장음표시 사용
281쪽
ride Lib. II. Cap. LVII. Herm. Grube de ictu larantulae
et vi musices in eius curatione Coniere physic. Medic. FrLIiss 7. 8. Ge. Bagliui de Anat. Tarantulae eiusque cura, et D. Scaria Lettere Fisicali V. pag. 2I. seqq. Venet. ITU. q. A scorpione laesos, pariter musica curatos, iam olim Galenus vidit apud Alexandrum Trallian. Lib. VIIII. Cap IIII. Quidni et eos, quos vipera momordit cuius rei memoriam ex Theophrasto seruauit Gellius Noim Attic. Lib. IIII. C. XIII. Imo ex Democrito apud Gellium l. c. probabile est, musi- eam saluti fuisse iis, quos forte maniacus aliquis dentibus petierat. Ad Phrenesin curandam omnis fere antiquitas musicen commendauit, inprimis tamen Asclepiades, Aretaeus, et Caelius Aurelianus; neque Celsus eam neglexit Lib. III. Cap. XVIII. Carmina etiam sanguinem sistere in vulneratis, Vlysses in se ipse expertus est, teste Homero Odyss. Lib. XVIIII. v. 47s. Luxatis utilem esse Plinius refert ex Catone, et Podagricis ex Varrone Hist Nat. Lib. XXVIII. Cap. II. Tibiis quoque ischiadicum malum curasse veteres, inprimis ex Theophrasto de Enthus asino refert Athenaeus Deipnos. Lib. XIIII. pag. mihi 624. ubi cons Casaiabonus, et Martianus Capella pag. 3I4. Edit. Grot. Adeo et pestem, Lacedaemonios occidentem, musica fugauit Thales Cretensis, plutarchus de Mustica Tom. II. pag. H46. et Martianus Capella, I. c. Et Graeci eadem medicina usi sunt, cum Apollo ipsis, Troiam obsidentibus, pestem immiserat. Homerus Iliad. Lib. I. Scio quidem, permultos haec exempla fere omnia, partim ad cultum diuinum, quo Deus placari debebat, partim ad magicas artes, referre. Sed notii etiam, in his ino bis omnibus vel neruos pati, vel ad eos quoque mitigandos plurimum valere; eosque cum aliud carminis genus quasi laxare, aliud tendere posse, nullo modo prorsus negari queat, quidni et Veteres, credamus, musica, tanquam medicina, in iis morbis usos fuisse Per neruos enim tensos aegro vitalis vis integra fere redditur, quae vel maxime hostiles morborum impetus frangit. Quare sacerdotes potius credo, suae utilitatis gratia, musicam, tanquam rem saeram, ad eiusmodi morbos curandos adhibuisse, et qui forte alii tales morbos musica curabant, magos nominatos fuis e ab ignara plebe, Ut qui rem facerent, quae non, nisi in Deorum potestate, esset. Ad haec nostris temporibus febris cum delirio, musicae ce ssit, in aegro musico et saltandi artis mal gistro. His . Acad. R. Scient. Iro . pag. 7. et I TO8. pdg- δὴ
282쪽
exeitatas vidit Paullini Cent. IIII. Obs. I. et Cent. I. Obserit. 38. Accedit denique exemplum morbi peculiaris, cum carbunculis coniuncti, apud Borellum, Cent. II. Obs. 12. et hominis, qui, audita lamentabili musica, sensus omnes perdidit, memorante Augustino de civit. Dei Lib. XIIII. Cap.
XXIIII. et equitis, qui citharae sono audito, continere urtinam non potuit Weinricli de monstro. pag. Ι39. Merentur autem de musices vi in corpus humanum, praeter iam allegata, legi, quae habet Brendelius Disis de curat. rno bor. per carmina et cantus. Mich. Ernit. Etimulier de e
feci. music. in corp. hum. Col de Villars Quaest an Melancholicis musicaἶ Paris. 1 37. Pipping Disis de Saulo per musicam curato. de Franckenati Diis. Medic. de Musica, quae est in Setyris pag. 464. Pectilini Obs. Lib. III. 29. Ronsset Epist. Medie. XV. pag. mihi s3. seqq. Baco de Verulamio Hist. Natur. Cent. II. pag. 78Ι. seqq. Opp. Fi f. I663. la Setiae Homeri Nepenthes Part. III. et Alex. Thomson Diis. VI. pag. I86. seqq.
Praeter haec etiam partium quarundam Consensus attentione dignus est, 'V quales sunt mammae, genitura, atque Viems. Quae in sequiori potissimum sexu, mutationum aetatis, suffocationum, atque tussis signa et indicia sunt: Earundemque mutationum in masculis '' testes potissimum, eorumque affectiones, aliquas notas ostendunt.
96) suales sunt mammae.) Horum etiam verbortim O dinem aliter Martianus constituit. Nam siquidem eo tempore, quo in mammis, utero, aliisque ad generationem facientibus partibus, mutationes contingunt, vox etiam alterari solet , proxime antecedentia verba : λογοι , φωνὴ, ad haec pertinere opinatus est. Quod si esset, quisque concedere deberet, ea verba vix suo loco posita esse. Potest
283쪽
autem uterque locus, prout nunc quidem verba iacent, satis facile intelligi, neque necesse est, ut eorum ordinem ita,vtMartianus volebat, turbemus. Quoniam vero illa tria: γ η, vςΨη, quae Omnem, circa mammas, geniturae seu liquoris seminalis prouentum, et uterum, atque ad hunQpertinentes partes, factam mutationem indicant, tantum ad muliebrem sexum referenda esse videntur, forte non incongruum erit, illa verba: τἀ ποος ooχην non ad tusses tantum referre, sed potius ita interpretari: testes, et in his factas mutationes, in maribus eadem ratione, ac illas partes in mulieribus , aetatis, aliarumque affectionum signa praebere. Namque interdum euenit, ut testiculi, qui in infantibus in inguinibus latent, circa pubertatis annos demum, quasi erumpant. Debent autem mutationes harum partium utriusque sexus non una de caussa considerari Quantum enim mutationes e. g. in mammis factae, ad grauiditatem cognoscendam valeant, artis obstetriciae periti sciunt. Et quem fugit, in venereis, gonorrhoea cohibita, vel testiculum, vel inguinales glandulas intumescere Ad quae, similiaque, ut Hippocratem respexisse probabile est, sic, cum in iisdem partibus, diuersis aetatibus, mutationes fiant, cumque ab iis et suffocationes et tusses, malaque pectoris alia proficiscantur, quae in variis morbis incidere solent, medentes inquirere oportet, an illa a morbis ipsis, an a partium illarum mutationibus, proueniant lu Testes potissimum. Inter redimkόητα fere pertinet ratio nexus testium cum pectore, qui ipse certissimus est. Quanta mutatio in aspera arteria, ac vocis humanae instrumentis, quando seminalis liquor incipit per gyros vasorum in teste agi l quanta contra exsectis testibus 8 Hic neruorum consensus nullus est. An forte communicatio quaedam interi humores glandularum, thyreoideae , aryterio idearum , epiglottidis cet. cum illo testiculii Certe non improbabile est, quod vel copiam aut defectum humorum Vocem mutare, notissimum est. Item, si testiculus laeditur, respiratio cohibetur, probabiliter per neruos. Vnus enim ex iis, qui ad testiculum pertinent, a plexu renali demittitur, cumquae ganglio semilunari adeo communicat. Winslow. T. III. N. 4Io. Quod cum potissimum a latere dextro fiat, ubi insignior dliquis ramus, vel plures minores ab illo ganglio ad diaphragma pertingunt, ibidemque et cum ramis phrenici, quibus occurrunt, ganglion faciunt, nemini, quod sciam,
dictum, sit cum propaginibus intercostalis, venam cauam P a inse-
284쪽
inferiorem amplectendo comitantibus, communicant, Laneisi de Corde Tab. VI. Hunauit Hist. Acad. R. Se. I73 . n. q. quomodo testiculo laeso, respiratio cohiberi queat, forte non difficile est, animo comprehendere. Neque raro hodie est, hominem videre, qui, ubi cum venere omnia sua bona, quae siue in aere, siue in corpore habebat, deis coxit, tussi continua vexatur, priapo similis, quem fateri oportet;
Defecit latus et periculosam Cum ius miser exspuo saliuam.
Scilicet anhelant, et panda latera habent, pruriginos iuuenes, qui dulces tabellas imitati, in omnes modos transeunt. Neque hoc mirum est; ad vibrandas enim nates, costas et sternum figi oportet, quibus ab altera parte musculi, coxarum ossa mouentes, inhaerent. Hinc magna vis laterum advenerem, hinc Aissio danda, quibus angustum pectus, vel spina contorta, vel alia de caussa breuis anima est. Deficit igitur latus, quando costae et sternum commode figi, vel teneri fixae, non possunt.
Quod autem ciborum consectionem, distributionemque attinet, siquidem illae maxime inventre fiunt, hunc sane '' comparare cum terra licet. Nam quod haec arboribus, hoc in animantibUS , Venter toti corpori praestat. Vtrumque enim sua alit, humoremque praeparat imterra radicibUs, venter venis transmittit, simulque sub alimenti distributione, calefacit, et alio tempore refrigerat. Refrigerat autem Uenter, quum Vacuatus est, quod tum torpet, et OtjO- sus
285쪽
229sus est, sed calefacit, quando repletus est. '' Hyeme autem ipsa alUUS, pariter atque terra, lapra
iniecto stercore, calefit, quoniam tunc dissicilius dissipatur, quod intus est , ideoque calorem
yς ψ retinet, ac seruat.98 comparare cum terra licet. Ex hae eleganti ventris ac terrae, animalium et arborum, comparatione, iam priscis temporibus illa venae portae cum arbore comparatio orta est, quod Galenus affirmat de Ven. et Arter. Dinsere Cap. I. vide sis eundem Lib. VI. de Hippocr. et Platonis decretis Cap. III. Eius enim radices, per me senterium dispersae, ad intestina pertinent, et inde nutritium succum alimentumque sugunt, quod ad ipsum truncum, eiusque ramos, per hepar diductos, deferant. Qua comparatione et nos adhuc utimur, et porro iure meritoque eam adhibere possumus, quoniam nostra aetate extra omne fere dubium positum est, etiam per me saraicas venas, alimenti aliquem modum in hepar inuehi, et sanguini admisceri . Cons Cl. Brendelius de chyli ad sanguinem commeatu per venas mesaraicas non improbabili. Caeterum quod Hippocrates ait, ventrem, dum repletus sit, calefacere corpora, sed vacuum frigefacere, non ita accipiendum est, ae si vix repletus calefaceret, contra vix vacuus Dinis, frigus per artus diffunderet. Statim enim, ac venter repletus est, aliquis horror corpus occupat, sed paullo post omnia incalescunt, sic, ut etiam in iis, quibus eorporis corruptus habitus est, et qui hectici vocantur, lenis febrilis calor accendatur. Deinde existimandum non est, hunc calorem corpori cum nouo chylo affundi; sed dum hic potius in sanguinem alibilemque succum mutari debet, necesse est, ut partium quarumcunque motus ad hunc finem et fortior et celerior fiat, quo corpus potissimum, dum frictio fluidorum ad solida augetur, incalescit. Martine de Calore animalum pag. I48. seqq. Atque ex hoc debet clarum esse, quousque illa ventris, calefaciendi et refrigerandi corpora,
99) meme autem. Hyeme interna plus calere, quam
externa, aestate contra, certissimum est, calorem tamen internum hyeme, quam aestate maiorem esse, non probabile est. Maior tamen fieri potest exercitatione corporis. Etsi enim aestate fluida celerius mouentur, exigua tamen P 3 ' vasO-
286쪽
vasorum vis est, qua fluidis resistunt, quia calor externus vasa debilitat. Martine loc. cit. pag. 249. Hyeme contra calor a mutua Vasorum humorumque actione pendet, quae, quia vasa tum robusta sunt, corporis exercitatione non pa-xum augetur. Accedit poros in cute frigore constringi, ut calor, motu excitatus, non facile dissipari possit, nisi ventus accedat. Quod adeo frigus corpori, id stercora terrae praestant. Ioob Retinet. Vulgo inter pinguedinis, quae sub cute, ac illius, quae in omento, colligitur, utilitates numerathar, calefacere corpora, vel contra frigus ad minimum tueri. Sed quo modo adeps hanc corpori utilitatem praestet, nemo ausus est dicere. Quaecunque corpori vestimenta adhi-hemus , partim frigus ventosque a poris, qui in cute sunt, et per quos agunt, arcendo, iuuant, partim impediendo, quo minus interritis corpor1s calor e corpore quasi effluat. Is enim a perenni sanguinis per vasa motu excitatur. Quae alia caussa est, ob quam fera animalia in niue contra frigus praesidium inueniunt Et nive obruti, modo non aquosa difflueret, aeque multum incalesceremus, quam pretiosissima pelle obuoluti. Itaque si omentum, atque pinguedo, quae sub cute est, hanc ipsam tegeret, nemo de illa calefaciendi virtute dubitaret. Iam vero,cum pinguedo potius solidorum ad fluida frictionem debilitet, neque vim sanguinis motus patiatur libere ad cutem peruenire, intelligitur, quae caussa sit, cur pingues vehementius, quam alii, a frigore afficiantur.
Atque ''' ut arbores, quae cortice tectae sunt tenui, sed sicco, intus substantiam, quasi Carnem siccam , aridam, nec fiungosam , sanam, robultam, putredinis et corruptionis eXpertem, diuque duraturam habent, sic animalium quo-
287쪽
Libellas de Humoribus. 23Ique nonnulla , veluti testudines, et his simili
natura eXOrnata, arborum modo, cortice obdu-
CUntUr, intus autem pari substantia gaudent.
IOIJ Vt arbores cortice tectae sunt. Maluimus hie Maristianum sequi, quam haec, cum Girardeto, a sequentibus auellere, quia clarum atque euidens est, aliam hic comparationem arborum animaliumque inter se, quod ad corticem, quo utraque tecta sunt, et naturam carnis, institui. Et licet plures testudinum species sunt, etiam carne aliquantum inter se diuersae, atque Hippocrates generatim tantum de testudinibus dixit, animalis tamen historiae scriptores omnes testantur, cundus fere testudinum speciebus duram et concoctu dissicilem carnem esse, neque igitur ad esum aptam. Pluribusque eiusmodi animalibus, crusta opertis, similem, aut concoctu minimum dissiciliorem, carnem esse,
experientia comprobatum est , et potest vel illo limacum exemplo, quibus vescimur, illustrari.
*'' Ipsa vero animantia, siquidem pro diuersa aetate, CUm annis, eorumque temporibus ali-qUam conuenientiam habent, ab his, quibus similia sunt, eorumque tempestatibus, nihil detrimenti capiunt, Verum se ex illis melius habent, si ipsis recte conuenienterque Utuntur.
Ioa) I a vero animantia.) Duretus huic loco nullam explicationem adiecit, neque etiam Foesius aut Mercurialis. An quod per se satis clara haec verba existimarunt, an pr pter aliam caussam, non definio. Saltem non potui ex eorum latina versione intelligere, qualis vere his verbis sensus esse debeat. i Neque tantum mihi placuit Martiani interpretatio, scilicet animalia, quod ad aetates, anni tempestates, ipsosque annos, plantis et arboribus similes esse, ut non maluerim haec verba sic, ut in paraphrasi factum est, interpretari. Etenim id nemini fere ignotum esse potest, homi-P 4 nes,
288쪽
nes, pro varia aetate, se, Vel vere, vel aestate, vel alio anni tempore, ipsisque etiam anni S, eorumque varia conis stitutione, optime habere, iisque adeo stipites esse, neque adeo iis alterari, vel damno assici, si recte viantur. Caeterum fateor, me dubitare , graecum textum sine omni
'' Atque ut parua hydria, seu aqualis Urna recens faeia, hinc inde hiat, et aquam per porOS
transmittit, sed inueterata, et longiore Viu quodammodo obfirmata, eandem Continet, atque seruat, sic etiam venter, maκime in iunioribus, alimentum transmittit, sed cibi recrementa. tanquam Vas, Continet, ac suo tempore eXcernit.
tem comparasse ventrem cum urna aquali, ut, quomodo is liquidam assumtorum partem, et maxime tenuem, per poros intestinorum ad vasa transmittat, et crassiorem retineat,
elare ob oculos poneret. Sed mihi quidem, vel deesse aliqua , visum est, ob quae minus accurata et perfecta comparatio sit, vel alium vocabulorum yisv et καὶ λαιάμενον sensum esse debere, quam qui interpretum versione redditus est. Hoc enim sensu neutiquam ventri respondent, ut tamen vi comparationis deberent , quippe qui in omni aeta e, nisivb1 morbo assectus est, nutrimentum transmittit, sed fae-ees retinet. Potest tamen et hoc sorte, vel per laudatam illam Hippocratis simplicitatem excusari, vel aliter eXponi. Quid enim, si dicamus, Hippocrati iam notum fuisse, quo propius quis a senio absit, eo pauciora ipsum vasa habere eoque minorem, vel alimenti vim ex intestinis ad sanguinem, vel exhalantis humoris e corpore propelli An non iuuenile corpus, aut potius puerile rarum, fungosum, sic ut recens hydria, undique humores transmittit, senile vero obfirmatum, siccum, eallosum inutiles suceos retinet At-
289쪽
que haee videntur eum mente Hippocratis quam optime conuenire. Neque vero ullo modo mihi probabile est, quod Cl. Bolilius Diff. de via lactea corp. hum. pag. I9. n. c. refert, Liberkithnium obseruasse, vascula in corpore cum annis increscere potius, quam perire. Ad minimum in iunioribus facilius est, subtilissima vasa apta materia replere. Cum hydria vero Aretaeus etiam venam rarefactam comparauit, cum ait Lib. II. Cap. II. de Curat. Acut. pag. 9T. θεει γοψ αs vhίον νέον ουθεν αρπιωσεσι , ubi Petitus nostrum hunc locum adducit, qnem per levem errorem in libro de internis affectionibus extare ait.
ἰσασι. τὰ δε εκ του σωματος των διατη
Hactenus de causis morborum dictum est. Nunc ad ipsas valetudines transeundum est, qUarum qui modi, quaeue assectiones sint, utique ex his debet patere. Sunt enim alii congeneres morbi, ac vel mores sequuntUr, Vel temperamentUm, Vel cuiusque Corporis constitutionem,eOSqUe Cognoscere percontando possumus. Alii a Coeli, quo quisque degit, natura proueniunt.'*' Qui siquidem pluribus vel eodem tempore ingruunt, a multis etiam non dissiculter cognoscuntur. Reliqui vel ex peculiari cuiusque 'SΤcorporis habitu et natura originem trahUnt, *q vel vitae genus , et instituta, rationemque victus sequuntur, vel ''7 a morbi ipsius indole, constitutioneque pendent, vel denique temporibus anni fiunt. P s io Rii
290쪽
16 ) sui siquidem. Foesius totum locum ita interpunxit, et conitertit, ut satis obscurus emet. Puto autetii plana iam omnia debere esse, postquam sic, ut hic factum est, verba: v j τορ απο της χώοηs ab antecedentibus separata, ad se a quentia retuli. Est autem peculiaris constructio verborum, praeέοντα1 - - πλαόνων, qtiae errori videtur occasionem dedisse. Quapropter etiam malui ea vertibus includere, ne tirones ad haec verba haererent.
eorporum dispositione ad morbos; item de temperamento, fundamento morum et morborum in gentibus, et Stahlii Diff. de infrequentia morborum personali.1oo Vel vitae genus.) Tω λοωτηματα sunt sex res non naturales; quare cum inter haec etiam, quae excernunturae retinentur, referamus, si quis e. g. dum sanus erat, multum sudabat, accidet, ut, ubi in morbum inciderit, a quo alias sudor abest, tamen sudet, quod adeo affectionem morbi singularem facit, pendentem ab illo naturae quasi instituto sudandi. 1o ) A morbi.) Duretum, ex versione adiecta patet, non κατασώσιος τῆς νεσκ legisse, qualem vero lectionem secutus sit, dissicile dimi est. Foesius τω ολκ reposuit, quod aera significat, aer tamen videtur ad διασημα τα pertinere. Conieci aliquando legendum fortasse: της νησου, quod Hippocrates voluerit patriae morbos indicare, quae insula Cosest. Nunc autem mihi vix aliqua dubitatio superest, mentem Hippocratis hanc esse: Morbos etiam natura sua dis ferre, naturam Vero morborum in eo consistere, quod alii benigni, alii maligni cetr. sint. Ad minimum non video, quid huic sententiae magnopere repugnet, nisi fortassis hoc, quod vocis κατατάσις significatus in aliis locis, cum huius libelli, tum aliorum Hippocratis scriptorum, multo laxior est.