장음표시 사용
91쪽
ADDITA MENTUM. Limentur cylindrici multo ampliores, diametri trium quatuorve linearum pollicis; non valde denserum parietum : Ab his amplioribus abscindantur cylindri, sesqui , vel duo, tresve pollices l0ngi, eo breviores quo latiores sunt, qui ad flammam lucernae accuratissime S solide adjungantur tubis angustis prioribus, ut in se mutus hient, deturque ex tubis in cylindros liber aditus, quod satis facile fieri
potest ab eo , qui se mediocriter in hac arte exercuit : dum tamen hoc fit, oportet sollicite curare, ne vel cylindrus amplior, Vel tubus angustior aliquo humido aut fumo contaminetur; idcirco quo citius , p0stquam ex ossicina vitraria delati sunt, conjungantur tubicum cylindris , eo melius tum cylindri latiores a parte postica hermetice claudantur, ita tamen, ut capacitates cylindrorum sint ad se invicem in eadem ratione, ac cavitates tuborum, quod optime mel furatur ope mercurii cylindris tubisque ad aliquam usque altitudinem
immissi: quod si cylindri nimis magni sint, facile aliquid a parte e0rum postica in flamma lucernae abstrahi potest, quod a sphaeris auferri nequit, ct ideo loco sphaerarum potius cylindri tubis annectun
Tubi ita praeparati implendi sunt Mercurio, quem in finem ea' Tha. IV. piatur Mercurius purissimus, ab omnibus sordibus apprime purgatus, Fig, 3-
hic in crucibulo terreo parvo vehementer calefiat, donec m0X ms X fumaret, illico includatur recipienti Boyleano, ex quo , dum educitur aer, etiam aer inter poros Mercurii interceptus exit, atque ut eo bene orbetur, maneat aliquot horarum spatio in vacuo , & subinde leviter conquassetur: Deinde ad latum focum calefiat tubus cum annexo cylindro, ut maxima aeris pars rarefaitione expellatur, &tubi superior aperta extremitas immitatur in Mercurium ex Vacuo
exemtum, hic ab atmosphaera pressus tubum sensim frigescentem ingredietur , implebitque magnam cylindri latioris portionem ' cum nihil amplius intrat, imponatur cylindrus semiplenus igni , usque dum ebullire incipiat Mercurius, qui si aerem in se adhuc concludat, eum omnem sub serma bullarum demittet, alioquin non ebulliens vero Mercurius iterum aerem residuum in cylindro valdequam
rarefaciet , ita ut fere omnis expellatur, tum rursus tubi extremitas imponatur Mercurio in crucibulo, qui veluti prior ingredietur, implebitque vel penitus cylindrum, Vel exiguam ejus porti0nem Vacuam relinquet, adeoque si iterum cylindrus cum Mercurio calefiat, tracteturque ut ante, penitus implebitur , ct sussicientem Mercurii c0piam recipiet tubus. Porro ad scalam reducendum est huc usque
92쪽
12 ADDITA MENTUM. confectum Thermo metrum: immittatur proinde cylindrus Aquae frigidae , qu ae m0X abiret in glaciem , si tum Mercurius descendat in tubo, ita ut absit a cylindro sesqui pollice aut du0bus p0llicibus, bene eli, si altius manserit, aliquid Mercurii ope caloris expellendum erit, si depressius fuerit, aliquid Mercurii tubo adhuc infundendum est eadem
methodo ac cylindrus implebatur' oportet vero ut omnia Thermo metra ad eandem altitudinem Mercurium suspendant, cum Aquae abeunti in glaciem imp0nuntur , quod repetito tantum & aliquantum taedi se opere acquiritur, tum valde calefiat Mercurius in cylindro , ut
rarescendo totum occupet tubum , omnemque in eo content tim aerem
expellat , cavendum tamen ne ad ebullitionem perveniat; simulae ad partem extremam tubi accesserit, haec hermetice claudatur, atque ita Mercurius decurret per tubum omni aere vacuum si Mercurius probe ab omni aere purgatus sit, cylindro aquae in glaciem abeunti immisso , descendet fere ad eandem notam ac cum tubus erat apertus , si vero quid aeris adhuc contineat, altius manebit suspensis , tumque non valet instrumentum, quod semper aliquibus obnoxium erit incompositis motibus; ut p0rro Scala divisi0num instituatur, immitatur cylindrus hyeme , cum strenue gelat, ni vi vel glaciei rasae, mistae cum aequali copia salis ammoniaci , ct 0bservetur quousque Mercurius in tubo descendat , ibi sit initium Scalae, sive ponatur gradus O. non quia maximum frigus qu0d arte eaecitare p0ssit, sic habeatur, sed quia ingeniosus & de Yter lartifex FAHRENHEYTI Us ad hanc Scalam, satis concinnam, fabrefecit plurima Thermo scopia, quae in multis regionibus merito cum applausu ab Eruditis accepta fuerunt, coeteroquin multo intensius frigus ope glaciei es spiritus nitri sertissimi excitari potest, &quis adhuc ad limites maximi frigoris penetravit P a termino igitur primo cum Sale Ammoniaco , usque ad altitudinem mercurii in tu-b0, quando aqua incipit abire in glaciem, fiant 3 a divisiones sive gradus Deinde immittatur cylindrus Alcoholi vini, qui eo usque calefiat, donec ebulliat, notetur quousque adscendat Mercurius: si gradus 3 a m0do inventi producantur, erit nunc fere Mercurius in 184 ; Tandem imponatur aquae ebullienti supra ignem , atque adscendet ad gradum ai*. Hi sunt gradus Vere si Xi, nam sive Ther-m0metrum brevi vel diu teneatur in aqua ebulliente, non altius adscendet mercurius, veluti etiam quondam magnus HALLEYUS Ob
93쪽
ADDITA MENTUM.rΠm ultimum cum ascenderit mercurius, erit ebullitioni proximus, Uthc scala cpeletur in tabula aenea, cui imponatur quoque Therm0ncirum, ita enim in aquam aliosque liquores, quorum calorem experiri V0lumias , commode immergi poterit . Eadem scala reliquisqu0qtie c0n Veniet Therm0metris , quibus tamen n0n prius fidendum est, quam haec expl0rata sint eXplicatio superius modo, ct si quaedam in magnitudine graduum detur disserentia, haec exigua erit, suse tamen observanda in tabula aenea, ita ut unicuique sua accomo detur sca Ia: tum in eodem loco ad eundem gradum respondebunt inter se Thermoscopi a. Sunt haec Therm0scopia omnium huc usque cognitorUm praestantissima, quae sequabilissime moventur, satis sensibilia sunt, at thel0nge pluribus inserviunt experimentis, quam quae spiritum Vini, aerem , aliudve Fluidlim continent, aut etiam magis c0mposita sunt, veluti est A MONTONSI ANUM in Experieno. Pissiq. pari. a. pag. 145. ab ipse autore descriptum, quamobrem reliqua omnia merito prcaeteribimus: Quae videri possunt in diversis Alitoribus, uti in Traiaier de Barometres, Thermometres & Notiometres. vel in GAUGER Theorie de Noureaux Theonometres M.
94쪽
AD COGNOSCENDAM HUMIDI IN AERE DIFFERENTIAM.
Visis Instrumentis, quae inser 'iunt cognoscendiS mlat tionibus, quibus Aer propter calorem & frigus subjicitur , sequitur ut agamus de quodam alio Instrumento , quod ostendere positi differentias, quae in Aere ab humido cluntaXat oriuntur. QuamUis Vero plurima sint & varia, quae aliis temporibus ab egregiis Viris in tenta fuerunt,no S Untam tantum adseremus, de quo etiamsi nuper ab aliis scriptum sit, quia tamen ortum duxit in hac, eXimiis regiisque virtutibus conspicua aula, redeundo ad rem nostram, ut dici solet quaedam de inventione & usu hujus instrumenti differemUS. Est igitur hoc Instrumentum truncus Coni ex subere consectus, intus CaVUS, & pice obductUS, eXtUS Vero investitus lamina ferrea si 'nno dealbata. Parte sui angustiori inseritur quasi lampadi vitreae, quae UlteriUS producitur in formam coni Vertice satis acuto & clauso. Instrumentum ad hanc formam praeparatum, scioque sU-stentaculo impositum, inceptum est impleri a parte superiori Nive, vel glacie minutim me contusa, cujus Aqua exitum habebat per canalem parti superiori vitri affixum, ut apparet in figura. Idcirco subtilissimum humidum, quod est in Aere, applicatur pedetentim circa frigidum vitrum, idque primo obducit tenuis ad instar panni, deinde accedente nox o humido, in majores collectum guttaSiluit, & ita juxta declive vitium labens paulatim destillat.
95쪽
Sit idcirco poculum altum, forniae cylindricae, divisum in gradus, quod recipiat aquam, ab Instrumento stillantem. Evidentissimum igitur est, quod, prout Aer plus minusve humidi in se habuerit, vis frigoris majorem Vel minorem copiam Aquae destillare faciet , quae in spissores
Vel rariores guttas cadendo, efficiet ut serius Ocyus idem poculum impleatur. Si proinde comparationem insti- e si tuere VelimVS inter hunc Aerem, aliumque, observetur, W 'in quo primum pericultam facere libet, quota parS pOculi intra determinatum temporis spatium impleatur; deinde effusa hac aqua, translatoque instrumento in locum, cujUS A Crem Volebam VS comparare cum primo,
observetur pariter ad quod usque signum impleatur aequali tempore poculum. Ita in tenta differentia humidi, quod prima & secunda vice condensatum est in Aquam, pro-Xime habebit ir illa, quae inter humidum utriuSque aeriSComparati datur. Praeterea si hoc Instrumentum Aeri eseXponatur stantibus Venti S, poterim VS cognoscere qui- ω nam sint plus praegnantes humido, quinam sint siccioreS riam bumia aliis minusque humidi. Ita deprehendimus spirantibus ' Vm
Ventis meridion ulibus , Vitrum sudare quamplUrimum, quoniam ille Aer est humidi temperamenti, forte est 'ti me- major pars maris nostri respectu meridionali S. Quamobrem Sol forsitan in illud fortissime operatur, ele 'atque invidissimi eX mari VaporeS, qui cum Ventis miscentur. Regnante sμη
Vento impetuoso Africo destillabant triginta quinque imo quinquaginta guttulae intra minutum horae. Semel treales inter considium mutuum Venti Aquilonaris & Africi,
caelo adeo nubi os O ut nubes cum montibu S quasi junge- Sicei. Tentur, octuaginta quatuor eodem temporis spatio numerabantur gutt3'. Cum vero Aquilonares Victores manserant paulatim vas sudare desiit, & tempore paulum longiori quam dimidiae hora: Vitrum erat siccum, qUamquam intuS multum nivis erat, atque ita perstitit per totam noctem diemque sequentem , quibus iidem Venti
96쪽
spirabant. Observatum quoque fuit Va S siccissimum mansiste regnantibus Ventis occidentalibu8. HAE 'Fr- Fatendum est circa has observationes non posse clarivius fibui. Certam regi lam, mutari enim postulat a plurimis acci
bus suut dentibus, non solum a tempestate & Aere, sed etiam a s t V i , locis & regionibus, quorum causa Ventorum qualitates quandoque discrepant. Neque nos latet in quibusdam civitatibus & locis Ventos meridionales este frigidiores, quam in nostris; quoniam illis a parte meridionali montes contigerunt Νive tecti, quo S dum Venti transcendunt, Operatio frigidi fiunt; Nostrum tamen Instrumentum non desinet
tibi ,ἡ esse fidum ita qualibet regione, in qua postea in usum
e iii , ista vocabitur, & ordinariis indicationibus naturae Vento iti runa, suis operationibus satis accurate respondere deprehendetur.
erito vocatur hoc Instrumentum HYGRO METRON, HYGROs-13 1 CoΡ1UM, vel ab aliis NOTIO METRON, quia menstratqΗantitatem Humidi in aere latentis; videtur autem Humidum aereum
ad latera hu)us vitri frigidissimi applicari, quia aer vitrum frigidissimum pr0Xime ambiens , propter ejus frigus condensatur in minus spatium, ab aere igitur remotiori, calidi0rique pellitur versus Vitrum, ad cujus parietes suum humidum dep0uit; non Vero aer remoti0r pel-Iere eum, qui vitro est pr0pi0r, p0test, nisi ipse propius vitro accesserit, qu0 ct ipse refrigeratur, c0ndensaturque, 9 Versus Vitrum pellitur, cui ct suum tribuit humorem, atque ita assiuaens aeris novi vitrum versus fit c0ntinuus, oriturque levioris venti species , hori-20ntaliter pr0 maXima parte amantis, juxta declivitatem vitri deorsum delati. Quo igitur datur major differentia inter calorem aeris ct frigus vitri vasis, eo major copia aeris Versus vitrum determinabitur : Cum si nullum fuerit discrimen inter frigus aeris & vitri, nullus quoque humor hujus parietes obducet. Ex quo iterum sequitur polito aere aestivo hybernoque seque humido, intra idem temporis spatium plus humidi destillantis ex apice hujus vitri aestate observatum iri quam hyeme , qu0d manifestissimum est ct ideo non p0terit hujus Florentini Hygr0 metri ope accurate determinari ex copia
97쪽
ΙNfERVIENTIA aquae e0dem temp0re c0llectae, utrum aer aesti vias humidior fuerit aere qu0dam Vernali, an autumnali, vel hyemali: Remedium asserri p0sset, si nun ad templis attenderemus, verum machinam sub amplissimo vase multum aeris, quem eXaminare VolumUS, C0ntinente poneremus, at ille e0 modo inVestigaretur quantum humidi ex aeris data copia dellillaret. Postquam haec Flurentina inventa innotuerunt, multi Philus6plii alias investigarunt methodos humoris in aere diversam cogn0Dcendi copiam, cui idonea deprehenduntur corpora, quae aquam facile admittunt suos intra p0r is, eamve ab serbent & imbibunt, qua vel intumescunt, elongantur, aut graviora redduntur; huic usui ideo inserviunt diversa c0rpora tam ex regno Animali, quam CX
98쪽
men uram temporis requirunt. Minime temporum diserentia ope horologiorum percipi neque- tint , quare. Penduli mi brationes
QUORUNDAM A LIOR UMINSTRUMEΝTORUM, QU. LAD TEMPORIS MENSURAM ADHIBITA FUERUNT.
Ne multis ambagibus quaeramus, in quibUS eXperimentis rebusque accurata temporis mensura postU- latur, haec enim sunt, quae spectant motum corporum Projectorum , & Sonum, quibuS proximum est praecedens, de comparando humido Aeris & Ventorum, nam hujus eXperimenti probatio consistit in cognoscen sa di serentia humidi, quod aequali temporis spatio destillat ex diverso Aere a medio vitri glacie oppleti. Haec differentia interdum consistit in minutiis adeo eXiguiS, Ut negpercipi, nec accuratissima horologia eas monstrare queant. Etenim si tempora a sono ad sonum mensi rare UOl UmUS, aures facile decipi posunt, & si a spaciis, quae Stylus horarum index percurrit, facilius adhuc oculi salii queunt. Hinc coacti fuimus recurrere ad Instrumentum, quod subtilius mensuret tempus, quam quater. sonando intra horam, aut ope IndiciS minuta notando, sensus enim in his in errore S perquam proni sunt. Igitur omissis erroribus qui esse possint in divisione horologii, aut in aliis materialibus organis difficile est judicatu utrum index accurate sit, an non sit ad ipsum putastum signi; & quoad
Sonum, dicendum tandem est, eodem tempore, quo horOlogium sonat, tempus quod per sonum denotatur, jam prT-teriisse. Quamobrem judicavimus hoc accuratius InstrUmentum posse esse Pendulum, cujus integram vibrationem supputamus eX uno itu & reditu ; existimavimus sit quisu in
99쪽
I9 in numero plurium vibrationiam respectu unius sorte falle- me abi retur, quod tamen alicui Vel tantillum Verlato raro accidit hunc minimum errorem nunquam tantae Conse- interru ab-quentiae esie poste, ac alium, qUi committeretur modo antea eXplicato, temporUm mensi ras Capiendo. Quia hispis.
vero pendulum ordinarium e X Uno suspensum sto, libe- ρ ulissere eundo quac Linque eX causa investigare nolumus ) uuius fli insensibiliter declinat a sua prima Via, & sub finem, cum appropinquat quieti, non ampli US per arcum Verticalem . movetur, sed Videtur in spirati ovata agitari; in qua vibratione S nec distingui, nec numerari positant; idcirco ut usque ad finem eandem Viam motumque ser et, cogitatum fuit de globo ex duplici filo suspendendo, cuiUS eX- Alia inventremitates separatae, sed parum distantes, brachiolo cuidam liqpζν - - metallico alligatae sunt, uti prima figura ostendit. Globus itaque hoc modo ope sui unci ex illo suspensus, illud tra- TAB. a. hit, tenditque proprio pondere in formam Trianguli Jsos- Fig. I. celis, cum enim globus libere silo adhaereat, quamvis forte in prima Vibratione Triangulum Scalenum formaret, vi ponderis statim ad insimum descentus punctum decurrit, in quo postea remanet. Ab hoc igitur triangulo motus penduli dirigitur, dum liceat hac similitudine uti ) fila, quae formant latera illius Trianguli, sunt qu*2dam quasi frῖena , quae globum moderantur, ne magiS ad dextram quam ad sinistram inclinet, sed semper recta moveatur per eUndem arcum. Verum tamen est, quod non in omnibus eXperimentis, in quibuS pendulo Utim Ur, ea-Dir, iones
dem temporis divisio requiritur . nam in aliquibus sufficit tempsi crastior divisio, quae haberi solet ope longiorum Vibrationum, alia postulant minutiam adeo subtilem, & oscillationes crebra S, & tam Velociter se in licem sequenteS, ut acies observatoris numerando & distinguendo vix sussciat. Quamobrem ut facile abbreViari elongarique Usui , Triangulum, prout Opus erit, possi, ne continuo tol- defriptio
vendae & rursus ligandae sint supremae fili eXtremitate S, addi r
100쪽
additum fuit brachium in serius, etiam metallicum, cujus soramini quadrato ha sta recta instrumenti eo modo immittitur, ut idem brachium adscendere, descendere, sistique ope cochleae in qualibet parte pro lubitu post sit. Hoc secundum brachium est sectum per totam suam longitudinem, & suum in modum scissurae, quae aperitur clauditurque vicissim ope duarum aliarum cochlearum, hoc stringit in medio fila m joris Trianguli, relinquitque partem superiorem inter brachium superius & hoc immobilem. Hoc modo Triangulum minus, quod incipit aquilulum commissura duarum Arcti sti me junctarum partium, quae Ab . ., . bd iis Vst, libere peragit iUas Vibrationes, quae tanto si eant 'bibita quentioreS sunt, quo bre 'ioribus silis alligatus sit globus,
tio G. & per consequens , quo Triangulum minUS altum sit. Obserbatio Hic loci dicendum est eXperientiam docuisse, ut etiam G 'Ly L , animadversum est a Galilao post observationem. citiam
hyationes primUS Omni Um fecit circa arannm Ι583, Circa earum pro- ejusdem ximam aequalitatem, omnes Vibrationes penduli non ab-
fisci ii tui temporibus accurate inter se aequalibuS, nam quosoribus a- magiS tendunt ad quietem, eo breViori tempore confi-6 4 μ ciuntur, ut solo loco dicetur. Adeoque in illis experimentiS, quae majorem accurationem postulant, & quae tam longae sunt obser 'ationis, Ut minim32 inaequalitates tali- iam vibrationum post magnum numerum e radant sensibiles, convenire dUXimus pendulum appendere horologio illius adinstar confecto , quod primus omnium in-ΤΑ p. II. Venit Galiletis, & quod Anno 1649 in praxin deduxit Fig. a. ejus filius Vincentius Galileus. , ita coactum fuit pendulum Vi
1 Pars hujus brachii cum suis GALILEo hic adscribitur inven- cochleis conspicitur ad pedem tio applicati horologiis penduli, hastae . ea enim debetur CHRISTI A Nob Perperam VINCENT Io HUGENIO, qui publicae hanc luci