장음표시 사용
241쪽
perpendi necesse est, et, quantum ab iis periculi
immineat, ut constet Medico, quomodo cum iis pugnandum sit, ut quacunqUe ratione aUertantur, humoresque Vel deriventur ad propinqua loca, vel plane reuellantur.
Tα εγγυς, κοινα τοῖσι παθημασι, XXI πρωτα η ἡ μάλι* κακῆτο Id autem perpetuum est, ut, ' quae loca
vicina assectis sunt, vel cum iis per neruos aut vasa communicant, similisue etiam substantiae stant, primum, maXimeque damno assiciantur.
Quocirca vel ex his etiam intelligi potest, in qua potissimum parte morbus conlistat, et qualis hu
33) uuae loca vicina.) Haec duo inprimis eonsideranda sunt, ubi et morbos, eorunaque symptomata dignosci oportet, et reuellendo, vel declinando ipsis mederi. Adeo probe diiudicandum est, an dolor siue alia affectio, in propinqua parte, a nexu per membranas, proueniat, et parum periculi ostendat, an potius a decumbente ad ea, per Vasa, copiosiore humore, eiusque per neruis iniectum stimillum, concitatiore amuxu, procedat, quod semper est multo magis metuendum. Sed quod remotioribus partibus cum aliqua ex assectis communio est, id vel a diametro, directioneque aequali vasorum utriusque partis, eorundemque mutuo iu-gressit ανγς ομωσιν Vocant,) vel humoris, utroque loco sece: dentis, simili indole, vel denique a nemorum consense, pendet. Hisce modis celebris illa, et princeps quasi, inter INRΠJmBS, Vterumque communio perficitur, saliuae intestinorumque glandulae simul assiciuntur , Utero laborante, respiratio laeditur, ventriculo male affecto, caput dolet, et contra hoc laborarite, ventriculus agitatur. Quarum singiuarum communionum peculiarem eatissam quando medelites perfecte cognouerunt, possunt sane illis assembus apta propriaque medicina, quam facillime occurrere , et
morbum declinare, nisi ipsis aliquid insit, quod aegro sa-Μ s lutem
242쪽
lutem polliceatur. Nam ille dolor, e. gr. qui post iudieatam pleuritidem, circa clauiculas oritur, certissimum mor bi superati indicium praebet, neque medicinam admittit. De hoe consensu singularis libellus est Baumeri, et alius Cl. Regae de Sympathia, cuius libri notiam editionem exspectamus. cf. quoque Ili. Homanni dissert. de Consensu partium praecipuo pathologiae et praxeos medicae fundamento. Hal. IIII.
τις σύμπτωσις, χροῶς ἀπάλλαξις, πνευματος μινυουπις, ηγή τ' αλλα.
=' Quo autem propria morborum natura atque indoles, exitusque cognoscatur, intueri inprimis ea fas est, quae principio morbi inciderint, qualia nempe sint, tum quae et in Vniuersum, per cuncta corporis loca, et sigillatim, per vias urinae, elidantur, siue subsidant in lotio, siue innatent 3 porro qualis totius corporis habitus collapsus et extenuatio sit, colorisque, praesertim in facie, mutatio, et spiritus imminutio, accipiendiue eum dissicultas, et alia.
elicere veile, ordine verborum non mutato, impossibile est. Puto autem ita constituendum esse; κατασασιν Ω he
κρων, η, ο - η συμπτωσs. Sic omnia plana erunt, ut ex paraphrasi apparebit. s; Colorisque mutatio.) Raro aliquis aegrotat, vel taneum incipit aegrotare, quin externus eorporis habitus, et cutis color, mutationem patiantur. Neque vero hic de flatio ictericorum colore, aut rubicundo peripneumonicorum, in laete, loquor, verum de illo, qui ex alio quocunque gra-M1ore morbo oritur. Qui, cum a pluribus caussis proficisci queat,
243쪽
queat, videtur tamen inprimis a cordis arteriarumque viribus fractis, quae, cum rubrum sanguinem et vitalem succum quasi excoquere, tum per minima vascula eum diffundere nequeunt, essiciunt, ut omnis vigor pereat, et cum collapsa contractaque cute, pallidus eiusdem luridusque coloreonitin Shis sit. Hinc magna coloris mutatio, a principio
facta, grauissimi morbi signum est. Solet autem hoc signum ex faciei potius, quam aliarum partium, cute desumi, neque sine ratione. Cons. Statilii Dissert. de Facie morborum indice. Praeterquam enim, quod permulta docent, sanguinis ad uniuersum caput, quasi.expeditiorem, quam ad alias partes, viam esse, permulta inprimis neruorum, quinti septimique paris, fila, per omnia cutis faciei loca, du- et directa inueniuntur, quae, cum a propinquo cerebro proueniant, et cum aliis plerisque, etiam ad vitalia organa pertinentibus, multiplici ratione iuncta atque unita sint, debent ipsa potissimum roboris debilitatisve vitalium or, ganorum indicium facere. De hae re elegantissimus locus est apud Quinctilianum Deciam. VIII. pag. I82. Edit. Burm. Nullum natura morborum genus solis visceribus abscondit; et quicquid caussas valetudinis de vitalibus trahit, in corpus emanat. Inde pallor, inde macies, quod ad interiorem dolorem superposita consentiunt.
ματων. οκόσκ αυτοματα, οκόσα τεχν 7 ν, οτι ομοια αλλήλοισι. V Praeter haec omnia, quae ad victus ratio
nem pertinent, considerari oportet, maXimeque, an ea, quae excernuntur, atque abscedunt,
ipsis respondeant. Scilicet, quae per deiectio-
ΠeS CXCernuntur, aut cum urina essivunt, VR
244쪽
in mulieribus, ex utero proueniunt, sputa, item, quae ex naribus fluunt, ' porro lacrymae, et alii, circa oculos secreti, humore , deinde sudores, et illi humores, qui in tumoribus colliguntur, et Consistunt, atque eX rUpijs prodeUnt, item, qUOS in Vulneribus Oscula vasorum stillant, vel qui in cute efflorescunt, Uariaque pustularUm genera formanti Quorum omnium ita habenda ratio est, ut ad ulcera sponte vel arte facta Pariter respiciatiar.
ee in , qui verba; μετὼ τκτων τα δήτημαora ad praecedentia
reserunt, a quibus separo. Nolo negare, posse aliquo quasi iure ad praecedentia referri. Sed quis σύμπτωσιν , χοοιῆς άπαλλαίιν ad retulerit ' aut quis crediderit, Hippocratem, breuitatis adeo amantem , scripsisse ,
s7) Porro lacrymae. Sed cur Hippodrates non δάκρυα posuit Z Probabile est , duplicem humorem cognitum habuisse, qui in oculis secernitur, lacrymas puta, et sebum,
quod glandulae Mei bonitanae dant. Sed hoc affirmare nolo, fuisse Hippocrati eius quoque fontes cognitos. HOS, Vt Lianquam tam regulariter dispositos inuenio, ac picti sunt a Morgagno, sic et nunquam tam varie dispositos, ac sunt in figura Cl. Valeri,Μiscell.Berolin. Cont. III.Mihi canaliculi sunt, in quos plures, a latere positae lacunae, minutae, non glandulae, patent, et humorem emittunt. In inferiore palpebra, fere ampliores inuenio, et aliquot ex illis ex duobus,
et tribus etiam, canaliculis unitis natoS.
58) sui in tumoribus colliguntur.) Hoc quidem constantis obseruationis est, si aeger vel casti vulneratus sit, vel abscessum, aut ulcus, habeat, arte vel alio morbo productum , quamcunque in his subito, et praeter rationem, factam mutationem, in omni morbo periculum, in plerisque
mortem ostendere. 4iod Hippocrates in Coacis Praenot. Pag. 196. confirmat, dum ait : E ,κος πελιον ν , ξηρῆν, ηχλωρον γενόμενον, θανάσιμον, quae verba Celsus ita latine
reddidit Lib. IL Cap. VI. Vbi ulcus, quod aut ante, aut in ipso morbo, natum est, aridum, et aut pallidum, aut diui
245쪽
liuidum factum est, mors denunciatur. Conf. etiam Hippocrates de Capitis Vulner. pag. 9II. et alibi. Et quamuis cum corporis structura congruat, debere in eiusmodi parte aliquam mutationem fieri, quando morbus increscit ac peior fit, pia e ut in aliis locis, ubi aliquis humor secernitur: tamen illis prae his id peculiare, adeoque attentione dignum est, quod nunquam non proposito me tu , Medictam
terreisiat, ac mortem de nuncient. Videtur autem id a vi
tali virtute prouenire. Quae, etsi ad Omnes secretiones perficiendas plurimum, nec tamen aeque multum facit, sed ad unam alteramque, et praecipue ad mitritionem, quali integra requiritur. Ad vulnus vero recenti carne implendum, aut ira alia parte pus laudabile formandurn, vim maiorem, quam ad nutritionem ipsam, desiderari, vel eorum
vulneratorum egempla testantur, in quibus eX Veneris C. g. Vsu, etiam non immoderato , omnis suppuratio cohibita fuit, et mors, contra Omnem medicinarum vim, Rccelerat3. Atque debet vitalis facultas eo certius, nouo aliquo morbo superueniente, concidere, quo magis ipsa vulnere, alioue
priore morbo, debilitata fuit. Quare ex his signis colligimus, si in morbo aliquo, vel vulnus alteretur, vel in abscessu suppuratio cohibeatur, et utraque pars detularescat, et arida fiat, ipsam vim vitae a morbo stiperari, et mortem propinquam esse. Conf. Ill. Platneri Differt. de Noxis ex cohibita suppuratione.
quae iudicandi vim habent, quaeque auXilio praesidioque sunt, nec non quae nocent, Vel morbum protrahendo, vel in gratiiorem muta do, quaeque denique plane iugUlant, et mortem maturant. Et haec quidem Medicus, tanquam pellem, Vbique fugiens auertat, atque declinet,
246쪽
19o Hippocratis Coiclinet, illa potius excitans prouocansque moueat, ac si sponte fiunt, excipiat et iuuet.
νίη , πνέυμασιν ἀνωθεν , κατωθεν, κοινοῖσιν, ἰδίοισιν, τεχRητοῖσιν.)i Neque alia reliquorum , quae in corpore eueniunt, ratio est. Ex quibus cutis affectiones sunt, et partium extimarum, et hypochondriorum, et articulorum, et oculorum, et OriS, et corporis positurae ac mi. Nam quae ex his iudicandi vim habent, et quidquid talia cieremo tereque potest, tum etiam quotquot abscessus eius naturae oboriuntur, Ut morbum leuent, et salutem polliceantur, ea ut fiant, cuncta moliri oportet. Et ad haec sane plurium rerum permagna vis est, inter quas primum locum cibo
247쪽
19Ipotionique damus. Ex his autem Vt ea praestant, quae facile aeger concoquit, ad quod et hoc pertinet, Vt non plus sumatur, quam ad vires sustinendas necessarium est, sic magnae utilitatis est, temporis rationem habere. Deinde suffimenta sunt, seXUi, Consuetudini, morbo accommodata, reS Variae, qUae quod oculis auribusque obiiciuntur, animum Uarie CommoUent, at ille eXCitant, maXimeque eXhilarant. Neque
etiam VanUm est, apud eos, qui philosophicis
contemplationibus delectantur, rationibus potiusquam medicinis Vti, Corporiqtae adeo per mentem auXilium praestare. Praeter haec alia valetudinis praesidia sunt, 'se quae demUnt aliqUam materiam, et per Vias, qUibus natisra assueuit, eUO-cant. Vtimurque et his, et vaporibus, seu quae tu humida sunt, ut Calefiant partes, Vel refrigerentur , et siccis, Ut sussimentis, quo vel humectentur, atque eX rigidis flexibiles fiant, et pori aperiantur, Vel desilCcentur, et robur accipiant porro Utile etiam est,'' vel illinere aliqua corpore, Vel simul ita perfricare, vi a patulisper calorem VijS, Vnguenta resorbeantur 3 itemque, cataplasmatibus Vti, emplastris, pulveribus inspersis, q- aliisque medicamentis superhabitis,
seu epithematibus. Praeterea, pro Varia morbi, nocentiumque humorum conditione, aeger ita figurandus est, ut vel plus minus inclinatus, Vel in alterutrum latus iaceat Tum frictione utendum est, q' vel medicina, et totum corpUS, Vel aliqua saltem pars labore exercenda, aut Contra quies imperanda est, atque vel somnUS Commen' dandus et conciliandus, VeI aeger ad vigilandum exhortandus est. VAE Atque oportet etiam fo-i mentis. Vti, iiSque vulgaribus, aut aegro pro-
248쪽
19M Hippocratis Coipriis, vel a indico arte paratis, quae supernis, insernisque corporis partibuS admoueri queunt.
ss) Neque alia. Diu dubius haesi, quomodo hunc Io-
eum et interpungerem, et deinde latine conuerterem. Tandem mihi visus es: hic nodus optime solui posse, si ponamus , Hippocratem voluisse, medentem debere κω τ αλλαδε κτω μηχανάκχαρ βρώμασι caetri et quae ita moliri debeat, esse, οἷα κρίνω etc. Et sic etiam interpretatus sum. Vt non negem , aliqua in hac interpretatione parum plana esse, puto tamen certissimum esse , reliquorum versiones nullum plane idoneum sensum enicere. Et το μηχανάαθ non post verba: οἷαν ψελέουσι posita esse, per sinplicitatem dictionis Hippocraticae, excusari potest. Nam, ut fere inter loquen. dum fiexi solet, Hippocrates, ubi scripserat: οἶ. κοί,ειετε τα τοιαυτα μηχανάαθαρ, et videbat , se abscessum omisisse, sequentia τω μηχανάα ω- subiecit, addita particula εra ad indicandum, et haec oportere μηχανά-d . Malui etiam ob legere, ut Foesius habet, etsi, quando, Verterit. 6o) Γuae demunt.) An satius fortasse, si vertatur, faecibus, ut et his, inter medicamenta, locum, ab Hippocrate, datum esse cum nonnullis credamus 'Mihi aliter visum est. Quae sequuntur verba: υγρῆνος , ξυλα ,etsi abundare videantur, nolui tamen plane tollere, verum sic, ut feci, ad praecedentia referre. Forte tamen et aliquo iure ad sequentia pertinent, ubi vertendum esset: Ad humectandum vero, vel siccandum, unctionibus uti decet caetr. Sed illud magis placet.
6i) Hel illinere. Meminisse hic oportet inunctiones aefrictiones alias athletarum et sanorum, alias aegrorum esse.
Neque in his idem est illinere, ungere, inungere. χρίσμπaccipio pro eiusmodi illi tu, qui neruos grate assicit, fitque medicina, quae mediana consistentiam habet, ἔγχοισμα ad molliendas fere laxandasque partes adhibetur, estque proprie inunctio , sed quae non toti corpori adhibetur; id enim puto proprie αλώφεδes esse, verum uni alterique parti, quam e. g. dolor occupauit. Ab his differt ἁνία quae sicca frictio est, ae, ut videtur, longior; Hippocrates
enim laepius sinpliciter τρίψιν commendat, alias vero UtruIΠ-que, et το χρεειν et το τρίβειν, quod frictionem indicat cum oleo fieri debere.
61) Aliisque medicamentis.) Quid quaeso hic Lτἰ δε τω-
σι sorte, quod ex sequenti επιθετοισι natum; nam sane
249쪽
otiosum esse videtur, nisi transposita illa verba snt, ut illa ἐπιτοῖσι ad oraματα referri debeant, quod utique placet. 63 I medicinae.) Ergo,quae ante commendata sunt, non sunt medicinam facere ἶ Mendam subessie vix dubitationem admittit. Sed quomodo tollenda l Videbatur z11 ris scribendum esse, quod Erotiarius purgationem, καθυσιν exponit. Sed supra iam αφοδοισιν positum vidimus. In mentem Venit, posse vel tavcns , aut , vel Iκμησις , ionice pro A- , legi. . perfusionem significat, aut etiam exhilarationem, ab =μονομαρ, ἰὰ μησις ab ἰκμάζω, humectationem. Sed me fateor exemplis destitui.
6 3 Atque oportet.) Casus bis mutati, nempe, ut ab inutio dandi casus esset, deinde nominandi, hine iterum dandi , totum locum suspeetiun redderent, nisi Hippocraticumscriptum esset, cui negligentia fere ornamento est od
Vero το πνέυμασιν attinet, etsi de fomentis, proprio sensu sumto vocabulo, id est de vaporibus, ex ore missis, interpretatus sum, tamen omnem dissicultatem eo sublatam esse, vix puto. An praestat πνευματα flatus et ruinas interpretari, vi κοινα. sint, quales omnibus hominibus, etiam sanis, contingunt, ἰύιμ, quales aegro proprii sunt, post haec vel illa alimenta affumta, τε τα denique, qui per artem excitati sunt Ego nihil audeo definire. Si πνευματα fomenta sunt, pertinet huc Hermippus, qui, anhelitu puellarum, dicitur annum aetatis IIs attigisse, de quo argumento nouis mus libellus est Cl. Cohausen, inscriptum Hermippus re
Sed datum est Medicis videre, ne, in ipso a
cessionis impetu, talia fiant, neue ea proXime instante , neue Vbi eXtrema, maXime pedes frigent, quod interni caloris argumentum est. Sed medicinam fas est, in declinatione morbi, ad
250쪽
orgasmo, eorum aequali' etiam per eXtimas pamtes, fluxus est, ac distributio.
6ς Conferri meretur Sallust. Salvianus de Re Medica Vari Ledi. Lib. I. Cap. VI. Romae. Is88. 8.
XXVII. Tοῖσιν ἐν τοῖσιν περίοδοι Πν παροξυσμοισι
ἀλλ' οἰφερξειν σων - προ των κρι- Similiter in iis morbi accessionibus, quae pro assectus, vel aegri natura, temporibus statis redeunt, debet nulla q= cibi accessio fieri. Et grauiter errant, qui, propter infirmitatem aegri et vires fractas, necesse esse egistimant, ut vel cogatur cibum assumere, quo maiori imbecillitati Consumtionique praeueniatur. Etiam, ubi iudi- Catio morbi instat, cuius rei indicia medentibus sunt, id auferendum de cibo est, quod adiectum
erat, Cum morbus aliquantum remiserat. 66) Cibi accino fieri.) Circa cibos, in morbis, acutis
maxime, dandos, medentium plurimi, sed diuersa ratione, peccant. Nam alii aegris omni cibo, non solum valentiore, interdicunt, sed etiam abstinere eundem, per plures dies, ab omni alimento, iubent. Alii contra nimium aegris indulgent, vel plane etiam ipsis inuitis, varii generis cibos omni tempore, dant, idque faciendum clamant, quo natura , robustior inde facta, morbum et sustinere et superare pos-st. Vt autem omnis valentior cibus, quamdiu morbus viget, homini nocet, et molestias creat, neque adeo eXhi- heri debet, sic maxime, ubi morbi accessio est, et crisis instat, secundum Hippocratis praeceptum, cibi quantitatem imminui oportet. Nam, quo plus cibi asmumitur, ac quo ille valentior et resolutu dissicilior est, eo maior vis vitae, ad concoquendum illuni et in humorem corpori similem re- digen