장음표시 사용
103쪽
numero plurium vibrationum respectu unius sorte falle p rii mensi retur, quod tamen alicui Vel tantillum Versato raro accidit ) hunc minimum errorem nunquam tantae Conse- Dyra ab quentiae esse posse, ae alium, qui committeretur modo xttvritu Fantea explicat O , temporum mensuras capiendo. Quia ' θ vero pendulum ordinarium CX uno suspensum filo, libe, phiatilis, re eundo quacunque e X causa inVestigare nolumus) unius sti ir-
insensibiliter declinatia sua prima via, & sub finem , cum 'Dri crappropinquat quieti, non amplius per arcum verticalem M' 'movetur, sed videtur in spirati ovata agitari; in qua vibrationes nec distingui, nec numerari possunt ; idcirco ut
usque ad finem eandem viam motumque servet, cogitatum fuit de globo eX duplici filo suspendendo, cujus CX- Alia inet eis tremitates separatae, sed parum distantes, brachiolo cuidam mpexoli metallico alligatae sunt, uti prima figura ostendit. Globus itaque hoc modo ope sui unci ex filo suspensus . illud tra- TA A Lhit, tenditque proprio pondere in formam Trianguli Jsos ig celis, cum enim globus libere si Io adhaereat , quamvis forte in prima vibratione Triangulum Scalenum formaret, vi ponderis statim ad infimum descensus punctum decurrit, in quo postea remanet. Ab hoc igitur triangulo
motus penduli dirigitur , dum s liceat hac similitudine
utio fila, quae formant latera illius Trianguli , sunt quaedam quasi fraena, quae globum moderantur, ne magis addeXtram quam ad sinistram inclinet, sed semper recta moveatur per eundem arcum. Verum tamen est, quod non in omnibus eXperimentis, in quibuS pendulo utimur, ea- Ditis me,
dem temporis diviso requiritur, nam in aliquibus sum citcrassior divisio, quae haberi solet ope longiorum vibra- tionum, alia postulant minutiam adeo subtilem, & oscillationes crebras, & tam velociter se invicem sequentes, ut acies observatoris numerando de distinguendo vix sufficiat. Quamobrem ut facile abbreviari elongari- oj 9 drique Triangulum, prout opus erit, possit, ne con- sic in is me
tinuo solvendae & rursus ligandae sint supremae fili ea tre- 'ἴρ'
104쪽
brevius de ciores habes vibraeiones.
mitates, additum fuit brachium inferius, etiam metallicum, cujus foramini quadrato hasta recta instrumenti eo modo immittitur, ut idem brachium adscendere, descendere, sistique ope cochleae in qualibet parte pro lubitu possit. Hoc secundum brachium est sectum per totam suam longitudinem, & fissum in modum scissurae, quae aperitur clauditurque vicissim ope duarum aliarum cochlearum, hoc stringit in medio fila majoris Trianguli ,relinquitque partem superiorem inter brachium superius & hoc immobilem. Hoc modo Triangulum minus, quod incipit a commissura duarum arctillime junctarum partium, quae ipsi basis cst, libere peragit suas vibrationes, quae tanto frequentiores sunt, quo brevioribus filis alligatus sit globus,& per consequens, quo Triangulum minus altum sit. 'Hic loci dicendum est, eXperientiam docuisse, ut etiam animadversum est a GALILEO, post Observationem,quam primus omnium fecit circa annum Is 83 , circa earum proximam aequalitatem, omnes vibrationes penduli non absolvi temporibus accurate inter se aequalibus, nam quo magis tendunt ad quietem, eo breviori tempore conficiuntur, ut suo loco dicetur. A deoque in illis experimentis, quae majorem accurationem postulant, & quae tam longae sunt observationis , ut minimae inaequalitates talium vibrationum post magnum numerum evadant sensibiles, convenire duximus pendulum appendere horologio,
illius ad instar confecto, quod primus omnium invenit GAL1LEUs , & quod anno 16 9 in praxin deduXit ejus filius ViscENT1Us GALILEUS. V Ita coactum fuit pendulum
a Pars hujus brachii cum sitis cochleis conspicitur ad pedem
hastae.b Perperam VINCENTIO GAL11 vo hic adscribitur inventio applicati horologiis penduli,ca enim debetur CHRisI IANO
HUGENio , qui publicae hanc luci
105쪽
vi rotae vel ponderis ad cadendum semper ab eadem alti- GALii Eus tudine, & ita mutuo beneficio non solum tempora vi- p m' - hrationum perrecte aequalia redduntur, verum etiam de- δε ροψ hfectus aliarum partium in hoc horologio quodammodo appendea a corriguntur. Ut ejusmodi instrumento uti possemus in t ' ς' diversis experirnentis, quae temporis di Visionem magis iis G
minusve exactam requirunt, fecimuS varias sphaeras metal- O LEus pri
li eas, quas astiximus subtilissimis chalybeis filis di Versarum V, b, ἡ Λ
longitudinum, quae omnia sibi inserebantur ope cochleae. 'δεω , prout requirebatur : & ut eX sphaera cum parte fili in figu- excultara et delineata conspici potest. Horum brevissimum pendulum complet integram Vi-pbis si iis brationem intra dimidium minutum secundum horae , Mrologia. quae est minima divisio quam invenire potuimus: Vibratis Omnia
luci exposuit Anno 16 in Tractatu de Horologio. idcirco etiam merito sibi vindicavit inventionem in praefatione eruditissimi operis de Horologio oscillatorio hoc modo Qui vero GALILEo primas hic deferre conantur , si tentaste CUm, non vero perfecisse inventum dicant, illius magis, quam meae laudi detrahere videntur , quippe qui rem candem , meliore quam ille eventu, investigaverim. Cum autem vel ab
ipso GALILso, vel a filio ejus , quod nuper voluit vir quidam eruditus , ad exitum perductum fuisse contendunt, horologiaque ejusmodi re ipsa exhibita, nescio quomodo stibi creditum iri sperent, cum vix verisimile sit adeo utile
inventum ignoratum manere potuisse annis totis octo, donec a me in lucem ederetur. Quod si dedita opera celatum fuisse dicant , idem hoc intelligunt a quolibet alio posse obtendi, qui sibi
originem inventi arrogare CUpiat. Itaque probandum quidem id foret , neque eo magis tamen ad me quicquam pertineret, nisi una D que ostendatur, id quod omnes latebat, mihi soli innotuisie. Quoniam vero pendulum primis HusENIAN1s horologiis an
li , qui si diversae sint magnitudinis, non aequalibus temporibus agravi percurruntur, sed citius minores , tarditis majores arcus ; idcirco postea HVGENIus huic incommodo obviam ivit, curando ut pendulum in Cycloide moveretur, quo factum est, ut omnes ejus oscillationes, magnae eXigu- E inve
106쪽
p μη , bre' omnia enim alia breviora pendula adeo velocia sunt, ut ocu-
lus ea assequi nequeat : Verum sussciat haec dixisse de
mui se uisdi initrumentis, quorum frequenti erit ulus In 1equentibus horae. eXperimentis.
aeve fuerint, aequalibus temporibus absolvantur ; subtilissimum hoc inventum in Tractatu de Horologio Ostillatorio cum crudito orbe anno I * communicavit; ita ad summam fere perfectionem horologia perdudha erant : Verum uti frigus solida corpora condCnsat, ita calor eadem relaXat, majoraque reddit; pendulum horologiis annexum eidem legi obtemperans ab hyemali frigore brevius redditur, citiusque proinde suas absolvit oscillationes ; aestatis Calore contra fit longius, tardiusque incedit, atque ita inaequabilibus
motibus adhuc erat obnoxium ;omnem hanc motus inaequabilitatem egregius Londinensis artifex GRAHAMUS probe sustulit, pendulum construendo cum merCU-riali Thermometro, in quo dum mercurius calore adscendit, centrum oscillationis, quod proptercalefactum, prolongatumque pendulum aliquantum descenderat, adscendit, ita ut descensum UniUS, adscensus alterius componset, a que ita oscillationis centrum sem-
sit ; quibus artificiis horologia ad ultimam pers monem reducta videntur, CUm per annoS aequabilius incedant, quam ullum in Caelo movetur corpus; confer Philo
Tran . N' χ92. Plurima alia fabricam horologiorum spectantia videantur in libro, qui Vocatur, The Arti Dal Cloe maher.
109쪽
AD NATURALEM PRESSIONEM AERIS.
Innotuit jam per universam Europam celeberrimum illud Experini u-Cxperimentum cum mercurio,quod Anno 16 3 magno ingeniosoque To RCELLIO in mentem incidit ; notu S pari- 0M ὸaα- ter est sublimis & admirandus conceptus, quem de illo, D iventa acum operam investigandae ejus causae dabat, mrmavit. Posuit enim causam in aere consistere , qui premens anno 16 3. omnia sibi subjecta, ea ad exeundum eX suo loco cogit, quo- Natura Inities spatium vacuum, in quod refugiant, habent, inpri- strum aptismis hoc locum in liquoribus habet; quia tam facile mo- Σ μή - ventur. Si autem Corpora solida, uti Verbi gratia, est Nis,ti ..is
glarea, arena & similia, vel etiam frustula saXorum ma- tra=ia corpo jorum , movere nitamur, ita haec inter se intricantur, ' δ
& simul stipantur, propter suarum partium stahritiem & irregularitatem se conjungendo, seseque mutuo su stinendo, ut nimium resistant viribus, quibus ea movere conamur. Sed e contrario liquores jUXta se Volvuntur, Gri forte propter suam polituram, vel propter rotunditatem di aptitudo minimarum partium, vel ob aliam, qua donantur, figu- 'ram, inClinant ad motum: nam partes quasi vacillantes sus sibi sunt impositae, & secum invicem in aequilibrio, hinc pressae cedunt quaquaversum , & turbantur, veluti videmus Aquam a minimo injecto Corpusculo moveri, &a parte interiori extrorsum quaquaversum eXeundo, secedere, ut ita dicam, in ordinatissimos orbes. Et quis scit, an haec partium solutio non contingat, quia Aqua L 1 raro,
110쪽
r raro, Vel nunquam quiescit, non modo in receptaculis sibi propriis, sed etiam in stagnantibus lacubus. Hinc accidit, ut a minima spirante aura moveatur & agitetur, etiam in lacubus, qui stare videntur ; nam quam Vi S culis hoc discerni nequeat, nihilominus Aqua in motu est posita, quia ejus natura, valdequam ad motum prona, uti diXjmus, eam reddit obedientissimam insensibilibus undulationibus Aeris, qui supra ipsam positus etiam Aer forte es forte nunquam quiescit. Quae huc usque dicta sunt,
is perpe M. non magis conveniunt Aquae, quam omnibus aliis liquo- ribuS; respectu tamen nonnullorum casuum videtur ae-b'. cisiis is ris valde mirabiliS, inprimis quando ita ponuntur,amjia fluida. ut aliqua pars superficiei respondeat spatio vacuo, vel M'.qui ta- quasi vacuo, quod ingredi possunt. Hos enim ab unalis pressΦ i parte premit Aer proximus, qui & ipse premitur a tot milliaribus Aeris sibi accumulatis, cum autem ab altera parte liquores non habent resistentiam, impelluntur in vacuum, quod nihil gravitat ; Aer ergo ipsos in altum tollit, donec pondus elevatorum liquorum sit in aequi- AEquili' librio cum aeris pondere ab altera parte prementis. Fit
Ab his sis hoc aequilibrium Cum diversiis liquoribus ad varias altitudorum cum di neS, prout eorum major minorve specifica gravitas zbhia h, .aesticit, ut ad majorem minorem Ve aItitudinem resistant vi-iarib, ὰθ ribus & Potentiae aeris. NOS , uti mos est, & quemad- tu ino , modum etiam in principio loRRICELLIUs fecit, usi su- μμ mus Mercurio, qui cum sit valde gravis, commodiorem operationem suppeditat ad excitandum in minori longi-gnum pon- ludine VaCuum, quam ope cujuslibet alterius fluidi fieri
Aui es ap- posset. Quid vero in hoc negotio videre contigit, se- πὸ ἱ-ὰ quentia eXPerimenta demonstrabunt.