장음표시 사용
221쪽
quae cum tussi e pectore reiiciuntur, aut e sto
macho ac ventriculo eructantur, eumque ac dia-phragma convellunt, ut homo singultiat, vel ea, quae flatus gignunt, Urinam mouent, et cum hae effluunt, sternuere hominem faciunt, et ipsa hoc motu e naribus faucibusqtae excutiuntur. Plurimum quoque consert, '' ad lacrymas attendere, deinde ad ea, quae prurire Vel cutem vel alias partes faciunt, aut etiam Uellicationes concitant, et quae forte cuti organoque tactus admota alium
molestum sensum faciunt. Praeter quae sane et plura alia sunt, quorum cognitio medentibus utilis est. Sunt autem sitis, fames, '' satietas, seu re-
-- ple omnis lacrymarimi cursus in genas sistebatur, contra nares antea siccae et obstructae humectae erant. Haec igitur me coegerunt qxias, ut crederem, esse interdum exiguas aliquas fistulas, circa carunculam apertas, quae eXceptam lacrymam in saccum subtemina deducerent. Novi etiam alios, quos in alterutra palpebra, puncto lacrymali occluso, nullus tamen lacymae cursus infestat. De lacrymis ad veterum, maxime Graecorum, Opiniones noscendas, utilis eommentatio est Alberti Wittebergensis, quae cum tribus orationibus prodiit Norimb. 1383. 8.193 Deinde ad ea. Etsi tria vocabula κνησμων, τιλμων, ψαυσέων, fere ita interphetatus sum, ut Dureti expositioni respondere videantur, tamen eo inclino, ut satuis esse existimem, hunc locum ex eo Aretaei exponere, qui est de Causis et Sign. morb. ditituria. Lib. I. C. T. p. 33. ubi ait: μεν ἀν τα παθεω , εκ λα ακινησίη ,-ἀνααδησίη Θερμου τε κω , ανἀρ ηομ τιλμων , η, κνησμων, η
3o) Satietas, seu repletio.) Foesius monet, videri Galenum post πλησμον , κενωσιος, post υπνων, εγρηγόρσιος, aut γρυπνίης posuisse, ut responderet sequentibus: πόνων, απονω.
Sed putauerim breuitatis, simplicitatisque Hippocraticae maiorem debere, praecipue in hoc libello, rationem haberi, quam auctoritatis Galeni, quae et ipsa hic dubia est. Quareel το ἀπονίη non puto ab Hippocrate esse. Nolui tamen tollere, quia sensum non mutabat.
222쪽
3IJ Vox et loquacitas.) Tria sunt, quae obseruari oportet, vox ipsa, an naturalis sit, an non, loquacitas, si nempe aliquis a natura taciturnus, in morbo, contra morem, millia inconsiderate loquitur, et, quod rarissiimma est, linguas' pe-τegrinas loquitur, et quarum vel plane rudis est. De hoc vide, quae collegit Ρ. Borellus Cent. II. Obs. LIV. et multo plura apud Cl. Franckenati Satyra X. 32 Sic ad mulieres. Etsi cum Cornario hie nihil in verbis ipsis inutaui, tamen ea cum ipso ad praecedentia Petuli, in quibus cum Hippocrates res, inprimis non naturales, praecipue.
223쪽
Loesius de Humoribus. 167pletio, somnus et labor, otium, Corporis ac
mentis constitutio, ars, quam aeger eXercet, seu studiorum genus, memoria, VOX, et loquacitas , aut taciturnitas. Nam prout in morbo aliqua, vel plura ex his, Contra Consuetudinem, vel aliter, quam ubi ager secunda valetudine utebatUr, apparent, et morbi naturae ac grauitati respondent, aut Contrariantur, si- militerqUe VeliUUant, Vel nocent, horum maxime obseruatione cognosci potest, quam grauis periculosusque morbus, quisque eius futurus exitus sit: ex quibus deinde inprimis patet, quam curationem medentes sequi oporteat. Eaque Omnia Ut ad utrumque sexum, '' sic ad mulieres sigillatim menstrua pertinent, quaeque alia eX utero fluunt, quibus profecto magna vis inest. Sed si quis, cum magno Ventriculi impetu, ali- X. quid sursum reiicit, simulque intestina torquentur, etiam videndum est, qualia illa sunt, quae hac via excutiuntur. Sunt autem vel pinguia, vel meraCa, vel chim spuma et calore atque aestu coniuncta, vel acria siue mordacia sunt, ventriculumque rodunt, aeruginosum, aut potius v rium colorem, indolemque Variam habent,'' abrasasque interioris ventriculi membranae
eipueque, quae excernuntur, simpliciter recenseret, addidit in fine, excretionem soli foeminae propriam. Videtur tamen Cornarius vocabulum καθάρσεις non sine caussa in καθ 1-
33 Ab fasque particulas. Hoc rarius accidit, quam
vulgo putant. Intestina aeque ac alia quaedam caua comporis duplici humore lubrica seruantur, alio tenui, continuo, magna copia secreto, cuius fontes arteriolae ultimae,
Pectilinus de Purgant. p. so9. . qui tamen ipsum ex glandulis promanare dicit, Κaau loc. cit. alio tenaci, spissis, lento, non
224쪽
υειν. πεπασμὸς, καταβασις των κατω, serm
continuo in intestina emisso, uno verbo muco , tenui orto
ex arteriolis ultimis, inspissato in folliculis, seu cryptis glandulosis, Boerhaue Epist. ad Ruyschium p. iΙ. et Prael. Vol. I. p. 294. Κaau loc. cit. p. 12O. sq. Sed ut non unum glanditiarum genus inuenio, sic neque unam muci speciem esse existimo. Duplicis autem generis glandulae in tenui intesino sunt, triplicis in pleno seu crasso. In tenui enim aliae solitariae dispersae sunt, lentiformes, in medio ob forami- nuluin depreisae. Non omnes eiusdem magnitudinis sunt. Reliquas omnes congregatas esse inuenio, et ita in depresso aliquo villosae loco; eiusque quasi retis areis dispositas, ut aliae areae tres, aliae duas, paucissimae quatuor contineant. Singulae rotundae, milii formes sunt, et in summo loco foraminuto aliquo pertusae esse mihi apparuerunt. Loca illa depressa diuersissimae magnitudinis ac figurae sunt. In pleno intestino, maximeque colo, aliquod genus est, quod cum hoc in plerisque conuenit. Hactentis tamen pauciora et minora illa loca depressa esse inueni, ac fere circulo aliquo cincta, in iisque nullae areae sunt, et glandulae vesiculis pellucentibus similes. Reliqua duo genera in recto intestino sunt, nempe in superiore parte lenticulares, solitariae, easque admodum numerosas, etiam in vivi pueri inuer intestino, uidi, ubi prociderat, mucum plorantes, in extremo intestino verissimas lacunas, non admodum oblique, inter villosam
225쪽
particulas secum ferunt, vel crassa et saeculenta sunt, tanquam sanguinis hiliosa recrementa, vel sanguinolenta et cruenta, cumque flati bys coniuncta, cruda, Vel cocta, aut denique sicca. ' Quaecunque autem eκ his ita ad aluum, Vel XI. ad alias quoque partes confluunt, quam facile haec, aut qUanta cum molestia aeger ferat, atque sustineat, dispicere Oportet. Nam vel properare medentes debent, ut ipsi auxilium feratur, antequam periculum accidat, vel omni contra curatione abstinere, ne, dum critica evacuatio cohibetur, aliquid contra naturae institutum fiat. Ex iis autem, quae hane attentionem in primis
desiderant, est laudabilis et a natura suscepta
sam et cellulosam procedentes, et satis amplas. Hic mucus eo spissior fit, quo diutius retinetur, et non raro deinde, magna copia, gelatinae forma, ut duci possit, vel sponte sua, vel sumta medicina, expurgatur. Cum hoc milco experimentum fecit ad Ruysthii imitationem, qui idem instituit cum sanguine Thec Anat. VI. p. 7. Ill. Albinus, ex eoque membranam formauit, non adeo dissimilem internae intestinorum crassoriim. Ex quo medentes discant, sibi cauere , et non nimis credulos esse siue aegrorum aut adstantium narratiunculis, siue propriis etiam oculis, si id, quod excretiam fuit, aliquam cum membrana viscerum interna similitudinem habet. Quanto igitur dissicilius est historiis,
de partibus totius intestinorum canalis, vita etiam manente, excretis, fidem adiungere. Tales tamen descriptae fuerunt in Eph. N. C. Dec. III. Ann. III. p. 227. Aran. V. et VI. p. 4O9.
et in peculiari dis . de parte intestini ieiuni per inser. guttur excreta. ab Andr. Westphal Gryphyswald. ITA I. 3 uuaecunque autem.) Olliri in mentem veniebat, ἄσσα fortassis liquida significare, ideoque Wαυα opponi, sed facile sententiam mutaui, ut cum Foesio quaecunqu interpretarer. vid. Maittaire Ind. in Aretaeuin. Et haec verba
; σα - - - κ παυειν, putaui ad sequentia reserenda esse,
quae nempe ut plurimum comprimere ac sedare non decet, etsi non nego, in iis, quae tam varia per aluum descendunt, idem praeceptum teneri oportere.
226쪽
3s Humorum coctio. Et tunc multa videntur περιρρεα, Vt aeger deliret, ut eius nerui distendantur, ut, si puer est , variolis laborans , comitiali morbo corripiatur. Haec sedare velle, est mortem aegri accelerare
morrhagias, et uteri, et Venarum, quae circa anum sunt, adapertiones, itemque vasorum pulmonis et ventriculi respexisse. Ex quibus sanguinis fluxibus, ut ille ex pulmonibus ac ventriculo vix unquam sine hominis noxa fit, senarium haemorrhagia et haemorrhoides, cum viplurimi in iuuent
227쪽
'i humorum coctio vel maturatio ', quae I Un- quam turbari et cohiberi debet. Sunt porro ex eodem genere cum eorum deiectio, quae in infernis abdominis locis consistunt, tum reiectio eorum, quae in siperioribus partibus redundant, et quasi fluitant. Praeter quae etiam eorum BV-XUs huc pertinet, qUae ex utero muliebribusque proueniunt, item rdes, quas aures reddunt, quaeque communiter eorum significationem fa- Ciunt, quae caput et cerebrum affligunt, ipsumque nonnunquam morbum soluunt. Contra longe alia commotionis magnae con- XII citationisque humorum ratio est, quam saepe artis est, facere, ut viarum vasorumque '' adapertio , ipsaque proinde humorum euacuatio Consequatur. Neque est inter haec calefactio et refrigeratio, cum internarum rum eXternartim Partium, omittenda. Quae cum in uniuersum
utilia sint, prudentis Aledici est, inuenire, in quibus morbis singula vel adhibere liceat, vel
Sed quotiescunque i Z sub umbilico aliquid XIII.
consistit, quo intestinum torquetur, semper tarda ac mollia tormina sunt, contra vero, si super umbilico est.
imient hominem, modo aetati et vitae generi aliisque aegri rebus conueniant, per artem excitari debent, Vt morbus per eas soluatur.
3 γ Sab Ombilico. Non sine ratione Duretus, aIiique interpretes rationem huius diuersitatis torminum in partium eontentarum indole ponunt. Nam si quid ant in Zona illaeoli , quae transversim sub ventriculo ducitur, aut in flexu coli dextro sinistroue subsistit, siue in duodeno intestino
haeret, quod non infrequens est, tormina oportet admodum acerba esse. Vicinus enim ventriculus et septum transuersum est. Praeterea nullo fere loco tam magna Ner
228쪽
Uorum vis , quam circa intestinum duodenum reperitiir, cui, mediante mesaraeo, magna pars stiperioris mesenterici texus quasi innascitur. Ad quae intestini coli, ex tribus ongitudinalibus ligamentis ortae, cellulae ac duodeni anfractuosum iter accedunt. Sed Aretaeus mauult hanc torminum diuersitatem ab carnea intestinorum structura deducere. Nam Lib. II. de Causis et Sign. Diut. Morb. Cap. VIIII. p. 6I.
38 Nam si spumae. Haec verba paulo utique audentior, sic, ut hic factum est, conuerti. Mouit me inprimis hoc, quod parum intelligebam, quae inter cocta et cruda. et quae post proposita sunt, differentia sit.
229쪽
Libellus de Humoribus. I 3Idque ubi naturae beneficio propriaque in- XIIII
clinatione, ad haec loca delatum est, et per aluum
delicitur, medentium attentionem meretur. Eorum autem in primis est, indolem excreti humoris eXpendere, quae valde diuersa est. '' Nam, si spumae expers est, intelligimus coctum esse,
naturaeque Virtute ad maturitatem perductum, contra Crudum, atque intempestiuo naturae molimine eXcretum, si frigidum excrementum est,
si siccum, si grauiter nares ferit, sic, ut vix ferri ac tolerari possit, si humidum, et pessimi odoris , vel plane foetidum est.
Tandem vero in humorum purgatione et- XV. iam considerari oportet, quae ad sitim attinent. Quae si non antea aegro molesta fuit, Iaeque nunc aestus seu calor febrilis est, qui corpUS eX- siccat, neque alia eiuS caUssa, CX iis, quaS OC- CassionaleS Vocant, apparet, quae afferri possit, plurimum profecto curandi ratio Variat. 4'Tumque in primis simul Vrinaim, et narium humectationem, et quod per has Vias eXcluditur, medentes conliderant, ac de purgatione ex his iudicium
39 Tumque - - Winam. Sitis ex siccitate viarum oritur, ex quibus in os, gulam, Ventriculum, intestina, tenuis humectans humor exhalat, et augetur siccitas aeris accesssu. Cum haec siccitas non a vi interni caloris prouenit, sed e. g. tantum in faucibus residet, indicium dare debet humor narium caua lubricans, cuius fons maximam partem arteria maxillaris interna est. Eaque etiam per palatum aliquot ramos explicat, reliquique omnes sunt a carotide externa, a qua et maxillaris. Pariter si ventriculus et intestina sicca sunt sine manifesta catissa, malum probabiliter in coeliaca et mesenterica, inprimis superiore, arteria situm est, quae elim proxime supra renates, ex aorta proueniant,
patere debet iis, qui sanguinis motus et secretionum leges tenent, quid tum possit ex urina disti.
230쪽
ἀσύμπτωτον, το θολερὸν πνευμα, υποχόνδριον , ακρεα, ομματα προσκακουμενα,
χρωματος μεταβολη, σφυγμοὶ, ὀυξις, παλ- μοι, σκληρύσμὸς, δερματος, νεύρων, αμρων, φωνῆς, γνωμης, χημα εκπιον, Ἀχες, ονυχῆς, το ευφορον, η μη-
4O) Crebra, vehemens.) Nemo, quod sciam, το ασύμπτωτοv ad το πνευμα retulit, ac me, fateor, ab initio pariter id huc non pertinere existimasse. Quare et coniiciebam, turbatum fortassis ordinem verborum esse , ae debere ipsum se constitui: κ, το ασυμπτωτον υποχόν ριον, ημ ποΘολερὸν πνευμα ' Vt το ασυμπτωτον υποχόνδριον idem sit, quod
το μετεωρον. Sed Celsi lectio meliora me docuit, qui Cap. IIII. Lib. II. videtur in hunc locum Hippocratis commentatus esse: Dicit enim: Mali etiam morbi testimonium est vehementer et crebro spirare. Qui vehementer et crebro spirat, illi pectus vix subsidit; hoc est το ἀσύμπτατον. De voce Θολερὰν , cuius etiam singularis significatus est, vid. j Io. Opsopaeus iii Hippocri Prorrhet. Lib. I. p. 613. Opust. Hippocr. Frf. I 87. II . Aio 'pochonaerion. Tria inprimis sunt, quorum indicium ex hypochondriis haberi potest: hepatis, ac splenis tumor, ventriculus et colon intestinum inflatum, et respirationis vitia, ad quae omnia in acutis morbis attendi debet