M. Tullii Ciceronis Orationum pars 1. 3.. Cum correctionibus Pauli Manutii

261쪽

ea cai ga, iudices,non fuit, coersibi censeret Pompeiiij quaeIlione ferenda: sed homosapiens, O alta quadamente praeditus multa uidi fuisse mi illum inimicu,

familiarem Milone : in communi omnium laetitia si etiam ipse Miseret, timuit, ne uideretur infirmior fides reconciliataegratiae.multa etiam alia uidit,sed illud maxime ; quamuis atrociter ipse tulisset, uos tamen fortiter iudicaturos: itaque delegit e floremtis imis ordinibus ipsa lumina. ' eque vero, qVod non nulli dictitant secreuit in iudicibus legendis amicos meos: neque enim hoc cogitauit uir iustissimus,neque in bonis uiris legendis id assequi potuisset, etiam si cripisset. non enim mea gratia familiaritatibus continetum, quae late patere non possunt; propterea quod consuetudines uidius nonposunt esse cum multis; sed,

siqaid post mus , ex eo possumus , quod resp. nos

. coniunxit cum multis: ex quibus ille cum optimos viros legeret, idq. maxime ad fidem suam pertin re arbitraretur, non potuit legere non studiosos mei. quod uero te, L. Domiti, huic quaesioni praeesse m xime uoluit, nihil quaesiuit aliud,nisi iustitiam, grauitatem, humanitatem , deme tulit, ut consularem

neces desset; credo, quod principum munus e se ducebat , resinere O leuitati multitudinis perditorum temeritati: ex consularibus te crevit potis- mum: dederas enim, quam contemneres popul res insanias, iam ab adolescentia documenta maxi-Ma. amobrem, iudices,ut aliquado ad caussam criniciiq. ueniam; si neque omnis confeso facti im sitata

262쪽

pstata :mque de caussa quidquam nostra aliter, ac nos uellemus a senatu iudicatum est; O lator ipse i gis, cum esset controuersia nulla facti, iuris tamen disceptationem esse uoluit; O eleIu iudices , O si praepositus quaestion qui haec iuste apiente'. disceptet: reliquum est, iudices, ut nihil iam aliud quaere re debeatis, nisi utri insidias fecerit: quod quo facilius argumentis persticerepo stis, rem gestam uobis dum breuiter expono,quaeso diligenter attendite. T. Clodius cumstatuisset omni scelere in praetura uexare remp. uidereiq. ita tradia esse comitia anno superiore, ut non multos menses praetura gerere poloset, qui non honoris grandum syeIIaret, ut ceteri,sed L. Paullum collegam effugere uellet, singulari uirtute ciuem,stannum integrum ad dilacerandam remp. quaereret, subito reliquit annum suu seq. tu annum proximum transtulit, non religione aliqua,

sed ut haberet,quod ipse dicebat, ad praeturam gerendam , hoc Gad euertendam remp. plenum annum , atque integrum. Orcurrebat, mancam ac debilem

praeturam suam futuram consule Milone: eum pomro summo consenseu populi R. consulem fieri uidebat: contulit se ad eius competitores, sed ita, totam ut petitionem ipsesolus, etiam limitis illis, gubernaret, totam comitia suis, ut dictitabat, humeris sustineret.

conuocabat tribus: se interponebat: coloniam novam , delectum perditi morum scribebat civium. quanto ille plura miscebat, tanto hic magis in diest onualescebat . ubi uidit homo ad omnes facinus pararrr 3 tisimus

263쪽

tis mussortissimum uiri , inimicissimumsuton, Artissimi consulem, idq. intellexit non solum sermonibus, sed etiamsi fragiis populi sesaepe esse declaratum : palam agere coepit, O aperte dicere, occidendum Milonem: seruos agrestes, O barbaros. quibus siluas publicas depopulatus erat,Etruriamq. uexarat, ex Apennino deduxerat, quos uidebatis. reserat minime obscura: etenim palam dictitabat, con-

.sulatum Miloni eripi non polle, uitam posse significauit hoc aepe in senatu, dixit in concione . quin etiam Fauonio fortissimo uiro, quaerenti ex eo, quas est et ei et Milone uiuo, respondit, triduo illum, ad sum

Mum quatriam periturum . quam uoce eius ad hunc M. Catonem statim Fauonius detulit. interim cum

sciret Clodius neque enim erat discite scire 9 iter

sollemne, legitimum, necessarium, ante diem III. hyl. Febr. Miloni esse Lanuuium, ad flaminem pro dendum , qEod erat di tator Lanuui Milo ; oma subito ipse profectus pridie en , ut at ite suum fundum , quod re intellectum est, Miloni insidias coli caret: atque ita profectus es, ut concionem turba lentam , in qua eius furor desideratus est, quae illo ipso die habita est, relinqueret: quam, nis obire facinoris locum tempusq. uoluisset,numquam reliquisset. Milo autem, cum in senatu fui set eo die, quoad sinatus dimissus est, domum venit: calceos, O v stimenta mutauit: pvallis er, dum se uxor, ut fit, comparat, commoratus est: deinde prosedlus es id temporis, cum iam Clodius , quidem eo die I mam

uenturus

264쪽

venturus erat, redire potuisset. obuiamsit ei clodius expetitus,in equo nulla γ bella,nullis impedimentis, nullis Graecis comitibus, ut solebat , me uxore, quod numquam fere; cum hic insidiator,qui iter illud ad caedem faciendam apparassit, cum uxore ueheretur in rheda,penulatus,vulgi magno impedimento aemuliebri, delicato ancillarum pueroremq. comitamst obviam Clodio ante fundum eius hora sere undecima, aut non multo secus. statim complures tu telis in hunc faciunt de loco superiore impetum: aduersi edarium occidunt. cum autem hic de rhed rete Iapenuti,desiluisset, eq. acri animo defenderet: illi, qui erant cum Clodio, gladi s e Ictis partim recurrere ad edam,ut a tergo Milonem adorirentur,partim, quod hunc iam interfectum putarent, caedere incipiunt eiusseritos, qui pon erant. ex quibus qui annmo fideli in dominum erant, praesentes fuerunt, partim occisi sunt, partim, cum ad rhedam pugnari uiderent, est domino succurrereprohiberentur,Milonemq. occisum etiam ex ipso Clodio audirent, egrita esse putarent; iecerunt id strui Milonis, dicam enim non deiuradi criminis caussa ,scit u IDIIumi est neque imperant nequesciente, neque praesente domino,quod uos quisque seruos in tali re facere uoluisset. Haec cui exposui,ita gesta seunt, iudices: in diatos superatus; ut uidia uis,uel potius oppressa uirtute audacia eri . nihil dico, quid resp. consecuta st; nihil, quid uos , nihil, quid omnes boni: nihil sane id pro Miloni,qvi boc fato natui es, ut ne se quidem seruare

265쪽

ORATI Opotuerit, quin mia remp. vosq. seruaret. si id iure non posset,nihil habeo, quod defendam . in hoc'ratio doctis, O neces tas barbaris ,'mos gentibus, feris natura ipsa praeis ripsit, ut omnem semper vim, vacuque ope possent, a corpore, a capite,a uita sua p ropulsarent: non potestis hoc facinus improbum iudicare, quin simul indicetis, omnibus , qui in I trones inciderint, aut illorum telis, aut uesti is fen-- tenipse essie pereundum . quodsi ita putasset,certe optabilius Miloni fuit, dare iugulam P. Clodio non se mel ab illo, neque tum primum petitum, quam ringularia nobis , quia se illi non iugulandum tradidisset . n hoc nemo uectrum ita sentit: illud iam in iudicium uenit, non, occisus ne sit, quod fatemur; sed lare , an iniuria; quod multis antea in caustis iam quaesitue nsidias fantas e se constat;.id est, quo enatus contra remp. DIIum iudicauit: ab utro adlaesint,incertum est de hoc igitur,latum est,ut quaereretur.ita senatus rem,non hominem,notauit: Pompeius de iure, non defacto,quaestionem tulit. num quidui tur aliud in iudicium uenit, nisi uter utri insidiassece

rit ἰ prosedio nihil .si hic illi, ut necti impune; si illa

hHic tum nos sceleresoluamur. quonam igitur padis probari poteri, insidias Miloni fecisse Clodium φ fatis quidem in illa tam audaci, tam nefaria bellua do cere, magnam ei caussam, magnam stem in Milonis morte propositam, magnas utilitatesfuisse. itaque illud Calanum, Cui bono fuerit, in his personis re leat: est boni nullo emolumento impelluntur in rodem s

266쪽

dem, improbisaepe paruo . atqui, Milone interfeZIo, Clodius hoc assequabatur, non modo ut praetor esset, non eo conside, quo sceleris nihil facere posset; sed etiam ut i s consulibus praetor esset,quibus si non adiuuantibus,ut conniventibus certe sperasse e posse rep. eludere in illis suis cogitatis furoribus, cuius illi conatus , At ille ratiocinabatur, nec, si cliperent, repria mere possenticum tantum beneficium esse debere ambitrarentur, si uellen fortasse uix possent stangere hominis solleratissimi corroboratam iam uetustate audaciam. An uero, iudices, uos soli ignoratis , vos hostiles in hac urbe uersamini,uerirae peregrinatur aures, neque in hoc peruagato riuitatis sermone

uersantur, quas ille leges si leges nominandaesunt, ac non faces urbis, Operies reip. 9 fuerit impositurus nobis omnibus,atque inusturusἐ Exhibe,quaeso , Sexte Clodi, exhibe librariu illud legum veni arum, quod te aisit eripuisse e domo, et ex mediis armis, turbaq.noctuma,tanqua Palladiusustulispe, ut praeclarum inde munus, ac instrumentum tribunatus ad aliquem,si na Ius esses,qui tuo arbitrio tribunatu gere re deferre possies. et ad pexit me quidem illis oculis , quibus tum solebat, cu omnia omnibus minabatur . mouet me quippe li e curiae.quidhu me irat si, Sexte,putas tibi' ius tu inimicissimum multo crudelius etiapunitus es, quam erat humanitatis meaepostulare. tu P. Clodii eruentum cadauer eiecisti domo, tu in

publicum eiecisti,tu spoliatum imaginibus, exequhis ,

pompa, laudatione, infelicissimis iDis semis stula-

267쪽

ium, nocturnis canibus dilaniandum reliquisti.quam rem es necessario jecisti,tamen,quoniam in meo ini- Mico crudelitatem exprompsini tuam, laudare nou possum,irasci certe non debeo. P. Clodij praeturam non me maximo rerum nouarum motu proponi solitam esse uidebatis; nisi esset is consul, qui eam auderet , posciq. confringere. eum Milonem esse cum sentiret uniuersus populus quis dubitaret suffragio suo se metu,perioulo remp. liberare ἐ at non, P. Clodio mortlio , usitatis iam rebus obnitendum est Miloni , ut tueatur dignitatem seuam . singularis illa huicnni concessagloria,quae quotidie augcbatur si ang dis furoribus Clodianis , iam morte Clodi, cecidit. nos adepti Gis,ne quem ciuem metueretis: hic exercitationem uirtutis,suffragationem consulatus , fon- tam perenne gloriae suae perdidit.itaequeMilonis con sulatus,qui uiuo Clodio labefactari non poterat,mor' tuo denique tentari coeptus est. non modo igitur nihil

prodest , sed oberi etiam P. Clodii mors Miloni. At ualuit odiani, secit iratus, fecit inimicus , fecit Altor iniuriae, punitor doloris sui. uuid, se haec, non dico maiora ruerunt in Clodio,quam in Milone ,sed in illo maxima,nulla in hoc'quid uultis ampliusς quid enimodisset Clodium Milo,scgetem ac materiam suaegloriae praeter hoc ciuile odiu, quo omnes improbos odimus ille, erat , ut odisset primum defensorem salutis

Meae , deinde uexatorem furoris, domitorcin armorum suorum,postremo etiam accusatorem suum.relis

enim Mi vis lege Plotia suis Clodiui, quoad vult,

268쪽

quo tande a limo hoc Vrannum tulisse creditis' quantum odium illius, in homine iniurio quam etiam instum esse ψ reliquum est,ut iam illum natura ipsius,

consuetudoq. defendat, hunc autem haec eadem coarguant. 2Vibilper uim umquam Clodius, omnia persim Milo. quid ergo, iudices ψ cum, maerentibus uobis, urbe ces, non seruos, non arma, non uim intentauit8 quaesuisset igitur causa renituendi mei, nisfuisset iniusta eis ciendi j diem mihi, credo, dixerat,

multam irrogarat, actionem perduellionis intenderat.'mibi, iudices, in causa aut uestra mala, aut mea praeclarissima etia iudicium timendum 'it' sertiorum, O egentium ciuium,o facinorosiorum areMis meos ciues,meis coseisi s periculisq.seruato pro me obiici nolui. uidi enim, uidi hunc ipsum Q Hor--, tensium,lumen O ornamentam reiplaene interfici, seruorum manu, cum mihi adesset: qua in turba C. Vibienus senator, uir optimus, cum hoc cum esset una, italest multatus, ut uitam amiserit. itaque qaando illiuspostea sica illa, quam a Catilina acceperat, conquieuit haec intentata nobis est: lmic ego uos ob-

ῆci pro me non sium passus : haec insidiata Pompeio est: haec istam ianiam uiam, monumentum sui no minis, nece Papirii cruentauit: haec eadem longo intervallo conuersa rursus est in me: nuper qaidem, ut scitis, me ad Regiam paene confecit. Quid mile Milonis ψ cuius uis omnis haec si perfuit, ne P. Clodius , cum in iudicium detrahi non po set, vi oppres sam ciuitatem teneret . quem si interficere noli isset

quantae,

269쪽

qzanta Poties occasiones,quam praeclarae fuerat' potuit ne, cum domum, ac deos penates suos illo oppugnante defenderet,iure se ulcisci ζ potuit ne ciue egregio, est viro fortissimo, P. Sextio,collegasuo, uulnerato ζpotuit ne Fabricio, viro optimo, cum der ritu meo legem ferret, pulso,crudelissima in foro caede fa Ia ἐ potuit ne L. Caecili , iussis i ortissimiq.

praetoris, oppugnata domo ζ potuit ne illo die, cum es lata lex de me, cum totius Italiae concursus,quem, mea salus concitarat, facti illius gloriam libens agno nisset ,ut, etiamsi id Milofecisset, cuncta ciuitas eam laudem pro sua uindicaret ζ atqui erat id temporis. clarissimus, O fortissimus consul, inimicus Clodio , P. Lentulus, ultors laris illius, propugnator sena tus,defensor uestrae voluntatis,patronus illius publi cicosensus,restitutorsalutis me septem praetores, . octo tribuni pl. illius aduersari, defensiores mei; Cn. . Tompeius,auctor dux mei reditus, illius honis: cuius sententiamsenatus omnis de salute mea rarissimam ct ornatismam secutus est: qui populum cohortatus eIl: qui, cum de me decretum Capuaest ciset, se cunctae Italiae cupienti t eius fidem implorantinnum dedit,ut ad me restituendam Romam c5 currerent.omnia tum denique in illum odia ciuium ardebant desiderio mei: quem qui tum interemisset, node impunita te eis sed de praem s cogitaretur mEse Milo continuit, O P. Clodium ad iudicium bis,adum numquam uocauit. Quid ζ priuato Milone, Ox eo ad populum accusante P. Clodio,cum in cn ompeium

270쪽

3 pei pro Milone dicentem impetus sanctus est quae' tum non modia occasio ,sed etiam causa illius opprimendi fuit c 2 per uero, cum M. Antonius summa, spem alutis bonis omnibus attulisset, grauissimamq. n. adolescens nobilissimus reip. partem sortissime sosce ut pisset, atque istam belluam, iudicis laqueos declinan tem, iam irretitam teneret; quis locus,quod tempus, illud, dij immortales ,fuit ζ cum se ille fugiens injic o larum tenebras abdidisset,magnum Miloni fuit consipi cere illam pestem nulla sua inuidia, Antonj uero maximasoria. id ψ comitijs in campo quoties pol is fias fuit ἐ cum ille ui insepta irruisse gladios distrin is, gendos apides iaciendos curasset, deinsubito, uultu

u. Milonis perterritus , fugeret ad Tiberim , uos renes boni uota faceretis,ut Miloni uti uirtute siua liari heret. Quem igitur cum omnium gratia nolui huncti uoluit cum aliqsorum querelasquem iure,quem loco, Fgem tempore, quem impune non eil ausus, hunc iniuria, iniquo loco , alieno tempore, periculo capitis

non dubitauit occidere ἐpraesertim, iudices, cum ho--. noris amplissimi contentio,. dies comitiorum subes γ empore tacto enim, quam timida ei a , qt antaPGO Fam sollicita cupiditas cossit latus9 omnia, non modo quae reprehendi palam, ed. ii etiam Pae obscure cogitaripossunt,timemus:rumorem,fabulam frita falsam perhorrescimus, ora o- mnium, atque oculos intuemur. nihil enim e i ta mol-ι is,tam tenerum,tam aut D la, aut xibile , quam

uoluntas eo nos,sensusq. ciuium: qui non modo im- probitati