장음표시 사용
381쪽
xia insiste et . eadeus in ι erram perepsia paralysi obmutuit. Et apud Nage tu υillum Mag si i Rogeri, carundes, q'idam homo sciit sibi panem Iubet aerii iu die Sabbati , post nonam , ct inde comedit, ct partem res ruauit sibi usque mane , quem tam die Dominica fregisset , exiuit sanguis , O qui vicit , testimo.
nium perhibuit, verum est testimoniuis eius. Et apud Uualcesed , quodam Sabbato cum Molendinarius post nonam operam daret,υt bladtim suum moleret, subito exuit loco farina tantus ιmptius sanguinis , quod vas supposi um pist. emplarctur sangui, e , Orota Molendini stetur inmobilis contra vehemenrem imo pulsum aquae, o qui viderunt, mirasi sui. t Oeentes : Parce Dom ne, parce populo tuo. Item in Linconistria parauerat quaedam mulier pastam , quam de ferras ad fureum post horam nonam Sabbati misi eam in furnum calidissimum cir cum eam extraheret nuenit erudam r iterum misit eam infumum valadeatidum, O in crastino, in die Luna, cum aestimaret se inuenire panes coctos, inuenit pastam crudam. Item in eadem Prouincia , tum quadam mulier pastam suam praeparasset volens eam ad furnum po tare,dixit ei vir suus, Subbatum est, O hora nona iam praeteriit, dimitte wque ad diem Luna : Mulier autem ob diens υiro suo socii sicut preceperat , ct inuoluit pastam suam lin eaminibus mundis, s in crastino cῶm υι sitaret pastam suam , ne propter formentum impo situm Das excederet , inuenit panes inde diuino nutu fa Ios , oe bene coctos sine igne mateliab. H.ec est mutatii dextera Excelsi. Et quamuis Omna talens Do minus bis, s at8s potentia suae miraculis Populum ad obseruatiouem diei Dominica invitaret , rameta A et canus Populus plus timens Regiam , ct humanam pol stat cin, quam Diuinam , plusque timens illos, qvi corpus occid- nt, sqquod υltra faciant , non babcnt , quam illum , quι postquam corpus occv e It, animam potest mittere in s hennam : plus timens terrena amittere, qu macaelestia; ira ilito ia , quam aeterna prob volcu) υt eanis ad Domitum reuer sus es ad forum rerum υenalium exercendum in diebus Dominicis .
9 Pro intelligentia horum exemplorum animaduerten tum , quod antiquitus attento icilicet c. i. de Fer s, dies fusti incipiebant a vesperis prς. cedentis diei, idque in Officio Diuino, seu recitatione Horarum Cano.
nicarum Etiamnum obis uatur, tamen quantum attinet ad abstinentiam
ab operibus seruilibus, aliisque supra, & infra enumerandis rationabili, &praetcriptae locorum consuetudini modo standum ell. Ita expresse habetur c. euoui in , de Feri,s Item patet exe.υltimo, de consuetud. ubi generaliter dicitur , quod consuetudo rationabilis , & legitime praescripta , deroget iuri ponituo humano. Hinc ux vlu Romanae Ecclesiae, qui per totam fere Europam inualuit, solent incipere festa a media nocte , arg. l. Mo e Romino , Τ. de Feriis , Reisse uel Theol. moral.tr. Io. dist. I. qu. I.
io Aliud duhium est hic resoluendum: Quale sit hoc praeceptum Ecclesiasticum seruandi festa , alfirmativum, an negat tuum . Pro resolutione animaduertendum , quod in Obseruatio ae lallorum duo praecipiuntur . Pri. Disilirco by Corale
382쪽
Primo audire Missam . Secundo ab opere seruili, ec liberali prohibito cessare : qua parte praecipit Missam audire, conliat esse a stirmatiuum quia positiuum cultum praecipit: at qua parte praecipit ab opere seruili cessa-re,aliqua dubitatio est. Et esse negativum censent Verin x p. I.d. I.de Fc Is n. 8. Reissenstuet supra nu. I. Anton. d Spir. Sancto p. I. Direm Confess. tr. 6.dub. I.
seM.t .num. I. At dicendum puto cum Cisropala I p. 2.tr. 9. d. l. pMy. num. 2.de aliis , hoc praeceptum seruandi festa , qua parte continet ab opere ser uili cellationem , esse formaliter positiuum , materialiter vero negativum. Probo esse formaliter possitiuum : quia praecipit diei sanctificationem, iuxta illud Exodi 2o. Memeuto, quod dum Sabbati sanctifices: sanetificatio autem positiuum quid sonat saltem moraliter . quia tamen haec sanctificatio non actione physica positiva, sed potius cessando a tali facienda est , ideo materialiter, S absolute est hoc praeceptum ex hac parte negativum . I 2 Notandum est quarto, quo .s stando dispositioni antiquorum Ca- nonum, Episcopis facultas erat statuendi in propria Dioecesi dies festiuos de praecepto, praeter festa communia de praecepto toti Ecclesiae, in hono . re in alicuius Sancti in numero Sanctorum adscripti , iuxta textum in c. I.
res. Et dies festos ab Episcopis in sua Dioecesi praeceptos , seruari deber ab omnibus, etiam exemptis, ac Regularibus, expresse statuit Triis F.27.
c. t a.de Regul. ibi : Dies autem Felli, quos in Dioecesi fuaseruandos Menetas Episcopas praeceb erat, ab exem is omnibus , e iam Regularibus, se uentur .
Nequit tamen instituere, nisi cum expresso consensu Cleri, Sc saltem tacito Populi, prout habetur e. vlt. de Feriis, Se alibi. Stando vero nouiori iuri , nempe bulla Vrbani VI I I .ptiblicatae sub die Σχ. Decembrιscnno I 642. haec Episcoporum potestas limitata est , ac statutum est in Uni, uersa Ecclesia seruari pro festis de praecepto,omnes dies Dominicos totius anni, Natiuitatis Domini,Circumcisionis, Epiphaniae, Resurrectionis, cum duabus sequentibus serijs, Ascensionis, Pen. tecostes cum duabus pariter sequentibus feriis, Sanctissimae Trinitatis, Sole innitatis Corporis Christi, &Inuentionis S. Crucis, nec non festiuitatum Purificationis, Annunciationis, Assumptionis , de Natiuitatis Dei parae Uirginis, Dedicationis S. Michaelis Archangeli, Natiuitatis S loannis Baptistae,SS. Petri,& Pauli,S. Andreae,S. Iacobi,S. Ioannis,S. Thomae, SS. Philippi, oc Iacobi,S. Bartholomaei, S. Matthgi,SS Simonis,& Iudae,S. Matthiae, Christi Domini Apostolorum Irem S.Stephani Protomartyris S S. Imaocenti lim, S. Laurentii Mart. S. Syl-nestri Papae,oc Confessoris,S. Iosephi, etiam Confessoris, S S. Annae Dei- para: respeetiue Sponsi, ac Genitricis, Solemnitas omnium Sanctorum , atque unius ex Principalioribus Patronis in quocumque Regnot siue Prouincia,& alterius pariter Principalioris in quacumque Ciuitate , Oppido, vel Pago, ubi hos Patronos habere, de venerari contigerit. Haec festa statuit Bulla praedicta,& prohibet alia seruari, quae de praecepto seruabantur
383쪽
praeter haec in Uniuersali,seu particulari Ecclesiara monet ordinarios lo.
corum , ut deinceps abstineatit ab indictione nouorum festorum de praecepto. Elt tamen obseruandum, quod si Ciuitas haberet plures sanctos pa tronos, & aliqui essent de expresse nominatis seruari in dicta Bulla, poterit etiam alius de Principalioribus Patronis , seruari de praecepto: nam Buula, praeter nominatos concedit facultatem seruandi altum Patronum . Sic SqWll. de obι g. cor priui . Episc. p. I.e. y6. n. .allique. I 2 Notandum est quintor Ex vi praecepit affirmatiui obseruationis
festorum nullam aliam actionem esse exercendam praeter Midae auditio. nem, quia nec diuino,nec positivo praecepto constat aliam deberi. Eit cOm. munis,& certa sententia. Hoc autem, vi cIarilis constet, expendendum est cum SuareRt.2.de festis e. Io.& Castropalao suprapv. q. actiones, in quibus esse potest aliqua dubitatio. Prima esse potest communio Ha die Past Iaatis,. iuxta textum in c.omnis virusquef xus in poenit. rem11 Sed haec non obli
gat pro illo die festiuo determinato; cum possit octo diebus antecedentiis bufo aliis subsequentibus impleri. Et praeterea non Obligat ex vi praece. pii seruandi festa,sed ex vi praecepti diuini communicandi, quod Ecclesia ad illud tempus determinauit. Secunda aetio est oratio , quae distincta a Missae auditione praecipi videtur in sex a Synodi gruer ui c. 8.Si quidem ibi datur licentia iter agendi ita tamen , ut illius occasione Missae Δ Orationes non pretermittatur: Ergo aliquae sunt orationes distinctae a Missa,quae non debent praetermitti. Respondeo,non debere praeterimitu Missam,i est Sacrificium,neque orationes, quae in Missa fiunt ; quia tamen formaliter ab ipsomet Sacrificio distinctae sunt, tametsi illud comitentur, ea de cauti di, sin te nominantur. Tertia actio est auditio Sacrae concionis in adhuc co. munis sententia docet per se , & ex vi obseruationis sestorum nulla esse fi . delibus impositam obligationem audiendi verbum Dei , quia nemini obligatio est imponenda,quin de illa constet. Atqui ex nullo textu , neque ratione constat fideles obligatos esse diebus fellis concionem audire. Ergo illis non est obligatio imponenda . Minor patet, squidem ex obligatione
imposita Parochis praedicandi verbum Dei,a Tr dfQ. 24. c. de res & ali-bi,nequit inferri obligatio in quocumque Fideli audiendi. Parochus enim obligari potest ob Populum,qui regulariter necessitatein verbi Dei habet rs non pro singulis de populo, saltem pro uno, vel altero . At ipsi Fideles
specialiter hac necessitate non tenentur semper, tum quia necessaria ad salutein quae scire tenentur discere pollunt ex concione habita die prolaiano, vel aliunde . Tum quia posita illa notitia , qum facile obtinetur iam non indigent concione . Nec obstat Cone. Trident. c. . de Deforma ibi: Moneat Fpiscopas populum diligenter , teneri νnumquemque Paroc bia fiainteres,ubi ecmmodὰ id fieri potest,ad audien um Uerbum Dei. Nam quamuis . nonnulli Doctores, quos citat Barbos in Cullea ad cit. . . Trident. num. I . inde inlarant,atque ex ly teneri unumquemque, deducant eiusmodi obliga Pars II. A a a tio Diuili reo by Corale
384쪽
tionem interessendi concioni Parochiali I tamen Concilium non loquitur de rigorosa obligatione iuris positivi . Et hoc desumitur, tum ex ly moneat Ep Ii opus,quod patet non inuoluere praeceptum, tum ex audita clau. sula,1bi commode ιd feci potest: tum ex communi sensu Fidelium quia tem .pore citati Concilii Tridentini, tam glauem Obligationem in dictis verbis non agnouerunt. Nec dictis obstant illa verba, Unumquemque tensi. Nam in primis haec verba etiam in loro rigore accepta, non loquuntur de obligatione ab Diuta, sed solum supposita commoditate . Ueinde ea commode intelliguntur de Obligatione audiendi verbum Dei , non quae processit ex iure aliquo Ecclesii astico, sed quae procedere solet es lege eliaritatis, qu squisque tenetur habere curam animae suae, sibique prouidere de scientia necessaria ad salutena,& obseruantiam mandatorum Dei . Et merito monendi sum Fideles ad accedendam propriam Parochiam , opine in qua denunciari solent dies festi, iique occurrentia ieiunia , ω alia de praecepita obseruanda: quamuis caetero lum sufficiat, ex Millam extra Parochiam suaquam concionem audire. Ba bosis o cit . ferinae, Rest ecliuel, Suare , ct alii communiter,de quo alibi fusius,adducendo Decreta Pontificum, ac decia- rationes S. Congreg . Quarta actio,est oblatio . Et similiter dicendum est oblationem non este in praeceptiaca vi obseruationis festorum, quia nemo tenetur consuetudine sic de laram e , oblationes diebus Dominicis, S fullis lacere. Quod si aliquando aliquas oblationes csscire quis teneatur, non ex praecepto obseruationis fulicium , sicci ex obligatione susicinandi Ecclesiae Ministros, vel ex praecepto Ecclesiastico prolacnu, quod nullum est lpecia. te pro diebus fest .s . concilium autum T bur. c.II. c omnis Christianus, de consecr. d. 1 .non de praecepto, iud ce consilio loquuntur . Quinta aetio est actus charita iis,quem dictat Poncivs,S quidam alii, cum Scoto in I L27. esse in diebus fellis ex obligatione exercenuum . Sed lupra tuo loco hanc Obli
agnouimus cum eodem S. Doctore Obligationem exercendi contritio.
r I Notandum est sexto : Quod ad clatendos dies festos generaliter in
tota Ecclesia indietos obligantur omnes fideles,qui habent vlum rationis, de alias meusati non sunt. Et idem cicendum est de Di Melanis respecta Dioecesiis, ubi dies tellus obseruatur: in hoc conueniunt omnes Doctores. Et secundum probabiliorem sententiam Aouenae , α Peregrini tenentur sttuare festa illius territorii,in quo reperiuntur, etiam si ibi non habeant domicilium, vel animum maiori anni parte habitana1 . Ita cum Panorm.
385쪽
teneri,si ibi non sint per maiorem anni partem, vel habeant assimum peris manendi, secluso scandalo. Patet primo auctoritate D. August ini lib. de mi.Chrs. tu habetur e. Quisquis d.4. l. 2. cons F. S habetur e. qiae eon tra d. I 8. via hoc aperte assecit in Epist. I I s.c. 8.& habetur caua vis. I .iliau
Mater mea Mediolauum me secuta, inuenit Ecclesiιm Sabbato noη i eiunanim, tam consului Ambrosium Episcopum e M illa ait cum Romam venio Sabbata ieiuno, se tu,ad quamcumque Ecclesiam veneris,eius morem serua. Undein
ortum habuerunt versus. C in fueris Roma,st omano vivito more. Et si fuerualibi viυι to sicut ibi. Secundo, quia lex obseruationis festi, aut alia similιs generaliter fertur pro tali territorio et Ergo obligat Omnes actu ibi degentes, pria tempore,quo ibi commorantur. Probarur consequentia quia ad honam gubernationem territorii est moraliter nece Tarium , ut leges latae hanc vim habeant,quia ad pacem,& bonos mores loci necesse est , ut lege latae hanc vim habeant,quia ad pacem,& bonos mores loci, necesse est, ut aduenae conueniant cum moribus populi , quamdiu ibi versautur, ut saepe in iure insinuatur i. illud d. ιαι. a contra d. 8. ω experientia ipsa satis docet, nam si aliter fiat sequuntur dissidia , &scandala. Tertia, a contrario sensu, nam incola discedens a suo territorio ad breue tempus , statim pro eodem desinit obligari lege obseruationis festi , S similibus illius territorii,ut fatentur omnes etiam Aduersarii, ta consequenter pio tunc sit no subditus actu: Ergo e contrario, aduena existens in alieno territorio, incipit eo ipso obligari lege hac , & similibus illius territorii, di fit subditus
actu: nam est eadem ratio,& aequitas postulat in utroque, ut seruetur pari infra proportior quia absurdum videtur,Peregrinos esse exemptos ab omnibus legibus municipalibus. siue proprii,siue alieni territorii. Quarto,nam ut concedunt Aduersarii, Peregrinus tenetur seruare leges Ob ruationis festorum,& similes territorii , in quo reperitur , si in loco sui domicilii sit eadem lex: Sed non tenetur seruare illam legem; audire,scilicet,lacrum in loco vhi reperitur, ex vi constitutionis suae patriae, seu domicilii, quia lex non obligat extra ierritorium : Ergo si obligatur, Obligatur ex vi statuti illius loci, in quo reperitur, quia non obligatur ex aliqua lege generali, ut supponimusra oportet,ut ex aliqua lege obligetur. Quinto, ex consuetudine, qua Contrauenientes puniuntur,ut patet in similibus nam Peregrini.& Aduenae excummunicantur, si cum Mamal ibus loquantur: puniuntur,s arma prohibita deferunt , si merces a Regno exinahant, dec. & etiam ex communi aestimatione fidelium non solumaudiuiti, sed etiam Doctorum, qui ubique putant , se obligari legibus locorum , ubi ipsos versari contigerit . I An autem solus transius sufficiat ad obligandum e sd V. Missa G. ditio nu 6. S alii putant, transeuntem per locum,in quo est sestum particu lare,non teneri audire sacrum,secus vero si inde recedat, aut eo accedat, Lessur ι .de inst.c., b.7.ιιam. I .inquit si eodem die,qua venit,vel postri
386쪽
die cogitet discedere,non teneri seruare legem obseruationis sesti, aut alia statuta illius loci; lectis vero si integro die ibi manere statuerit. At uicen. dum puto,ieneri transeuntes seruare hanc, S similes leges,quando mansuri sunt in oppido tempore proportionato adimpletioni legis: quare noriai tenentur audire Sacrum,quando eo solo tempore mansuri sunt,quod satis est ad cibos sumendos, vel ad faciendam aliquam actionem necessariam. pro itinere; secus vero si toto mane , vel magna eius parte ibi sistere de . heant. Ita cum Philiar Io Merollanum. 36I .ela Reno supν.i, cx quia infercn. tes contra Suarer ,s Sulas, Peregrinum discedentem summo mane ab illo oppido, ubi seruatur latium , quod simili modo seruatur in toto illo terri torio,per quod usque ad meridiem acturus est iter , non teneri audire Sacrum, quia non tenetur ad permanendum ibi pro tempore illo , ut audiat Missam mec cessare ab itinere .
is Quod si quis data opera recederet a loco sui domicilii, ubi seruatur festum,ad locum, ubi non seruatur, potest ibi seruilia exercere : qui R exitus a loco domicilii ei non interdicitur,ratione festi, cum autem eli inis loco,in quo festum non seruatur, non tenetur ad festum . Ita sancbekl. I.
sum m. c. I 2.nu. I I . Nauar. de alii communiter , quos sequitur Renqi qoas. 17. Antoιius a Spiritu Sancto num. I 2. An autem teneatur audire Sacrum anteis
quam exeat 3 Certum est apud omnes,non teneri audire Missam , si non di. catur in loco, ubi est,antequam exeat,vel quando vult exire; quia non lene. tur ad aliud tempus ea pectare . E contra vero est etiam certum , quod si tunc Sacrum celebretur, & non sit alia Milla dicenda in tali loco,icnetur audire illam antequam exeat ab eo quia nulla est rat io excusationis. Quare dubium est,quando toto manem istae in illo lCco cclebrantur, & inde vult exire medio tempore S a liqui affirmant teneri audire antequam excat. Ita
q. q. ι6.ar. 2.nu.4. Gravidus, Andreas a Matre Dei , & alii quia si in illo loco sint aliae Missae dicendae tempore sequenti, non obligatur audire Missam hora,vcl horis praecedentibus,cum posset aha hola audire illam : sed non te netur expectare totum tempus, pro quo Dbligat praeceptu. Ergo si exeat, iam non tenetur ullo modo, clim iam sit ab Obligatione exemptus. Unde non tenetur praeuenire obligationem , quia tunc est verum quem obligari praeuenire illam , quando impedimento adueniente solum exculatur a transgressione, ut si impedimentum esset obliuio ignorantia, detentio; at si impegimentum exti ahar ab obligat lone legis, non tenetur praeuenire it lud: ut si sciret eo die sibi priuilegium concedendum non recuandi aut audiendi Sacrum , non tenetur audire, aut recitare antequam priuilegium aduentat.
6 Notandum est septimo: Opera,quae in hoc praecepto Ecclesastico prohibentur ficii,esse opera corporalia seruilia , ad quae deputaui uc scivi,
387쪽
Comment.in Proposprostr. Propos LII. 373
atque exerceri a liberis nequaquam solent, ex immediate in corporis utili.
seruile non facietis iri eo , quod ab Ecclesia receptum iam est,t.bcet de serjs. Huius generis sine dubio censentur,arare. fodere, terere, lignadapidesura caedere,fabricare, & uniuersaliter opera artium maechanicarum exhibere: Liberalia sunt,ea,quae ad artes liberales pertinent, atque a liberis exerceu tur,ta immediate referri ut plurimum solent ad instruendam mentem, seu ingenium qualia sunt dare consilium,concionari, studere, docere, discere, cantare,organa musica pullaresihoreas agere,digladiari, vulgo Schermire: Bellum agere,&c. quae hoc decreto, non prohibentur. Ita T ambur Ura. , ω alii communiter. Inueniuntur & alia tertii generis, quae scilicet sunt seruis,& liberis communia,ut iterfacere, vcnari, piscari, sic haec nec prohi-hentur, Τ ambur. nu. 2. Anton. a Spir. Sancto n. - 7. S alii communiter. Sed iuxta ea, quae infra dicentur . Seruilia tam et si non fiant propter luctu, sunt prohibita quia adhuc sunt seruili prohibitio autem non est,nisi di ipsis Operibus quare parum facit,an ob lucrum cxerceantur , an vero gra tis: contra, tum liberalia,tum communia i si fiant Oh lucrum non propterea prohibitioni sunt obnoxia, idem, si fiant ex officioὶ quia spes lucri, vel ea facere ex ossicio, non tranSferunt Opus ex se liberale,in seruile. studere V .g. siue Ob lucrum fiat, siue gratis,suam operis liberalis naturam semper
i Iter facere sue id pedibus fiat, siue equo, sue Iectica ab homini-hus,equisque portata, semper licet,quando etiam Omnia itineri necessaria deserri possunt. Ita castropalaus Dprapv. .vu. I 2.alios referens, Tambur . nu. I l. Anton. a Spir. Sancto num.II. I rullemb L3. Decal.c. i .dvb 8.uum. 2. D
bestiis,ac curribus onustis maius eli dubium , sed absolute dicendum est licere, siue sermo si de mulionibus,sive agalbnibus ex ossicio, siue non, dia modo Missam audiant. Quod procedit , non solum si continuem iter in . coeptum die antecedenti; sed etiam si illud eodem die festo incipiant, quia regulariter in onerandis iumentis , & curribus non multum temporis in. sumitur, S sic tenet consuetudo introdueta ob publicam utilitatem, ad qua necessarium sere semper est , ut snc mora, ct gravamine haec asportatis
mercium fiat. ita alios referens Castropalaus supra, Diau.rp. I.tr. I. s. 36. de eum Filliue. Sanch. Rodrique Trulle ubJupra n. 2.18 An etiam liceat in die festo,vii Molendinis non solum aquatilibus, sed etiam iis . quae animalia solent obvertere 3 Respondeo.quod si detur necessitas, vel consuetudo, id licitum esse omnes pro comperto habent . Sed his seclusis,adhuc exi Itimo licere,si applicationem notabilem non habeant, secus si illam habeant censeo tamen talem applicationem notabilem no a dari a
388쪽
dari, si molendinum aqua moueatur. Sancb l. s.consitieap. Edus. II. Tr Ierich cit.c. I .dub. I .uum. 8. Vel si bestιa bene instrueta solo sibilo, vcice, vel etiam baculo quandoque moueatur . sectis si saepe saepius equus esset assi. gandus,& soluendus,si cum eodem male instructo saepe incedendum etat,s mola auertenda non raro foret,& situ uia. Tambur.supra uum. l . AuIon. dSpiν Sanct. n. 79.1ς Venari,S piscari,ex se,ac nisi addantur opera seruilia,utpote opera communia, nou censentur prohibita : At non neutrum licet,quando coniunctum est cum aliis operibus seruilibus ἱ prout accidere solet in venationibus clamorosis cum canibuS, S apparatu institutis, nec non & in operosis,multique laboris,& piscatoriae tribui quasi proprias piscationibus: quales proinde in iure,c. um de Ferais, dumtaxat conceduntur temporo necessitatis,seu propter occursum lucri transeuntis, eo quod tales pisces ram,& certis dumtaxat temporibus apparere soleant, ut es alacia. est sttiel Theotimontr. Io. disc. I.q. 2 nu. I 6 ct alii. Aduertendum , quod licet i it cilιcet, solum detur licentia ad piscandum quoddam genus piscium speciale,
quod vocatur Haiecta at communiter Ductores extendunt, ut videre est in StiareKto. I. de Ret g. c. I 2,nu.6. Gon leς in e dein eap. nu. F. facultatem
ibi concessam ad quodlibet aliud genus pistiuin, quod certis diebus solet apparere,cuius piscatio illo die facienda est, quin minus magna ex parro amittetur, ut sunt thunni,spodi,seu famae, di similes pistra . Concedituriamen in supradicto c.licet Dominicis. diebus,di festis dispensatio sprarietaquam in maioribus an ni si lemnitatibu ὶ cum illo tamen onere , α obligatione , ut eleemosynam aliquam post iactam capturam Ecclesjs circum, positis.& christi pauperibus faciant et quam Eleemosynam dandam es ex obligations ea istimat cum aliis Suarexsupra, l. 2. festis c. vlt. num. T. Castropalaas nu. 1 o. G Ralea supra,contra Sylmo Lopeς. Et videtur conuinci,quia sub illo onere datur facultas non debita. Si tamen in maioribus sole uatibus ex dispensiatione Praptati piscandum esset, tunc si ipse Praelatus dispeuutionem sub illo Onere,& Eleemosyna clandam non concederet, non amarontur piscantes illam erogare, quia tunc non ex dispensatio. ne c. licet, is ex dispensetione Praelati operaretur. Ita Castropalaus supra. xo De aliquibus alijs actioni hus dubitatur apud Doctores , an hoc praecepto prohibeantur.Prima actio est scribere lucri,& mercedis gratia. Et quamuis esse opus seruiis docuerint communiter Sum miliae Srtu. T hiena, Raselia , Angelus, item Sotμs Ricbardus , quos refert & sequiturARortus a. p. l. I. c. 2 T. quae . q. Nihilominus dicendum est ob lucrum,& meta dem lanhere non esse opus seruile . Ita Caiet. Nauare. Toletas, Surus, Medina,Lopen, Fagun Ris Bonac.quos relatos sequitur Castropalatis n.'
Retreinuel nu. II. Salij communiter. Ratio est, quia scribere est opus mentis , ct locutio quaedam permanens Ordinata ad instructionem mentis prinpriN , vel alienae: consςγ ια ex se cissetur opus liberale , nec sit
389쪽
Comment. in Prop .prostr. Propos LII. 37s
seruile ob id , quod fiat ob lucrum.
bere esse opus servile riuando fit ob lucrum. Sed oppositum est probabilius, quod cum Medina, Lopela Sarro , FagundeR, Bonac. Suare docer Ca. stropat us nu. . Retfenssael funa, Inrem.d Spir. Sanctonum. 3 .Ratio est , quia transcribere nihil aliud est , quam describere quod alius , vel ipse uan. scriptor pei manenter locutus est: Ergo si scribere opus liberale est, etiam tran .ctabere debet e fle. Qui enim stribit dictante allo. exprimit illius con. eepius: qui reto transcribit eius meta, idem facit sola est oluerentia , quod scribens exprimit conceptus alienos , quos auribus percipit , transtruehens exprimit conceptus , quos percipit oculus: percipere aurem oculis . vel auribus accidentarium est, nec potest Upus liburale seruile reddere. a et Secunda aet io est Impressio. Et quidem certum est, quod actuaris impressio foliorum sitspus seruile , ac proinde prohibitum. Num autem artificiosa sin ordinatio, seu compositio characterutD, sit opus seruile, necne maior est orsticulias, & non esse opus seruile putant aut . a Spiris .m. n. s. & alii, quia ipsa videtur aequin alere scriptioni, di probab le fatetur Laymon supra uum. 2. addens, quod Typographi in ea Persuasione sunt , quod post peractam rem diuinam , licite compensare possint ea,quae praeis cedentibus diebus neglexerunt. Eandem χntentiam sequitur Diana p. . tr.
q. 6. 62. N. hilominus Heriux d. I.de Festis qu. 1. ninn. S. 64bus U. Festumnum. 8. Castroρ.il tus num. 3. Resenstaei num. I9. & alii communiter, etiam composit ionem characterum inier opera seruilia , & maechanica connu. merat: cum per se non Ordinetur ad locutionem, & exprestionem mentis, sicuti transcriptio, sed sit praeparatio materiae , & fabricatio instrumen. ti maechanici ad opus maechanicum, kilicet ad ipsam lmpressionem. a 3 Tertia actio est Pingere. Et concedunt non pauci die fello im tari, seu retrahere exemplaria, item designare, ficut di foeminis acu eadem exemplaria excipere. Item Discipulis Pictorum aliquid ad discendum riclineare: haec enim ad ingenium exercendum magis, quod est quid
liberale, quam ad operandum referuntur. Ita Tambur. nam. 8. 5e alii, qum sequitur Agoraus p. 1κ. 17. quas. 6. ubi ait, tuta conscientia facere iuuenes ,
qui huiusmodi artem discendi cupidi in ea loca se abdunt diebus festis , in quibus Sanetorum hominum imagines, aut Ducum, Imperatorum, ScRrgo ni& atrorum magnorum virorum estigies pulchre depletae cernuntur, quas intentis oculis, & animis intuiti pingendo imitantur; ex pauim n. serius addit eum Armilla opus seruila non facere eos, qui desieribunt, vel designam in chartis ea , quae sunt postea fabii ai uri, sicut puellae, quae ut adsistant faciunt reca maturas . Sed de ipla ahloluta pictura , Metorius fit pra, Castrορ laus me . T. Trallencb alii, negant licere, quia pu-
contendunt non esse pus struite pingere in die fello ratione lucti &
390쪽
mercedis acquirendae . Ego cum Laymano num. 2. T.:mbur.num. g. antonio. Spiritu Sancto num. Io & cius dico pingere sine magno apparatu licere die sestiuo : merum enim pingere liberale est, ipsi script ioni simillimum rnam perinde color in pictura, ac atramentum in scriptura, ex vale in tet. lam, ieii chartam artificiose deponitur, & quoad operationem ipsam materialem, quae ab hoc praecepto potissimum respicitur , & prohinetur parum facit, quod pictura intendat rcrum imagines exprimere, stri Plurae sautem internos conceptus : quibus euertitur fundamentum Aduersari rum . Magnum aulem apparatum qui est illieitus utpote opus seruit voco eum, quo conteruntur,scu muccntur ciatorcs, edolantur tabula, gypso parantur telae, efformantur penicilli, haec enim vere famuloi um sunt ministeria. Ita Doctores citati. Sicut etiam diximus supra, quod venatio, oc piscatio licite ex se exerceantur in die fello tamen si aliqua intermisceantur propria seruorum, non exercebuntur licite: huius generis esset reficere ex proposito retia componere serto armamenta , escas, hamos, nassis principaliter compingere mamo cic eadem magna retia,quas Sciab-bicas vocamus , magno nisu, & piscatorum labore, longo tempore , attrahere, di similia, ut uocent etiam Tambar. ivm. 9.Anton. 4 Spiritu Saufio nu. 77. aliique. 24 Exercere autem artem Sculptoriam , sue sculpendo statuas marmore, cera, cre a, metallo, siue gypto, Sc. absque dubio est opus seruile pertinet enim ad artem Inaechanicam. Tambur. num. Io. Anton. d Spiritu Sanctosupra. 23 Frumentum cribro purgare a crassioribus ramentis, lapillis , hor. deo, lolioue, opus seruile est, & sic illicitum . An vero frumentum cri. hro eues illarum minutius manibus expurgare etiam sit illic tum, Tamburin m. I 8. fatetur prius .mrmasse, postea animo pendere; quia modicissimae applicationis est eiusmodi occupatio, unde recreationis etiam causa ab ho nestis sceminis excipi Blet. Certe Fillluc us tr. 7 . e. p. qu. Io. nu. lG9. excu
sat opus distillandi aliquod simplex , vel mixtum, in quo exigua corpuris fatigatio impenditur 16 Notandum est octauo: inter opera seruilia prohibita, tantum numerari seruilia propria , non autem methaphorica , qualia sunt quaelibet peccata; unde peccare in die festo non est specialiter prohibitum hoc prae cepto, neque necessario manifestandum in confessione. Ita Gutiemη l. r.
. . de quinque Ecclespraecept.cap.υθ. dc alii his temporibus communissime: Est contra Ioannem Mediuam de orat. qu. I o. I9. Coνdubam in Iduas .LI. q.6. de alios apud ipsum, & Suare aliosque relatos.
Ratio est , quia cultus, qui hoc praecepto mandatur, est sola M ista auditio, ec ab opera seruili, seu maechanico, vel liberali, mercarus, ac ruri iudicialis cessatio ; sed per quodlibet peccatum non impeditur Missae au-1 ditio,