M. Tullii Ciceronis Orationum pars 1. 3.. Cum correctionibus Pauli Manutii

41쪽

lius anniper illum unum labefactari uiderentur ἰ a que etiam hoc uidebat: quoniam illa in rep. macula regni publicati maneret, quam nemo iam posset elue re; quod ex malis boni posset in rep. prouenire id ut lius esse per se conseruari, quam per alios amitti . a

que ille etiam salia quapiam ui expelleretur illis temporibus ex hac urbe, facile pateretur. etenim qui superiore annosenatu caruistet; quos tumueniret, mi tamen socium suorum in rep. consiliorum uidere posset ; is aequo animo tum,me expulso, o meo nomine cum uniuerso senatu, tum sententia sua coxd nata, in hac urbe esse posset ζ ille Bero eidem tempori, cui nos, eidem furori, eisdem consulibus, eisdem minis, insili s, periculis cessit . luctum nos hausimus maiorem; dolorem ille animi non minorem .His de tot,tantisq. iniuriis insocios , in reges, in liberas ciuitates consulum querela esse debuit. in eius magistratus tutela reges, atque exterae nationes semper fuerunt.ec

quae nox umquam est audita consulu ρ quaquai quis auderet oi maxime queri uellet ς de Cyprio rege qu

rerentur,qui me ciuem,nullo meo crimine,patriae nomine laborantem, non modo flantem non defenderunt, sed ne iacentem quidem protexerunt cesseram,s alienam a me plebem fuisse uultis,quae non fuit, in uidiae; si commoueri omnia uidebantur, tempori; f uissuberat, armis; si focistas magini aluum, pactioni; si periculum ciuium, reip. cur, cum de capite

ciuis, mon disputo,cuiusmodi ciuis de bonisproscriptio ferretur, cum o sacratis legibus, Oxi Itabulis

42쪽

tabulis sancitum esset, ut neque priuilegium irrogari liceret , neque de capite , nisi comiti' centurii. iis , rogari , nulla uox δ audita consulum ἰ conri tutum. illo anno est, quantum in illis duabus huius imperi pestibus fuit, iure posse per operas com citatas quemvis ciuem nominatim tribuni ph comsilio ex civitate exturbari in suae uero promulgata illo anno fuerunt, quaepromista multis, quae con scripta, quae 'erata, quae cogitata , quid dicam φροι locus orbis terrae iam non erat alicui destinatus f cuius negotii publici cogitari, optari , singipprocuratio potuit , quae non esset attributa, atque

descripta j quod genus imperi , quaeprouincia, quae

ratio aut auferendae , aut constandae pecuniae non reperiebatur j quae regio, ora ne terrarum paullo erat

latior , in qua non regnum aliquod statueretur ἰ quis autem rex, qui illo anno non aut emodum sibi, quod non habebat, aut redimendum , quod bab bat , arbitraretur φ quis prouinciam, quis pec viam , quis legationem ab senatu petebat ψ damna tis dem restitutio, consulatus petitio ipsi illi populari sacerdoti comparabatur. haec gemebant boni, sterabant improbi, agebat tribunus pl. consul adiuvabant. hic aliquando, ferius quam ipse uellet, Cn. Pompeius , inuitissimis iis , qui mentem opinmi ac fortissimi uiristiis consiti', ac fictis terroribus a defensione meae salutis auerterant , excitauit illam suam nonsopitam, sed suspicione altra retardatam consuetudinem resp. bene gerendae. non in

passus

43쪽

pastus ille uir, qui sceleratissimos ciues, qui acerclinos hostes, qui maximas nationes, qui reges, qMigeutes feras atque inauditas, qui praedonum in initam manum, qui etiam seruitia uirtute uictoriaq. domuisset, qui, omnibus bellis terra mariq. compreseses, imperium populi Re orbis terrarum terminis de sinisset, remp. euertiscelere paucorum,quam ipse non

solum consilirs,sed etiam sanguine suo saepe seruasset:

accessi ad caussam publicam: restitit auictoritate sua reliquis rebus: de praeteritis questus est fieri quaedam ad meliorem spem inclinatio uisa est. decreuit senatus frequens de meo reditu DL Ian. d sentiente

nullo, referente L. Ninnio, cuius in mea caussa num. Dam fides, uirtusq. contremuit: intercessit Ligus iste nescio qui , additamentuin inimicorum meorum . res erat O causse nostra eo iam loci, ut erigere oculas, O uiuere uideretur. quisquis erat, qui aliquam parte M in meo lud tu sceleris Clodiani attigisset, quocumque uenerat, quod iudicium cumque subicratidamnabatur . inueniebatur MVo, qui sesuffragium de me tulisse confiteretur. decesserat ex Asia frater meus magno squalore,sed multo etiam maiore maerore . huic ad urbem uenienti tota obuiam ciuitas cum lacrymis, gemitus processerat. loquebatur liberius senatus: concurrebant equites Piso ille ner meus, cui fructum pietatis suae neque ex me,neque a populo I . ferre licuit, a propinquo suo socerum suum flagitabat. omnia senatus reiiciebat,nisi de me primum consulas retulisnt. quae cuia res iam manibus

44쪽

bus teneretur; O eum consules prouinciaram Inane libertatem omnem perdidit fient; qui cum in senatu priuatim, ut de me sententias dicerent, flagitabatitur, legem illi se Clodiam timere dicebant: cum haec non possent iam diutius suntneri, initur consilium Minteritu Cn. Pompeii. quo patefacto , ferroq. deprehenso, ille inclusus domitam diu fuit, quam diu in

micus meus in tribunatu. de meo redita octo tribuni promulgarunt. ex quo intellentum est, non mihi absenti creuisse amicos,in ea praesert fortuna,in qua non nulli etiam, quos esseputaueram, non erant, sed 'eos uoluntatemsemper eandem, libertatem non eandem emper habuisse . nam ex nouem tribunis, quos tunc habueram, unus me absente dolust, qui cognomen ibi ex Aeliorum imagini us arripuit, v magis nationis eius esse, quam generis uideretur. hoc igitur anno, maginratibus nouis designatis, cum mnes boni omnem θem melioris flatus in eorumdem conuertissenti princeps P. Lentulus auctoritateacsententiasua, Pisone o Gabinio repugnantibus, causam suscepit ;ti ibunisq. pl. οἱ Io referentibus, praestantismam demesententiam dixit. qui curat ad Fgloriam suam, atque ad amplisimi beneficiigratiam magis pertinere uideret, causam illam interris ad

suum consulatum reseruaria, tamen rem talem per a

lios citius, quam per se tardius, confici malebat. hoc interim tempore P. Sextius, iudices, demnarus iter

ad C. Caesarem pro mea salutere cepit. quid egerit, quantum pro se rit, nihil ad caiis . equidem erractimos

45쪽

stimo .si ille, ut arbitror, aequus nobis fuerit, nihil

ab hoc profectum; n iratior, non multum . sed tamensedulitatem , atque integritatem hominis uid cis. Ingredior iam in Sextis tribunatum: nam hoc nimum iter designatus reip. caussa suscepit. pertianere O ad concordiam ciuium putauit, o ad per iaciendi facultatem, animum Caesaris a caussa non a horrere. Abiit illa annus. restir se homines uid bantur, non dum re, sed spe rei p. recuperandae. runt malis ominibus,atque exercrationibus duo uulturii paludati quibus utinam ipsis euenissent ca,quae tum homines precabantur; neque nos prouinciam Macedoniam cum exercitu, neque equitatum in SPria , O cohortes optimas perdidiscmus. ineunt magistratum tribunipi. qui omnes de me promulgat res confirmarant. ex his princeps emitur ab inimicis meis is, quem homines in luctu irridentes Gracchum uocabant: quoniam id etiam fatum ciuitatis fuit, utilia ex uepretulis extracta nitedula remp. conaretur arrodere. alter uero, non ille Serranus ab aratro,

sed ex deserto G ii Oleli horreo, calatis granis, in Calasinos ac Lelios insitus, subito, nominibus in t bulas relatis,nomen suum de tabula sustulit. Veniunt

Ol. Ian. uos haec melius scirepoteriis: equidem a dita dico: quae tum requentia senatus,quae exstectatio populi , qui concursus legatorum ex Italia cuncta , quae uirtus, adtio ,grauitas P. Lentuli consulis fuerit, quae etiam collegae eius moderatio de me: qui

cum inimicitias sibi x cam ex resp. dissensione susceptas

46쪽

ptas esse dixisset, eas se patribus conscriptis dixit, O

temporibus, O re'. permissurum. Tum princeps rogatus sententiam L. Cotta, dixit id, quod denimum repJuit; nihil de me actum esse iure, nihil more maiorum, nihil le bus: non posse quemquam de ciuitate tolli me iudicio: de capite non modo ferri, sed ne iudicari quidem posse, nisi comitiis centuriatis auimfulse illam, flammam quassatae reip. perturba

torumq. temporum, iure, iudiciisq. sublatis: magna rerum permutatione impendente, declinasse me paullulum , O ste reliquae tranquillitatispraesentes Iuctus , tempestatemq. fugisse: quare, cum absens remp. non minus magnis periculis, quam quodam tempore praesens, liberassem, non restitui mesolum, sed etia ornari a senatu decere. disputauit etiam mi ita prudenter ita de me illum amentissimum, est' profligatissimum hostem pudoris, es puricitiae scripsisse

quaescripserat, iis uerbis,rebus ,sententiis,u etiam δε iure esset rogatrem , tamen uim babere non posset equare me, qui nulla lege abessem, non restitui lege, sed reuocarisenatus auctoritate oportere . hunc, ne mmo erat, quin uerissime sentire diceret .sedpost eum rogatus Cn. Pompeius, approbata laudataq. Cottae

sententia, 'xit, sese otij mei caussa, ut omni popul

ri concitatione defungerer, censere, ut ad senatus auctoritat populi quoque beneficium erga me adiungeretur. Cum omnes certatim, qlliusqwlio Ira

uius, atque ornatius de mea salute dixi ei; fieretpsime ulla uarietate disces okrrexit, ut scitis, At bus

47쪽

hus bis savianus: nec ausus est, cum esset emptus Iintercedere r no tem ibi ad deliberandum postulauit. clamor senatus, querelae, preces socer ad pedes abi ctus . illese mare ponero die moram nullam essὸ facturum. creditum eri : discessum eri. illi interea d liberatori merces, longa interposita nocte, duplicata est. consecuti dies pauci omnino Ianuario mense, per quos sinatum haberi liceret : sed tamen actum ni hil , nisi de me a cum omni mora, ludificatione, calumnia, senatus auctoritas impediretur, uenit con siilis de me agendi dies , VIII Kal.Feb. princeps ro gationis , uir mihi amicis res, Q. Fabricius templum aliquanto ante lucem occupatiit. quietus eo die Sextius, is, qui in de ui reus. adtor hic, defensiorq. caussae meae nihil progreditur: consilia exstentat. inimicorum meorum . quid illi, quorum consilio P. Sextius in iudicium uocatur, quo sepaIIo gerunt j cum forum, Comitum, curiam, multa de nocte, armatis hominibus, aeseruis plerisque occupavissent; i petum faciunt in Fabricium; manus asserunt; occidunt non irasios; vulnerant multos; venientem in forum uirum optimum, O constantismum, M. CAstium, tribunum plo epellunt; caedem inforo maximam faciunt; uniuersiq. distridiis gladiis, cruentis, in omnibus fori partibus fratrem meum, uirum optimum, fortissimum, meiq. amantismum, oculis quaerebant, voceFoscebant. quorum ille telis ii benter in tanto luctu, ac desiderio mei non depugnandi ,sed moriendi caliga corpus obtulissa suum, nisi suam

48쪽

ρι uitam ad lem mei reditus reseruasset. ubi ta

mem uim istum nefariam consceleratorum latronum a 'cum ad fratris salutem a populo Repetendam, de precandamq. uenisset , pulsus e restris ,an comitio iacuit ,seq. seruorum , libertorum corporibus obtexit , uitamq. tum suam noctis, O fugae praesidio, non iuris, iudiciorumq. defendit . meministis tum,iudices , corporibus ciuium Tiberim compleri, cloacas referciri, e foro spongijs effingi sanguinem: ut omnes tantam illam copiam, O tam magnificum apparatum, non priuatum, aut plebeium, sed patricium, O praetorium esse arbitrarentur: nihilq. neque ante hoc tempus, neque hoc ipso turbulentissimo die criminationis esse in Sextium. atqui uis inforo uersata est certe: quando enim maior ζ lapidationespersaepe uidimus; non ita saepe, sed nimium tamen saepegia

dios ; caedem uero tantam,tantos aceruos corporAm

exstrusios, nisi forte illo Cinnano, atque O lauiano, die, quis umquam inforo uidit ἐqua ex concertatione animorum/: nam expertinacia, aut conglantia intercessioris oritur saepe seditio,culpa,atque improbi late latoris,commodo aliquo imperitis, aut largitio neproposita, oritur ex concertatione magistratuum; oritur sensim ex clamore primum, deinde aliqua dissensione concionis; uix, sero, raro ad manus peruenitur: nullo uero verbo festo, nulla concione aduocata, nulla promulgata lege, concitatam nocturnam seditionem, quis audivit ψ an uer mile es, ut ciuis Ad aut homo liber quisquam cum gladio in forum

49쪽

ram descenderit ante lucem, ne de me ferri patrem tur ,praeter eos, qui ab illo pestifero, ac perdito ciueiam pridem reip.sanguine saginanturς Hic iam de ipso accusatore quaero, qui P. Sextium queritur cum multitudine in tribunatu , O cum praesidio magno fuisse, num illo die fuerit ψ certe non fuit . uicta lia tur es caussa resp.inuidia non au sticiis, non intem

cessone , non suffragiis, sed ut, manu, ferro. nam Iobnuciasset Fabricio is tribunus pi qui seruasse de caelo diceret ; accepisset res'. plagam ,sed eam, quam acceptam gemere posset.se intercesse fiet collega Fabricio; laesisset remp ta re p.rure laesisset.gladiatores' tu nouitios, pro exste lata aedilitatesuppositos,cum sicari s carcere emisis ante lucem in forum immi tas ἐ ma Bratus templo deiicias' caedem maximam ηfacias ἐforum purges est cum omnia ui, O armis

egeris, accuses eum, quine praesidio munierit,non ut

te oppugnaret ,sed ut uitam suam posset defendere qatqui ne ex eo quidem tempore id egit Sextius, ut a suis munitus tuto in foro tum magistratum gereret, remp. administraret. itaque stetus sanctitate tribunatus , cum se non modo contra uis, O ferrum, sed etiam contra uerba, atque intercessionem legibus sacratis e se armatum putaret; uenit in templum Cassoris, obnunclauit consuli: cum subito manus illa Clodiana, in caede ciuium saepe iam uidtrix, exclamat,

incitatur, invadit: inermem, atque imparatum tribunum altis gladi s adoriuntur, alis stagmentis septorum, O fustibus: a quibus hic multis uulneribus a

50쪽

ceptis , ac debilitato corpore, O contrucidato ,se abiecit exanimatus,neque ulla alia reabse mortem, nisi opinione mortis, depulit . quem cum iacentem, , concom plurimis uulneribus, extremo stiritu, exsanguem, O confectum uiderent, defatigatione magis , O errore, quam misericordia modo, aliquando caedere destiterunt. Et caussam dicit Sextius de ui ἐ quid ita ἐ quia uiuit . at id non sua culpa. plaga una illa extrema defuit: quae si accessisset, rei quum s liritum exhausisset . accusa Lentidium: non percussit locu n. male dicito Sabino, homini Reati-

no, cur tam temere exclamarit occis . ipsum uero

quid accusas j num defuit gladiis ζ num repugnauit ζ num, ut gladiatoribus imperari solet, terrum non recepit ψ an haec ipsa uis est, nonposse emori ' an illa, quod tribunuspl. templum cruentauit lan quod, ci esset ablatus , primumq. relu siet, non se referri iust ' ubi est crimen, quod reprehenditis ἐ Hic quaero, iussices: si illo die gens ista Clodia, quod facere uoluit , effecisset ; si P. Sextius, quipro occiso . relidius en, occisus esset; fuistis ne ad arma ituric ,

fusis ne uos ad patrium illum animum, maiorumq. uirtutem excitaturA fuistis ne aliquando remp. as neno latrone repetituri ζ an etiam tunc quiesceretis , cun Iaremini, timeretis, cum remp. a facinorosismis cari s , O aseruis esse oppressam , atqae occB-patam uideretis j cuius igitur mo; tem Micisceremiani, quidem liberi esse, babere remp. coguare

iis ; de eius uirtute uiui quid uos loqui, quia sentire

d ad quid