Tentamina experimentorum naturalium captorum in Academia del Cimento sub auspiciis Serenissimi Principis Leopoldi, Magni Etruriae Ducis, et ab ejus Academiae secretario [i.e. L. Magalotti] conscriptorum

333쪽

tur & concava constringebatur; sed cum calor penetravit per totam Stanni crassitiem quod brevi temporis spatio factum fuit) aequaliter tota lamina dilatabatur, de non solum dicta extremitas ad lineolam redire Visa est, sed plus minusve illam transgrediebatur, pro vario caloris gradu ab igne cum la

mina communicato.

QUINTUM EXPERIMENTUM

Ad milem dilatationem in areu vitreo ope soni obser

vandam.

In crasso arcu vitreo chordam tetendimus, ut esset in octa-TΑη.va cum citharae chorda, applicatoque calore veluti superio-XXLV-ri stanneo, ne tamen usque ad superficiem concavam perve- - . . niret, sonus gravior factus fuit, prout apertura arcuS immi-ctus demou-nuebatur, & ideo chorda laxabatur ; cum vero calor penetra .s Wm in 'vit per totum vitrum, chorda ita tensa fuit, ut sonus priori ..his; harmonia acutior evaserit.

SEXI UM EXPERIMENTUM.

uod ad oculum clarius eundem effectum detegit.

Plumbeum globulum eidem chordae ope fili annexuimus,

subterpositum illi in minimo intervallo fuit speculum, ut XXI . tamen hoc non attingeret, tum loco solito applicatus fuit ignis. 3 Ulactus, quoad arcum, fuit idem ao in superioribus, in prin-Θ' cipio enim constringebatur, hinc chorda laxabatur , & ψο- iam aurius bulus attigit speculum; tandem dilatabatur ejusdem arcus apertura, hinc tendebatur chorda, & globulus iterum adscendit. Oppositos hisce effectus produxit glacies, quum loco carbonis eidem plagae imponebatur, sed multo erant minores effectus, quia glaciei activitas proportionaliter minor est quam igniS. PARs II.

334쪽

SEPTIMUM EXPERIMENTUM.

uod demonstrat eosdem esse Ius in fide aenea. Sphaera plumbea appens a filo aeneo recocto, pendens supra i speculum in minima ab illo distantia, speculum attigit, si-

ρης ' ρ Φ mulac filum admota candela accensa vel tantillum calefactum fuerit, cum vero leviter glacie confricaretur, iterum a specimio recessit. Eodem modo duae fides cupreae unisbnae, ita ut pulsata tina sonaret & altera, aequaliter dissonae fiebant, alterutri carum admoto parvo ardente carbone , vel frusto glaciei, ille prolongando fidem sonum graviorem, hoc contrahendo tonum acutiorem reddidit.

re longius, frigore bre. Pius reddi

OCTAVUM EXPERIMENTUM.

Utio ex effectu, primo intusim cout rario, confirmatur , primos sequorum motus oriri a mutata Sasorum capacitate, ipso actu lao immerguntur Hυessam Pnti S.

Accidere aliquando potest, ut in prima vasorum immemsone in ambiens cal dum vel frigidum videatur in superliciebus liquorum in vasis contentorum, efflictus illi contrarius, quem narravimUS ; hoc est , ut immediate adscendant in ambiente calido, & descendant liquores in frigido, hoc semper continget, si vas a facta sunt, illius instar, ac in Figura . Tab. XXIV. repraesentatur. In hoc igitur, si Aqua in va- mulac vas aquam calidam attinget, eXtemplo liquor adscenti die dere videbitur, quoniam in angulos lateraleS admodum ro- sedd b is bustos crassiorisque Vitri, respeliu superficierum introi resia Aurae , pos rum, Operatur ignis , de primum in superficiem externam, isti. constringendo dictos angulos , quemadmodum fieri in arcu vitreo

335쪽

vitreo memoravimus superius, & per consequens neces riobus , primor extendit partem subtiliorem superficierum concavarum, quae ' mst pariter se dilatantes introrsum, constringunt in illa prima im-2 mersione internam vasis capacitatem, & hinc liquor in tubum explit,i- adscend t. Cum vero calor in omnes partes vitri solidas p netravit, liquor descendit ad Occupandum novum spatium tibuas enim tunc uniformiter eXtenditur, reduciturque ad figumphammemnram primae similem, sed capaciorem , Et tandem assurgit li- qu Mmquor, qui rarefieri incipit, Cum ignis particulas introrsum in quombri sebisse recipit. Manifestum est a frigore contrarium futurum , de ruat, sed nam contrariorum contrariae sunt rationCS. Notandum est, via simplici compressione manus, facta in duabus superficiebus h. besti

concavis oppositis, capacitalcm VasIS imminutam Obsese allatum. Vari, cum tamen adscensuS liquoris, immediate compresssionem sequens, nequaquam possit attrIbui rarefactiUni, quam pressovom. Calor manu S produxisset; nam vasd compresso a duobus gla. Probaturciei frustis, eodem modo & aequaliter adscendit liquor. Ex sola figura sequentis instriamenti usus facile potest intelligi, est Thii enim nihil aliud quam lamina chalybea diveriae magnitudinis XXIV.

foraminibus circularibus pertusa, ut in iis varia incrementa quae diversi caloris gradus operantur, vel in uno, vel in diversis ex metallo conicis annuliS, accurate Observari queant.

NONUM EXPERIMENTUM.

Ad Mendendum non solum a calore vel ab absorpto humido, sed etiam Ui ponderis Casp fe Malari.

Foraminibus crassioris tabulae duo Vasa Vitrea, qtiorum U-TAn. num erat Portio coni, alterum pyramidis, imposuimus, XXV . notavimusque CXtrinsecUS in ambobuS circumquaque, qVO i j, is o,inyque in tabulam penetrabant, tum eXemimu S. Haec argentia Mercurii

vivi plena iisdem foraminibus immissa sunt, in quae non usque ad primum signum subsederunt, vis enim ponderis interni ib' tq φ la extenderat.

336쪽

g. I. Vitrum lc orichalcum ab Igne expandi Florentinorum expersementa evidentissime probant, adeo ut ex analogia ratiocinando comcludera fere liceret, omnia corpora magna dc firma ab Igne rarefi ri ; eo autem tutius veram ratamque fore conclusionem statuemus, quo plura conspirantia inter se experimenta habeamus ; quamobrem

in plurimis diversissimi generis corporibus pericula ejusmodi feci :in quibus dum occupabar, simul attendi, utrum, quae eidem igni

committebantur corpora, plus minusve rarefierentξ tum etiam quo , modo a dato igne intra datum tempus eorum eXpansiones proced rent , pari an impari passu, an secundum constantem rationem, an potius per saltum p explorare lubuit, an ad certum Usque terminum,& ad quemnam a dato igne corpora rareserent paut & quantum discrimen aucti voluminis variarum crassilierum corpora a pari igne subire cogerentur p nec non plurima alia, quae ignis penetrandi vimila modum in corpora clarius ob oculos ponerent : Horum omnium cognitio est perquam necessaria ad Thermoscopia usque in perfectionem majorem deducenda : quia enim haec componuntur ex vitro di ex fluido, quorum utrumque ab igne rarescit, Vitrum minus quam suidum, unde in tubo fluidi adscensus conspicitur ; hic vero adscensis non notat quantitatem rarefactionis suidi, kd excessum rarefactionis allius supra audiam capacitatem tubi vitrei ; si proinde, quantum tubus si dato igne capacior fiat, noscamus : poterimus quantitatem veram rarefactionis fluidi determinare , atque ita detegere quantum datus ignis rarefaciat fluidum, quantum duplo major ignis copia operetur, atque ita gradus tubo Thermometri imponi posiξnt suis veris locis, ex quibus duplo triplove majorem calorem, vel ignis aeque moti copiam in dato loco Gistere intelligeremus, quod hucusque ignoratum fuit. In hoc Commentario levem scintillam e rum, quae praestiti, tantummodo dabo, ut alios excitem ad hanc materiam diversis viis tractandam ; atque ut ita latentem veritatem melius, dc unanimi quasi opera detegamus: duam secutus fui methodum, breviter describam. Machinam composui, PYROMETRON apprilo, quam totam, ac prout in usum vocata fuit, repr sentat Tab. XXX Fig. i. Hujus partes, ut clarius intelligatur, seorsum depictae prostant. Est AAA ferramentum , cujus una CXtremitasAB Perpendiculariter erectum, altitudinem ii, pollicis habet: altera