장음표시 사용
251쪽
digendum mutandumque, requiritur. Haec autem in omni morbo debilis est, et cum hoc conflictatur, ut, quae ma e-ria morbum fecit, excoquat. Quare multo cibo, maximeque valentiore, sumto, totum corpus perturbari necesse est, ac vitalem virtutem infringi. Ac ipse cibus, cum a natura debeat in vitalem succum conuerti, ipsa deficiente, in eo ruptum humorem abire, et non tam corpus, quam morbum, alere debet, et exacerbare, ex quo conseqtiens est, ut criti sis vel protrahatur, vel fieri omnino prohibeatur. Hoc autem Hippocratis praeceptum etiam in Lib. I. Aphorisin. I9. licet paululum mutatis verbis, habetur, quo loco et Aphor. 8. 9. IO. II. constilendus est, et Aretaeus etiam ait de Cur. Acut. Lib. I. Cap. I. pag. 74. υποστέλλελψ n n τῆσι κρίσεσι, κω μικρόν τι προ των κρισίων. Conf. etiam Celsus Lib. m. Cap. V.
Tἀ κρινόμενα, κνή τὰ κεκρημενα αρτίως XXVIII
κινεῖν, μη τε νεωτεροποιέειν, μητε φαρμακείοισι, μήτε αλλοις ερεθισμαῖσιν, αλλ' εαν.
Constans enim de iudicatione haec curandi leX est, neque omnino mouendum id esse, quod naturae beneficio, et conuenienti tempore, iudicatur, '' neque notiari, alterarique debere, quod post perfecte iudicatum deuictumque morbUm, fortassis superest. Et ad haec neque purganti medicamento uti fas est, neque aliis, quae stimulant, itertimque humores concitant. Tum enim fatius est, nulla remedia ad hiberi. et sibi relinqui Corpora, quae vis naturae a morbo lu
6 Neque novari alterarique debere. Hippocratem
Verbo νεωτεροποιέειν, cum ad superstitem, post cristia, materiam, tum ad remanens empyreuma, quod Duretiis vocat , respe xisse, admodum verisimile est. Nam et illam aliquando Medici, si mouere nequeunt, atque expellere, emendare
student, hoc vero, empyreuma scilicet, seu, quod idem N a est,
252쪽
est, caloris sebrilis residuum, plurimi, vel sie dictis refrigerantibus, vel etiam, in Galliis potissimum, Chinae vis,
extinguere solent , et naturam ita iuuare volunt , quod utrumque Hippocrates, eum hoc loco facere prohibet, tum Lib. I. Aphorism. 2o. repetit. Et sane cum ipsa ratione congruit, satius esse, post crisin perfectam, ab omni medicina abstinere, et conueniente tantummodo Viinis genere, viribus aegri succurrere, quae, cum integri morbi impetum frangere potuerint, et eliciendo oppresso, resectisque neruis, frustra contra nitenti hosti, pares erunt, ac tutam sibi perfectamque sanitatem praestabunt. Saltem, id omne tunc minus tuto exhiberi, crediderim , quod operosius chemica arte, ex triplici, quod aiunt, regno, sed inprimis minerali, paratum est, minimumque naturae corporisa espondet. Videatur Henr. Iac. Stuuen Diff. de Reliquiis post crisin ad Aphor. Ia. Sedi. II. Ienae I 27. et de Pre Disi de Cibatione reconualescentium. Erf. I724.
Circa coctionem alia cautione opus est: non enim omnia bene iudicantur, quae cocta stanti' Ac tum utique mouendum est, quod Coctum fuit, et purgans medicina adhibenda. Sed cruda nunquam cienda sunt, quoniam id aegrum infirmat, et ordinem naturae interturbat. E iam in principio morbi vacuantia remedia minus recte dantur, q' nisi ubi materia turget, quae morbum facit, et breui uidhini iri aegrotum indicat, nisi protinus auxilium feratur. Tamen et hoc raro opus est, quoniam tam prauae indolis morbi, tamque maligni minus frequentes sint.
68) Ac tum utique.) Totus hic locus illustratus patet in Beria. Paterni Lib. cit. de Humor. purgat. Langit Epist. Me die. Lib. I. Ep. Ia. et 39. et Lib. Il. Epist. 4 I. Aliomari Opp.
253쪽
pag. 33. seqq. Edit. Lugd. Is97. sol. et Franc. Vern age
Quaest. an in acutis orgasinus a purgante Z Paris. ITI6.
69) Nibi obi materia turget.) Magnum quid ac diuinum
est, futura praedicere, videtur tamen et Medicis ex parte concessum esse, ingenio iudicioque inprimis valentibus. Hoc eni'a primum utique est, cui Medicus operam dare debet, ubi ad aegrum, morbo praesertim acuto laborantem, arcersitus fuit, ut, cognita vera materiae morbificae indole, ipsiusque adeo morbi vel leuitate vel grauitate , quid sperandum, quid metuendum sit, adstantibus exponere possit. Ab hoc omnis medendi ratio pendet. Nam ubi Medicus, febrem minus malignam esse, cognouerit, et facile a vitasti virtute superandam, hanc non, ut ii faciunt, qui tibi credunt vim potestatemque morbos vincendi datam esse, vel vomitionibus vel V. S. etiam repetitis, aliisque debilitabit, sed potius conueniente victu, et reliquarum rerum non naturalium usu, ac leni quadam, pro statu aegri, medicina, iuuare allaborabit. Cons. Io. Anton. van der Linden Select. Med. XII. I 6. seqq. Contra si turgentem materiam, et magno impetit, vitam ipsam oppugnantem, perspexerit, Vt non leuis adeo metus sit, ne haec opprimatur, non, ut aliinieticulosi Medici, propter vires aegri iam fractas, efficaci medicina abstinebit, sed, quoniam tunc omnis curatio Vudetur arti relicta esse, sine mora, vel venaesectionem vel vomitionem praecipiet, vel aluum quoque mouebit, idque, si opus fuerit, sic iterabit, ut oppressiam fere, a turgente materia, naturam liberet, et ad morbum, porro siistinendum vincenduinque, aptam essiciat. Quem finem Medicus faei- Iius obtinet, ubi non aliquo loco materia consistit, sed vere turgens, magno cum impetu, per vasa vagatur, qualis facilius utique e corpore educitur. Hanc enim medendi viam inire, ubi vel hepar, vel aliam ex internis partibus materia obsidet, est fere aegrum iugulare velle. ConL Lib. I. Aphor. 22. Lib. II. Aph. 29. Vallesii Controuers Medic. et Philosoph. Lib. VII. Cap. XIII. Io. Theod. Schenchii Disside Materia turgente. Ieriae. 1644. et Wolfili Dissi de Orgasano purgantia, in febribus acutis alias intempestiua, vrgente. Halae. Iro6.
254쪽
Quaecunque autem mouere ac ducere conis
uenit, y' qua viam assectant, sed per congrua maxime loca, ducenda sunt.
o sua viam. Expressa haec sententia paulo aliter in Aphor. 21. Lib. I. est; Ibi enim legitur Oπη ων Αρέπειαὶ etc. et ab initio huius libri ακτέα, ἡ μπεν. Quare Foe- sius vult το ρέπω hic post inserendum esse. Sed putauerim nihil nos posse cogere, quoniam το ρεπεν facile, Ut alibi factum , sensu non turbato, omitti potuit. Μα- λιπα autem potest, vel ad οπη μν referri, vel, ut feci, adsequentia. Quomodo vero per conuenientia loca, et quae educenda sint, docet ulustr. Hostaannus Diff. de recta atque simplici naturae medendi methodo
Quae siue naturae molimine atqUe virtute, siue adiutrice arte, abscedunt, et eXCernUntur, neutiquam Copia aestimari oportet, sed an talia sint, qualia secundum morbi indolem, vel lo-Cum affectum vel coctionis, iudicationisque signa esse debeant: maxime an aeger id facile ferat, seque inde melius habeat.
τῖτο ποιέετο Sed ubi magnus periculosusque morbus postulat, usque ad virium prostrationem, '' animique
255쪽
que desectionem ducere, videndum, quousque id fieri sine detrimento aegri possit. Nam si eius vires sussiciant, id quidem fieri debet, donec
propositum finem obtinueris. Itaque ad alia loca ducas, quod nocet, et nobilem partem opprimit, vel sumtu, saeculis, aliisque remediis utaris, quae siccant, vel contra fotu epithema
tibusque humectes, vel denique in loca opposita
reuellas. i) Animique defeeBonem dueere. J Potest quidem ex
ipsa corporis struehara, quateniis nobis innotuit, non satis declarari, quomodo e. g. sanguine, ad animi defectionem Vs. que, mis , tam subito multumque morbus alteretur et imminuatur. Ad quam enim mutationem inde in corpore , Per neruorum virtutem, factam alii prouocant, ita, ut ex hoc tempore, quasi vires corpori, et ordo nexusque earum caussarum quodammodo restituantur, quibus vita perficitur, hanc equidem metuo, ut omnes plane probaturi sint. Plura tamen , quae apud Medicos auctores de hac re exempla inueniuntur, tale quid non modo tum euenire testantur, cunet ad animi defectionem usque, vel sanguis, vel alius humor detrahatur, verum etiam, ubi tam vehemens in aliqua parte dolor eueniat, ut aeger animi fere deliquium eo patiatur. Atque ex illis exemplis simul etiam hoc constat, ut1-le eisse, usque ad animi defectionem, ducere, quando, quae morbum fecit, maleva, aliqua in parte, consistit et haeret, ut aliter dimoueri nequeat. Cumque talis euacuationis permagnam vim esse, ad obstructa resoluenda, sciainus, an noripatet, eam, solidis elasticitatem reddendo, quam maxime agere Hanc vero, quis nescit, a neruorum virtute pendere t quam fortius impacta et immobilis haerens materia quasi oppressit. Haec virtus restituitur , siue opprimens caussa tollatur, quod tam larga euacuatione fit, ut animus linquatur, quo impulsus sanguinis ad partem affectain cessat, siue noua vis addatur, quod dolor essicit. Atque ex hoe discere et id possiimus, quod magis ad rem pertinet, scilicet, quando talem medendi viam oporteat ingredi. Possiimus vero id etiam ex Boerhauit Aphorismis cognoscere, qui, ut in aliis rebus multis, ita et in hac, veteres cum successis imitatus est. Cons. Aretaeus de Curat. Acut. Lib. I. Cap. VII.
256쪽
p. 8 . et ad eum Petitus. Caeterum dubito flere, an me ex hoe etiain loco in paraphrasi fatis expediuerim. Constri1-ctionem vero hanc esse puto, οκα δε- γυ-D etc. n subintelligendum est, επ ἀλλα ρεια id, κνεκα τῆνο ποιεετοι , id est, ad extremum usque dueitur , εωs πῖτο ποιήσης.
τοπολυ. Num vero par esse aeger eiusmodi vacuationi queat, quae ad extremum, et VSqUe ad letpΟ- thymiam, ducit, ex his signis iudicabis. Quae sicca sunt, calorem concipient, quae autem humida, frigida erunt, et quae Vaguandi, subducendique vim habent, visurimum contrarium effectum edent.
257쪽
QuaecUnque autem ita cieri debent, si die-hus imparibus fit, ad superiores partes ducenda sunt, maxime, si talis affectionis status atque in , doles fuerit, ut similibus quoque diebus accesserit, morbusque exacerbatus sit. At vero, quae paribus diebus fiunt, ex his plurima deorsum nituntur ac tendunt, ut per aluum, Vesicam, aliasue vias excludantur, 7- qua ratione et ea iuuant, adiumentoque sunt, quae sponte eiusmodi tempore eueniunt,) nisi inciderit, Vt, quas accessiones circuitus attulerint, diebus paribus contingant. In eiusmodi enim morbis, qui paribus diebus exacerbantur, res Contra eUenit, quodque paribus diebus iudicatur, superiora petit, quod imparibus, ad inferiora fertur. Circa haec duplex facienda animaduersio est . altera , minus frequenter incidere, ut accessiones per circuitus, in diebus paribus fiant: altera, si eiusmodi morbus sit, eum admodum difficulter iudicari.
2) sua ratione. Nexus orationis requirere videtur, ut haec verba ita, ut stes, vertibus includantur; sunt enim vere interposita.
Quicunque autem morbi non primo tempore iudicantur, et vltra criticos priores dies, procedunt, necesse est, ut ad decimum tertium,
258쪽
vel decimum quartum diem, finiantur. Tum, quae decimo tertio die fiunt, ad partes inferiores feruntur, quae decimo quarto, ad superiores. Nam haec ita fieri per iudicationis leges
Sunt vero etiam, quae ad vigesimum tandem diem iudicantur. Atque eX hiS, praeter ea, quae ad inferiora fiunt, et per has vias descendunt, quorum sane perpauca sunt, '' plurima Purgari oportet, quae natura, prae imbecillitate, Plane expellere non potest: nam aliter fere metus est, ne morbus reuertatur. Et in hac re etiam circumspectione opus est, ne medicamem tum detur, vix iudicato morbo: sed ubi mouendum aliquid, id 7' longius post crisin fieri debere , inter Artis praecepta est. 7 In illis acutis morbis, qui parum celeriter cursum suum absoluunt, multa ducenda sunt, in laboriosis vero, quod in iis vires ad iudicationem perfectam minus sum- Ciunt, humorumque immodica redundantia est, praestat, id omne ciere, quod valetudinis caussa fuit.
a) Plurima purgari oportet. Forte quod haec nonnullis contraria et pugnantia cum iis videbuntur, quae supra ab Hippocrate praecepta sunt: neque mouenda neque novanda esse,
259쪽
esse, quae vel dum iudicentur vel etiam iudieata sint. Sed attendendum maxime ad hoc est, eo loco Senem Coum simul addidisse: quae perfecte iudicata sint; tum nostro hoc loco de eiusmodi morbis sermonem esse, quorum iudicatio, propter vires aegri vitales debiles, usque ad vigesimum diem, protracta sit, neque adeo facile possit perfecta esse. Quare,
ne id, quod superat, morbum facientis materiae, nocere, vel alium morbum producere, vel in caussa esse possit, ut idem affectus reuertatur, omnino, sed parum, in acutis ino bis, purgandum esse, Hippocrates proposuit, quo infirmae debilique naturae succurratur.
4 Longius post crisin.) Hie paullo confidentius, auctore
Foesio, το κτω mutaui in a τῆσ. Est autem peculiaris dictio, ἐγγυs a pro A. εγγυs, quae tamen Hippocrati quasi propria est. s) In acutis. Nescio quid Foesum mouerit, Vt quamuis in graeco textu το ολιγάκισ ad octσι retulerit, maluerit tamen in versione ad πολλὼ referre, et sic sensum verborum reddere, eum Medicina Hippocratica, pugnantem. Quid sit morbus oλιγάκις οξυς patebit ex paraphrasi. Cum febris saepius medicinae loco sit, si magna materiae vis in corpore est, planum esse debet, cur ολιγοικις οξυs minus utilis sit, et cur
V Atque in eiusmodi febribus, quae dissiculem iudicationem habent, in quibusque lassitudianis sensus est, frequenter abscessus fiunt, quodque abscessit, maxime in articulis, et maxillis,
glandulisque prope aures, illapsa, consistit, scilicet,
260쪽
prout hic vel ille locus propinquior iis partibus est, quae laborant, doloribusque amiguntur. Sed
plerumque se omnis ad staperiora conuertit. T men si lentus diuturnusque ideo morbus est, et materia ad inferiores partes proruit, in his etiam abcessus fiunt. Cuius rei indicium maxime pedes faciunt. Nam in quo ipsi calidi sunt, in eo aliquid infra abscedit, in quo autem frigidi, in eo se vis morbi ad superiora confert.
63 Atque in eiusmodi.) Haec sententia etiam in Aphori- sinis legitur Lib. IIII. Aph. 3I. sed ibi additum est κοπωλσι. Et sane non in omni febre abscessus fiunt. Ergo nisi velimus et hic το κοπωδεσι inserere, certe legendum videtur: ἐν τοῖ τοικτοισι πυρετοῖσιν. Nolui tamen in textu ipso aliqua
mutare, sed lassicere putaui, si paraphrasin secundum hane
ωσπερ οἰ πυρετοι τοιαυτας. Etiam, si statim ac morbus se inclinauit, et aegri ad sanitatem redeunt, siue in manibus, Ilue in pedibus molestum sensum habent, in his pamtibus abscessurum esse, sciendum est, quod ab imperfecta iudieatione euacuationeque superat. Eodemque modo, si quae pars corporis lassitudinis