De humoribus purgandis liber et de diaeta acutorum libri tres

321쪽

RATIONE VICTUS

IN MO R BIS ACUTIS

LIBRI TRES

LIBRI SECUNDI EPIDEMION SECTIO PRIMA

323쪽

RATIONE' VICTUS EXQUISITI

IN MORBIS ' ACUTIS,

SIVE

LIBER PRIMUS

SE GUSIANO, INTERPRETE. S C Η Ο L I A. x r' ΗΣ λοιωνι nomen bifariam sumitur ab Hippocratex libris a) Aphον. et Lib. L de Fracturis; primum fgnificat victus rationem, quae cibo et potu suscipitur b) Lib. M Nat. hominis, significat vitae institutum. Et e) Lib. I. Epiri duplex est , una, quae dicitur δίαιτα φαύλη, quae susque deque habetur; et ita sumebant veteres lanes, eum potulentorum esculentorumque nulla habetur distinctio. Item altera, quae dicitur σκεθρα, id est ωκρι ς, non tenuis, sed exquisita, quae solius metierati aut piissanae usu constat. Diaeta σκεθρα aeque naturae studet et pugnat cum morbo, et dieitur in cibo alimentum medicamentosum; Et quatuor maxime rebus perficitur, nimirum qualitate, quantitate, Vsu, et occasione. Qualitas spectatur, ut cum in morbis acutis et febribus datur cibus humidus Lib. L ib. 4. I. ro. etc. Inter diaetam φαύλην et ακρις,7 media est, quae dicitur i- φαύλη siue μέση, et tenuis dicitur, et mellerato, oleribus, blito constat. a) Qui post morbos pestilentes sunt omnium maXime ealamitosi. Dum disputat hoc loco Hippocrates de morbis

324쪽

268 Hippocratis Coi de ratione victur

aeutis, definiendi sunt ii, qui celeriter et cum vehementia,suain absolliunt historiam. Nec enim acutos omnino intelliginatis, ut apoplexiam, nec acutos ἐκ μεταπτωσ,ως; Sed acuti morbi hoc loco propositi duorum sunt generum; alii dicuntur essentiales, ut febris continua, causus; alii symptomatici, ut visceris inflammatio.

3 Non autem de Ptissana, quae inscriptio falsa est, et Q a Plinio indueta.

NOTAE.a) probabiliter legendum: Aphor. Lib. I. et Lib.deriamIris; sed fortasse Duretus et hunc librum in plures digesserit. h) Vide sis Foesii Oeconomiam. e) Nihil huic simile eo in loco reperitur; sed vide Foesii Oecon. in voce φαυλη. t Hist. Natur. Lib. XVIII. Cap. VII. unum, ait, laudibus eius volumen dicauit Hippocrates. An igitur haec inscriptio a Plinioῖ Sed ponamus a Plinio e1se, neque tamen Omnino reiicienda erit, quoniam fieri potuit, ut Plinii aetate, hic liber etiam in plura volumina diuisus esset, quorum primum sane, ex Dureti diuisione, tantum de ptisana

Iocum continet.

ARGUMENTUM. Tres sunt Reprehensiones Gnidiorum medendi magistvorum: Prima, quod nihil de Tecmas dixerint: Secunda , quos dictum inlaesum peliquerint: Teptia, quod, cum alioqui multa morborum genera essent, diuersa vemedia non praescripserint. Atque cum tria sint exordiorum genera unum, in quo reprehendit antiquos; Alterum, in quo laudat mareviam subiectam; Tertium, in quo causam exponit , primo et fus Hippocrates.

325쪽

δε προκαταμαθειν τον φρον , μη λεγον τος του καμνοντος, τουτέων τα πολλὰ παρω

Cant , aUtorOS fieriant, acclarate quidem scripserunt, quae, quibUS ltae in morbiS, aegri patiantur', quaeque sint earum quarundam rerum incidentium causa et ratio. a) Sed tamen eo procellit eorum labor et industria, ut vel medici

326쪽

et o Hippocratis Coi de ratione victus

dicinae ignarus atque insolens, aeque ae illi, conscribere posse videatur, si modo ab aegris didi

cerit, quae per morboS cuique eueniant. At vero quaeCunque Operae pretium est ante perspecta habere, de quibus aeger verba non facit , plurima sunt ab aliis praetermissa; cum in aliis alia', tum autem nonnulla, quae ad Tecmarsim sunt utilia valde. Porro cum ea VOX τεκμαρσις) eo

dicatur, Ut Conuenienter et accommodate cuti

que medendi ratio significetur, hic sane multo aliter sentire me profiteor, quam illi tradiderunt. Nec vero solum ob id ' non laudo, sed quod

Seeunda re- pauca nUmero remedia usurparunt. Nam quae

prehensiiο- plurima sunt ab iis c) inuenta, ut morbos acutos omittam, eiusmodi fere sunt, elateria' pharma-ca, hoc est, cathartica exhibere, serum et lac potui dare suo loco. Quae si bona essent, congruenterque morbis omnibus, adhiberentur, ad quos ea commendarunt exhibenda scilicet, multo praedicatione hominum digniora essent, quod cum sint pauca, tamen abunde suffcerent. Sed albter se habet'.

s C H Ο L I A. Nempe symptomata omnia, quae ex ipsorum aegrorum relatione cognita atque perspecta fuerint.;) Cuiusmodi sunt diuisiones, diorismi signorum, cau

sarum et corporum.

6) Nempe ad cognoscendum, et praedicendum. ) ob praetermissam bene cuique medendi rationem. 8, Quanquam Sect. F. Lo. VI. Epidem. elaterium sumatur pro succo concreto cucumeris sylvestris: cuius elaterii eonficiendi ratio describitur a Dioscoride Lib. IV. C. rss. quamuis usurpetur κατ εθχυ pro omni medicamento purgante, ut Galenus annotauit in Exegesi, et is, Theophrastus Lib. IX. Tamen hic cum adiunmone pharinaei nihil aliud significare videtur, quam succum praedictum, in quo pur gandi mira vis inest; ae si diceret Hippocrates unicum elaterium erat Gnidiis Medicis instar catharticorum omnium; se

327쪽

in morbis acutis. Lib. I. a I

rum vero et lac instar omnium, quae ad neoterismum adhiberentur a Medico.9 Quia, quot sunt morborum ideae, tot remediorum genera esse debent. COMMENTARI US.

Galenus in commentario τέκμαρσιν coniecturalem cognitionem Vocat, atque απὸ τῖ τεκμηρίου deduci ait. Τεκμηριον autem vocat signum

syllogisticum, quo posito, necesse est rem sequi:Τεκμαίρεθ apud Hippocratem in Aphor. significat scientiam habere per signa syllogisticae Clarissimus Duretus volens interpretationem Galeni cum mente Hippocratis conciliare, ita censet.

In Medicina duo sunt, quae ad Θεράπειαν spectant:

διάγνωσις κώ πρόγνωσις ἰ quorum VtrumqUe insignis consistit; cognoscimus enim et praedicimus per signa, quae aut εικοτα, aut necessaria dicuntur: Necessaria sunt λημματα demonstrativa ex signis, quae pathognomonica et δηλωτικά dicuntur. ώκοτα autem verisimilia, Ut, concubuit cum impura muliere, infectuSest; apparens est, non necessarium. Fumus, ergo ignis, necessarium ; sed ignis, ergo fumus, non necessarium. Sic signa quaedam sunt antecedentia, quaedam sequuntur, quaedam coniuncta sunt: Et sunt aut causae, aut effectus ipsi, aut rebus ipsis adiunctae proprietates. Rursum alio nomine qUaedam dicuntur δηλωτικά, quaedam prognostica, quaedam μνημονευτικἀ seu anainnistica. Sed in morbis, praeter Caetera, consideratur morbi species, mos, et motus. Morbi sunt signa, nempe eius speciei, pathognomonica: motus morbi signa sunt επιφαινόμενα, moris επιγενομενα, Vt

cum in pleuritide, cui coniuncta febris ardens, superuenit delirium, est epigenomenum, et ma

lumvi

328쪽

27a Hippocratis Coi de ratione victustum. Tertii generis signa sunt haeci, ut, si in pulmonibus iit εμπυη , pleuritidis Vel peripneu

moniae antegressae argumentum est Neque vero si signa antecedant, necessario Causae sequuntur; ut nec signa adsunt, quia causa praesens sit Nec enim si bilis in corpore redundet, necessario lingua bile suffunditur: quemadmodum nec quia urinae bilioso sero non tinguntur, idcirco

obstructio est in cysti cholidocho ; nam potest esse symptomatica translatio sursum: sed si lingua bile suffundatur, ideo bilis redundantis significatio fit, ut in Lib. VI. Epid. ecf.F. feni. I

narrauit Hippocrates. Quoniam itaque cui oratio , unde orsa est, redeat Curationis quodammodo sunt pedis equae et παράνυμφοι η δώ- γναπις πρόγνωσ fit, Ut τέκμαρσm id est, rationem bene et conuenienter cuique medendi, Galenus derivet ἀπο τὼ τεκμηρίου, qUasi dicat, istam Tecmarsim esse veluti sobolem της διαγνούσεως κρη προγνωσεως. Neo enim potis est quemquam tenere Tationem accommodate cuiqUe me

dendi , nisi probe sit instructus τη-

NOTA Anio Melius ita: Sed hamnus etiam Medicinae ignarus possit recte de ea re scribere, modo cetr. b) Quid Oκοταν8 legendum esse videtur: sκοσα α, δετε 'IDν λεγητο s χθη cetr. Quaecunque ivero Cnidii Proponant, ut comici possit, quomodo singulis mederi deceat, in iis cere. τκτέοισι ad 6κοσα referri debet, neutiquam

c) Malim: diosa et commendata. Duretus videtur legisse Iboητα , Vel ευρεατ- , sed praeter necessitatem. d) Cap. X. το γὰρ αν κοψ κατου αγω τα μυτακαθαιοειν , καθαπερ τυ ἐλατηριον, άδεν αποπον. Alium locum non inuenio.

329쪽

ποιερον, ημη τ' αλλα παντα τα τοιουτότροπα

διαφε ντως των πέλας, ἐm: τὸ βέλτιον ποιμειν χρή. Sed

330쪽

Tertia veis

prehenseo.

2 4 Hippocratis Coi de ratione victus

Sed tamen qui postea illud argumentum a) scriptis excoluerunt, pervestigarunt sane

quidpiam ex medicorum magis sententia. quae cuique essent utilia ad curationem morborum Sed tamen de Diaeta ' veteres medendi magistri nihil conscripserunt commemorabile, atque illud praetermittendum rati, quod alioqui erat maximUm'. Et tamen non defuerunt, qui non ignorarint Varias morborum formas atque ideas, eorumque multiplices diuisiones. Sed cum vni

ros propalam eXplicare voluerint, non recte explicarunt '. Illud enim innumerabile videretur,

o si morbi, quo quisque laborat, distinctio pe

teretur, quod inter aegros nonnihil intersit L proptereaqUe non eundem morbum videri, quin idem sit nomen et appellatio V. d) Mihi autem in quaque arte animum ad res adiicere. Et quae- Curaque sunt bene tradita, ea quoque bene ' et recte factitare oportet: Et quae celeritatem ' desiderant, Celeriter, et qUae puritatem desiderant, Pure , et qUae doloris vacuitatem desiderant, sine dolore administrentur '. Denique omnia, qUae sunt eiusmodi, ad meliorem statum reuocare oportet '', cum eXcellentia V, et praestantia suorum aequalium et eorum, qui sunt sui ordinis.s C H D L I A. Galenus narrat suisse idem quidem institutum prioris

libri et posterioris, sed diuersis modis tractatum.1) Quorum historiam veteres Gnidii ex aegrorum relatione tradiderunt. a) Hoc est, viduis ratione , quae per materiam naturae samiliarem suscipitur.3 Nam in medendo nullus feracior locus est, neque Vtilior, quam de Diaeta, quae ipsa per se issicit ad morborum, bonitate naturae triumphatorum. curationem, inconside

rate