장음표시 사용
71쪽
cessitas , quicquam sanguinis extrahi sinant
Ut igitur hac de re cum varia pro utraque parte depromam. tur argumenta quid sentiam paucis exponant; in primis coim cedere oportet contra plet horam,aut periectam, aut etiam ii eipientem idoneam esse sanguinis missionem: nullo enim ali oremedio illius assectionis mala Opportunius tolli, aut praeca verissilent: hujus tamen evacuationis necessitas, quia licita.
euitari debeti exinde enim cero ut alibi innuimus sanguis iit magis suIphureus, & minus salsus; proindeque homines sere quos iis ad febricitandum ,&pingueliniadum disponit. Porro venae sectio magnum alioqui remedium , si ad leves uuasitu
caussis proltituatur, quando opus erit, ad grandes essectus munus e Incax evadet. Cui accedit, quod, juxti vulgi obseruationem, quo familiarius quispiam phlebotomia utitur , e, crebrius hac indigebit: quippe sanguine ad plethoram evita dam emissb, mas Ia reliqua denuo citius ad plethoram assurget: longe secus,ac quGrumdam sert opinio , 'ui verenturore sangu nis penus phlebotomia absumatur;quoniam e contra ejus quantitas hoc modo sit auctior, licet crasis deterior: ita namque Hle M samino, & contra putredinem praeseruatiuo minuto, ioco eius pinguifico magis sulphure tauratur. a. Plilebotomia sanguinis mixtionem , atque temperiem
saepe emendare solet , adebque multiplici res ctu. Primo enim, si quiddam heterogeneum taxassae ejus coniunditur,quod . scilicet nec recte subigi, nec facile secerni, ac anundari pinsit; vena pertusa, cruor ciuuens materie illius portionem secum foras nota raro plurimam convehit; ita ut reliqua perdomari , aut expelli queat. Enim vero vaci foramine aperto , sanguis illicbsermentescens particulas extraneas , qua lices , Vna congregat, suique portionem , in qua plurimae aggregam tur, foras extrudiit hinc obseruare est , quando cruor pruriaboc ultimo emuens, satis rem habet, medio tempore emis sum saepe corruptum apparere. Pariter item secundo, sanguis a temperie sua destiscens,no raro per silebotomiam restituitur; cum enim massa ejus sulphure, aut sale fixo, vel simul utrisque exaltatis, in acrem sessiim, aut salin sulphureum degener verit; cruoris portione detracta, noua statim ejus serment
72쪽
tatheps ut deince, si i itus cum sale uolatili paululum eme gant, & dominium suum recuperem; sulphure, & sale fixocuti parem sub jugum missis. Hinc est cuia sanguinis misso non tantiim in febribus, sed insuper in scorbulo, ictero, imbin phthisi incipiente, pe iuvamen conserte enim vero sanguis post vasa inanita, velut stomachus exoneratus , humores quosvis ingestos melius coquit, di assimilat, quodque heterogeneum est facilius secernit , ac amandat.
At vero ii sanguinis mixtio plurimum sblui,& pessum ire incipit , uti in peste, ac febribus malignis , a phlebotomia om- nino abstineatur; quippe surguine detracto, spirituum qu rum unice interest massam sanguineam a putredine, & corruptione vindicar penus diminuitur 3 ita ut statim omnia in dissolutionem exitialem ten*nt. Porro si dyscrasia Languinis ejusmodi fuerit: ut principsis nobilioribus, scilicet spiritu alevolatili, ac sulphure depressis, vel absumptis, particule actu
sae, ac terrestres praepolleant, sanguis haudquaquam enutii, sed tanquam vitae ilaesaurus praeseruari debet; sui: cum spirituum copiς tam exigus sunt, illorum quodvis alipendium functiones omnes vacillare facit, inque morbi partes cedit :quare in hydrope, cachexia, tabe, alijsque, ubi principia . activa summe deprimuntur, assectibus , venam secare sereidem est, ac hominem jugulare. In pr dictis casibus , ubi sanguinis crasis reseicitur, dete
minatu facile erit, utrum phlebotomia conueni t, nec Heia, te Verum in quibusdam alijs, i uti in primis in icbre continua pu trida, quando super hoc cardine mors, & vita versatur, mari ma deliberatione opus est: ac ita potius, quia morbi eventu), omniumque in toto ejus decursu accidentiusti successus, bonus ive malus sanguintas missioni modo peractae modo ne
glectς imputari solet: atque hinc est quod Medici de proprIn existitnatione tuenda nomiihil solliciti in consilijs suis de haere maxime ambigunt. Ut igitur in hujusmodi morbi alea non
vulgi indocti rumore phlebotomiam modo daratiantis, modo probantis, sed auspicijs certioribus ducamur: considerare oportet Languinis statum, materie morbi sicae tendentiam , Aptiusque naturi vires. Et primo quidem circa sanguinem adue
tendum, si in febre putxida sanguis plurimum Siluras , cal
73쪽
riri in efit curisti, vigilius, M. saucium ardore excitabiti
mullanue sudoris copiosi, aut exanthematum eruptio appar
bit di breui expectabitur : venae sectio ita plane indicatur ,
ut eam sit nefas omittere: Verum e contra, si in corpor Ianguido, febris lenta, ac remissa , sed continua, cum pulsa debili oriatur, Languinis detractioni omnino parcatur, e)uia oue per urinam , & Vesicationem , ut fieri Q let, expurg tio procuretur. Attamen in medio sanguinis, & sebris statu, ohlebotomia ex se sere indisserens, quo ad alia determinetur. Itaque secundo perpendere diligenter Oportet materiae morbωficae tendentiam, qus,si in massa sanguinea segnis, ac ad sece nendum inepta maneat, adeoque uti frequenter assoleto morathesi loco cristos in caput facta, cerebro, &neruoso generiminatur; venae sectio, qua hec mala precauentur , tempestruvε adhiberi debet. Si vero materies isthaec cito in impetum concita, vel intus ad viscera imi ventris ruens, vomitionem immanem, aut aflectus dy sentericos cieat, vel extra propulsi variolas . morbillos, aliaue exanthemata illatura videatur,talis cuicumque naturae impetus, si bonus nequaquam perturbari, si malus, in pelus incitari per phlebotomiam, minime de tanam in his casibus sanguinem mittere, non modo periculosum,
at etiam saepissime valdε ignominiosum exillit. Tertio circiphlebotomiam in casu dubio ad bibendam, insuper ad patientis
vires attendatur: nam in constitutioile sana, qtate Vegeta , , morbo incipiente, defunctionibus, tum vitali, tum animali ,
adhuc in statu vivido, aut mediocri existentibus, sanguinis missionem, nisi aliquid contra indicet, tuto prescribere licebit:
quando autem sectas quoad conditiones istas habebit, haud temere ad evacuationem istam procedatur. Tertior sanguinis motus inordinati . suando nimirum iste tanquam cestro percitus, in partes, modo has, modo illas,aut impetuosὰ irruit, aut materiam noxiam transfert, per phlebotomiam optimE cohibentur, aut reducuntur t quapropter adcephalalgias immanes, insultus Quosque soporosos, aut con vulsivos. ad curarrbos, Ophthalmiam, ac tussim , paroxy- asmos, & nephriticos, aut phlegmonas, erysipelata, quini nati ad complures alios essectus ob sanguinis, aut seri fluxiones ex
citatas venae sectis communissime prsscribitur & quidem
74쪽
uti bono plerumque successu, ita recta pariter ratione ι quippe
vosis inanitis, sanguis Otium liberius nactus placidE, aca berturbase circulatur: Drro quicquid hujus, aut seri extrao- .htur, res Urberi, inque suum reduci cursum Blet. Designatis ad hunc modum effectibus tum bonis , tum malis, oui Lanauini in diuerymodo ejus si itu per phlabotomiam accissunt, iam proxime disquiramus quos praecipue, aut totius corporis morbos, aut priuat cujusque regionis illud remedii genus immediatius respiciat. Et primo quidem quod ad in eluuenerales spectat, satis vulgo notum esse arbitror sanguinis missionem ab intemperie calida , & sicca indicari, & ab hu- .mida, & frigida prohiberi. In omni sebre proponi solet;numquam vero in hydrope. Dein si morbos particulares consideramus, nulla corporis resio, aut pars est, quin, uti sanguia.
nis vitalis simul,& nutriti dummodo recte habeat influentia
gaudet; ita quoties alicubi tumultuatur, aut loco succi beniagni, incongruum, aut irritativum exporrigit, avocationem,&extramimonem ejus pollulet. Singulos indicati hujus cassis, s notare vellem, serE totam corporis humani pathologiam hic recensere oporteret. Caput dolens, cerebrum sanguine , aut sero cunde malorum Ilias oritur) Oppressum, aut inundatum, oculorum phlogosis, faciei, oris, ac gutturis inflammatio, Pectoris ,ac praecordiorum morbi omnes, cui pote quibus si gulis, inordinatio sanguinis originem, aut somitem praebetIpariter jecoris, lienis, aliorumque visceriam obstructiones , aut affectus inflammatorij, quin etiam uti totius corporis plectora, & habitus athleticus; ita & cujusque membri tumores, de pathemata dolorisica , aut convulsiva sanguinem, velut mali ominis authorem, accusare uidentur, ejusque missionem is, quasi uindictae , genus quoddam, exigunt. Postremo Thomas Willis concludit contra magnum Heu montium maledictis uexando ejus sectatores , inquiens rnnaefecticinem nuper Helmontius , O adhuc quid sectatores elus eud clumici, O fanatici ab omni medicina oecerunt; quia Ailicὰt evacuationem basi naturae cqΗ- aut proprio Marte aut i forum pariacaeis adiutam per se superare Resunt maximὸ iniuria esse putant; certὸ baud minus ridiculum hoc, quam quod olim
75쪽
refert J remedium Me damnarunt, Dia vera di Πὰ isternosiatur ab arteria .. Trofecto experientia satis trini constat inter x
x seranda, temtam quadoque periodi,vnde vel morsines membri ab ossa nonnil quam sequuntuar ; cuius ratio es, nou Hi eo diacitur , qμod arteria tunica magis neruea, O membranaceae,quam sunt tunicae Huose , agrὰ, aut non omnino persanari possunt: cum
revira ris illud seris carneis pluribus, cy crassioribus donetur di a tamen causa eIt quod arteria eariter , ac cor tuum incessanter νῶ re , ae pulsare debet fibris cus θItolen, ac diariolen , inces perpetuas iterantibus et quapropteτ foramen in canali eius factum , pr eter continuum Mos motum , O sanguisus effluxum , ferὰ ins ileremit. Longὸ siecus habet in νmagulus apertura denuo stati spontὰ otauditur: hujus enim tunicis parum operis contractivi incumbit , quiuim hoc tantum, ut fibris eius leuiter pro data occasone di ius, funguis vitro refluens, Mori propellatur ς atque pG phlebotomiam istae, vase inanito , otiari permittantur a mi i
terim foramen inrisione iactum factu agglutinetur Concludit illis phlebotomiam diminutant plus omere .
quam prodesse: nam febrim intendit. Enim vero obser-tione constat ob paruam Linguinis ed uetionem totam ejus mas
sam plus justo strinente sceret hoc contingit., quia in magna Pleuiora, plures, &sanguinis, & scri portiones in corporizangustias propulsae illic stagnare coguntur, quae post vasa perpaululum inanita in mallam sanguineam impetuose regu gitant, ipsamque valia a liba textura dimoventor qua propter in te tomia uberius. sanguis est detrahendus, ut latici ab angustiis liberato spatium liberum concedatur 1 secus sanguini copioi adueniens impedienti ejus motum tumultuatur, ipsumque inesserues rentias concitat L Hoc confirmat autopsia , dum. homines obseruat statim a phlebotomia magis liacalescere , , qui piatea ob sanguinem sussicientem eductum temperacius
76쪽
Rationum propositio, quibus pro imminuenda quo ad vasa plethora
N sua medendi methodoomnium morborum curationem aggrediens Authorcitatus raro velaa: apertione utitur: etenim novitatis siu-dio allectus novas quasdam circa languinis missionem, maximeque a vulgaribus, de a Galenicis alienas rationes adducit 3 secandae venae methodum in morbis adeo turpiter, de saeviter ab aliquibus celebratam animaduertens, ut ab illis non curari, sed potius cruci , csacerari assi aWs miseri videantur e quappe' Ha pri-
77쪽
ii ullus plane morbus reperiatur sive gravis, sive levis, cui ab illis sanguinis effusione, etiam repetita, non cori sulatur: quod pessimum curandi genus praedictus cl. Sylvius in sua praxi vehementer exosus, sua viter admodum, ac blande ii
.mana corpora tractare conatur.
Ait igitur primo lib. I. cap. 29. praxeos medicar pag. mihi
et 36. sua dis summi usus smul excitati , si lynsique in m
gnitudine num, a que mar orem sanguimis ab audia in corde igne rarefactionem. consisquentis ratione ; ne tandem rasasensim magis,
magisque Antiata rivnpaniar. aut quouis alio modo aperiantur; mel ibis noster vitalis propter impeditum sanguinis ob nimiam sui rarefactionem sua vasa replentis Votum in corde , aluiue fustocetur , locus Usi parandus per sanguinis fusticientis ἡ mena in brachio , mou , pede, alibiae secta missonem. Hac vero famguinis e mone quoniam eonstat per quotidianam experientiam . non patrum minui sanguinis actum s hactenus etiam i ena sectio Ladan s mel ardor ille m lesus temperetur propter itus acres, O pingues una cum sanguine copiosius gulos, siue id a citat alia de causa pro cuiusuis praeiudicio uaria fingenda. Ait secundo in appendice praxeos medicae , tract. pas mihi, 8o . de febri epid. Lugduni Batauorum I 667. I
oris internitentis cuJusuis, quatenus eam ductuum pancreat is ruo luterestam ob tiructioni deberi exsi amus, curationem; aualiquod remedium chirurgicum notum sit, quod ipsi tollenda re . ducat, dubito; adesque de tua quoque venae sectione, sanguini que per ipsum emissione: ut ut reperiantur permulti , qui Ῥenam in quavis febre, ipsaque adeo intermittente, aperiendam, sanguianemque continuo mittendum censeant. suoniam Nero exsimareus O nos quoque conducere subinde, quamuis non simper , in L bribus intermittentibus sanguinis eductionem, videndum ostin-damento nitatur tanta, quae his agitari solet , discrepantia. Et paulo inserius inquite non nega us intrem conducere aliquan-
.do in febribus intermittentibus πιπα sectionem , sanguini ut minonem, ,erum η n tanquam intermittentibus febribus , sed tanquam θ tomatibus i as comitantibus , de cluibus agemus
tonea, tibi l tomatibui furiatat sua praescr6bemus remedia
78쪽
mmum concludit eodem loco, pag mihi, Sos. Nonnexumus quidem potuisse aliquando in noserarum febrium epiae curatione exm Militate adhiberi menaesectionem s ueramus tamen illam fuisse , quatenus ejus ope bilis fuerit reddita miniss acris , nes-iatilis; multo miniss pituita minus Nis fas uel succus melanchialutis miniis acidus, vel auIlerus. Ait tertio in appendice praxeos mediri, trin. IO. pag mihi, 8 s s. Ex quo gemino, o quidem contrario experimento ue , Multumque concludi poten, aliquando conducere , aliquando nocere in curatione febrium non tantism intermittentium,sed conlisivaru i quoque, sanguinis eductionem . . ISumma rationum cl. Sylvij in eo sita videtur, ut sanguini in pyrum moto spatium liberum concedatur, ne vac san- uinua ob nimiam sanguinis rarefactionem, aut quantitatem
lsrumpantur: quare conuenit venae sectio febribus, nor aqua febres sunt, live continuae, sive intermittentes, sed pr
Iter illa duojam dicta symptomata. Spatium liberum, iuxtaecentiorum mentem, sunt vasa sanguisua, non distenta, per quo expeditEsanguis circulatur: nam ejus motui circularis la systoles cordis impulsio non suffcit, neque connixus patatium adiacentium ex qualibet causa , sed Hructura vasorum sanguifluorum mechanica, quae est causa partialis , & nececsaria saNuinis circulationis, ut ex ejus legibus constat . Deia
pendet sano uinis circuitus ex corrugatione, ει constrictione vasorum sanguifluorum, arteriarum 1cilicet,& venarum . . nam fibrae carneae, de motrices rubum arteriosum cingentes
haud serie tenui, de singulari, pro ut in tunica venosa struuntur; verum agsserie quadam alie super alias stratς, pellem val
de crastam conitituunt, quqelt tertia tunica muscularis arteriarum; conitituunt etiam arterias fibrilis ne eae sitae in in te riori cauitate tunicae quartae earumdem arteriarum, quae in longum protensae fibras anulares, seu carneas ad rectos angulos secant,dum prςdictae fibrae carneae mouentur, seu inflantur,& fibrae nerueae,seu rectae in actuali motu breuiantur,arteriarucauitas coarctatur simul,& corrugatur. Hinc sequitur sanguinis expulsio ab artersis in venas tum per anastomasin,tum per syn stomasin. In venis motus coarctationis, & corrugationis et thiconspicuus, quia fibrae carneae, seu anulares habent suum
79쪽
stum tenuem& singularem, & fibrae rectae fiant quoque te
nues; non est igitur initum, si arteriae sens biliter constringantur, di coraugentur ,& venarum ambo motus sint inconia picui. Ex hac mechanica structura concludunt cl. Syluius , Willisius, alijque celeberrimi Doctores in sanguinis ple- thora , & insigni ejus rares actione e vasis eum esse educem dum, ut praedictet librae motrices a distensione liberentur ismus distentae nequeunt cauitatem vasbrum coanctare, e riimque longitudinem abbreuiare, seu corruzare; quare ,
vena steta , conceditur sanguini duplex benencium, si'tium scilicet li rum, & ejus vasorum a s activa priseruatio.
80쪽
Aria sunt febris vulgata systematii, Hippocratis, Galeni, Helmontii , Thomae Nillis, Francisci Dei Boe, Thomae Sydentiam , Land vilette Medici academie Cadomenia sis,Joannis Alphonsi Borelli mathen atici, quae singiliatim, at obiater , Ar veluti per transennam ex minare conabimur. Ad haec etiam reliquorum Recentiorum placita revocari possunt .
Tanta opinionum dissensio ex eo orta est , quM rem ipsam magis ad inanes subtilitates, quim ad autopsiam, de obseruationes exegerint. Ac primum, quq ab Hippocrate in suis libris allata est febris natura ab omnibus non recipia tur, quia perperam Omnia opera Hippocratis ipsi ascribum tur, cum plures dicti sint Hippocrates , ut Suidas habet . vel multa sint operibus Hippocratis inserta. Neque verisia mile est Hippocratem virum ingenuum, medicine gloriam, probis morious ornatum repugnantes doctrinas posteris tramdere voluit Ie; vel saltem satendum est, si ab eodem Hippocrate sunt conscripta, non quidem in eadem aetate . Si