장음표시 사용
151쪽
1struis ad hasexpulsus praepediri potesta materia mucitatinosa obstruente ostiola neruorum in plandulis desinentium, & qu
propter moram ibi itagnans acrimoniam acquirat animali noxiam. Vel accidere potest, ut acrimonia aliunde derivetur. . vel a toto, vel ab aliqua corporis parte prave aflecta, qua succo M nerveo in glandulis collecto communicata, nerui irritentur. Ex his omnibus enumeratis causis maniseetiam sit cerebrum affici posse vel irritatione, vel quadam communicatione, indequa per neruos usque ad cor motum illum irregularem succi ne uel propagari. Concludit: Ioca, in quibus succus ne eus primo assicitur. esse glandulas, de nervulorum extrema Obstructa; causam vero malae assectionis esse moram, seu stagnationem succi ne uel, qui excerni debuerat e neruis ; vel labem aliunde comm l nicatam, quae pariter ob retentionem crasim Musdem sicci ne uel euertit, vel coinquinat. Propositione 228. sbluit phaenomena paroxysmi febrilis, cur semper caleat, & cur primo frigorificus, & postea calori sita, cus obseruetur. Probauit Author in genere succum nerueum sermentari posse, idest acrimoniam acquirere ob glandularum.& eorumdem neruorum oppilationem, & quod a tali sermet to cor irritetur, ut sebrilem excandescentiam causet. Modo censet hanc generalem theoriam adaptari debere casibus particularibus, ut inde causae, & modi eruantur, quibus ommira .sebrium phaenomena solui queant. Supponit verisimile videra praedictam glandularum , &ne uorum obstructionem sensim fieri debere, non motu pernicis
simo, ac proinde paroxysmum febrilem ab Mus carentia , &flatu quietis augeri, progressu temporis longi usque ad gradum
maximum per omnes gradus intermedios ascendendo, non
vero per saltum a minimo ad gradum notabilem commotionis,N seruoris , vel rigoris frigorifici, quo aegri corripiuntur , ut docet experientia ; de licet paroxysmi aduentum praece dant aliqua symptomata, ut sunt mmni molesti, vertigines . oculorum corrugationes, pandiculationes, o illationes,aliaque levia symptomata , potius, ait, dicenda esse signa, quam febris partes. Repetit experimentum silpra adductum in propos arct
152쪽
enarum incisarum applicati nullam laesionem causant, cum partibus penitioribus non communicentur; quia intus non imiruduntur ob sanguinis emuxum eorum transitum impedientis.
Cogitat Author plures glandulas et Ie aliquo succo pravo ins chas, a quo magna ex parte ductus excretorii obstruuntur ι & Equod fermentatio in glandulis suscitari possit, & canales nem .uosi , & sanguinei adhuc sint obstructi, ideoque a neruis, & arterijs jugiter emuent succi neruei, & sanguis arterialis , α
hinc ambo per venas revehi poterunt. Nulli dubium est, quod toto illo tempore, quo succi e neruis eiu uunt, magna ex par te negatur transitus particulis acribus mucilaginosis seimentatis e glandulis intra ductus nerveos; ideoque nec nerui , nec cerebrum, aut cor irritari ab eis poterit: quare tunc temporis sebrilis excandescentia non excitabitur; postea plenitudine glandularum crescente ob additionem , & sermentationem excrementorum glutinoirum , nedum neruorum poruli o pilantur , sed etiam aliauas acies moleculas admittcre coguntur , E quibus uberius glandulae suerant oppletae. Et hanc 'Itremam operationem festinanter peragi poste facile percipit Author , scilicet eo temporis momento, quo absolu tur gla dularum insarctus a succis viscosis, quem reliqui praedicti an ctus comitantur. Suscitatur febrilis accessus, quia nerui oppulantur , & mordicantur, communicata ita sone cerebro , de cordi . Hinc est quod ilit illa subita a statu secundum naturam ad febrilem metamorphosis , praeambulis illis levibus sympto' matibus, somnis scilicet perturbatis, vertiginibus &c. quae ab irritatiunculis a succis glandularum leviter sermentescentibus oriuntur, in aliquibus neruosis capillamentis jam obstructis , excitatis. Originem habet illa febrilis excγndescentia, idest cordis irritatio , a sermentatione flacci ne ruet impuri stagnai tis in glandulis a completo materiae viscidae pleonasmo illico oppilantis neruorum Oscilla.
Notat Author sebrilem accessum ob initio ex sui natura staturum esse calidum , nisi adsit impedimentum , ideli alia causa frigoris, & rigoris: deducit r Orem , & frigus ab urinae si ro , quo sanguis nunquam eii eustus ; nam post longam a p tu alatinentiam urinὸm cacernunt bruta, & homines: quare
153쪽
aeciderintest ut In glandulis oppilatis arteriae particulas nia
arosias emindant, aliosque sales, qui potulentum humorem Dnguine permixtum notabiliter inficiebant, & in glandulis male assectis serinentescentes cum sermento peculiari ibi extillente, nitrosiam , algidamque naturam acuuirant a posteaque. glutinosi humoris pleonasmo peracto, e glandulis per neruos ad cerebrum ,&spinalem medullam demandentur adest enim breuis commeatus e nerius plexi abdominis cum lumbaribus ad dorsi spinam quare fibrae ne eae vellicatae ob peculiarem nitri naturam affici possunt in paroxysmi principio tremoris,&frigoris sensu, cum spirituum torpore, unde pulsus contrassi,& parui fiunt. Hoc phaenomenum contingit, dum succine
uel agitatio est debilis. Excogitat Author frigoris aliam causam in accessus princrupio ι scilicet si E glandulis obstructis sermento morbido am
ctis communicetur per neruos succus crudus, non absimilis spiritui vitrioli. Supponit vir cl. in medullam spinalem sales urinois, seu ammoniacos ab arteriis deponi . & permixtos spiritibus acidis, sermentationem algidam procreare, ut e pertus est idem Author tale phaenomenum obseruari ob simialem id genus mixtionem. Propter praedictos duos modos riagor, tremor, de frigus praecipue in spinali medulla effici posisunt cum spirituum torpore, & pullus paruitate, dc quod
languido motu cor pungitur. Ad unam , α plures horas per duci potest liaec algida sermentatio, quia non subito particulae fermentativae dissipantur , nam procul vasbrum interuentu sensim communicari, de misceri queunt succi praedicti;& quia succus nerueus in motu violento constitutus rapido impulsu ob hiatum ostiolorum nerveorum ibidem desinentium sua acria
inonia cor irritare potest; hinc necessarib pulsationes fiunt frequentiores: & ob duplicem rationem calor ardens procreatur: prim6 quia sales nitrosi excutiuntur, & partim intra venas detruduntur. Secundo quia sanguis aucto cordis pulsu vehementer agitatus. & motu in gyrum per uniuerium corpus translatus caliditatem, & seruorem parOxysmi febrilis producere pote si . Propositione ars. Author suam theoricam confirmat xxpuaenomenis febrilem motum comitantibus ι & primo aeti logiani
154쪽
Iogiam assert signorum paro Mum praecedentium . ut sitie
sbmni inquieti, & perturbati , vertigines &c. Causa horum
accidentium sunt glandulae ante paroxysmum succis serment scentibus, licEt non turgidae, attamen abundantes, qui not biliter cerebrum per neruos assicere possunt; tunc semni turbatL ob eamdem rationem spiritus animales, seu siiccus nerueus coinquinatus, perfunctorie suum munus exercet, quia neque motiones, neque scnsationes regulares peragere potest shinc vertigines, & oculorum corustationes proficiscuntur, nempe ex spirituum animalium perturbatione. Ostitationes , quae sunt debiles convulsiones ab irritatiunculis neruorum si ri pol sunt. Constat apud Authorem haec praedicta symptomata ab unica causa procedere, nempe a praeambula succi neruosi,&cerebri laesione, quae postea incrementum acquirentia calorem
In paroxysmi principio non raro vomitus biliosi suscitantur,
quia in rigore totius corporis membranae irritatae a succo ne Meo acredine a flecto, convelluntur; vesca sellea spasino as secta comprimitur, expellitque per meatum cysticum, & bilarium bilim in duoelenum: hoc pariter sp sino correptum m tu praepostero illam detrudit in pylorum, α ventriculum ; ex hoc tandem per os foras ehcitur. Praecordiorum anxietas, seu aestus immediate a sanguinis o gasino , mediate tamen a succo nerveo acri cor vellicant pendet; unde pulsationes fiunt vehementiores. Sitis clamosa nona calore tantum , sed potissimum ab acriabus, seu salinis particulis habet Originem , quibus glandulae sublinguales, maxillares , nec non Cesbphagi, & ventriculi sunt imbibitae ob nuper dictam oppilationem, & sementati nem, quae neruos ioidem desinentes, seu papilla, linguae ne uosas corrodunt, illasque pustulosas, scabras, & nigras, in
febribus acutis praecipue, reddunt. Aduertit Ruthor diuersitatem hujus operationis ab illa, quam piper, caeterique acres sales in lingua procreant; hi enim sitim non paruam excitant a sed citra oris ariditatem, imo ptyalismum provocant, quae in acutis non obseruantur. Hujus rei diuersitas veritatem theoriae Authoris confirmat; quia si ductus salivales glandularum in
febricitantibus non fuissent oppilati,necessario sales neruos ibiadem
155쪽
dem irritantes salivae profluuium prouocarent ἰ ut Inum ob
seriumus. Tandem notat sicco sede Author, linguae nigrorem non causaria fuliginibus e ventriculo ascendentibus t hoc enim asserere absurdum est.
Capitis dolores in febribus juxta Authoris mentem, a particulis salinis, acribusque per neruos membranis cerebri suLsusis ortum habent. Facile ex Authoris sententia deducitur vires imbecilles despontaneas lassitudines in febribus a dissipatione spirituum an
malium derivare. Magis enervat drachma una silccineruei
quam quadraginta sanguinis. Pariter vigiliae, & deliru ratio
nes facilὰ ilvuntur in Authoris sententia, si asseratur has praeis uas operationes fieri a succis acribus cerebrum irritantibus, ει perturbantibus regulares spirituum animalium motus. Syncope, quamuis multas agnoscat causas, in febribus pendet a mordicatione oris ventriculi copia neruorum pacisvagi praediti; unde cor, Se cerebrum sympaticE assiciuntur. Pr,
dicta mordicatio est a quolibet succo acerrimo, i venenis.1 lumbricis, de alsis id genus, e quibus producitur quoquUcardialgia. Motus convulsivi causa in paroxysinis facile in Authoris theoria soluitur, si asseratur E neritis suffundi musculis partiaculas salinas acres, & irritantes, sui validissimE tenduntur ,
seu contrahuntur citra voluntatis imperium. Comprobare videntur Authoris sententiam abscessus in glandulis majoribus, di exanthemata ; etenim succus nerueus
venenositate affectus deponens in praedictis glandulis particulas virulentas, prod ucit abicessus a pariter in cutis papillis excretae, causant exanthemata,&gangraenas; quod accidere λlet in febris decursu ; scilicet postquam a sanguinis effluuio cum impetu circulariter moti orificia neruorum intra glandulas desinentium deobstruuntur, ut mox ostendit Author. Propositione a 3o. Author determinat causam decrementi paroxysmi febrilis,eiusque extinctionis. Rursum ratiocinatur de urinae alteratione. Quoad causam decrementi hanc rati nem producit. Ob glandularum materiae viscosae pleonasinum obstruuntur neruorum oscilla ibidem desinentiumr quare succus nerueus in eis detentus ob diutinam moram sement
156쪽
tur, idest acorem acquirit; eosdemque ueruulos pungit: indeque cerebro primum, & corde pollo irritato, accellus febrilis excitatur: quare febri durante , dum sanguis ab arterijs intra glandulas protrusus, partim sua sermentatione promit halitus fusi uos, partim sua collisione, & attritu tollit obturamenta Obturantia neruorum oscilla intra glandulas hiantia , deo struit quoque a liqua excretoria vasa; ex hac praedictarum viarum reseratione succus iterueus acer non amplius stagnans enervulis sit munditur glandulis; ex his partim in venulas in easdem glaiidulas desinentes detruditur; partim per vascula excretoria nuper non penitus deObitructa secernitur. Dum igitur sensim E neruis succus acer expellitur, qui irritando febrim procreabat, necessse est ut febris jugiter decrescat, tandem completa neruorum deobstructione, &immunibus ab acribus succis nuper stagnantibus ijsdem neruis, necessario deficiet cordis irritatio, ac proinde naturali quieti rellituetur, &p roxysmus febrilis cestabit. Notat hic Author neruosa succis acribus liberos fieri non posse, nisi succus nerueus penitus sumundatur, & nerui exu ci fiant: hoc enim sine animalis obitu accidere n ouit'; ratio est quia non tota siicci neruei massa est impura , sed illa dumtaxat , quae est yone glandulas obstructas, ac proinde a reseratis nervulorum orificus emuere potest illa succi neruei portio acris,
Temanente reliqua massa non vitiata.
Λduertit Author cor sympatich irritari posse, idest actu non
tangi a selibus cuspidatis in neruis remotis stagnantibus t et Mim nerui sunt talis constitutionis, ut mordicatis eorum e tremis, sensius dolorificus in loco dissim percipiatur, ut in praxi innumeris obseruationibus constat. Soluit aliud problema, cur yidelicet morbi principio urinae non sint alteratae, sed post primum , aut secundum par Tysimum vitiatae appareant φ SOluit autem ex eo, quia ante Primum accellium succi tali ni cuspidati non in venis, sed intra flandulas, & neruos ob: ructos stagnabant: quare serum a sanguine secretum non erat vitiatum, quia in sanguine non praeextiterant praedicti succi salini, sed poliquam , finito parOxysmo, ijdem succi selini e neruis magna ex parte in venas
Nascunt, accidit ut singulata serum pre ais i libus i
157쪽
firmetur ad vitietur proindeque urina a praedictis selibus
alteratur, quos sermentum sebrile Author appellat. Propositione a 3I. Author coniecturis generalibus nodun dissicillimum soluit; quomodo, & quare tempore determina to paroxyimus redit, seu renouatiir magis exacte, quam ho
rologium 8 Ratio ab Authore producta est, quia, uno par xysino completo, subsinuens redire non poterit, nisi denuo viscidus humor, & fermenti sebrilis reliquiae auctae, & multi plicatae oppilent secunda vice vasa excretoria, ct repleant ad irritent nervulorum orificia glandularum. Aduertit Author praedictam sunctionem fermentativam , de vasorum in glanculis oppilationem fieri, & absialui debere successive, & tei pore determinato s liquidem succus acer termentativus, & ma teria glutinosa es Iet in omnibus febribus paris consilientiae de acredinis, 3e vasa eodem modo in ijsdem glandulis constituta. proinde in omnibus sebribus tempora intermissionis essent inter se aequalia. At cum observemus paroxyimorum interualla esse inaequalia, scilicet et q. horarum in quotidianis, q8. in tertianis, & 7 a. in quartanis, latendum omnino est sermenti energiam, & materiae glutinositatem in his circuitibus esse diversam perperam in vulgari se utentia in humorum quate nario sitam: Munt enim humorem melancholicum difficilius putrescere ob esus temperaturam terrei trem, stigidam scilicet . de siccam; minus bilim ob caliditatem, M siccitatem: multu minus pituitam ob hutniditatem, quae est putredinis materi. Sed humorum quaternarium, quale a scholis destribitur , ut figmentum Philosophia experimentalis eliminat. Concludit Author , niti neruorum ori licia obstruantur, de irritentur, paroxysinum suscitarit Oupos Ie ; quare, si secui da oppilatio, de irritatio horis exactis a . q8. & 72. perficer retur: deberet pariter tot horis retardari secundus paroxysmus; at causae obstruentes,&irritantes neruolum orificia in glan
dulis desinentium sunt humores glutinosi , & acres glandulis
adhaerentes ι igitur, si humores nuper dicti ea consistentia essent praediti, ut oppilationes procreare possent temporibus inaequalibus expositis, deberent utique effectus febriles hs temporious inaequalibus peragi.
Facile tradit Auth0r diuersae consistentiae humorum visci
158쪽
dorum notitiam. si in tribus vasis infundantur partes aequileiaquae ex. g. in simulis libra una; & in primo sex unciae farina: misceantur, in secundo tres, in tertio duae unciae ι euidens est farinae moleculas si alium ejusdem mollis occurantes inaequaliabus interuallis a se inuicem distare; eo quod sex farinae unciae continent duplo majorem molecularum sarinae multitudinem, quam ejusdem tres unciae habent; ideoque moleculae hujus d plo interuallo ad inuicem distant, mam moleculae illius. Hincnt, quod in descensu farinae ad vasis basim emciatur ejusdem consistentiae Eluten temporibus inaequalibus f idest duplo celerius in eo vase, in quo farina duplo copiosa fuerit. Supponit
modo Author, quoa gluten primum canalem aliquem coimringat vinum tardissimo cursu estundentem, eumque obstruae
statio unius horae, ibidem nimirum coadunatis particulis glutinosis; hinc deducit gluten secundum semissem dosis materiae obstructioni aptae habens tardius eumdem canalem oppilat rum, nempe duplo tempore; tandem gluten terti j vasis,cujus materia glutinosa subtripla est primi, & sub sex qui altera si cundi glutinis, eumdem canalem longiori tempore obstruct
rum, scilicet triplo primi, & sexqui altero secundi . Simili prorsus modo verisimile est paroxusinum febrilem fieri Ῥsse Etenim a neruul'rum orifiςijs in statu quietis motu torpidissumo succi neruei in glandulas effunduntur a igitur materia viastida acris reddita ob sermentationem, praedicta laedens osti ia, haec facile subire, Oppilare, & irritare potest;& hoc pera gi deberet temporibus proportionalibus reciproce glutinis com istentiae , scilicet eius, quam habet materiae moles admixtae gluten procreantis. Ru re in quotidiana, illa materia,ex. gr. unius scrupuli, admixta, si obstructionem causare poterit post horas 1 ., in tertiana sub duplum molis ejusdem inateriae obstructionem e licere poterit post horas q8; & in quartana iasib triplum prioris materiae Obstructionem producet post limras Ia. His actis. Ratiocinatur Aut,or de febribus continuis, quae ab intermitiarentibus disserunt penes continuationem excandescentiae sobrilis 1 in intermittentibus sit subris intermissii γ ι in continuis calor iebrilis remittitur ; igitur concludendum est in febribus continuis glandularum Obstructionem, & acrium succorum
159쪽
irritation esse Iugem ob humorum glutinosbnim copiam.
quae reducitur ad minorem gradum repletionis, quem sequitur caloris febrilis remissio; redeunte pollea materia glutinosa, &acri reddita, pariter obstructio glandularum crescit, & febris denuo augetur usque ad vigorem ; quare priusquam illa insignis obstructio ex toto Ibluatur, incipiet nouus succus excerni, de esiluere ab arteriss, & vasis lymphicis , de noua obstructio procreari, quae sensim imminuitur ab abstersione sanguinis agitati a febrili cordis commotione: & sic porro affirmat de alijs febris accessibus. Hinc fit, concludit Autlaor, ut antequam primus paro Gmus omnitati extinguatur, secundus incipiat ob praedictas cain.
Ex praedicta theoria deducit idem Author contra placitum
vulgare, esse imaginarias periodos paroxysimorum complicatas, & inter se corresinandentes, ut sunt duae tertianae, duae, vel tres quartanae. Error ex eo oritur, quod numerantur dies, non horarum interualla inter binos paroxysmos proxumE se comitantia; ex. gr. si interuallum sit I a. horarum,unum proxime fiet nocte, alterum die, & hae non erunt duae quotia
dianae , sed febris una semidiaria. Idem dicendum, si interualla hos terminos siupra, & infra non valde transgrederentur. SL militer de alsis interuallis ratiocinatur. Ait denique vir. cl. , si verum eit id, quod aliqui Medici allarunt, distingui febres complicatas ob symptomatum varietatem; tunc considerandum
e t pcaedictas sebres con plicatas dependere u duabus distinctis obstructionibus duas insignes glandulas asscientibus, quae diaversis temporibus extremum turgentiae, de sermentationis gradum acquirant; & ideti diuersis temporibus neruos,& cor i ritent . Demum concludit posse duos paroxysmos inaequales a diversis mineris, seu socis, qui diversis temporibus serme tentur , originem habere.
Propositione 23 a. soluit phaenomena aliarum febrium, quae symptomaticae appellantur, ut eit febris catarrhalis , quae a frigore improvisbdependere solet, & non raro hujusinodi si hris producitur, si corpori sudore assecto aura frigidiuscula superueniat . Pro ejus aetiologia supponit cutim universam tundulis sudorificiscum suis vasis excretorsis elle praeditam os
160쪽
h c vase non solum esse canales ἰ per quos siutores eructantur
sed per ea fieri illam celebrem insensibilem transpirationem ut aduertit cl. Malpighius, aliique recentiores Anatomici . quare succi, & halitus, qui talibus ductibus ςxilire debue 1ant, siliuntur, & cohibiti siguntur, unde obstructio subse
ruitur, re reliquis succis, & halitibus jugiter praedictas glanautas petentibus ulterior impeditur egressus ; ibique coaceruati eas turgidas reddent, ut patet in tonsiillis inflammatis. seu inflatis. Demum intra nervulos retrocedendo, eosque Obstruem do, Ob moram sermentescunt f ideoque , neruis irritatis , communicatur irritatio cerebro, deinceps cordia unde puruius frequens, & calor febrilis suscitatur. Aliam speciem tebris Author proponit, lethalis , quae vo catur latens, re proditoria, quae cum pulsu bono, & vriris . laudabili aegrum e medio tollit. Hoc pathema negat Author esse febrim, sed potius esse, ait, passionem similem ei, quae a venenis producitur, citra febrim, Decem causantibus, quae si s inanter succum ne rueum , seu tipiritus animales figunt , ut experientia patet, eX tor re, paralysi, icthargo convulsi nibus, deliri; s, abscessibus in glandulis. Quod in hujusmodi a flectione sanguis non sit coagulatus, ut aliqui Neoterici somniarunt, ritet experimentis in cadaveribus sebri maligna interemptis, quorum sanguis a coagulatione immunis obseruatur. Hoc confirmat experimentis in Academia Medices in . animalibus a viperae morsu extinctis, vel a tabaci oleo in quibus sanguis semper fluidus Obseruatur, eorumque caro inno nutrit. Similiter in cadaveribus necatorum a febri mali naι anguis quoque fluidus reperitur. E contra notabiliter aiuei succum nerueum constat ex torpore, assectibus soporosis, ralysi , convulsionibus , desipientijs , & abscestibus in glan
Et illius sententiae Author, febrim videlicet hecticam , quae
post cibum incalescit, dependere a chylo, qui dum salibus actidis, & deinde lixivialibus immiscetur, praeter naturam seminentescit, indeque cor neruorum interuentu irritatum excano descentiam febrilem excitare potest : recenseri possunt febres podagricae, & aliae symptomaticae a quae ab eadem causa desta succis acribu. cor irritantibua depen t .