장음표시 사용
361쪽
rationis , sciit voluntas mouet manum ad homicidium . Omnibus etiam, qui suo vel praecepto , vel consilio , vel exemplo fuerunt causa , vel erunt , ut alij peccarent, vel peccent etiam post longissima tempora, tribuuntur peccata eorum. Sic Idololatria plurium Regum Israel tribuitur Ie roboam,qui erexit vitulos aureos in Bethel,& Dan, semperque in Scriptura de Ieroboam repetitur , quod peccare fecit Israel.Sic tigre sarc his tr Ibu u. tur peccata haereseos omnium eos laetantium , quandiu durat eorum secta, unde augetur eorum poena in inferno.Sic e contra Apostolis,aliosque
primis Pr sdicatoribus Euangelii tribuitur fidus , de sanctitas omnium, qui eorum doctrina, disciplinisque eruditi sunt, erudienturque usque ad finem saeculi. Et exinde crescit eorum gloria in c qio , S gratiae, laudesque eis debetur ab Omnibus posteriMde quo grauiter monet Romanos erga D P trum vi Paulum Leo Papa serm. i.in eorum Natali.2o Aliud vero censeo cum eodem Pisano de actionibus , quae COOperantur ad illa genera peccatorum , quae sunt de iure positiuo , de non sunt
intrinsece mala , ut ad fractio item ieiunii, Se similia ; in istis enim potest excusari quis ob notabile detrimentum I de unico verbo ) in illis casibus,
in quibus si cooperans esset principaliter Operans excusaretur a peccato :ratio est , quia in istis potest considerari cooperaiio ad id , quod non
est peccatum . a i Ex his habes primo. Quod famulo nou licet referre adulterae, ut in tali hora accedat ad domum heri, vel alterius ubi dicit herum eam expectare , ut peccet, et ipm metu notabilis detrimen lir ita Pisanus num. I I. de alii contra Sanebeη, Mero lam , Tarisburinum , S alios. 22 Secundo, nec lucras desurre . etiam lantum continentes , quod
concubina ea noete ad se veniat. Est contra Antonium . Spirita Sancto , de ali s. a' Tertio, nec ex graui metu licet nautis, sellulariis, lecticariis , aurigis, aliisque baiulis, siue vectoribus, sicienter deferre mulieres , seu viros ad loca , siue personas, in quibus, vel cum quibus fornicandum sit. Ita Ricctus hic c. S. Salιi contra Corem hic nam. 2I . Merollam, Sancheς, Dianam , c alios. Si enim ex quouis metu, neque scalam deferre licet, per quamuis alius descendat ad fornicandum , ut patet ex damnatione huius Propomtionis, quanto minus personam ipsam deferre3 Ipse motus, seu iter harum personarum ad fornicandum , peccatum est, dum est ad eum finem I ad eum autem motum efficienter concurrunt veetores, seu gestatorii: Ergo concurrunt efficienter ad peccatum alterius , ct non tantum exhibendo materiam, circa quam peccandum sit: ergo inexcusabiles sunt. Quod si mulier nesciat, se ad fornicandum accersiri, sed putet, id esse ex aliqua honς-sa, vel non mala cause, gestator autem sciati etiam tunc iste peccat, non quidem ex concursia ad peccatum mulieris pergentis, quod tune nullumIest, sed quia eam scienter exponit periculo proximo peccandi i quod pe-
362쪽
riculum, sicut si nobis immineat tenemur effugere , ut in hoc Decreto de finitur Propositione 6 r. 61. &63. ii a proximo non adstruere in Σε Quarto, ex nul la causa licitum est famulis adducere concubinam in domum heri, vel aliona locum , in quo peccaturus cst . Ita Angelus dFloribus I .p. ou. 7. de ieιan. dis .Layman, θ' alii, contra Agoriam, Dianam, Merollam, C stropalom. At hoc non intelligitur, quando comitatus est sim plex , ct eo non adducitur, sed ea sine isto iam iret , ut notant Docto
2 Sicut etiam simplex comitatus causa obsequii ex ossicio famulo respectu heri incumbens non prohibetur, quia non est cooperatio ad malum , secus est, quando est talis , ut dominum animosiorem reddat ad homicidium, vel adulturium, vel quoduis crimen patrandum. Antonius d
OBijcies primo, ex responso Elisaei ad Naaman Syrum 4. Regum s. v.
I P. Naaman enim v uri Dei cultor pei ut pro se ab Elilaeo preces ad Deum pro peccato ut timebatin eo quia ex sui sim cii munere brachium sustentabat i egis ingrediunt is ad colen cum idolum , simulque cum eo genua nectebat a iuuiauem sust critandum . Cui Eliisus respondit Vitern pace . Quale videtur nullum in uo opere agnouisse peccatum , cum tamen illud vidcatur concursus efficiens ad idololatriam, Ergo excusabatur Naaman, quia illud exhibebat ux metu grauis mali, ne deiiceretur a statu , ne dignitate, aut botris, ne forte vita piluaretur. Ergo grauis metus cxcu sata peccato concursum ut iam csficacem ad peccatum alterius . 26 Rei pondent quidam Interpretes, ac Theologi cum Valentiι 2.2. d. i. qu.y-ρώ-2.dub. . tu solist .ad 3. non excusantes Naamata a peccato , Eqi- Deum ita re undisse, quia desperabat correptionem suam tunc tore salubre ua : in tali enim casu non militat praeceptum correptionis . Sed contra est l. Quia id cn ciuinare, vel gratis loqui. Ea verbis enim Naaman potius colligitur oppositum , cum ipse conscientia trepidus Psc ces Elisaei expias Cru . Secundo . Licet Elisaeus ex desperatione correctionis excusaretur ab Obligatione correptionis, tenebatur tamen saltem docere de malitia operis, ut Naaman cana cognoscens, aliqua aliquando occasione exorta ,
vel ac cupra , cxuurei se illo Officio; aliter saltem in illo, atque adeo in peccato permansisset. Doctrina enim semper tradenda est , cum adest pe-Iιculum crroris, di iunc maxime, cum petitur, vel praestatur occasio isἀ-
363쪽
dendi: nec requiritur spes probabilis correctionis. Apostolus enim ait r. Timot.4. Insta opportu ue,tmportune : Opportune, cum spes adeli protectus, importu , cum deest . . Tertio: Elisaeus Naaman ad agnitionem, cultumque veri Dei adduxeratieratque Propheta in Israes . Prophetae autem non tantum desiciente spe correctionis, sed etiam contradictionibus, immo Δc persequutionibus instantibus, tenebantur corripere peccantes etiam Reges, di Sacerdotes, ut Palci Isaia 6, . n. 2. Ieremia r. n. Io. E Recbielis h. in I. N alibi. Ergo in ea oecasione putitionis Naaman videtur Elisaeus nullo modo praetermittere potussic sine peccato correptionem, vel saltem doctrinam de malitia inius
Tandem Eliseus non silum non corripuit, nec monuit Naaman,ses etiam absoluisse videtur ab omni peccato, dum respondit: Vade in pace. Eo enim dicto pacificasse,& tranquillasse videtur eius conscientiam, ne scrupulis angeretur. Ergo prorsus in eo nullum agnouit peccatum . Rel pondet secundo auersa de Fide qu. yseel. y obiecto ιe I. Eliisura eo responso pronaisisse Naaman suas preces apud Deum, quas. ille pctiem rat , non resoluisse autem, an in illo opere esset peccatum,. nec ne, de quo
D. 27 Sed contra: Primo. Quia ni ad salutem prodesse poterant Naaman Orationes Elilaei, dum ita peccato perseuetaret, perseuerasset auLcm s semper, dum de eo admonitus non crat. . Secundo. Quia, et si Naaman no proposuit expresse dubiu illud Elisaeo, tamen ipsa petitione precii satis aperte ostendit,se dubitare ne in illo opere zsset peccatum, pro quo diluendo preces ad Deum postulabat. Ergo Elisaeus co modo respondendo eximere voluisse videtur ab eo scrupulum illum, quod non recte ieci det, si in eo opere peccatum agnoui isset et teneba tur enim monere Naaman de peccato, si in illo opere erat. 23 Praevalet ergo sententia docens, nullum sui sse peccatum in illo opere : aliter non iantum Naaman, sed etiam Elisaeum ipsum peccati reatu adstringeremus. Ita Lyranus, buleusis qu. 2y. m hunc locum, S incbeet
Hoc ea ratione defendit Abulenses, quia, inquit, si puella Christiana ossicium haberet retinendi, ne in terram nuerent vestes Dominae luae paganae , posset cum ea templum Idoli ingredi, & sinu I genua nectere ad
illas vales retinendas . . Il '.
At in hoc die tu nulla est vis rationis, sed est tantia ninopositio casus similis : aique adet, eidem difficultati subiectit pariter eo im dubitaripores an puclla illa peccet. Ultra quod sustentiitio vellium genua necten iis non im videtur e sse cooperatio ad motum genuflexionis, sicut su
364쪽
Negandum est igitur, quod Naaman efficienter concurreret ad ido. Iatriam Regis. Etenim tantummodo sustentabat Regem: sustentura autem operantem non est illi cooperari. Poterat sane Rex genua flectere innixus scabello, vel sedi, nec tamen scabellum , aut sedes diceretur efficienter concurrisse ad eius genu flexionem , aut illi cooperata esse, sicut nec terra eum sustentans . Ergo Naaman tantum se habebat ut causa mate.
rialis extrinseca, non vi efficiens.
19 Adde , licitum esse habere curam non tantum vitae, & salutis Prin cipis, sed etiam indemnitatis , di dignitatis , etiam dum actu peccat et nies id longe diu ei sum est a concursu ad peccatum illius. Et de vita qui. dem patet; nam haec non nisi nefario scelere ei per vim eripi potest , cum magno quoque damno , vel periculo Reipublicae r Ergo recte, de
laudabiliter habetur eius cura . Hinc Valentinianus Imperator huius nominis primus, citin sub Iuliano Apollata Tribunus esset Praetoriae cohortis, eidem in templo immolanti Idolis ad defensionem adstabat armatus , e. Th odoreto t. I.e . . Qui tamen adeo Christianam fidem aetabat,ut Sacerdotem profanum , qui ipsum etiam execrabili aqua intinxerat, pugnis coram Imperatore c. ldait, vestisque partes ea aspersione maculatas gladio absciderit , ut narrat So omeniri l. 6 c. 6. Illud enim non ad fomentum ido.
Iatriae , sed ad salutem hominis, & Reipublicae , & per hoc ad exercitium
charitatis Christianae pertinebat, ne Imperator in actu peccati occisus , aeternum damnaretur . Colligi vir haec doctrina clare ex verbis Dauid ad Abner , caeterosque custodes Saul I. Reg. 26. Hi enim cum somno sopiti non sensistent ingi essum Dauidis in tabernaculum Saul, quando contentus ille hastam , icyphumque auferre, eius vitae pepercit, is verbis ab eo in crepantur : απώre non eustodistis Dominum tuum Regem 3 Iugressus est enim
unus detuνba H ut interficeret R Iem Dominrem tuum. Non est rectum boe ,
quod fecipi. Vivit Domi utis , quoniam lili' mortis estis vos , qui non custoditis Dominum vestrum Christum Domini. Indubie autem peccabat Saul persequens Dauri innocentem & per consequens peccabant Abner , &Omnes , qui eum ad persequendum adiuvabant, si conscii erant in no centiae Dauidis; & tamen ipse David pronunciat, Abner, S custodes corporis Saul esse reos mortis, eo quia non custodissent vitam Saulis etiam aduersi s David, quem innocentem persequendo peccabant. Longe igitur diu: la sunt, cooperari peccato alterius , habere cura in vitae vel Sa- . tutis illlos , ita ut primum sit iniquitatis , secundum charitatis ; quae charistas tredenda est efferbuita in corde Dauid , cum ita grauiter increpavit custodes Saul , qui negi gentia iba eum periculo exposuerant, ut in peccato occisus mortem aeternam subiret. Quod autem etiam indemnitatis ,
ω dignitatis Principis, etiam cum ama peccat . cura licite habeatur, patet; tum quia hoc per inet ad dilectionem , S reuerentiam erga eum: tum quia aliter renouatur error iam pridem damnatus in Concilio Con-
365쪽
santiensi, Ualdensium , Hirssitarum , V uiclephistarum , docentium, Principem per peccatum mortale Omne ius suae potestatis , ac digni. tatis amittere . Si ergo illud non amittit , consequenter debetur ei amor. ω honor, de quo descendit cura vitae, salutis, indemnitatis , S di- .gnitatis eius.
Io Hinc non peccaret, qui Principi pergenti ad templum Idoli sterneret , vel ornaret viam , vel ipsi genu Meten i pulvinar submitteret , vel umbellam ad caput suspenderet, ne laederetur a sole ; vel ipsum pergentem comitaretur. Omnia enim haec ad amorem pertinent eius , non
sunt cooperationes, ad idolatriam eius: Ioannes quidem Fridericus, Dux Saxoniae, & Philippus Lanigrauius Hassiae , cum Lutherano spiritu non crederent corporis Christi permanentiam in Sacramento Altaris , renuerunt interesse processioni in eiusdem Sacramenti honorem a Cario V. iudictae cumque cis diceretur, ut pro ast ianua persona Caelaris venirent, res poderunt,se in aliis occasionibus libcter C sari ea obsequia praestituros,sed tunc Religione retineri , ne suspicionem ingererent propriae idolatriae in cultu panis, vel lamen tu darem alienae.Certe isti Principes longe distabant, i sensu Propositionis , quae seruum non tantum comitantem , sed etiam adiuuantem herum ad stuprum excusata mortali r sed tamen in eo fallebantur , quod illum simplicem comitatum tanq iam peccatum de clinabant. Quam delicatae conscientiae ollantationem de haeretita tumo. re dulcendille, iudicari debet. . ari Ex his sequitur, quod , quamuis famuIus , de quo loquimur in
hoc commentario , peccet deferendo scalam , qua dominus ascendat ad stuprum; non tamen peccat, si Domino iam aliendente eam sustineat, ne . ille labens, vel mortem , vel graue corporis damnum subeat. Ita etiam si Domino aetu stuprandia imitat armatus , ne ab alio occidatur, utique in peccato. Immo haec ad eliaritatem erga Dominum pertinent , ut bene notant Riscius bu e. q. S ali . Obi;cies secundo. Non peccat coniux reddens debitum alteri coniugietiam peremi ex libidine. Sed hic videtur adesse concursus esticiens ad peccatum alterius , altem quando vir debitum reddit mulieri . Ergo etiam concursus est iens ad peccatu alterius est excusabilis a peccato. Maior patet ex doctrina Christi Domini prohibentis viro dimittere uxorem , ne faciat eam maechui. Matib.ci y. I9. Sed faceret eam maechari, etiam a - non dimittendo , nisi debitum redderet petenti ex libidine : Ergo illud etiam tunc eli reddendum . Ergo reddens tunc non peccat , aliter teneremur ad peccandum. 32 Respondeo, negando minorem copula enim, S si unica vox sit, non est tamen unica res , sed vel duae duorum actiones, coniunctae , vel
actio ex parte viri, passio ex parte mulieris in quare quidquid dicatur nouabest nostio asserio. Si enim dicatur secundum , certum est , quod actio
366쪽
non est cooperatio ad passionem et immo id repugnat δε aliter actio esset passio , dc e contra , neque potest intelligi concursus efficiens ad passicenem , quae non est emcientia. Si dicatur primum : duorum actionum con iunctarum s quamuis utraque sit in eundem essectum, neutra tamen est in aliam. Patet in trahentibus nauem , unusquisque enim agit in nauem tra hendo ipsam , nullus tamen in alterum, siue actionem, aut tractum illius; immo nec potest; nam nullius actio potest crescere, aut confortari, nisi confortata virtute eius, a qua procedit, S nullus ex trahentibus agit in virtutem . aut roborat brachium alterius, immo unusquisque trahit secun . dum virtutem propriam . Ergo trahitur nauis ab omnibus , quae non potest a stingulis, non per virtutes, aut actiones veluti mutuo roboratas singulorum , sed per singulas virtutes, S aetiones omnium coniunctas. Aliter enim fit visio a lumine gloriae , Sintellectu , aliter traetu nauis , pluribus trahentibus . Lumen eleuat virtutem intellectus, praestatque , ut hie possit emcere visionem , quam se solo nullo modo , id est neque secundum totum, neque secundum aliquam partem potest . unde non ponit in numerum in ratione causae cum ipso , tanquam concausa partialis, sed constituit cum intellectu unam causam secundum unicam virtutem, S attionum , de quibus in tr. Visone late cire O . At unus ex trahentibus non roborat brachia alterius,nec facit, ut alter possit agere, sed unusquis . que agit Iuxta virtutem. propriam , ideoque ibi plura Iunt agentia partialia, pluresque actiones. Nulla igitur caula partialis concurrit em ciente ad actionem alterius, sed omnes agunt in eundem effectum: di unaquae que iuxta propriam virtutem; quia autem singulae singulorum non sum. ciunt ad totum effectum, scet susticiam proportionaliter ad partem eius, ideo requiruntur omnes. Si ergo coniugum sunt duae aetiones in eadem copula, nullus agit, seli concurrit em cienter in actionem alterius,quamuis ambo concurrant ad effectum prolis.
33 Instabis: Copula non potest exerceri nisi a duobusr Ergo alter
coniugum praestat alteri, ut ea possit exerceri. Ergo quilibet concurrit enficienter ad aetionem alterius.
Respondeo, quod neque actio potest habeti sine passione , nec passo sine actione, & tamen neque agens concurrit em cienter ad pati, neque passum ad agere; aliter actio esset passio, oc passio actio, ut supra dictum est. Copula non potest exerceri nisi i duobus , quia nominat opus duorum ; sed non id consideranduin est, quod clarissimum est : sed , an alter copulatorum habeat ab altero , siue actione eius, ut possit exercere munus suum in copula ;& statim patet, quod non : Ergo argumentum nullum est. Monachus, ut huiusmodi exemplo utar , non potest e monasterio egredi sine socio; non tamen socius, vel etiam Superior , si ipse asso ciet, concurrit e Scienter ad eius egressum , immo , neque ex vi suae asso. ciationis vult illum egredi, sed tantum permittere , ut egrediatur , qui
367쪽
alitei: ille non potest, ut supponitur, egredi . Sic coniux exercens coniuge copulam, in qua alter peccat ex libidine, non concurrit ad pecca. tum illius, nec.ad libidinem , sed tantum illam permittit, quia scilicet, ille aliter non posset copulam exercere. Ita etiam Deus concurrens cum , homine ad actum malum, non vult illum, sed tantum permittit , ob eandem rationem. Urgebis. Proximior, & intimior est actio reddendi debitum actio. ni exigentis, quam actio serui deferentis scalam actioni domini ascen . dentis; sed seruus concurrit efficienter ad illum ascensum, ut dictum est; Ergo multo magis reddens debitum concurrit efficienter actioni pecca. minois petentis ex libidine . 34 Respondeo, negando consequentiam : non enim attende nda est proximitas actionis ad actionem, sed causalitas. Iubens , vel consulens homicidium potest longissime S loco , S tempore distare ab homicida, S ab homicidio, & tamen efficienter concurrit ad ipsum r unus ex tra hentibus nauem proxime adstat alteri , S tamen non concurrit efficienter ad tractum alterius, vidi etiam est. Cum ergo coniux reddens non sit causa, seu non det vires petenti, ut hic possit exercere Operationem suam in copula, non concurrit efficienter ad illam, licet actio sua sit proxima,& coniuneta actioni alterius, & sit ad eundem effectum, nempe prolem. Hac ratione excusandus eli a peccato coniux reddens debitum petitu misex libidine. 4
Complures asscultates, pro completa nothia, resim tintur ἰ
3s D Rima disticu Itas est . An peccent mortaliter Christiani captivix remigantes in triremibus Turcarum Christianos inuadentium,ut
Negant non pauci Doctores, quos refert, di sequitur Diana p. I. tr. s. ras. 6. anton .d spiris 'nIin. 2 2. dicentes , quod possunt dicti captiui Christiani contra Catholicos remigare, vel propugnacula aedificare , Iarci. nas, machinas, S alia necessaria ad hellum afferre . Limitant tamen priamo , si eo loco constituta res ita esset , ut captiui auxilium denegantes magno periculo Christianos eriperent, vel victoriam illis conferreat , tunc enim bono Reipublicae Christianae anteponendum erit propriae vi tae. Secundo etiam in iis, qui tormenta in Christianos dirigunt, ignemque applicant, quia directe damnum inferunt, peccare mortaliter , absolui e
34 Ego censeo, prorsus inexcusabiles esse actiones eorum , quae suae Pars II. Y y coo
368쪽
cooperatinnes ad homicidia Christianorum; quia iunt intrinsece malae ractiones vero,quae sunt taBtum stationes materiae , seu instrumenti, quibus ipsi non instrumentaliter concurrunt, ex uactu mortis excusiantur. Sic Molina,Corduba, Sa, et tus exculant hos captiuos porrigentes Turcis arma ab eis petita ad Chtallianos Interficiendos. Conini h 2.2. d. II .dab. 7. num to , ait nullo modo licere Christianis in triremibus Turcarum α.nrigantibus, depie dari, aut incendere res Christianorum , dum in terras Christianorum det iidunt. Idem docet Lorcatu 2.2.sect..I.ῶψ.s . rem. IO. ubi tamen concedit, polic quidem quae alii rapuerunt suis humeris ad naues deserre, vel ad castra. At probabile est ex umore murtis pulla haec fa cere Christianos captiuos. Ita Castropalaus cit.d.6. ρη. I I .vum. 2. An D n. dSpir. Sanct .num. χο . di alii: quia licitum externis bonis proximi uti, prout necessarium est ad vitandam extremam nece ilitatem . sed illa deuastaro , S surriperci & tradere minanti mortem, est in tali casu nece ssarium ad it. Iam vitandam. Ergo id facere licitum erit. Neque dominus illarum rerum debet elle invitus, sed potius debet ex charitate consentire. Neque actio nem prout ab eis sit, iniuriosam putare. Ergo, &c. Et hanc se tuentiam
docet etiam. M olina de tust.lom. I.tr. 2. d. I I eouclu. S.num. TAbi sic ait: Mor. tis metu, aut amissis is membri, fas es butvlmodi captiuis nocumentum inferre Christi inis in bonis extemis, m ad infidelium imperium destruevdo , capiendo, CP ad trιremes asportunio . Probatur , quoniam in eo euentu Iunt in extrem necessitate illorum bonorum ad vitam propriam conseruandam. Ergo P in m fas est cuique in extrema necessitate sumere de bonis allorum ad ton eruandum, propriam v tam, tintum damia fas erit eiusmodi captivis inferre bonis aliorum
ad vitam propriam tuendam, praesertim eum si ipse nuti cooperarentur at illuIdamnum , defuturi uou sint, qui illud similiter tuferant. αυod si petas, au restituere teneatitur damnum, quod ita dederunt De ιUitia rigore iuxta ea , , quae in materia de Eleemosy ra diximus,dι centum est teneri. Attamen regulari. ter credendum est , Christianos, neque ab ιllis restitutionem expectare , neque eam velle. aoniam praterquamquod mortis metu, O nou in commodum proprium id effecerint, defuturi non erant, qui idem damnum darent . Ita illi , quem sequi iur Diana p. 7.tr.T. res Io. At bene sartatas de M endo rata Σιχ. d. .ραῖ.I. I Icl. Iimitat, quando dominus est in eadem necessitato sulphuria, V .g. domus, murorum,& curvinentuum ad tuendam propriam stam, Iunc enim non possunt haec incendere, deuastare, aut demoliri. Ex his patet ad sequentem difficultatem. 37 Secunda difficultas est. An excusetur a peccato, & ab obligatione restituendiis, qui metu coactus, praebet furi clauo, vel instrumenta , quibus effringat arcas, vel scalam tenet, dum fur murum ascendit e Negat Eutius hic c.q. m.9. Assirmat Bonaciae resil .d. I. qu. 2. pu. Io
Hst distinguendum est cum Pisano hu.m m. II de metu, an scilicet sit
369쪽
metus morus , vel nota hiIis detrimenti praepondei antis rei pez furtum sublatae aut leuis malic si namque illi mortem alias, vel notabile dem memram inferret fur; quod alito,neque effugiendo pulset c u lare,nec aliae via; posset claues, vel instrumenta praebere , aut scalam renem: secun vero, silaue malum immineret. Ratio est , quia ille debet potius suae indemnitati considere, quam alterius, quando malum λι- uet grauius malo im. minente proximo; hoc exposcente charitatu Ordine : qui tamen e conuaviget si leue damnum immineat. Et dispar in ratio inter iurium , de stu. prum , ve I alia peccata in materia Venerea; quia ratio essentialis. constituariua furti, non est sola acceptio rei alienae, sed ut si inuito domino,ad hocivisit iniusta acceptio rei aliens 'in praesen ei autem casu respectu huius cooperantis ob metum morias, vel alterius mali grauis praeponderantia rei per surrum suhIatae , dominus non debereἔ este inuitus i omnes enim ita sentirent non debuisse illum pro rei alienae ιntamnitali contulendo, iacturam vitae facere r unde ilixus cooperatio esset ad materiale furu, nempe ad acceptionem rei alienae; non autem ad furtum s mala, prouς eli ini sta acceptio; quare non cooperatur ad aliquod intrinlcce malum omnibus
circum si antiis inspectis, & in ut diuiduo illa actio esstr honesta , utpote habens pro fine intrinseco acceptionem rei alienae , quae est mala, si sit inui. to domino, secus vero , si hoc ei non annectatur , sed aliud motivum ho nestum , qood in praesenti esset mortis euasio, vel alterius notabiIis damni: in materia autem Venerea cum actio ipia libidin , ad quam coopera lur, sit in se mala, absque reIatione ad aliud ; S ab hac specsficetur coopea ratio; etiam si haec ad proprium commodum ordinetur, nequit a malitia spoliari. Haec volui addere ad probandam iustificationem actus , enam si asset cooeeratio in materia acceptionis rerum alienarum: at reuera hic nointeruenit cooperatio, sed tantum praestatio instrumenti lacta,illo usur ad furtum: quae ex grauissima causa cohonestari potest, ut patet ex dictis.
38 Tertia difficultas. An metu mortis liceat tradere hostibus Fidei Imagrno hristi, vel Sanctorum Videtur prima facie affirmandum, ex paritate . nam licet ex graui causa imagines deorum vendere, vel tradere Gentibus a quibus creduntur
At prorsus negandum est, quia creduntur isti hostes Fidei imagines Christi, vel Sanctorum dehonestaturi, ut non semel ab ipsis , maxime vero a I ais hoe factum est . . Vnde Traditorum titulo inlamat1 isne Christiani,qui metu mortis ad Imperium D Dcliniam Sacros Codicestibus tradiderunt; νmmo hoc peccatum adeo graue visum est Donatissis,ue eo omnes Ecclesias,quae ii sidem Traditoribus comunicaueiat, comaculatas
dicerent, proindeque Ecclesiam Christi in is a tantum sueta remansisse: ut
patet per Atridistinum contra Donatistas tim. 7. non m D autem malum
est tradere Gentibus imagines Christi Sanctorum , quam bacros Codi-
370쪽
ees. Hinc Valerianus Episcopus in Romano Martyrologio I F. Decem
bris,de humani conuictus,ac Societatis iure se depelli omni habitatione , S. receptione in domon l n agris ipsi interdicta, nudoque sub aere egelia- te,& aerumnis confici maluit, quam Ecclesiε utensilia tradere Uuandalis; id enim fuisset contemnere illa, quia tradcre contempturis, ta dehonestaturis,vel saltem a cultu diuino ad alios usus translaturis . Tarpicius Ctiam . Martyr ibidem is . qugusti , cum Corporis Christi Sacramenta portans a. Paganis inquireretur,quid gestaret, indignum ratus porcis prodere Margaritas, fustibus, S lapidibus usque ad est remum spiritu in maetari sui inuit: reuoluto autem eius corpore , nihil sacrilegi discussores Sacramentorum Christi in manibus,aut vestibus eius inuenerunt . ita nimirum Deo Religionem eius approbante, & Sacramentorum suorum honori consulent . Legitur quidem de S. Ludovico Francorum Rege quod altaris Sacramen tum tradiderit aegyptio Sol dano in pignus pecuniae, quam pro sui redemptione tranimi ilurum se pollicebatur. Sed existimandum est, quod ipsum per Sacerdotes honorifice seruandum curauerit,& cauerit. Id etiam videtur praeceptum a Christo Matthaei T. n. 6.Nι lite dare canibus, reque mittatis Margaritas vestras ante porιos,ne forte covculcent eas pedibus suιs.
3ρ Hinc dispar est ratio in venditione imaginum Deorum . nam ima
hoc exhibetur tantum materia, circa quam gentes noscuntur peccaturae znullus vero tunc eis exibetur honor immo spernuntur eo ipso , quo venduntur,quia magis aestimatur pecunia,quam ipsae . Falaniae Romano equi.
ti crimini datum elle,quod simul cum horto imaginem Augusti vendidi' set in eo locatam, tamquam hoc facto Augullum de honorallat, iradit Tacitus primo Annabum c. i s. At in traditione imaginum Christi, & Sa ivno
rum adest contemptus earum,dum traduntur eis, a quibus creduntur con,
spurcandae. Grauitiinie similiter peccarunt Sacrorum Codicum Tradito res. custodiendi em meram, honorandi, S legendi illi libri, non gentibus tradendi ad comburendum. Tertia difficultas : An ex graui metu liceat templa aedificare Idolis: Amrmat H urtadus de Mendo. ex grauissimo metu. Negandum est,cum communi: Id enim omnino illicitum est,quia pertinet ad idolatriam: Templum enim non aedificatur nisi Deo, hominibus autem domus, vel pal itia . Hinc urbes illae , quae Templa apud Taci-ium aedificarunt Augusto Tiberi O,alitique Romanis Principibus .eosdem
Deus proferet sunt. Ergo aedificare templum Idolo est habere, di colei illum, ut Deum. Sic in Romano Martyroli gio die 8. Maio Auda, vel Abda Episcopus Mai tyrium sustinuit, ne cxcisum a se idolorum Templum re-
.excitares. Hanc enim causiam ad Martyr ij coronam promerendam idoneam
4r Cunturio recte Synagogam Iudaeis aedificauit, qui una cum ipso