장음표시 사용
111쪽
nelle modo linguam refrigerat, si est In sita IntegrItate natu rati , mo b eam calefacit, & vrit; si ulceribus est assecta.
Pariter de calore ratiocinantur , nam 2 sensbrio perceptus non elt talis, qualis est in natura, ut nuper ostendimus Concludunt ex sensuum apprehensione calorem , & frigus notionem mutuari. Causa talis assectionis sunt halitus trans .
pirabiles percutis poros exeuntes, & papillas Malpighij ostendentes; tunc enim caloris sensum experimur, oualido
cutis pori sunt aperti, idest libera sit transpiratio , seu su doris eruptio. Frigoris sensius excitatur , Mando illa inhiabetur ; quare in principio febrium intermittentium frigorie iensus percipitur , quia esiluvia ob transpirationis impedi
mentum retinentur, & tactus organum non recipit ab illis impressiones: hoc pulcherrima obseruatione claret: si enim patiens in balneo aquae calido , vel hypocaustis colloc tur , adhuc in eodem sensu frigoris perseverat, quia non fit transpiratior igitur calor non producit caloris sensum in organo tactus, sed tantum est conditio, sine qua sensus cautoris in organo tactus minimE perciperetur ι inseruit enim pororum apertioni, ut libera fiat transpiratio. Quod si qumras, cur in accessionis principio non fiat transpiratio ; si a balnei calore cutis rarescit' Respondent, quia cutis pori sunt
condensati, non a fruore ambientis, sed a contractura vi lenta cutis, aliarumque partium sensitivarum a semento si brili causata, ir stema neruosum irritante. Confirmant pracdictam doctrinam illa duo problemata, qua 'Philos horum torquent ingenia r cur aer ore patulo expiratus calefacit, idem,que per os connivens explosus frigefacit.
Ratio oppositum suadere deberet; aer enim expiratus halitiabus calidis, & suliginosis impraernatus per locum a ustum exiens, acquirit in agendo energiam, quia halitus calidi sitne agglomerati , seu densati ; idemque per spatium apertum egred iens ab energia desciscit, quia halitus disipersi , seu rari
istunt. Patet hoc evidentia r si enim thermometrum abiaere inspirato per os adstrictum omendatur , liquor coimtentus rarefit 3 is itur aer per Os adstrictum expiratus vim tute pollet calefaciendi.
Enodantur dicta problamata, si asseratur aerem per os ata
112쪽
strictum inselenter impulsum cum halitibus agglomeratis cutis oblimem poros , vel ab jis em uvia repellere , hinc transpiratio praepeditur ι & aer per Os apertum lentE , de eum Dalitibus dispersis expulsus eosdem poros rarefacit, i deque libera sit inans piratio, sensusque calefactionis excita
In ijs perscrutandis dissicultatum tricis obuolutus, ea n turae interpretribus relinquo. Hoc tamen si io usque adhuc inter magi rates Medicos non suisse acclamatum Sylvijs3 si ma, cum comm nti iijs sit innixum nrincipijs. Aliis arridet caulam frigoris in febrium principio es , sanguinis coasMationem iactam a materia ad cor delata , indeque sanguini communica ta, Ob quam halitibus calidis libertas denegatur. Hanc senkentiam confirmant ex Harueio cap. I 6. dicenter In tertianae febris nisuipio morbi sica causa
. cor petens , circa cor , O Fumoncs quando immoratur, anhelc-sos , suspiriosos , O ignaxos facit , quia principium aggrauathrΥitale, O sanguis in pulmones impingitur, incrassatur, O non transit i hoc ego ex dissectione illarum , qui in princigio accelonis
mortui sunt, expertus loquor; Oc. Fundamelinum, quo praedicta sententia nititur , labile est. In sanguine non est admittenda coagulatio , vita stipemilite, cum haec conseruetur ab impetum facientibus in famguine stabulantibus, qui ejus suiditatem retinent. His accedit ratio inconcussa, in principio febris tertianae suscit tur rigor, qui est motus spasmodicus partium sensilium,musculorum scilicet, membranarum, neruorum, aliquorum vist erum, ventriculi, & intestino tum, quae sensit exquisito sunt praedita. In hujuscemodi motibus est necessaria spirituum animalium, seu succi neruet ubertas , quae a sanguine fluido, di sermentescente per arterias carotides ad cerebri corticcm delato glandularum ope secernitur; igitur si in accestonis principio salapuis est qoncretus, quomodo partes volatiles cum particulis cralliusculis ligatae crabrari, stua reliquo sanguine
separari Isunt i Et si rem pressus expendimus, in principio Droxyuni, in quo frigus 'b i nguinem coagulatum suscitatur, paralγsis, & apoplexia accidere debent, & non rigor, ob spirituum animalium eclipsim in cerebro.
113쪽
Non esse grumefactum sanguinem in principio febrium in
. termittentium demonstrat Harutius in exercitationibus generatione animalium, exercitat. s I. sol. mihi aOs. ubi imouit i Si etiam paula post assumptum cibum Me potum cantequam . Ire da coctio oluta fuerit , serum per renes descenderit9 aut sub primos febrium intermittentium infultussanguinem eduxeris a saniosum eum, incoctum, plurimoque si scatentem reperies. Co ira autem se post kiunium, aut Prinae prouuium, velfudorem copiosim, venam aperueris , sanguinem crassὸm, ut potὸ sero Friuatum, totumque ord in bumum condensatum comes. Respondetur iam ad Haruei obseruationem dicentis nnguianem in principio febris tertianae esse incrasIatum , quia ita - .est expertus in dissectione illorum, qui in accellionis principio mortui sunt.. Mihi videtur aliqui in istores propter Haruet authoritatem an errorem labi: putant enim sanguinem coagulatum vivis adfuisse , qualem in mortuis observavit Harue)us. Concrescit plane sanguis ob spirituum regentium desectum,qui post
mortem evanescunt: accelerat etiam concretionem admixtio
peccantis cujusdam acidi humoris r quod patet experientia tnam si cani vivo per sectam venam spiritum vitrioli, vel sulphuris insuderis, concrescet jugiter sanguis , & duritiem
Urgent: obseruant Anatomici in cadaveribus dissectis pseu dopolypos , idest anguinem grumosum, & durum in v rios ramos divisum ex corde , hepate , caeterisque partibus extractum. Rehrandeo post mortem sanguinem reddi durum, concretum ob nuper adductam rationem. Hoc con-tirmat cl. Terkringius obser. 73. inquiens. Polypum cordis ,
O quarum non partium illi nobis proferunt. O porrἰ uidisse asserunt: uiderunt ij uiri quod uisse se dicunt, nec in eos cadit ueritatis , uti mendaci, ulla Aspicio a sita primum id corris , aut aliarum partium esse , quo uiui af icti fuerint, inest quam errauerant , non tantiam dicere possum, sed etiam oste dere. Seruo mim ejusmodi, quos ipsi uocant, polypos , ex uariis partibus collectos, nilat enim aliud esse, quam sanguis , qui dammarium mortem refrigeratus , oe grumosus, durusque re
114쪽
9 7. Alijs demum arridet caunm frigoris in paroxysini prin cipio ab acido prolicisci, quod sua frigiditate coagulet spiriatus vitales in sanguine jacentes, S sui acrimonia vellicando Fartcs corporis sciatientes, rigorem producat. Sed hoc probent oportet; nam quonam sensuum criterio jucdicant acidum coagulare vitales san uinis spiritus, qui sulph rei sunt, cum potius hi acidum obtundant e Esse spiritus via tales sulphureos probat eorum restauratio per spiritus arom ticos , di vinois, qui stulphurei sinat, & a Democriticis p bulum sulphureum animae sentitiuae dicuntur, quae ignis est. Secundo frigus densat spiritus vinolbs, non coagulat, eos, que essicaciores reddit. Tertio acidum sua frigiditate densat spiritus, cur non densat etiam ii mpham crassam , oui albumen , serum sanguinis concrescibile , cum haec festinanter fundat, & distatuat' Quarto salem prunellae infrigidare autumat vulgus, & tamen massam sanguineam non coagu-
lat, sed sundit. Quinto sal ammoniacus , qui est summe volatilis,& calidissimus, sigit, seu gelat spiritum vini; igiatur calidum nonnunquam congelat, & 1 risus disIbluit. Sex- . to sal communis calidae temperiet nive mixtus illius coagu- . lationem non destruit, sed conseruat, eique majorem duriatiem inducit. Septimo ventus septentrionalis frigidissimus accendit, de vivificat ignem; cur eum non extinguite Co:
stanter igitur, ac Jum 1atendum a nobis ignorari phaenom arum naturalium causas. u. . CA
115쪽
L Vir ineth. curand. sebr. sed ione de febribus continuis,conuenit cum ali, recentioribus , qui Cliimico. rum principia consectantur in s bl uendis de febri phaenomenis, sed proprium sibi sebris systema ut hy- millesim constitvit. Id itaque,quid. ruid est, paulo accuratius intuenisum , cum hujusmodi placitum non infimae notae viris arrideat. Aduertit febris rationem considstere sn massae sanguineae inordinata commotione a natura concitata, vel ut heterogenea quaedam materia in eadem comsufa, ac ipsi hostiliter se habens, seceniatur, vel sanguis iratiouum aliquem statum immutetur. Videtur Vir cl. in tradenda febris ratione, uti commotionis vocabulo, de non sermentationis, vel ebullitionis , seu es
116쪽
servescentiae, quia in vinosis liquoribus sermentatio Op ratio eodem fiunt tempore; depuratio in febribus ejusdem
aestuationem noncomitatur, cum in paroxysmi declinatione. vel intermissione peragatur.
Quod ad ebullitionis vocem pertinet, non potest febris hanc
araei lationem mereri; cum interdum non adeo essraenis sit sanguinis orgasmus. Ex dictis constat sebris et sentiam in sanguianis commotione ella sitam, quae duplicem agnoscit causa , vel materiam heterogeneam, ipsique naturae inimicam, quam intendit secemere, & seras detrudere; ut testatum faciuntiebriuna malignarum cristar veI ut sanguis novam diat laesim acquirat, & cascam deserat. Hanc causam nos docet Languis purus Socratis ex. g. sebre correpti, in quo nulla corporis dispolitio morbida, vel quo ad plet horam , vel quo ac cach cliimiam fuerit; nulla mala aerIs constitutio, quae esset hujus 1ebri; causa. Nihilominus praecedente aliqua insigni rerum
non naturalium mutatione, ut vulgariter ajunt, identidem
febri corripitur, ex eo quod ejus sanguis illum nouum statu acquirit, qualem ejusmodi sex regnon naturales exigunt. Aduertit febrim suscitari non ob irritationem molecularum prauaria in in sanguim jacentium. Et quamuis despumatiorest se-brilem commotionem sit vitiosa , non iciti arguit sanguinem vitiosum, sed alimentorum portiones aliquot corruptas,pol quam insignem alterationem ab illa sanguinis inordinata commotione adeptae sint, de a reliquis utilibus fuerint secretae. Quod ad febrim attinet intermittentem,tria considerat te 'pora. Tempus exhorrescentiae, tempus ebullitionis, & tempus despumationis . Causam exhorreaeentiae exinde oriundam opinatur, quod materia febrilis a massa sanguinea degener, de inimica naturae facta, illam perturbat, ex quo fit ut naturali quodam sensu irritata , & quasi fugam molita , rigorem in corpore excitat, & horrorem, qui suae indignationis testis,de index sunt di quare natura, ut facilius hunc nostem debellet .
firmentationem excitat, ut sanguinis coryoraturam al, intestinis inimicis liberare conetur; hujus enim motionis benestacio, disperiae illius materiae peccantis particulae sanguini aequabiliter consulae, quodammodo aggregari incipiunt, atque Meo licue subigi queunt, ut ad despuarationem idoneae eva
117쪽
dant. Vocabulo despumationis significari vult materie labrialis jam subactae expulsionem, seu separationem 3 quae par tim mirum, pariim saecum quamdam analniam cum caeteris licuoribus Obtinet. Reditus paroxysmi causa in hoc consistit , quod seMil
materia, nondum tota emigravit, sed quemata dum apum embrya statu temporibus sensim succrescunt, ita hu)us materieleminales rationes denuo coadunantur, S typos procreant Causam diversi circuitus fatetur ab ipsbmet ignorari cur sei licet in febri intermittente febrilis materia nunc unum duos, nunc tres dies exuat, prius quam ad maturitatis erin num perueniat. Neque ipsum pudet suam ignorantiam in hoe
negotio palam lateri, cum sit abstrusa, & plane inexplicabia is Bujusmodi disquisitio. Ego, quamquam hoc de sebri systema aliquando acerrime
tuitus fuerim; tamen haud possum me continere, quin dicam expensis nunc varus rationibus, mentem mihi fluctuare . Et primo quidem redeunt omnia argumenta contra Nillisianam definitionem allata. Willis eam insignivit titulo sermentati nis, Sydentiam vi bulo motionis, cum haec sitiermentatio cu)us definitio ette motus intestinus particularum mixti componentium. Variae sunt sementationis species , unum senus. Prima species notante Glissonio cap. s. de facult. co-ctrice9 elli oria, 'uar exercetur in alimentorum digestionet xx iis tinctura prolicitur, liquoris speciem reserens. Secunda
est pneumatica, di est illa panis, & cerevisiae ; eoque collia mat , ut spiritus fixos quamprimum ad statum volatilitatiuperducat. Haec perperam coctioni ventriculi assimilatur . cuius munus est escam ad statum fissionis elaborare, & non eam in halitus soluere, quare metricis terminus est fusio non mete iratio. Tertia est coagulativa, que in salibus clivia' micis obseruatur, in alchali scilicet, di acido inter se dirit diantibus; quorum terminus est mutuus amplexus seu i xatio. Quarta est expulsiva, quando scilicet sementum spiritus
regeaues opprimat, seu adstringit, qui postea suavi elastici
ab illo se liberant, ipsumque sensim, tanquam extraneum non misicibile, soras proturbant. Diuerthaca pneumatica ,
lac eium eo tendit , ut spiritus fixi ad statum volatilem
118쪽
Iooducti, dii soluta inassae compage, in auras evolent; illa velo habet pro sine liquoris compagis conseruationem, & ideci agitantiar spiritus, ut foras detrudant.quod non potest missceri, & lanigi, tanquam ejus mas I, deliructivum. . Subdividit Glissonius sermentationem pneumaticam, insidi; taneam,& coaetiam dest in eam rei se fermentantiso rei ab alio sermentatae. Rem totam sic paucis expedivi ; quia meam extra messem duxi hoc loco de termentatione tramium exponere; impraesentiarum aliqua ad eam spectantia, sicco tamen pede pertransij, quatenus meo instituto inseruiere. Quod ad alteram causam comotionis febrilis attinet,ut sana suis scilicet in novam aliquam diathesim immuteturi I. quis crederet hujusmodi causam a moralibus esse depromptam . e constituit enim sanpuinem hominem prudentia instructum,qui amplectenda, ac iugienda praecipit. a. omne corpus sive agat, sive resistat, in eo statu, in quo exiitit, perseverat,nias ab aliqua causa dimoveatur; quomcdo igitur sanguis sine ulla dis sitione morbida introducta ullum nouum statum acquirit, qualem aer ex. g. exigit ' En sanguinem instinctu Iraeditum, qui aeris conititutionem cognoscens, similem sibiatum ac iurit. Sed hic non amplius immoror ad consutamdam praedictam febris cautim , cum potius sit moralis, qtium physica, ut ostendi. Rationes a cl. Viro adductae pro firmanda sua opinione
sunt 1 rebus naturalibus alienae; paucis eas absbluemus. In eo itaque refutandus est, quod sanguis inins Socratis brientis, in quo nullus corporis Vitiosius apparatus, nulla prava aeris constitutio, quae hujus febris occasio esse potest,praeamiabula tamen notabili rerum aliqua metamorphosi, identidem se bri corripiatur, cujus causa sit ipse sanguis nouum illum statum avens, qualem ejusmodi sex res non naturales exigunt. Mihi
videtur. i. vir doctissimus naturam, ut nuper innui, ad conce- .ptum rerum moralium cogere. z. contendit Socratis corpus
morbidae dispositionis expers. Sed decipitur. Quis enim oculis ita lynceis ordinatam motuum, & operationum naturalium rationem, ac constitutionςm in corporibus, & vitae experiatibus. & viventibus, assςqui potest ' Quis valet oculorum obtutu rationes morborum siminales in corpore vivente laten-
119쪽
tes lustrare; quae nunquam ejus lanctiones laedunt. nisi e&aurentur, seu conspicuae reddantur ' mis in aere, & alijs sex
rebus non naturalibus morborum miadnata introspicere poterit ' Praestat itaque ab ejusmodi inanibus ratiocinat Onibus cuia
hus Vir doctissimus innititur, recedere, quia sunt a sentas
longE remotae. Nec concedendum cl. Viro febris depurationem in paroxycmi fine peras tr etenim sanguis, dum sementescit, ab eo particulae subtiliores sementi febrilis insensibiliter per cutis poroe secedunt, quarum recessum sequitur febris remissio, quam de nique comitatur sudor, seu materia sensibilis, idest crassiuscu la, cribrata in glanduss Stenonis sub cute positis per sua vasa excretoria foras detrusia. Interdum in febribus intermittentiabus sudor sit in intermissione ι inde non sequitur post semet rationem febrilem sudorem a sanguine secernes; enim vero strador non semel in glandulis secernitur , sed per vices, donee in suis vasis excretorsis collectus, eaque irritans, ab ipsis postea foras e corpore expellatur. Non absimili modo, quo lάtium, dum e corpore exit , non secernitur a sanguine in glam talis renatibus, sed in vesica collectum, ipsamque proritans per uretram foras e corpore propellitur. Nulla itaque sit sera ratio sudoris in febris declinatione, vel intermissione.
. . Quod ad par sini reditus causam attinet; supponit idem Rutnor in sanguine illam nidulari, & non totam simul, sed ali quas particulas exaltari, & hu)usmodi reditus causare. Verum causam consulam assignat pro paroxysmi reditu, cum deterini. nari nequeat, an sit in massa sanguinea collocanda, an in alia quo soco, glandulis scilicet melanterij, pancreate. caeterisque partibus, quae cum sanguine refluo inter circulandum, re iermentandum circuitum facere valeant. Hoc autem confirmat evidentiar non raro enim Obseruamus ex ulcere , pustulis
alijsque assectionibus partium externarum stares intermitten
- Hactenus de hac materia dissicillima, & apud viros doctissi mos obscuris lima breviter contra Sydenam dicta sim, ut, d Bijs detectis liuiusmodi placito cordati viri assentin recuset '
120쪽
Ir ii eniosus febris essentiam dediacit e mechanicis tr etenim affectus iule in Bla sanguinis motus deprau tione consistit, quae ab innumeris variis causis dependere potest s h rum claram, & distin&m idaeam afferre non potest idem Author iideoque extra limites motum famguinis extraordinariorum explic --tionis , de ossanorum eum ines dentium non evagatur; eo quod proprie causarum dictarum sint phaenomenas ea propter supponit primos anguinis obser uationes circa massiam sanguineam micros ph Ope a Loeuum ti k Delphensi Hollando facias B HOOx 2cietatis regiae Londinensis Scriba, gallice editas a Mes n. Notarunt primo si eximi, viri sanguinis structuram ex paruis globulis coloris rubelli compotu,qui humori custallino innatant. a. unumquein. que