장음표시 사용
341쪽
ADDITA MENTUM.tera extremitas, a priori distans intervallo pollicum, erecta quoque, retimsectitur in horizontalem latiorem laminam quadratam, cujus quodlibet latus est duorum pollicum et Ferramenti crassities est pollic. latitudo unius pollicis, tanta autem ipsi data su1t craia
situdo, ne ab igne levi, alit cito mutationem subiret, atque ita eX- perimenta turbarentur, minima enim mutatio perturbationem tentaminibus insignem haec periculosum ratiocinanti erronem inducunt: Laminas quadratae aenea machina insistit, quae seorsum depingitur in Fig. 2, ut & altera conspiciatur facie, aliaeque panes clarius in oculos incurrant ; in utraque figura iisdem partibus literae eaedem adscribuntur. Conjungitur haec cum ferramento binarum ope cochlearum X X, quae simul sustentaculi vice funguntur. Est D cii cularis disicus, diametri r pollicum, divisus in ῖ OD aequales par- . tes, quae in figura ob parvitatem depingi non potuerunt. Insistit hic discus quatuor columnis E, E, Κ, Ε, quorum ope jungitur cum inseriori aenea lamina, quae basis est : inter discum hunc de basin perpendiculariter erectus stat chalybeus axis F, quem inserius ambit irata minor sex dentibus prominens, superius rota major Gsexaginta dentibus donatur : est & alius axis IH , qui a brachio , disco superiori annexo, continetur, per disci centrum tamen transit in I, inserius ambitura rota, cujus sex dentes eXcipiunt dentes rotae G. Superius ambitur ab indice IK, qui ad omnes divisionis partes circumsertur, simulac rota sua H circumvolvitur. Est praeterea regula quaedam L dentibus incisa , qui eXcipiuntur a dentibus rotae F, decurrit haec regula per duo eXcavata eXcipula P P , atque ope binarum cochlearum M admovetur propius ad rotam F, vel reducitur, quod faetiam est, ne laXe dentes se invicem eXciperent, sed profunde, atque ad minimum registis motum rota statim circum- verteretur: dentes regulae ita se habent, ut 2 s. componant unius Rhenotandici pollicis longitudinem : quod si proinde regula promoveatur antrorsum, sive retrorsum, circumagitur rota 1 dc G, haec circumtorquet rotam H cum indice IK. Supponamus regulam L d pollicis longitudinem cucurrisse , circumad hae igitur,crunt rotae F & G quater cum parte : sed eodem tempore a rota G conversa erit rota H ἰ Xio. hoc est 41 quia cum semel vertitur G, decies volvitur H. adeoque index lΚ circumactus erit i j. &quia discus D divisus est in goo partes, evolvit index qiJ X 3Oo. hoc est 12s oo partes. Adeoque si index modo a gradu ad gradum, pr motus fuerit, regula L recessit ii 4 parte pollicis. Est vero intervallum inter singulos gradus fatis magnum, ita ut , cum indeX per
342쪽
dimidium gradum processerit, facile ejus motus ab oculo distinguatur, quamobrem regulae motus, qui est pollicis manifesto observari potest : Curatum fuit, ne dentes rotarum laXC se reciperent, tum ut ines in angustis arche continerentur foraminibus, quae si non religiose observentur, nullum, cui tutissime fidere licet, capi cum hac machina poterit cXperimentum: Est tamen quaedam laxitas dentibus & axibus concedenda, ut lubrice moveantur rotae, quod prae-Cavcri nequaquam potest. Anteriori parti r gulae L. insculpta est cochlea mater. Deinde Fig. 3. est No parallelepipedum metalliacum, quod eXperimento inseruiit, longitudinem N pollicum ii
bet, crassities amborum laterum est L pollic. desinit ad partem extremam O in caudam gracilem, ne caloris notabilis quantitas cum machina A A communicetur, excipitur vero a crena prope B, atque a cocitalca laterali C firmatur, ad alterum eXtremum N perforatum csti, per foramen transmittitur cochlea atque ita cum virga L con- ncctitur, in quam, ne facile transcat ca Or- cautum fuit, gracili collo
parallelepipedum donando, uti schema eXhibet : firmatum ita parallelepipedum non potest longius fieri, quin regulam L expellat, atque ita rotas F, G, H, dc indicem IK circumtorqueat; simulac autem brevius evadit, ad se virgam L adducit, indicemque contrario vertit modo. Ne vero parallelepipedi gravitas facili virgae L motui impedimentum asserat ; elaterem Horo Iogii chalybeiam posui intra commissuram ferri dc laminae quadratae EA, accurate tant rum virium , Ut elevaret tantopere parallelepipedum, quantum gra-
v itabat hoc deorsum ; ita lubricissime virga L semper promota fuit:
magna pars accurationis in levi hoc artificio consistit ; cum enim ex diversis metallis parallelepmeda CXplorata fuerunt, eorum
variae gravitati occurrendum s elatere plus minusve pro- mincnte , dc ideo plus minusve elevaturo impositum Corpus sua elasticitate. Est index IK adeo mobi is , ut si stanneum parallelepipedum machinae assiXum fuerit, ab applicata stanno
manu ca ida, cXtemplo moVeatur, atque metallum hoc celerrime
ab exigua ignis copia eXpandi probet. Ut autem ignis major , tapi aecipue famma incensorum spirituum commode adhiberi possit, ficta fuit ex orichalco pyr is R. Fig. q. 3 longa pollices, lata I poli. alta 2 poli. quae clauditur superne operculo S, ex lapidescissili Lye) confecto, id inversum fig. q. representat : fieri debuit hoc opercia um lapideum, ne nimis incalescat, atque spiritum lampadi R infusum accendat, quemadmodum si eX metallo componatur, contingit: Est in medio exstasium, eique immissa aenea lamella
343쪽
A D D I Τ A M E N Τ's M. Is lamella F, quinque exiguis, aeque magnis dc aequali intervallo di poli. a se dissitis foraminibus pertus , quorum diametri sunt pollic. quae elychnia capiunt ; inseriae quatuor pedibus V, V, insistit, qui arcte
capiunt serramentum A, ut in quocunque eXperimento accuratissime flamma respondeat parallelepipedi medio. Lampadis tamen fundus a ferro distat, ne hoc calefiat, atque ita expori mentum turbetur, cimn hoc ipsum serrum longius seret: in nullis vero experimentis repefactum suish deprehendi. Es: intervallum inter infimam parallelepipedi, pyrometro affiyi, & inter supremam lampadis su perficiem sequale dimidio pollici Rhynlandico , ut cotonea elychnia,
quae ex soraminibus ad altitudinem pollicis prominere debent, aptissimam eXperimentis alant flammam. Fila cotonea, quae adhibita fuerunt, ex optimo genere & subtilissima ac aequabilissimae cras. sitiei electa fuerunt, quorum quinque in Unum Convoluta , Cylindrum quasi constituerunt diametri pollicis EXperimenta cum p rometro hoc instituens, omnem impendi industriam, ut accuratissme fierent, quia in magnos me errores conjicere possent, si vel minimae circumstantiae ratio non habeatur : quod si enim clychnium altius ex lampadis foramine promineat, major flamma, sortiorque excitatur ignis, ideo omnia semper ad eandem altitudinem exacte
servata silerunt : si quoque in experimentis, quae ope Spiritus subtilissimi Vini, qui Alcohol vocatur. Capta sunt, Spiritus major minorve copia lampadi infusa fuerit, jam igni luculentius pabulum,
parciusve dabatur, atque iterum turbabantur eXperimenta, quamobrem curatum fuit, ut lampas semper ad dimidium usque impletum fuerit, quo modo pulcrae aptissimaeque flammae arserunt ; harum bases insistebant lampadi, cylindrisor es crant usque ad ipsum . quod calcfaciebant, metallum, superius tarnen plus potius eX pansae, diameter baseos erat pollicis. Ne flammariam directio a motu aeris, halituve oris turbaretur, vitreo Vase tecta semper fuit machina , ita tamen, ut indeX cum circulari disco CX eo emineret, atque notati gradus facilius ab oculo distinguerentur. .Praemissio hoc omni apia paratu . investigandum duXi, quantum Ferrum, Chalybs, Cuprum, Aurichalcum , Stannum, Plumbum ab una flamma eXpanderentur: tum quantum a duabus, a tribus, quatuor ultimo a quinque si--l ; tum an quaedam daretur expansionis differentia, si duae sibi proximae arderent flammae, aut a se mutuo remotae : Quo die gelare incipiebat , atque Thermometrum Fahrenheytii 32 gradum notabat, spi rante vento Occidentali,caelo nubilo, Barometro ad Eua poli. elevato,
imposui lapidi juxta se invicem memorata metalla, ut aequaliter frigerent :
344쪽
gerent : deinde ea successive Pyrometro apposui, incensaque 'imo una flamma notavi eXpansionem : postea haec a Pyrometira tuta commisi refrigerio, tum aeque frigida ac ante, denuo expositi PDmmetro , sed excitatis duabus flammis : hoc modo perrexi, donec quinque uammarum actionena in metalla exploraveram : Effectus brevitatis ergo in sequentem Tabulam conjeci, exhibentem cXparmsionis gradus, qui stant pars pollicis: de Stanno notandum, id facile liquefieri a duabus juxta se ardentibus flammis , quare cura pluribus in hoc metallo periculum capi nequit : Plumbum fere liquefit a tribus sibi proximis flammis, sed diu incensis.
Exhibens quot gradibus expandantur metalla, a Cariis, sed aeque magnis flammis, calefacita, quarum pabulum erat Alcohu Vini.
Expansio ab una flamma in medio Ferri 8O
Plumbi Issa duabus flammis in medio sibi proXimis
a tribus flammis in medio sibi pmpinquis
a quatuor mediis sibi vicinis flammis
347쪽
Sunt haec e crimenta iteratis Vicibus capta, & quamvis omnia non penitus inter se consenserint, discrimen tamen semper minusquam quinque graduum fuit, quod adeo cXiguum est, ut merito negligatur: propter aliqualem dentium rotarum laXitatem semper discrimen dabitur, quotiescunque tentamina ejusmodi capiuntur Explurimis tentaminibus numerum medium sumit . Intuenti vero haec eXperimenta illico apparet, Ferrum omnium minime rarefieri, sive id ab una, sive a pluribus flammis calefiat: idcirco est hoc metallum commodissimum ad construendas machi nas, quae a calore & frigore minime mutandae forent : optime proinde ex Ferro conficiuntur pendula, quae horologiis oscillatoriis allizantur ; non tam proba sunt, quae CX Chalybe: non valent quae ex Orichalco, saepius tamen hoc cuprum, utpote rubigini minus obnoxium , pendulis horologiorum inservit, male tamen . Ita quoque mensurie sive ulnarum, sive pedum ex Ferro potissimum sint conficiendae, ut aestate hyeme eandem longitudinem , quantum haberi potest, referant.
Eo Non multum distrepat expansio Plumbi dc Stanni ab una samma. '. Est ab eadem flamma expansio Stanni Plumbique fere duplo major quam Ferri, quippe sunt horum eApansiones uti iss ad 8o.
quae sunt proxime ut 2 ad I. p. Flammae sibi proximae dc in medium virgarum metallicarum operantes, majorem rarefactionem producunt, qUam cum a se notabili intervallo abfuerunt, nam ferrum a duabus vicinis flammis expandebatur in gradus III, a remotis ad gradus Ios: atque idem in reliquis metallis observari potest. Hoc vero fit, quia partes ignis non omnes sursum adscendunt, di explorandis corporibus applicantur, sed nonnullae lateraliter ex omni parte faminae avolant : postis duabus flamminis procul a se, libere avolant ignitae eX flammis laterales partes, neque in metallum oporantur, positis autem flammis sibi proXimis , illae partes, quae X latere unius flammae, respiciente alteram, egrediuntur, ab hac flamma repercutiuntur, tanquam a speculo, ita propriam ingressae iterum flammam, sursum determinantur, metallum ingrediuntur, quod majorem ignis copiam sic recipiens, in majus volumen tumere debet:s'. Comparemus Vero eXpansiones ejusdem metalli productas ab una, a duabus, tribus pluribusque flammis : duae flammae non d derunt duplo majorem eXpansionem quam una; neque tres flammae triplo majorem rarefactionem, sed minorem ; receduntque cXpansiones eo magis a ratione numeri flammarum, quo plures flammar
348쪽
smul egerunt, hujus phaenomeni demonstrationem infra dabo , mno tantum eXhibebo proportioncs observatarum eXpansionum in brevi hac tabella.
8s,27O::I,3 89, 27zz: I, 3t: IIO, 36ir: I, SQ 22l8s,3 IONI, 3 89, 3 Io:: I, 33MO, 377::I,3 6'. Antequam metalla ab codem frigoris gradu ad fluorem reducuntur, non aequaliter eXPandUntur, ted nonnulla plus , alia minus ; quippe Stannum jam incipiebat liquefieri rarefiictum a. io gradibus : aberat autem procul a rubore, dc proinde magis adhuc a liquesectione orichalcum, quod eXpansum fuit 377 gradibus, aut aes rarefactum *Io gradibus, quod sorte duplo euansum foret, si ul-que in fluorem reduceretur. Expanduntur ab igne haec metalla, quia ignis, fuidissimum dc subtilissimum corpus, poros inter partes siora se cumulatas relicitos ingreditur : Sed quaelibet corporum pars est moles quaedam, ex minoribus composta particulis, interstitia vacua inter se sormantibus: quae particulae sunt clementorum congcstormn cumulus, ignis interstitia haec quoque intrat : Cum Vcro hic sit motor omnium rerum summus, a se remoVebit TCpelletque clementa , tum particulas particularum , dc particulas partium, tandemque ipsis partes, quo non potest non totius Voluminis incrementum, quod Rarefactionem vocamus , contingere. Resis Unt huic Ignis actioni corpora tum cavi, qua partes ta pateticulae se attrahunt, hoc est cohίcrcnt; tum partium suarum copia, quae est in ratione gravitatis: amobrem si ignis in omnia metalla eodem modo intrare atque opera: i posthi, haec a pari ignis copia eXpanderentUr in ratione inVersa composita ex co haerentiis & gravitatibus eorum specificis: deprehendi cohaerentias, uti prodidi in Introductione ad cohaerentiam corporum 'morum , Cupri ut 2su Orichalci uti 36O. Ferri so. Plumbi asi. Stanni '. Gravitates vero specificae sunt Cupri soOo. Orichalci Scoci. Ferri 6 s. Plumbi II 32F. Stanni 7ῖ2o. Rationes compositae forent pro Cupro rubro 2693 sOo. pro Orichalco 288OOOO. pro Ferro 3 ozso. pro Plumbo 3gI2s6. pro Stanno S 6OsIO. Si nunc comparemus expansiones in Tabula prima notatas, quae ab Una eXcitatae sunt flatama, nequaquam has in ratione inverdi uorum numerorum es
349쪽
ADDITA MENTUM. servabimus. Procul dubio haec anomalia rarefactionis a varia partium dc particularum fabrica pendet, imo plurima huc concurrere possunt, ut pororum & interstitiorum diversa amplitudo, numerus dc fabrica, varia paritum & particularum figura, et afficitas & moLIities; quae quamdiu ignoramus, eXplicari non poste opinor, quamobrem ferrum ab eo igne rarescat 8O gradibus, a quo Aurichalcum. a io gradibus expanditur. g. II. In prioribus experimentis metalla inaequalem ignis actionem patiebantur, quippe pars eorum inferior, quam flamma attingebat, omnium maxime calescebat ; pars superior multo minus, imo haec perpetuo refrigerio ob allapsum aeris committebatur ; insuper ignis ex lateribus reliquis CXibat, aeque ac eX superiori parte r quamobrem nequaquam Concludendum foret, metalla duabus exposita flammis
duplo plus incaluisse, quamvis duplo plus ignis allapsium fuerit: Idcirco litarc eadem metalla in igne uniformi,aequaliter ipsa ab omni
parte ambiente CXploranda erant, Ut quanta tum foret rarefactio intelligeretur : Magis uniformis non cognoscitur hucusque ignis, quam qui Aquam ebullientem implet ; dc ut omnia eXperimenta inter se comparari possent, easdem metallicas adhibui virgas, quibus antea usus fueram : Proinde curavi eX tenui Stanno capsulam eXiguam, ejusdem longitudinis ac eXploranda Stalanea virga, quae axeos instar media per ipsam transibat, lateribus ad poli1cis a virga distantibus, ut haec undiquaque ab aqua ambiri posset: Rimis vero, ne aqua essueret, clausis, Pymmetro imposita fuit ita praeparata capsula, aerique commisia gelanti, qUo tempore FAMRENARYΥ1I The moscopium erat in gradu ri 2, uve Congelationis puncho : Omnibus bene refrigeratis, infusa fuit capsulae aqua ebulliens. dc subtus positis incensis elychniis, aqua in ebullitione ad lubitum detenta fuit; elapso quodam tempore, longior eVasit haec Staianea virga Io 2 gr dibus, quamquam diu ebullitionem aquae protraXerim, nequaquam Iongius evasit Stannum, sed index Pyrometri stetit immobilis, ademque ita apparebat, Aquae ebullientis calorem este stabilem & fixum, veluti antea AMONTO slUs in eXperimentis Thermometricis cum aere & mercurio sectis observavit in UH . de L'Acad. R . i. 1 o8. Quemadmodum incrementum Stanni in Aqua ebulliente investigavi. ita quoque Ferream virgam, per medium capsulae femreae, priori aequali , transmissam eXploravi , haec eX frigore inci-C a. pientis
350쪽
pientis gelu calefacta usque ad aquae Lbullitionem , eXpandebatur, gradibus Pyrometri s 3. Quoniam basis Pyrometri est serrea, si virga Stannea ipsi appliacata maneat, totaqu' machina eX frigore incipientis glaciei commitatatur aquae ebullienti, propter majorem in Stanno CXpansionem quam in Ferro, indeX Pyrometri decurret per IOZ s ἰ α gradus, adeoque haec machina Thermometrum solidum et ii, quod aeri expositum caloris gradus aeque bene indicabit, ac Thermometra exv1treis tubis ampullisque, fluida concludentibus , composita : dc scalae Fahrenheytianae accommodari poterit, ita ut gradus unus in nostro fere respondeat cum quatuor gradibus in Falirenheytiano, minutiis fractionum ommisiis. Hac detecta methodo, prie videbam facile, me hujus serrear virgae ope, in capsula concita sis, pulcerrime calores maXimos tam fluidorum quam solidorum mensiurare posse : In oleo raparum rem primo aggressus sum, quod aeque frigidum ac incipiens glacies, capsulse infusum, ita ut virgam ferream ab omni parte ambiret , Pyrometri indice gradum o notante, incensia fuerunt lampadis elychnia, quae
oleum calefecerunt usque ad servorem : servens oleum voco, non
illud quod strepitum edit, spumamque in sua superficie eXcitat, quae ab admista aqua oriuntur, scd servet, postquam eo usque incaluit,
ut mox moX flammam capiat : hunc usque in gradum calefacto oleo monstravit machinae indeX gradum ZOI : Oleo autem flammam capiente & vehementiuS fcruciate, magis perpetuo incaluit ferrea vim
ga , quem calorem, quia usque ad metalli candorem augeri posset,
non mensurare volui : Adnotavi tamen, quemnam calorem index mon-
si1 abat incipiente strepitum spumamque oleo, hic Circiter fuit ferro producto in gradum Ito, nequit tamen sic aliquid certi stabilisve
poni : serventis Olci gradus certius statuitur. Cum igitur Aqua ebulliens rarefecerit hanc eandem Virgam s 3 gradibus, quam oleum et oi gradibus expansit ; multo majorem Calorem oleum quam aqua concipit ; si nunc gradus caloris serent uti serri eXpansiones, oleum servens quadruplo plus quam ebulliens aqua caleret: sed verosimile est, uti infra corpo um extractionibus.colligetur , eXpansiones majores non seqtii proportionem caloris, sed hunc multo majorem duplo postulari, ut co pus duplo plus rarescat, quamobrem tum leum fervens, ultra quasi up o plus calebit quam ebulliens aqua . Ex hoc exp rimento in oleo fervente capto Cla e Vidubam, quare Stannum in oleo calido facile ad fluorem redigatur : docuit Enim
tentamen Stanni in aqua ebulliente positi, id rarefactum fuisse io gradiis