeserint , ex Historiae tamen Evangelicae comparatione constat , ut tamque potirid e recessiise a Domino , 8c ad primum vitae genus se recepisse : Ioannes enim notae , Discipulos illos apud Christum mansisse die illa . Huic narrationi Ioannis pol t- ponenda eli illa Matthaei , & secundum illam asse tendum , Chrtilum alio tempore ad Discipulatum , 5c coalubernium. suum vocasse: illos ipsos fratres, qui prius ad ipsum sponte accesserant , eique ad te in pus ad haeserant . Undet confestim illi , ut Doctori iam noto , i me, ut Messiar a Joanne designato, obsecuti legantur . Ita hunc nodum explicant L POMares G,υρτον-. , dc S. Huguuenti I. XUU. Non est operosior Matthaei , & Marcῆ cum Liae a conciliatio . Fam dem tres illi Evangelistae narrant vocationi x Petrῆ Sc Andreae , Iacobi de Joannis historiam , quamvis circumstantias quasdam unus commemoret , quam . alii praetermittunt . Nulla inter ipsos est dissonantia . r Mare Galilaeae , ad quod vocatos dicunt Matthaeus de Maleas , idem est eum uere sive stagniniae ne sareth , cui oc mei Maris Tiberiadix , ab urbe Tiberiade ad crepidinem rillux e xtrueia , impositum est . Eadem itaque circumstantia loci, diversis licet nominibus fignuicata . a. S Lucas solum Simonem a Christo visum non affirmat , sed solum Simonem a Christo rogatum , ut a tere iam navἰm paululum reduceret , quod hon negant , sed praetermittunt tantu Matthaeus , dc Marcus . Imb cum Lucas dicat Christum ei diice duas naves ad stagnum stantes , e quibus piscatores distendera at , plures vidisse . nor unum totum , pel l picue colligitur . Nec etiam repugnat , Simo in & Aa