장음표시 사용
91쪽
tertii capitis summario febrim describens ait esse motum sanguinis inordinatum, ejusque nimiam esseruescentiam cum calore, siti,. alijsque praeterea symptomatis quibus aeconomia naturalis varie perturbatur. Capite autem primo descripserat febrim esse tantum sermentationem, sive effervescentiam immodicam sanguini, & h moribus inductam. Sanguini in vasis sanguifluis plus iusto ebullienti asiciat laccus, quo cerebrum, partesque neruosis irrigantur, chymus , seu succus ne euS, & latex serosus Succus ner ueus motu aequabili, de quadam circulatione a sanguine me dio cerebro is hystema neruosum transmittitur; indeque dentikia sanguinis sinum refunditur ; qui, si la- a sanguine vitiato
92쪽
contrahat Ael in motu peruertatu est causa dolorum rum, convulsionum, deliris, phrenitidis , aliorumque iter Isisenens pii omenum. IGaymus, seu sucdis nutritius E quotidianis alimentis sumi in me miscetur, ut inter circulandum sibi assimia letur, & in litimorem persectum maturescat; ac demum v teralcentem in Partium nutricationem QuariC nmetam Phoses secundum naturae regesobeuntur, Anod, in sua crali seruatur, & ritE sermentescit, sin ejusmodi su in
naturam exoticam acquirat, :unc tanqυ 'd y m imns sementationem febri In Iugiter, sed quando sanguis illo sustit ad plenitudinem saturatus ; laic autem heterogeneus succus non sua, irec viscerum, sed ipsius sanguinis culpa corrumpi-
aut aurieram degenerat, succi nutriri7 penum peruertit
Sanguis vel naturaliter termentescit, vel in im hilatus ex duplici causa dependet, vel ex sanguinis icilicetcrasi quae in debitat alis, sulphuris,mercuris, seu spiritus , azae &terrae damnatae limetria consistit; vel ex Hagelandico Ie emto, sive igne C siano in corde recondito,qui sanguinem illac trans euntem destinantaraccendit. Secundus statur i,
rumumus, aut plurium ametriam dicit. Ex hoc si cndo Drusebrium origi meruit, re pro triplici sermentationis vradu in sanguine, triplicem nitiebrium continuarum disserentiam
ephemeram scilices aut plurium dierum, seu 'putrid)m,dc pestem, variolas,&mo billo, D RUn ham, Internutientisfebris qui intermittensest & Ilatarum dorum causam assignat succi nutritu a sangζine riti nec probe elab odio, seu generantem, quo cum sanguis siuerit saturatus, turgescit .imio
perfferat, donec materia peccans periniensibilem; autina: quod sanguini seruorem exacti per interualla recurrentem n pertitur, aliquid sit, quod determinata, & aequabili mens ira in
corpore genentur, quod nil liud elie muta , Κ a nutri l
93쪽
cor incitur ι quia omnes sarli speclai non an lectitur, febrinisci icet pestilentesii, quae non in sansuinis nimia sermentatione, seu esseruescentia consistit, sed in nimio torpore, seu coagulatione, quae opponitur immodicae sermentationi; quo pacto ser- menti sebrilis protrusio impeditur. Secundo: acce ionis principium includitur per VVillisium in ratione febris. Sanguis iturincipio febrium intermittentium est torpidissimus,& frigidissimus, quia spiritus vitales, & calor sunt obtusi,&adstricti a succo nutritio a rem cCnt ente ;igitur haberi potest ratio febris absque nimia effervescentia. Tertior sunt quaedam sebris species, quas semper algidas habuit cl. Sylvius Batauus , Medicus expertus in suo nosbcomis academico , ut non tantum incipiente, atque augescente , sed etiam vigente, ac declinante , imbcessante paro sino , idest ubique frigerent, nunquam teperent, minus calerent ulli, aeri. Sunt hae algidae grauiores semper forsan quotidianae . Notaim dum est hic febres algidas esse specie divertas a febri,quae Leipyria dicitur; in qua toto assectus tempore externa frigeant, dum interiora inflammantur: in algidis externa, de penitora algent.
Quartor supponit cl. illisius rigoris, & frigoris causam
in intermittentibus esse siccum nutritium acore nitroso an elum. Altiorem excogitavat causam Lernardus Soalue disquis: therapeu . sestion. a. pag. 46. inquit enim. Febrim omnem sulfus e dis celer j Uperpetuus ponit, non cesor, non frigus: c mes emim continuus omni febre non est calor , sed corporis Die febre multoties molesus. Ex ris geri curuo cor perpetua fua consit
tionensum non accelerat: sed quando exfubintrante malidi, r-sto spiritu , 'el humore irritatur. Inania vaporum, ac fuligin
commenta anxia hactenus conquista merito rei'ciuntur. Spiritus , omnigenusue humor corruptus acer, Iegrinationesuarum partiunt,
putredine, Hl adustione cordi i nutatiam, bris causam conscismon enim transiteum reliquo sanguiae cordis latera quis Itimulet , O ad excretionem concitet. Portione tamen derelim maJamor be- t successινὰ inlicite unde ro 'mum continuat . Ingressu primo cor anxium non ben/se dilatat, sed continu4 contrahit. Hinc spiria tuum, O a uinis vir. in extemis defectus, causa e reo is. Te currentepon partessensiles acri humore, spiritu νe ex cor letino,
94쪽
puros toto corpore ex tot , tanti que cordis motibus δε/ιna critir ,
Mi debetur murriae febrili iram redolenti naturam ,sibi redditae. Fomes , ac materia haec febrilis aliquotius cor transgressa, benignior, tenuiorque in halitus facessit ; hinc sititur poerox sinas . Causa initur frigoris, juxta cl. Soalue mentem, est sanguinis , &spirituum desectus in externis; cor enim jugiter irritatum in sua systole perseverans non bene se dilatat, ut antra suos sinus sanguinem admittat, ipsumque sua libera systole ad x es
'To id C hesioris caua est humor acer, spiritusue ex
corde propulsus ut vellicans, & qui post partes sentiles percumiit. Haec subsequitur calor immodicus , vel ex multiplicatis cordis ictibus, vel materia febrili sibi reddita, igneam nati
iam redolente, depcnd - - riminior non concedimus Willino causam natarum peri dorum, & intermittentiae essie succum nutritium. Aliam causam vult cl. Suvalve; quoties scilicet sanguini in vasis nova materia ex fodina quadam repullulans coniungitur, exacerbatur pathema, fitque continuum, quia non plane e vasis eliminatur . Intermittens suscitatur febris cum obstructis ex pari vasis, ves extra ipsa, visceribus inhaeret, & ex soco perii terualla tantum inresserata regurgitat vasa. Febrilis fodina innascitur, ubi perspiratio, ac motus circularis praepeditur; etenim cum humor alibilis non est congruus parti nutraei ae , non assimilatur, nec magulatur, sed putrescit, & soluitur. quicquicquid admoveri , similem corruption m contrauit. Hinc sensiim adauctus tuitescens ex corruptela rarefactus , μ mens transit, subitque vasia: sic post minum sanguinis sequ rur, idque ilatis sit periodis, prout socina capax , & niat ria adaucta corrupta surilis. . Rationum Willisiisblutio est facillima. Concedimus Varo et in statu naturali sanguinem libere fluere per arterias, re u re per venas, & omnia perluere, indeque omnia corporis dive ula lustrare 1 quid autem Obstat, quo minus in statu vi lanto sanguis saeculentus, & viscidus per vasorum capillarium anstullias trans land sui3 sibi i mpuritatibus transitiun pra
95쪽
slato tempore corrumpatur, de exaltetur ρ ob eamdem ratio nem non est denegandus visceribus si us, seu infartum ab impuris succis; quod seri Vtest cum tumore, & citra tum rem; quasi vero materia vitiosa stagnans, Quae partem non elevet in molem, corrumpi nequeat, ac sebrim sinitaret
At inintelligibile est apud Nillisi a quo institituriusnodi lita
mores in socis reconditi stata putrescentiae, absumptionis, &a epullulationis tempora obstruent. Licet satear VVillisium nullam rationem esse assecutum, quomodo humores in s ianis reconditi praedictas observent mutationes, non ideo initacias ibit hujusmodi phaenomena existere. Nemo negare est a ius comtinui compositionem, magnetis operationes, marisocata mentorum periodicos recursus, quamuis eorum rationes
Plitiosi, hi Aon sint rimati. Aduertit V Villis humores dum exaltantur, & acriores redduntur , paroxysinos febriles suscitare i quod accidit, quia stagnant; ex illis enim continuo particulae volatiles secedunt: hinc sit magna mutatio in relia quis particulis heterogeneis, lixivialibus scilicet, acidis , de alijs; nam intemperatae violenter sermentescunt, & acriores evadunt. Mirum quanta mutatio in vino, si ejus spiritus, qui obtundebant, & edulcilicabant particulas tartareas in liquo.
Sextor si succus nutritius est causa diverarum periodorum,
quia recens aduectus in materiam ad termentescendum ido neam, peruertitur ob diversam satagitinis diathesim, cur in
febrientibus, qui perplures dies a victu abstinuerunt, obse uantur stata temporus i interualla, ut automata horologica e Non est igitur causa huiusmodi phaenomenum siuccus nutritius in materiam sermentescentem degener suppeditatus a cibo , &potu quotidie assumptis. Rursum sius ponit in diathesi acri cal da, de biliosa sanguinis partem quamdam succi nutritu in hi morem persectum maturari, & sanguini assimilari, ut in alimentum solidis partibus facessiat. Verum altera ipsius portio a sanguine depravata in sermentum febrile mutatur, & supposto qubd dimidia succi nutriti j tali modo vitietur, duplo illius temporis , quo in corpore nostro concoctio plenarie abitui
dicitur hoc est post horas quadraginta octo hujus odi ma-
96쪽
teria sermentatio ad plenitudinem, Ae turgescentiam assutagit, de tunc inducet sebris tertianae interuallum; de sic por ro de alijs sanguinis distrastis ratiocinatur. Sed VVillinus has suppositiones, aliaque figmenta in pyro 'tologiam inuehere absque ulla rationum umbra asgreditur demum rationem reddat Vir cl. cur in diathen sanguinis vitiola succus nutritius no totus conuertitur in sermentum s brile, cum sanquis sanguificet, & sibi assimilet passum' 'gitur si sanguis non bene est in sua crasi constitutus, non potest ut que succi nutritis: portionem laudabilem, persectam. & temporatam generare. vertam hic non amplius immoror in rei lan. dis aliis para xis ad pyretologiam attinentibus cinyb c xv in v malit supponere, quam probare.
97쪽
EIeberrimus De la e Sylvius B tauiu cap. 27. de febribus in generepas. mihi azς. ingenuE fatetur si brim inter assedi urn latentium naturam esse recensendam; licet ejua existentia ex selo pulsu piter naturam frequentiori pateat; quare signa febris pathognomonicum est pulsus smouens; ubi autem febris fiscies est determinanda, & abaliis distinguenda, tunc ad plura signa attendere debemus. Est calor febrilis ipsius febris essectus ab illa humorum vis. lenta sermentatione dependens, ob quam particulae igneae a r liquis particulis illos componentibus distbciantur. Causa si brium continuarum est , quae ad cor continuo desertur r uti contra, intermitten ium causa non continuo,sed per interualla Gumtaxat; & hoc stari potest ab illa , qui tum corporis conti
98쪽
nentis labricam, & uan corporis contenti, hoc est finguinis ἰaliorumque humorum naturalem motum accuratE noverit.
Quales sunt causae sesarium continuarum ' Duae assignantur . Lilis, aut lympha, sub qua succum pancreaticum , ipsamque deo salivam vul I Miuius quatenus cum ipsi ad cor deserui tur aut utramque vitiosam , & in dextero cordis ventriculo esseruescentiam talem excitantem, unde continuo pulsus producatur frequentior. Causa omnium febrium int mittentium, ait Sylvius. EI succus panc alicus aliqua fui. Earte sta nam in imo. Hi uribi dumbra lateresibus obstisiciis pancreatis,ac morae βιa ibi acrior ctus, at De acrimonia ista acida per pituitam plas minusue viscidam,
ein notatae obfructi is causa; Ha riparata peuctravs, sic in tenue
intesinum fus, O vitio an ibi cum bilia cypituita effervesce
tiam excitans; ac in parox ramiquidem principio frigus dire fum ,
aliouando gravius, aliquando levius, aliquando diuturnius, inquando Mevius producens, done tandem ubi spraeternaturam rere
ti, ae icto vitia sinitam us uJ Aprem itidem micissim , quod plerumque feri fiolet) a bili partim prius compressa, O quasi
Iuppressa; nunc denuo reddita sibi; partim continuo allabente ; unde citius odi'iqi e mixtura ex utroque repitiata ex Icnsin ad de ierum cordis ventriculum delata, subsequentis caloris , aliquando majoris, aliquando minoris, aliquando nullius, causa existit; pro iis riἡste habet ad succum pancreaticum, sem'rtunc, cxparte Diatem vitiatum, bilis, O pituita. Causa diversorum typorum in febribus intermittentibus , quod scilicEt citius, vel tardius excitetur idem par γ sinus ir vus, est perforatio pituitae citius, vel tardius iacta a vitiatos co pancreatio ductum ipsius lateralem obstruentis. Haec autem pituitae penetratio, ac perforatio citius, vel tardius accidit tum ratione ipsius pituitae ductum obstruentis, tum ratione succi pancreatici eam per si rantis; pituitae ratione, si viscidior, & c
riosior existet: nam hoc incido dissicilius, aduoque tardius perforabitur: sin minus contra. R tionς succj p hcreatici, si per i viscidi6r factus, simulque sit copiosi , eo citius starnaisone Ra majori assicitur, atqυς pitui in ipsam Obstruentem citius perforabit, &contra. Si pituita Dbili uetas erit tenax copio-tior, de succus pancrc tic M. ubi u , yri auster ua, & r iciis,
99쪽
tardius sit trabiturinovus febris intermittentis accessus, adeoque quartanuῖ, uintanus, & sic Imrro. Quoties autem pituitae xisciduas, si uiuique succi pancreatici aciditas modo mediosi diabent; vel si, pituita gluti stare existente , succus pancreatiacus erit acidior, aut copiosior; vel cum pituita minus viscos i , vel pauca succus pancreaticus existet minus acidus, vel paucus,
tunc tertianae sebres producentur.
Frigus, ct rigor, & horror ab eadem causa originem habent ἰa sicco scilicet pancreatico stagnatione reddito naturali acidi re, atque post perterebratam pituitam, in tenuis intestini cavsa tatem eisui, mox bilem confluentem occursante pituita adiuiam, vitiosam sermentationem ibi excitante; & quidem talem ut halitus acidiusculi a dicto succo eleventur, & mox per uniuerasum corpus dispersi ssensum frigoris procreent in partibus sensu Praeditis,quod raulo post calori ab eadem bili prius compressa, nunc denuo sibi reddita cedat: partim continuo a suis officinis allabente. Α, uidem halitibus acrioribus, vel minus pituitae habentibus admixtae, istest gradibus acrimoniae dissimentibus , irritatis partibus sensitivis, producitur aliis horror , aIlias ria
D sixint enim motus convulsivi.
Ad febrim intermittentem constituendam requiritur aliquid. od in Languine non existens, sed ipsi admixtum una cum i
Gad dexterum cordis sinum deseratur; alias lebris synocha excitaretur; quare cl. Sylvius concludit in lebri intermittentes .nguinem non esse male assectum, & ab ipsis omnia sermenta in glandulis illibata cribari; vitiari vero staccum palacreaticum subacidum in ductibus lateralibus obstructis stagnantem , qui propter moram magis magi sique acescit ob spirituum dulcis cantium secessum, ut in liquoribus sementatis, vino scilicet cerevisia,aliisque obseruamus. Rursum experientia testatur omnia acida stolare siri reddi continuo acidiora,quoniam e volant, ex parte saltem Diritus volatiles aciditatem illam temperantes' seu obtundentes; unde nil mirum, si liquor quivis acidus insimaciditatis gradus acquirat. In febri synocha, seu continente sanguinis massia est vitiata, inqua, vel particulae acidae sunt exaltatae, vel lixiviales . verutraeque. In primo casu segregatura glandulis tum conglob
100쪽
nentis labricam, uasa corporis contenti, hoc est sentuinis ἰ
αliorumque humorum naturalem motum accurate noverat.
ales sunt causa ebrium continuarum tDuae assis nantur . aut lympha, sub qua succum pancreaticum , ipsamque Meo falivam vultcl. Miuius,quatenus cum ipsi ad cor deserui tur aut utramque vitiosam , re in dextero cordis ventriculo esseruescentiam talem citantem, unde continuo pulsus pro
Causa omnium febrium int mittentium, ait Sylvius. Est siccus pancrcaticus alipsa sui parte Ilum imum . Vt uri' .dunibus lateresibus obitructis pancreatis in mora sua ibi acrior factus a ue acrimonia issa acida per pituitam plus inusue viscidam, e r notarae obseruat iis causain mia in parata pe travo, ac in tenue
intestinumn sis, o vitiosam ibi cum buc, pituita e eruesce tiam excitans; ac iv parox seni quidem principio frigus es sum ,
aliquamdo gravius, ahquando leνius, aliquamdo diuturnius, aliqua do brevius producens, donoetandem ubi spraeternaturam retenti, ae ideo mitini nilam us .fykit Jhperet r uidem Ῥuissim, quod plerumque feri solet)c bili partim prius compressa, O quasi
suppressa; nunc denuo reddita sibi; partim continuo allabente ; unde citius a resiliqμ mixtura ex utroque AEc pituita exurransin ad dea, rerum cordis νentriculum delata, subsequentis caloris , aliquando majoris, siquando minoris, aliquando nullius, causa existit; pro ut, ariὸst habet ad succum pancreaticum i se er tunc, cxparte sta tem tiarum, bilis. . pituita . . . lous a diversbrum typorum in febribus intermittentivus , qubd scilicet citius, vel tardius excitetur idem par bymus no vus, est perforatio pituitae citius, vel tardius iacta a vilitato su co pancreatio ductum ipsius lateralein obstruentis. Haec auteni pituitae penetratio, ac periratio citius, vel tardius accidit tum ratione ipsius pituitae ductum Obstruentis, tum ratione succi pancreatici eam per Brantis; pituitae ratione, si viscidior, & c
piosior existet: nam hoc modo di ilius, adeoque tardius pe Sorabitur; sin minus contra. Ratione succi palicrea ci, si per si vis idior laetus, simulque sit copiosior, eo citius stas nation sua majori asscitur, atque pitui in ipsam obstruentem citi versorabit, & contra. Si pituita Obstruens erit tenax copio-or, dc succus pancrςὸticus obtusus, yel auge 'as, SI a