장음표시 사용
101쪽
tardius sus itabituri visus febris intermittentis accessus, ade que quartanuῖ quintanus, Ac sic narro. Quoties autem pituitae visciditas, simulque succi pancreatici aciditas modo medio Ilabent; vel si, pituita glutinosiore existente , succus pancreatiacus erit acidior, aut copiosior; vel cum pituita minus viscosti ia et pauca succus pancreaticus exiliet minus acidus, vel paucus,
tunc tertianae lebres producentur.
Frigus, ct rigor, Ar horror ab eadem causa originem habent ἰά sicco scilicet pancreatico stagnatione reddito naturali acidi
re, atque post perterebratam pituitam, in tenuis intestini cautitatem essui, mox bilem confluentem occursante pituita adiuiam, vitiosam sermentationem ibi excitante; dc quidem talem, ut halitus acidiusculi a dicto succo eleventur, de mox per uniue
sum corpus dispersi sensum frigoris procreent in partibus sensu Praeditis,quod paulo post calori ab eadem bili prius compresIa, nunc denuo sibi reddita cedat; partim continuo a suis ossicinis
allabente. Ab uidem halitibus acrioribus, vel minus pituitae habentibus adauxtae, klest gradibus acrimoniae dissesentibus , irritatis partibus sensitivis, producitur alias horror , alias ria D sunt enim motus convulsivi. Ad sebrim intermittentem constituendam requiritur aliquid, mod in sanguine non existens, sed ipsi admixtum una cum idiso ad dexterum cordis sinum deseratur; alias febris synochata excitaretur; quare cl. Sylvius concludit in febri intermittente sanguinem non esse male assectum, & ab ipso omnia sermenta in glandulis illibata cribari; vitiari vero succum pancreaticum subacidum inductibus lateralibus obstructis stagnantem , qui propter litoram magis magisque acescit ob spirituum dulci si cantium secessum, ut in liquoribus sementatis, vino scilicet revisia tisisque obseruamus. Rursum experientia tellatur ori nia acida 'onte si i reddi continuo acidiora, uoniam evolant ex parte salthm spiritus volatiles aciditatem illam temperantes' seu obtundentes; unde nil mirum, si liquor quivis acidus sensim acid itatis gradus acquirat. In febri synocha, seu continente sanguinis massa est vitiata, an qua, vel particulae acidae sunt exaltatae, vel lixiviales . vel traeque. In primo casu segregatur a glandulis tum conglos Dis tum conglomer ala lympha intemper ala, quae continuo via . L a tiosE
102쪽
tiose fersnentestit cum reliquis humoribui triumviralibus . nad cor tendit, constituitque aliam febris speciem, quae dicitur synos lia lymphatica, de subdividi poterit in lymphaticam glai
Gularem, pancreaticam, & salivarem. In secundo casu bilis imremperata secernitur, quar ve t acrimoata salina lixiva' , aut ii super initaminabilitate oleosa peccare ister, & ab hac febris a dens producitur. Synochae, seu continentes appellantur hae s bres, quae sine exacerbatione usque ad ultimam, & integram sui cessationem perdurant. In tertio casu generantur fiebres conmnentes benignae r idest neque algidae, neque ardentes, sed modo medio se habentes. Continuas vero illas febres intelligit Sylvius, quae licEt conctinuo perseverent usique ad finem, quotidie tamen, aut tertio , vel quarto quovis die aliquam patiuntur exacerbationem , devocantur a Virocl. febres compositae ex continuis, idest synocliis,& intermittentibus: dicuntur etiam febres non planὰ in termittentes, verum remittentes dumtaxab rursiamque exacerbatae. Febrium compositarum causae sunt illae jam memoratae; hilis, vel lympha, quae sint causae synochae, & succus pancre ricus, qui est causa febris intermittentis. Sunt periodicae, quia intermittentes ; non relinquunt aegrotos a febri immunes , quia syn hae.
Produci etiam 'let febris synocha a sanguine alicubi magnante, si ibidem inflammatio orietur , quae reliquo ianguini communicetur. Haec labris a vulgo symptomatica appellatur. Denique vult cl. vir a bili febres intermittentes , qua inte mittentes numquam oriri; neque illa sutato a causa externa in sua ve sicula, nec in suis duibus ita inficio affici potest, ut ibiadem secundum aliquam sui partem in motu suo ad tempus si-itatur, atque iterum vel f ponte sua, vel ob quanacunque aliam causam internam assUnabilem inueniat viam , per quam qu cumque modo ad cor feratur, vel ibia, vel alijsjuncti,& prod cit symptomata jam enumerata. Et haec est synopsis pyretologie sylvianae.. Ad evertendum hoc placitum eximi, viri Dele B Sylud necessarium est primo, in examen revocare quantum ad meuminstitutum specta O humorem triumuiralem,& postea osympto cum cauis perpensere: nam suntamcnto hujusti
103쪽
s di humoris diruto eo ruit eius iri qua omni
morborum idaeae sunt fundatq. Praeter alimenta sermentata ξ ventriculo ad intestina proapulsa, coli fluunt quoque in tenue intestinum bilis , & succus pancreaticus; verum continuo, adeoque tempore illo, quo ventriculus seriatur, eo labuntur; ac necessario ibidem, iuxta Sylvij mentem , propter partium suariun dispositionem sit
contrariam, seu apram ad sermentescendum, in confluxu suo esseruescentiam excitant; in statu quidem sanitatis, blandam , quia uterque humor temperatus; , ubi vero alteruter, aut utra que acrior, & intemperatus est. vitiosam. boniam vero, secundum naturae leges, semper obseruatus pituita in tenui intestino stabulata, a saliva jugiter deglutita originem suam ducens, ob cujus praesentiam mutationem alia quam patitur praedicta esseruescentia, censet cl. luius in co 'cursia illo bilis, & succi pancreatici partem pituit fluidioris in.
testini tenuis parietibus adhaerentis dissolui,dum pars ejusdem pituitae crassior cum aliqua reliquorum humorum parte itidem crassiori, sensim in intestinum cras Ium petit, ibidemque faeci bus admiscetur. Hic humor triumuiralis ex bili, succo panc creatico, & pituita ortus, in lacteas venas, atque ad cor
se acidum pancreatis siccum non ilum deducit Sylvius ex variis affectibus homini pra ternaturam obuenientibus , sed ita lud ipsum ingeniosissimi Regneri de Graas discipuli Syluij charissimi industria est evictum, uti patet ex ejusdem de succi panc creatici natura, & usu, dissertatione , in sui academia sub Sylud praesidio publice pro8ugnata . Talem succum quovis gradu acidum impossibile eli commis eri cum bili amara, ct sale vociatili imprignata, quin mox sermentatio excitetur, infinitis exemplis in artium regina petendis stabilienda. Supponit demum sanguitii descendendi in cordis auriculam .dexteram, chylo, simulque humore triumuirali, lympha, de ab omnibus glandulis conglobatis suorum lymphae auctuum imteruentu reduce imbuto, ac spiritus acidi dulcis indole predito. bilem sumundi cum sanguine ascendente in eamdem cordis a aiculam dexterasve cylii sellea , ut deinde ex humorum suta
mwiorum ad φctum locum cong u blanda excitetur ser
104쪽
Zzninio ob quam latemes ignicut i dissociati a partibus here a geneis bilis, de veluti a compedibus uoluti, chili, de fanauit, a
par es tenaces attenuant, & rarefaciunt,& ita inutant, ut sanguas fugiter fersnemesi at, vita perennetur, ae parcium tabescet iratio peragaturi UiLUI e Huius cl. Viri cogitationes, ut valde subtiles , ad sydera ex x Din, quate ius modum tradidit esseruescentiae vitalis an com absque ullo ad facultates vitales, quas Medicorum. & Dhil sophorum vulgus ad libidinem colisingit, recursu. Rursus Reia publica litteraria multum debet cl. Sylvio ob detectum ab iosi, pancrracis Ossicium,quod saliualium glandularum ei analogum meritb collegit, cum ambae partes, sint silmilisconsbrmationisque glasvlulae sicilicet, ductusδε meo contoni liquor' er
init te. Hanc doctrinam secutus est Us Regnerus de Graal in anatomicis. a quorum sententia parum recedo, cume confirmentur.
ex cystico propalari alios 'OS, quorum alter ad intestinum tenue tendat. alid vero h Marius sursum petat; ut cum vena portae Ii per universum distribuatur impar i atoue balis ex hepate remeet ad venam cavam tam vi ilina ex hepate per porum bitalium non defluere ad intest testantur ilia animalia, quae vesicula sel-At nulli , cuia natura hemrest cura minorium ipsius hz-
105쪽
monstrat Gualter meditam cap. q. de vasis umbilica labiis pag. ios. dum inquit: mnum, aut alterum ei es Elam experiminerum plane dero Brantivum. Nempe quod equus, aliaque anima rem pauca cassi fellea mi/ύω donatur: verum bilis se me omni di ver .aictili , vel recta ab intestinis adranguinem, vela sanquine ad intes napergit 'rius, opinor, non dicet Vir A. neque recora est assertio, ideo siecundus modus fidem obtineat necessum eri Segregatur alia bilis vesiculae selleae ope per glandulas mili res litas in propria membrana a fatiguine delato intra illas per arterias cyltim , quae meatus cystici interuentu ad intestina de mandatur. Si plura ad hanc anatomicam disquisitionem spe ctantia candidus lector legere aueat consulat ivnceum anatomia
cum Dipighium lib. de viseerum structura, tibi inconcussis ra
tionibus probat aduersus cl. Warthonium hepar esse gland Iam maximam conglomeratam, de Drum talarium esse vas eius
cinat ex confluxu prGictorum humorum in termentationem excitari s quidquid enim di iniit Madiani; neque saliva , neque pancreatis uiccus inflatu futurali sitim acida, ut docent Gliu ius, Charietonius Wariathonius, Needham, alebe anatomiae magnates. Ait Glissonius 2 iacult. excret. cap. I . pag. qDa. Immor pancreaticus ser idem
myctum, per quod bilis, in intenina et undisrer. Nam ductus com --nis, pocreaticus, qua aperianthr in tessera, uniuntur. Ori prertund ergo humor ille huius ferociam, o amaritudinem sua mominie, lubricu GO mi itate miti at,ac contemperat.
Cl. Needham idio citad pag. io . vult succum pancreatici non esse acidum, sed peracto suo ossicio, acorem acquirere umulatim item cum bili coagulari. & in excrementum scindi
i laec fa praedictus, ait Vir cl. 1 ix
med atὰ eum biti feruescit, haec enim duo inuicem tam cito non 'a retectatur vasorum Dractura in equa , ubi pocreatis si ligbiharro reseritur ante ingressum in duo is umin proinde si
Rasim alteruti re coagulationem a derentur, prorsas frusto essent, neque Hylo qui ue m i uirent.) sed potias ebi Dadis Bassecundam quamae coctionem e ussatagit; νn sese quid Ecoctio. ine priore residuum est crudum, fortὰ etiam crassus lum, O mia sapiam lactearum Grauis ingrediendis, boc Aeodem eo ub
106쪽
Inr omnia iisdem is natura leges ex iis . Sed demus sylvianis, & non concedamus, misereatis suctam in statu naturali esse alim acoris gradu praeditum , idest acore subdulci, a spiritibus scilicet animalibus dulcificatum , & obi si ni; non ideo insertur cum reliquis humoribus blandam exci
tare effervescentiam. Hoc cuilibet constabitner autopsiam i sibili spiritum salis, nitri, sulphuris, aut vitrioli affuderit, nullam ectruescentiam obseruabit, sed colorem insigniter viridem, reconssistentiam multo tenuiorem, seu fluidiorem acquirere comspiciet. Hoc idem praestat pancreatici succi mixtio, qui fusi nem praedictim causat. Mirum persecto non est,si in chimicis operationibus, ex mi iatione videlicet salis alchali cum acido effervescentia conspiciatur: non ideo tamen hoc peculiare phaenomenum indisserenter aptari debet caeteris naturalibus e flectibus; nam sales aliqua do non uniuntur tumultuaria unione, sed actiones contrarias Iromunt, ut in auro fulminante Obseruamus; constat enim s e alchali; si vero spiritu acido irroretur, non sementescit,quin ineptum redditur ad explodendum. Per salem prunellae , qui
ca lidus a vulgo censetur, pacatur esseruescentia humorum in
nostro corpore inflammationem, S ardorem producentium . Obseruamus quoque acida bilim scrocientem fraenare, quare
determinari a DilutE non potest pancreaticum saccum , juxta Sylvij mentem subacidum, bili mixtum serinentationem in
corde continuo excitare. Hoc confirmat experientiai si in vase vitreo super aquam non intense calidam innatante succus pam creaticus & bilis infundantur, nunquam Obseruabis essem si entiam concitari; quod comedit Revnerus in lib. de succi pancreat. cap. I. asserens; nec artisicialem, nec naturalem nostri
manus calorem excitare hujusmodi calorem posse, qualis in i testino tenui propter calidissima viscera ipsum foventia excit tur . Nos autem dicimus calorem in sermentatione excitative concurrere; majoris est energiae calor ignis, quam viscerum , cum hic sit temperatus, & blandus, ille vero summus,& magis excitatiuus ; quapropter pancreaticus succus bili coniunctus extra corpus animalis notabiliter enervescere debet . Perperam Regi rus testatur ex mixtione bilis caninae cum tertia pa
te spiritus nitri blandam sermentationem obseruari, cum hoc
107쪽
ci contra autopsiam. Rursum in alchali tartari,& acido nitri rvel intemperato, vel dulcificato obseruatur enervescentia vel immodica, vel blanda, absque caloris fotu ; non igitur valet Regneri subterfugium, dum ait, succum pancreaticum cum bili mixtum blandam promere est uescentiam, si a viscerum catiore foveatur. Occlamant Sylvianir humor biliosus est alchali, sale retorcrido praeditus, qualem calcinatio eo it eis in corpore animalis continua calcinatio ab igne vitalis succus autem pancreat, cus est naturae acidae, ex concessis; igitur ex eorum mixtion 1equi debet sermentatio. Fermentatio in aliquibus salibus acidis, & lixivialibus comtingit , non in omnibus, in succi pancreatici, & bilis unione. ut experientia stultorum magistra docet. Ratio n6 est adhuc ex
D ocriti puteo eruta, quia dum de rebus naturallibus ratiociisnamur, in tenebris palpitamus parietes: ne e in rerum natu ra existunt, quae ad libidinem sunt a nobis emcta, sed ea re vera exiliunt, quae sensuum teltimonio comprobantur, cum in sis veritatis criterium sit constituendum; quare primus mentis a
faectus, seu rei simplicis perceptio a sensu originem suam duccit,juxta illud Peripateticorum enatuin. Nihil est in intellectu, non prius fuerit in sensu. Vi gent oppositores r nos concedere bilim seri fluxilem a
lymphae mixtione, at hoc sermentationis est opus. Non inficias eo, quae sermentantur fluxilia reddi; sed fluxionem citra se mentationem fieri posse autumo, ut patet in pigmentis , quae suxilia 1 bilis mixtione sine esse escentia redduntur. Hum
res glutinosi ab acidis liquoribus inciduntur, & fluxiles pariter sunt. Idem de merebentina assero ι quae ab ovi vitello lia
Tandem sequitur in assectione hypochondriaca, continuo febrim pancreaticam fieri debere ob succi pancreatici diathesim acid austeram; nam, eodem Sylvio satente, praedictus succus in hujusmodi pathemate est intemperate acidus. Hic porrb minime Sylvij hypothesim admittimus, dum vult febrim lymptomaticam esse de genere synocharum; cum evia, dentia constet inflammationes externas suos iterare circuitus, curatis, febres eod- tempore cessare ; paribus enim
108쪽
passibus inflammatio, de febris periodica procedunt i hine admittendum non est Sylusi essugium docentis, febrim periodum seruantem in inflammatione esse ex synocho, & intermi tente compositam. Rursus inflammatio est species sermentationis ; in omni se mentatione dantur Proxusini recurrentes, ut pulcherrimis experimentis demonstrat cl. Martianus Κergerus cap. .sol. Icer ista nostra solo motu, vel infuso cereuisiae recens coctae oster. V, nec tamen adta esseruescentis, , fermentantis modico, ferment rionem iterat. Vinumaeuod omniumsuccorum diutil ἡ conseruatur . fermentatiionis repetitos paroa mos manifestis ἡ edocet , idque non Diam autumnali tempore, illato in cellas muso fermentescente , ubi perspiritussiaeIIres ad novamfrementation seimulatur ; -- iam etiam quot annis fermentationis par Amos repatitur, doneeneme inueniunturformae, quaesubiugationis carcerem pert e, eruption ha turbas adeant. Persermas subiugatas intelligit vir doctissimus non prima corpora, seu principia, neque mole ialas ex iis coadunatas, quq vix illi nature opera diuidi possitnt, sed secundas moleculas, quae sunt corpora ex iis veluti seminubus composita. Hae cum in insigni rerum discrimine diverses induant assectus, tamen 'mnino incorrupte permanent. Coi aule philosophiam experimentalem. Expugnatur Sylvianum systema de humorum triumuiratu in intestino tenui a cl. Glis imo asserente bilim ab hepate nori iugiter defluere ad intestinum tenue; sed per vices, & consertim, quindo est chylo inane. Munus ejus est vicem parui clysmatis gerere, tam in excitanda excretione, quam in aluinis excreamentis eluendis. Ait cap. de facult. excret. Pag. qoa. Hertar imum durante coctione, o descensu chyli, effluxus eius suitur absoluta enim ebuli dii tributione maximὸ opportund descendit ias sensiuitates residuas detergendas. Ductus communis in hune finem in ipsum feta initium tenuium inteninorum, nempe inter duod num , O seiunum inferitur. 2.nopus erat ut in Nentriculum piaresceret: turbaret enim chylificationem, Nomitumque hequentest concitaret ι ut in cholera morbo. Quattuor er o digitor, aut circi ter lina pylarum inferitur, ne bilis tu uentriculum kri de causi re rurgitet, atque ita huic fatis prospectum es. Interea loci, quod
Qx tam is iniectinis sit Im fariam istissis, cantum est ut pere
109쪽
emnes eorum anfractus deducatur. Etenim non tantum , ut diciti . simulat, abstergitque; sed O putrefactioni resinit; pituitae su- rorem excutit, viscid talem incidit, obstructiones fracavet. Videtur Author ob insertionem obliquam , I erperam a nonnullisua vulam judicatam, negare descensum bilis ad intestinum tenue ι quidquid enim illo vorsum tendit, atque ingredi conatur, id simul eodem nisi interiores intestini tunicas versus exteri rem comprimit, ipsumque adeo aditum praecludit. Chylus igitur ab intellinis exceptus, dum laaec motu peris altico m ventur, ac eorum cavitas arctatur, detruditur ad vasa chylitera, indeoue tunica interna versus externam premitur , dc aditus praecluditur. Neque obest,quod asserunt aliqui, bilem ad intestina descenadere, quando seriantur, & sunt in diastole; quamuis enim chylus levem saciat compressionem, non ideo bilis descensus prLpediri potest , ut in vesica urinaria semiplena obseruamus :etenim urina in ea contenta, quamuis leviter tunic. ana inter nam versus exteriorem premat, non impedit urinae fluentia
per ureteres delapsiim ; at si vesica se coarcitat, ct foras peruretram expellat urinam, tunc urina violenter tunicam inte nam versus externam premit, & Obliquam insertionem subiudere cogit, & urinae ingressum in vesicam prohibet. Dispar siquidem ratio est , cum vesica non moveatur motu undoso, sicut intestina, sed per interualla; incitata si ilicet ad urinae secretionem per uretram motu suo perist altico illam exapellit , donec Vel 'u latinate, vel qualitate molestetur. Intelli norum motus est succciivus, & iugi S ; quare eorumdem tutare esuccessiive contrahuntur ι indeque meatus corrugatione occi
duntur , & impar est intrudendo vasis chyliseris chylo; ni sortEeis motum dilatationis, quae est extrinscca intestinis, adiunx tis; qui tum superiorem intestinorum corrugat partem, ins riorent simul distendat, quae possit in praedicta vasa chylisera dilatatis meatibus, chylum transfundere. 'Sed in dilatatione non potest bilis descendere, quia tunc temporis chylus vibratus a parte superiore intestini tunicam inter nam versus externam premit, & insertio obliqua occludituri neque in constrictione, tunc enim meatus corrugantur. Igitur
neque in systola , neque in diastole, quae intestinius est e
110쪽
trinseca. bilis ad intestinorum cavuum emuere pistest Quo ad alterum phaenomenum , nempe si igus , spei hit quod in principijs sebrium intermittentium, S nonnumquam in primo insultu reliquarum febrium vel continentium , vel
continuarum obseruatur; dicimus friporis causam, ut Sylvius contendit, esse halitus acidiustulos a succo pancreatico intem perato vitiose sermentescente, cum reliquis humoribus elevatos,& mox per uniuersium corpus dispersos, Uid supposititium videri. Quid sit frigus corpus animalis a iens non eit cognitu facile, cum abstrusam habeat disquisitionem. Mihi videtur cl. Sylvius declaratam supponere hujusmodi frigoris naturam, quae exponi tantum potest a mero studio physicae veritatis, ut aduertit Virgilius, 2. Georgic. Sceleratum exquirere frigus
Celebrantur per academias diverse opiniones, & niih erudiatae, an frigus sit ejusmodi, ut a sensibus percipitur, an potius ex sensuum apprehensione idaeam mutuetur; adeo ut frigoris natura insista sensus perceptione sit constituenda. Nonnulli
acriter defendunt frigus ab animali perceptum non et Ie tale , ,
quale a nobis percipitur, sed a sensius tactus cognitione d pendere; hoc inconcussis rationibus probant. Omnia acida ex communi consensu sunt frigida, quia spiritibus sulphureis privantur, in quibus latent ignis semina, & tamen, si ulceri applicentur, in dicta parte sensili magnum ardorem excitant; idest sensationem illam producunt, quae dicitur caloris, & non
fr iditatis: & si praedictum ulcus pipere in puluerem subtialis limum redacto aspergatur, calorem non sentiet; igitur acia da non sunt ejusmodi, ut a sensu tactus percipiuntur. Rursus oegrotantes de frigiditate capitis conqueruntur,cum id actu calidum tangatur; igitur frigus ab animali perceptum non est tale, quale est in natura. Confirmatur ab Hippocrate lib. de
veteri medicina dicente, sebrim non in calido simpliciter con Here, neque hoc esse afflictionis causiam ; sed esse amarum ἰac calidum idem, & calidum ViZ. ac acidum. Item in dysuria artificiali maximus ardor in uretra excitatur ab iniectione lia duorum acidorum pςr sphonem ς hujusmodi autem ardor
non persentitur, si iniςctio sellei sit liquoris . Denique sal pru