Tentamina experimentorum naturalium captorum in Academia del Cimento

71쪽

EXPERIMENTORUM NATURALIUM

SUB AUSPICIIS SERENISSIMI

73쪽

SERENISSIMO

MAGNO ETRURIAE DUCI. SERENISSIME DOMINE. Prima Naturalium Experimentorum Τentamina, quae multorum annorum spatio sub auspiciis & continuata clientela Serenissimi

Principis L EO POL DI, Fratris Tui, in nostra Academia capta fuerunt, in lucem edere, idem profecto est, ac nova per eaS OrbiS regiones, in quibuS maXimus virtuti honos habetur, insignis Tuae munificentiae testimonia divulgare, atque in veris liberalium artium, nobilissimarumque scientiarum cultoribus grati erga Te animi memoriam denuo eXcitare. NOS Vero eo magis summa ope niti decet, ut ad memores deVOtOS-que Tibi penitus animos praestandos nosmet ipsos exsuscitemus, quod cum propius Tuae benignitatis syderi expositi essemus, copiosioribus nuΠ- quam satis laudatae liberalitatis Tuae fructibus recreari & gaudere nobis licuit. Quippe Tuus in nos propensissimus favor, atque essicaX patroci- A et nium,

74쪽

mum, tum qua polles admiranda vis ingenii, atque qua in eXperimentis conspiciendis assiciebaris delectatio, imprimis autem summUS, QUO nos mactare voluisti, honor, cum ipse Acade-mjae presens aderas, aut ad te Academicos in Aulam regiam convocaras, Academiae quidem ipsi splendorem ardoremque, nostris vero studiis incrementum & progressum attulerunt. Quae Omnia hasce nostrorum laborum primitias eXcelso

duo nomini consecrandas esse, abunde evincunt:

Nihil enim a nobis proficisci potest, in quo Vesra Altitudo majorem partem habeat, quodque propterea ut Tibi offeratur aequius sit, Vel quod meliori jure favorem generosi magnique animi Tui demereri possit. Idcirco propalam confitemur, nos tibi pro tot, & tam insignibus in nos cumulatis beneficiis esse valdequam obstridios: quod caristinae gratiae, atque honorificentissimi debiti onus quanquam haud gravate libenter egerim US, CXOptaremus tamen Altitudini Tuae aliquid offerre posse, quod nondum ipsius foret,

ut ita aliquatenus hac nos cogitatione solari liceret , leVem aliquam pro tantis beneficiis remunerationem tibi esse redditam. Quodcunque autem a nobiS praestitum est, eo accepti US Tu de Altitudini futurum speramus, quod e nobiS sponte, non CX necessitate Tibi, quod tuum erat

reddendi, profectum sit. Uerum aliud Academia

75쪽

demia nostra neque consequi, neque offerre Tibi ullo potest modo, nisi ut justissimos, ac quam

maxime debitos devotissimi animi sensus in pectore gestemus; enim Vero Ρhilosophicarum harum novarum speculationum fructus a Te Tuoque proveniunt munimine , ita ut non solum, quicquid nostra Academia hac tempestate producit, verum etiam quicquid in aliis celebrioribus Europae scholis progignitur, aut quicquid futura secula videbunt, non minus Tibi, tanquam T ii se munificentiae donum , debeatur. Quamobrem, quamdiu solis jubar fulgebit, planetae stellaeque micabunt, imo quamdiu ipsum caelum dabitur, supererit quoque clara illius fama: qui tantopere felicissimis suis auspiciis, ad tot & tam nova, & adeo stupenda Naturae arcana detegenda, atque adeo ad aperiendam viam, etiamsi minUS tritam, magiS tamen tutam investigandi Veritatem , contribuit. Cum Vero maxima , quae tibi offerri mererentur , rerum dabatur penuria, obsequentissimus gratissimusque, qui propter collata beneficia nobis insidet animus , aliquid suppeditavit;

Gaudium nempe, quo Vel idcirco nobis nostra paupertaS placet, quia tota in majorem Tuae altitudinis gloriam Vergit, quae cum

ipsa per se id omne praestiterit, quicquid noVi,

76쪽

DE DICATIO.

quicquid boni, quicquid magni in scientiarum thesauris reperiri poterit, simul in aliis spem conatumque . plura quaerendi inVeniendique excitaverit. Hae C & non plura Tibi Osferre possumus, dum interim summa reverentia & devotissimo obsequio nosmet ipsos in Tuae Altitudinis cliente. lam committimus: atque a Deo optimo Maximo Tibi omnem prosperitatem felicitatemque apprecamur.

Florentiae I . Iulii 1667.

Humillimi Servi Secretarius & Academici det Cimento.

77쪽

N rimogenita inter omnes divina sapientia creatunus propuIdubio idea veritatis fuit, cui opus veluti sugenti, sic pr0ia tot sum exhibenti side0 confutanea omnia sepit aternusininers opifex, nihil ut creaverit, in quo vel minima esset fustatis admisso. Verum homines postea tu contemplatione tam magni tamque perfecti operiS nimia cupiditate ejus admirundum artiscium comprehendendi, sitque omnium mens seras 8' proportionem pulcerrimi ordinis involandi ducti, nimis)ue profunde

in veritatem penetrare cupientes, errorum in nitum numerum

produxerunt. Cujus rei hac ima cause fuit, quod onyses fuerit homo eas sbi pennas assumere, quas iis Natura propterea fortasse negaverat, ne sua, tu supendorum maxime operum cou- structione, arcana illi aliquando paterent universa. His alis Dbnixus occaepit f volatu serre, F quamois corporea molis pondere oppresspis, en us tamen es vi alarum altius confendere, quam pertingit con picua rerum sit sibilium series juncturaque; sic denique intuitum in eo lumine figere tentavit, quod cum humanis oculis recipitur, jam non idem per)everat, ac fuerat, sed de, generundo turbidum si, F coloris plane alterius. Ecce igitur quemadmodum prima falyarum opinionum semina ex hominum audacia profluxerunt. Ab bjs tamen nequaquam obfu fata fuit

optimarum N divinarum creaturarum claritas, neglie ha propter qualecunque cum illis c0mmercium aliquomodo vitiata fuerunt; remanserunt enim omnes in ignorantia hominum, unde originem

duxerant, errores; quippe improprie applicsntes caussis 4fectibus, non absulerunt bis illi de veritatem, sed eos foum inoicem conjungentes erroneam Abi condiderunt sientiam. quamquam uero id

78쪽

id nepidit, nibilominus infinitus miιnisecentissimus Orse Creator, eo illis es tu, quo mentem nostram producit, illi facultatem oculos velut in transubis conjiciendi tu immensim aeterna jua Dpientia thesurum tribuere non denegat; eamque primis veritatis luminibus tanquam preti s gemmis ornat: Revera rem ita Iebahere , videmus ex uotiuiribus in istia mente con seruatis, quascum a rebus corporeis ad lycere non potuit, eum biis aliunde attulisse allerere nitemur. Sed infortunio nos tro accidit, ut pretio- Asima ba gemma, quoniam non satis prina loculis inhaerent anima xjmis adtae tenera, simulac haec terres; e habitaculum ingreditur, N in illo veluti limo involvitur, excidant satim ex Inis thecis vinculisque, sitque maculata detrimentum aliquod

patiantur; quamobrem nihil valent, ni se a Fuo labore F sollicito sudio ad shi propria reducantur loca hoc id istium,

quod sinima efficere conatur, quoties naturales cauilas inosigat qua in re fatendum es, nou meliorem dari viam illa, quam suppeditnt Geometria, qua illico dire oIe at veritatis cogni-lionem n0S perducit, atque extemplo ab omni incerta F ta-riba indefigatione liberat. Haec profecto in via si il0opbic rum secutocionum Aliquantulum nos dux es, verum postea, cum ipsus prsidio maxime opus esset, nos dejerit; non quia Geometria non percurrit uatia in itia, aut non unjCerstitervenu Natusta examinat, prout Mathemillicis legibus obediunt, quibus ea liberrimo consilio gubernat moderatur aternus intelles Ius, sed quia nos tam longae F tam spati a via buc usque tantum paucis os emens junius pas*us. Hinc ubi alterius progredi non amplius licet, nihil es proantius, quo confise ginmus tutius, qusim ad mam experientiam, qua non aliter agit, ac si quis varias gemmas, suo Jolutas loco commissisque, tractans,

79쪽

proprio quamlibet loco inferere niteretur; sic enim attribuendo essecius calyis,m causas esse libus, si non primo impetu, uti in Geo

metria seret, Ditem TENTANDO FREPETENDO

Jovum attingit. Attamen sedulo moendum es, ne nimiam eraperimentis dem habentes hallucinemur. Accidit enim aliquando, ut ante manifesam veritatis demonstrationem, prius modo salintutis palpabilioris prima delamina tollant, eamque siliquantulum delegant, suggerantque probabiles conjecturaS, qua aliquam veri speciem habent; cum tamen nihil aliud 't, praeter obcura quadam , minime distincti lineamenta, qua penetrant timnstarenSillud F ultimum Oelum, pulcerrimum Deritatis sigiem proxime obtegenS. Sunt autem hac lineamenta aliquando adeo delicata, ut qua se ad vivum se Aiat veritas, imo plano denudata videri facile possi. Tum vero jummopere necesse est, ut omnem tutendamus ingenii vim in Dero i 'fallio cognoscendo, tum summa pιbacti judicii perficientia atquestertia poseulatur, ut acute di pernatur, si ne Veritas ipsa, nec ue dubitandum Aou es, quiu ut hoc facilius sat, opus si uuiam Didkst veritatem, quam cogn0- vj se propria eorum felicitas es, qui in dyciplinis muthemati is non mediocriter jsint versii. In super utilius nou es nova instituise tentamina, quam insituta ad examen denu0 U0Care, ut, quanam a veritate forsitan ablui erint, detegamus. Hoc enim fuit Academiae nos propossum, praeter ea, qua sue de indu-sria si e casι experiri tu mentem nobiS Uenerunt, etiam qua

socia 1criptaque sol ab aliis explorare, j ius etenim ub iso ex

perientia nomine errores aliquos ti u i confirmarique videmus. '

' Ideni in Gallia imitati si, ut Philo ophi, ut liquet ex Hist. Acad. Regia Parisiure, quum DU HA MELi Us conscripsis: Cum, inquit, probe noverat Rex apientissimus, noualiam excogitari posse artibus sese disciplinis promotendis rationem magis idoneam, quam Veterum cogitata experimenties, i, mehιt oculis ipsis subjicerentur, ac subinde novis tr jubtilibus inventis, quae sint acriorum meditationum fructus, augerentur.

80쪽

qua ulinqvcim cum publico communicassemus, nisi plurimi illiι-llati in virorum stimuli accessisent, quorum amicis hortationibus factum es, ut, dum illis haec sacrafacimus deponamus ruborem opus adeo imperfecium typis committendi. Superes tandem, ut ante o nuia seramus, n0S neminem aggredi in sinimum habuiscisne libidine coninudicendi, sive subtiliter di nutandi; si autem ubuno ad aliud trunseundo experimentum, aut quocunque alio casu vel minima j peculationum Ana data fuerint, hae modo semperliti conceptus, vel particulares Academicorum opiniones habeantur oportet, nequaquam autem Academia ascribantur, cujus propositum sint ales perimenta institueresaqui commemorare. Huic

enim tantum viae inmere fuit primus noser, ut 8' principis scopus, qui nos 'gulari favore in Dam clientelam aecepit, cujus magna 1apientia, amicis N prudenti mis consilis semper)-ma cum obedientia exactissime obtemperadimus.