장음표시 사용
91쪽
Aon I TAMENTUM. simplebuntur sphaera tubusque : Est haec simplicissima methodus r 10 dc bona, caeteroquin multo usu comprobata mihi quoque haec F is est, quamvis paulum operosior, est A FE tubus cupreus in ' 'curvus, qui ope Cochleae in A , adnectitur Antii ae pneumaticae . extremitati ejus alteri E inseritur Thermo metri tubus, rimaeque exteriores cera muniuntur; est hic tubus duobus instructuqepisto in iis, quorum C Clauditur, aperitur vero B, tum ope Antitae pneumaticae CX toto hoc apparatu educitur Aer, quo
facto clauditur episto inium B, atque in infundibulum D insu-so vini spiritu, aperitur epistomium C, tum ruit spiritus a pondere Atmosphaerae pressiis in Thermo metrum vacuum, illudque implet. Praestat ad hos usus spiritus Vini recti ficati simus, qui vulgo Alcohol appellatur , sive ope praecipitationis cum sale Tartari, sive destillatione confectus, est enim ejusmodi spiritus, levissimus, atque facilius magisque raresit ab eodem calore, quam spiritus vini vulgaris: Quiscunque tamen fuerit, obnoxius est aliquibus vitiis, atque ita, quominus hazc Thermometra a urate scopo inserviant, impedit: quippe aetate videtur aliquando suae clasticitatis facere j aetturam, nec tam prompte suo adscensu obedire Calori, quam Cum recens erat: praeterea Cum gelat atque frigido acri exponitur inordinatis motibus subjicitur, qui ex comparato adscensu cum aliis Thermometris, sive spiritu eodem , sive Mercurio impletis, atque eodem in loco positis, detegitur ;nam aliquando cum incipit regelare adscendit spiritus in uno Thermometro, eodem in altero quiescente; & si duo Thermo- metra prius accurate incesserint, nunc inaequabiles percurrunt gradus, quando etiam frigus fit admodum intensum , uti ope Ni tri vel Salis ammoniaci de industria excitatur, stupe stat spiritus immotus, etiam si Mercurius in Thermometro mercuriali descendat, quas anomalias cum saepissime observaverim, non facile hui Thermometri generi in omnibus accuratissime instituendis experimentis fidem adhiberem: praestat id, quod Mercurium in se comprehendit, de quo statim, id enim CXpers est horum vitiorum. Praeterea haec Thermometra Florentina non sunt admodum universalia, quippe eorum ope calor, qui spiritum mox mox ad ebullitionem rediget, tantum detegi potest, nequaquam
major, qui Aquam , aliudve fluidum ebullire cogit, hujus
tamen cognitio in eXperimentis nonnullis valdequam desideratur. Denique scala divisionis in his Fllarentinis Thermo metris
nequaquam es' stabilis ta constans, nam si calor aestivit. spiri-
92쪽
ADDITA MENTUM.tum in uno rarefecerit usque ad 8o gradum , hic calor non ostquolibet die, aut quocunque anno idem, sed valdequam diversus; frigoris terminus melius sumtus fuit: Ex quibus omnibus inter se compositis satis manifesto liquet, Thermo metra haec
Florentina non esse accurata instrumenta, nec satis universalia. Hoc cum Philosophi detexerant, animum appulerunt ad aliud sui dum, quod distribute moveretur dum rarefieret, atque majoris caloris, antequam ebulliret, foret capax: nonnulli confugerunt, ad oleum Lini, alii ad Mercurium, quem admodum idoneum Thermometris esse adseruerat HALLEYus in Phil . Tra . Nq. I97, modo a calore magis expanderetur, quippe deprehenderat, cum Mercurius hyeme in aqua fervente ponebatur, eum duntaXat ,' parte suae molis increvisse ; cum spiritus vini usque ad suam ebullitionem calefactus sui parte rarescebat : notante Vero A MONT ONsio in P s. de P ad. R . Ao. Iro . in Gallia
Mercurius a maximo frigore ad summum calorem in aere aestivo reductus, voluminis parte incresceret. Attamen hoc in- Commodum nullum est, composui enim ex Mercurio ThermoGcopia mobilissima, quae ab eodem Calore multo magis agebantur, quam vulgaria ex spiritu vini, licet satis sensibilia; quippe longe angustior tubus, qui Mercurium recipit , fieri potest,
quam qui spiritui vini adscensum descensumque Concederet :praeterea haesentis non innotuit Fluidum, quod adeo ordinatima Calore CX panditur, quam Mercurius, veluti quoque HALLEYus animadvertit : Operae pretium esse judicavi breviter describere, quomodo Thermometra ex Mercurio fabrefieri accuratissima possint, imo ut quam plurima eidem scalae respondeant, nihil autem dicam, quod non frequens praXis & longa experientia me
In ossicina vitraria conficiantur tubi ex optimo vitro tam accurate cylindrici ac fieri potest, longi 6, 7, vel 8 pedes, quia his cmper in medio sint tenuiores quam ad ambo CXtrema, e Xscindatur pars media, duos Vel duos cum dimidio longa pedes, ita tubus satis bene cylindricus habebitur; cavitas hujus sit adeo angusta, Ut modo ietam porcinam, vel fidem clavicymbali crassisltimam, infimum tonum C Bam sonanten ,admittat; ne multo angustior sit,
poterit tamen esse absque ullo vitio duplo, riploVe amplior : Opor- . tet vero ex eodem Crucibulo vitri pleno ut plures construantur tu-bi, tam accurate aeque crassi, dc aeque cavi, ac ulla dexteritate fieri
potest, quod cum sere superat artificum industriam, requiritur ut
93쪽
ex plurimis eligamus sellem eos, qui sibi simillimi videntur, hoc
autem sit eum in finem, ut aequabilissime incedant duo, tria, plurave Thermos copia; deinde requiritur, ut eodem tempore ex eodem vitro tubi formentur cylindrici multo ampliores, diamerritrium quatuorve linearum pollicis; non valde densorum parietum : Ab his amplioribus abscindantur cylindri, sesqui, vel uo, tresve pollices longi, eo breviores quo latiores sunt, qui ad flammam lucernae accuratissime dc solide adjungantur tubis angustis prioribus, ut in se mutuo hient, deturque eX tubis in cylindros liber aditus, quod satis facile fieri potest ab eo, qui se mediocriter in hac arte exercuit: dum tamen hoc fit, oportet sollicite curare, ne Vel cylindrus amplior, Vel tubus angustior aliquo humido aut fumo Contaminetur; idcirco quo Citius, postquam ex officina vitraria delati sunt,conjungantur tubi cum Cylindris,eo melius; tum cylindri latiores a parte postica hermetice claudantur, ita
tamen, ut capacitates Cylindrorum sint ad se invicem in eadem ratione, ac Cavitates tuborum, quod optime mensuratur ope mercurii cylindris tubisque ad aliquam usque altitudinem immisti : quod si cylindri nimis magni sint, facile aliquid a parte eorum postica in samma lucernae abstrahi potest, quod a sphaeris auferri nequit, dc ideo loco sphaerarum potius cylindri tubis annectun
Tubi ita p parati implendi sunt Mercurio, quem in finem Ca- TAh. IV. piatur Mercurius purissimus, ab omnibus sordibus apprime purga- Fig. 3. tus, hic in crucibulo terreo parvo vehementer Calefiat, donec moX moX fumaret, illico includatur recipienti Boyleano, eX quo, dum educitur aer, etiam aer inter poros Mercurii interceptus exit , atque ut eo bene orbetur, maneat aliquot horarum spatio in vacuo, de subinde leviter conquassetur: Deinde ad latum focum calefiat tubus cum anneXo Cylindro, ut maXima deris pars rarefacti one expellatur, dc tubi superior aperta eXtremitas immittatur in Mercurium eX Vacuo eXenatum, hic ab atmosphaera pressus tu-bum sensim frigescentem ingredietur, implebitque magnam cylindri latioris portionem; cum nihil amplius intrat, imponatur cylindrus semiplenus igni, usque dum ebullire incipiat Mercurius, qui si aerem in se adhuc concludat, eum omnem sub forma bullarum demittet, alioquin non; ebulliens vero Mercurius iterum aerem residuum in cylindro valdequam rarefaciet, ita ut fere omnis eX-pellatur , tum rursus tubi eXtromitas imponatur Mercurio in
crucibulo, qui veluti prior ingredietur, implebitque vel peni-
94쪽
ia ADDI Τ AMENTUM.zus cylindrum, vel eXiguam ejus portionem vacuam relinquet
adeoque si iterum cylindrus cum Mercurio calefiat, tracteturque ut ante, penitus implebitur,& sufficientem Mercurii copiam recipiet tubus. Porro ad scalam reducendum est huc usque Confictum Thermometrum ; immittatur proinde cylindrus Aquae frigidae, quae mox abiret in glaciem, si tum Mercurius descendat in tubo, ita ut absit a cylindro sesqui pollice aut duobus pollicibus, bene est, si altius manserit, aliquid Mercurii ope Caloris expellendum erit, si depressius fuerit, aliquid Mercurii tubo adhuc infundendum est eadem methodo ac cylindrus implebatur 3 oportet vero ut omnia Thermo metra ad eandem altitudinem Mercurium suspendant, cum Aquae abeunti in glaciem imponuntur, quod repetito tantum & aliquantum taedioso opere acquiritur, tum valde Calefiat Mercurius in cylindro , ut rarescendo totum occupet tubum , omnemque in eo Contentum
aerem CXpellat, Cavendum tamen ne ad ebullitionem perveniat; simulac ad partem extremam tubi accesserit , haec hermetice claudatur, atque ita Mercurius decurret per tubum omni aere vacuum , si Mercurius probe ab omni aere purgatus sit, Cylindro aquae in glaciem abeunti immisto, descendet fere ad eandem notam ac Cum tubus erat apertus, si Vero quid aeris adhuc contineat, altius manebit suspensus , tumque non Valet instrumcntum, quod semper aliquibus obnoxium erit incompositis motibus; ut porro Scala divisionum instituatur, immittatur cylindrus hyeme, cum strenue gelat, nivi vel glaciei rasis, misi se cum quali copia salis ammoniaci, & observetur quousque Mercurius in tubo descendat, ibi sit initium Scalae, sive ponatur gradus o. non quia maximum frigus quod arte excitare possit, sic habeatur, sed quia ingeniosus & dexter artifeX FAMRENHRYΥ1υs ad hanc Scalam, fatis Concinnam, fabrefecit plurima Thermos copia, quae in multis regionibus merito cum applausu ab Eruditis accepta fuerunt, coeteroquin multo intensius frigus ope glaciei& spiritus nitri fortissimi excitari potest, & quis adhuc ad limites maximi frigoris penetravit Z a termino igitur primo cum Sale Ammoniaco, usque ad altitudinem mercurii in tubo, quando aqua incipit abire in glaciem, fiant 32 divisiones sive gradus; Deinde immittatur cylindrus Alcoholi vini, qui eo usque calefiat, donec ebulliat , notetur quousque adscendat Mercurius; si gradus 32 modo inventi producantur, erit nunc sere Mercurius in 18 ; Tandem imponatur aquae ebullizati supra ignem, atque
95쪽
adscendet ad gradum 214. Hi sitiat gradus vere fixi , nam sive Thera
mometrum brevi vel diu teneatur in aqua ebulliente, non altius adscendet mercurius, Veluti etiam quondam magnus HALLEYus ob
servavit in Philos, mi an . no I97. dc post ipsum, AMONTONsius ecD KLAHi ius in U His . de U Acad. Kor. I 699, Ι7O2. Ι7O8.&C. Eadem scala porro continuetur usque ad 62 O gradus, ad quorum ultimum cum adscenderit mercurius, erit ebullitioni proXimus. Haec scala coeletur in tabula aenea, clii imponatur quoque Thermometrum, ita enim in aquam aliosque liquores, quorum calorem eXperiri volumus, commode immergi poterit: Eadem scala reliquis quoque conveniet Thermometris, quibus tamen non prius silendum est, quam haec eXplorata sint cΣplicato superius modo , dc si quaedam in magnitudine graduum detur disserentia, haec cXigua erit, quae tamen observanda in tabula aenea, itaui unicuique'siua accomodetur scala : tum in eodem loco ad eundem gradum respondebunt inter se Thermoscopia . Sunt haec Thermos pia omnium huc usque cognitorum praestantissima, quae aequabilissime moventur , satis sensibilia sunt, atque longe pluribus inserviunt CXperimentis, quam quae spiritum vini, aerem, aliudve Fluidum continent, aut etiam magis composita sunt, veluti est A MONTONsi ANUM in Experience P siq. pari. 2. pag. I s. ab ipsi, autore descriptum, quamobrem reliqua omnia merito praeteribimus: Quae videri possunt in diversiis Autoribus, uti in Traiipet de Barometres Thermometres ec Notiometres. l in GAUGER Theorie de No e x
96쪽
AD COGNOSCENDAM HUMIDI IN AERE DIFFERENTIAM.
TAB. I. Fig. 6. Deser piso Iosertimenti humidum in
cere demonstrantis. suomodo hoc
Uisis Instrumentis, quae inserviunt cognoscendis mutationibus, quibus Aer propter calorem & frigus subjicitur, sequitur ut agamus de quodam alio Instrumento, quod ostendere possit differentias, quae in Aere ab humido duntaXat oriuntur. Quamvis vero plurima sint & varia, quae aliis temporibus ab egregiis viris inventa fuerunt, noS unum tantum adferemuS, de quo etiamsi nuper ab aliis scriptum sit,quia tamen ortum duxit in hac, eximiis regiisque virtutibus conspicua aula, redeundo ad rem nostram, ut dici solet, quaedam de inventione & usu hujus Instrumenti disseremuS. Est igitur hoc Instrumentum truncus Coni ex subere confectus, intus cavus, & pice obductus, eXtus vero investitus lamina ferrea stanno dealbata. Parte sui angustiori inseritur quasi lampadi Vitreae, quae ulterius producitur in firmam coni vertice satis acuto & clauso. Instrumentum ad hanc formam praeparatum, suoque sustentaculo impositum, inceptum est impleri a parte superiori Nive, vel glacie minutissime contusa, cujus Aqua exitum habebat per canalem parti superiori vitri astixum, ut apparet in figura. Idcirco subtilissimum humidum, quod est in Aere, applicatur pedetentim circa frigidum vitrum, idque primo obducit tenuis ad instar panni, deinde accedente novo humido, in majores collectum guttas fluit,& ita juxta declive vitrum labens paulatim dei illat. Sit idcirco poculum altum , formae cylindricae, divisum in
97쪽
INsTRUMENTA EXPERIMENT Is asin gradus, quod recipiat aquam, ab Instrumento stillantem. Evidentissimum igitur est, quod, prout Aer plus minusve humidi in se habuerit, vis frigoris majorem vel minorem copiam Aquae destillare faciet, quae in spi iliores
vel rariores guttas cadendo, efficiet ut serius Ocyus idem poculum impleatur. Si proinde comparationem inm- P, b, tuere velimus inter hunc Aerom, aliumque, observetur, in quo primum periculum facere libet, quota pars poculi intra determinatum temporis spatium impleatur :deinde effusa hac aqua, translatoque instrumento in locum, cujus Aerem VolebamUS comparare cum primo, observetur pariter ad quod usque signum impleatur aequali . tempore poculum. Ita inventa differentia humidi, quod prima & secunda vice condensatum est in Aquam, proxime habebitur illa, quae inter humidum utriusque aeris
comparati datur. Praeterea si hoc instrumentum Adri Misistis, u- exponatur flantibus Ventis , poterimus Cognoscere qui- mentum in
nam sint plus praegnantes humido, quinam sint sicciores
aliis minusque humidi. Ita deprehendimus spirantibuS ditis eis tenventis meridionalibus, vitrum sudate quam plurimum , m Quoniam ille Aer est humidi temperamenti, forte est Venri meri- major pars maris noliri rei pectu merIdionaliS. uuam, b , obrem Sol forsitan in illud fortissime operatur, eleVatque i sunt. ex mari vapores, qui cum Venti S miscentur. Regnante
vento impetuoso Africo destillabant triginta quinque, imo quinquaginta guttulae intra minutum horae. Semei Boreales , inter conflictum mutuum Venti Aquilonaris & Africi , k ' - caelo adeo nubiloso ut nubes cum montibus quasi junge-
rentur, octuaginta quatuor eodem temporis spatio numerabantur guttae. Cum vero Aquilonares victores manserant paulatim vas sudare desiit, & tempore paulum longiori quam dimidiae horae vitrum erat siccum, quamquam intus multum nivis erat, atque ita perstitit per totam noctem diemque sequentem , quibus j idem venti spirabant. Observatum quoque fuit vas siccissimum man-
98쪽
16 INsTRUMENΤΑ EXPERIMENTIS sisse regnantibus ventis occidentalibus. Hae observa- Fatendum est circa has observationes non posse dari que inmμ μ certam regulam , mutari enim possunt a plurimis acci-
istisectis sedentibus, non solum a tempestate & Aere, sed etiam 1 ouare. locis & regionibus, quorum causa ventorum qualitates quandoque discrepant. Neque nos latet in quibusdam c vitatibus & locis Ventos meridionales este frigidiores, quam in nostris; quoniam illis a parte meridionali montes contigerunt Nive tecti, quos dum venti transcendunt, ratio D- frigidi fiunt : Nostrum tamen instrumentum non desinet
u . O . esse fidum m qualibet regione , in qua postea in usum
variabilis. Vocabitur, & ordinariis indicationibus naturae Uentorum , suis operationibus satis accurate respondere deprehendetur.
Merito vocatur hoc Instrumentum HYGROMYTRON, HYGnosco PiuM, vel ab aliis Nod i OMETRON, quia mensurat quar titalcm Humidi in aere latentis ; videtur autem Humidum ac reum ad latera hujus vitri frigidi simi applicari, quia aer vitrum frigidissimum proXime ambiens , propter ejus frigus condepfatur in minus spatium, ab aere igitur remotiori, calidiorique pellitur versius vitrum, ad cujus parieres suum humidum deponit ; non Vcm aer remotior pellere eum, qui vitro cst propior, potest, nisi ipse propius vitii, acces ii, quo & ipse refrigeratur, condensaturque, di vcrsiis vi trum pellitur, cui & suum tribuit humorem, atque ira amuesus aeris novi vitrum versus fit continuus, oriturque levioris venti species, horizontaliter pro minima parte amantis, juxta declivitatem vitri deorsum delati. Quo igitur datur major disterentia inter calorem aeris frigus vitri vasis, eo major Copia acris Vcrsus vitrum determinabitur: Cum si nullum fuerit discrimen inter frigus aeris di vitri, nullus quoque humor hujus Darietes obducet. EX quo iterum se ii L-tur posito aere aestivo hybernoque aeque humido, intra idem temporis spatium plus humidi destillantis cX apice hujus vitri ae state ob 1ervatum iri quam hyeme, quod manifestissimum est ; & ideo non
poterit hujus Florentini Hygrometri ope accurate determinari cX conia aquae codem tempore collectie, utrum aer aestivus humidior fuerit
99쪽
rit aere quodam vernali, an autumnali, Vel hyemali : Remedium alia ferri posset, si non ad tempus attenderemu8, Verum machinam subam plissimo vase multum aeris, quem CXaminare Volumus, Continenteponeremus, atque eo modo ii Vestigaretur quantum humidi ex maris data copia destillaret. Postquam haec Florentina inventa innotuerunt, nati ii Philo ophi alias investigarunt methodos humoris in aere diversam cognos.cendi copiam, cui idonea deprehendUntUr corpora, quae aquam facile admittunt suos intra poros, eam Ve absorbent & imbibunt, qua vel intumescunt , elongantur, aut graViora reddantur, huic usui ideo inserviunt diversia corpora tam cX regno Animali, quam eX Vc-
100쪽
minimae temporum differentiae ope horologiorum per cipi nefaennt, N
INSTRUMENTORUM, QUI AD TEMPORIS MENSURAM ADHIBITA FUERUNT.
Ne multis ambagibus quaeramus, in quibus eXperi
mentis rebusque accurata temporis mensura postulatur, haec enim sunt, quae spectant motum corporum Projectorum, & Sonum, quibus proximum est praecedens, de comparando humido Aeris & ventorum, nam hujus experimenti probatio consistit in cognoscenda disia ferentia humidi, quod sequali temporis spatio destillat ex diverso Acre a medio vitri glacie oppleti. Haec disserentia interdum consistit in minutiis adeo exiguis, ut negpercipi, nec accuratissima horologia eas monstrare queant. Etenim si tempora a sono ad sonum mensurare VolumuS, aures facile decipi possunt , & si a spatiis, quae Stylus horarum index percurrit, facilius adhuc oculi falli queunt. Hinc coacti fuimus recurrere ad Instrumentum, quod subtilius mensuret tempus, quam quater sonando intra horam, aut ope Indicis minuta notando, sensus enim in
his in errores perquam proni sunt. Igitur omisiis erroribus, qui esse possint in divisione horologii, aut in aliis materialibus organis) dissicile est judicatu utrum index accurate sit, an non siit ad ipsum punctum signi; & quoad Sorium, dicendum tandem est, eodem tempore, quo horologium sonat, tempus quod per sonum denotatur, jam praeteriisse. Quamobrem judicavimus hoc accuratius Instrumentum poste esse Pendulum, cujus integram vibrationem supputamus eae uno itu & reditu ; egistimavimus si quis in