장음표시 사용
341쪽
Sed ea quoque literis et Commentatione dignissima esse videntur, quae nondum artificio comprehensa ' et tradita, id est nondum definita et distineta, ' operae pretium ' tamen est. Medicos scire, et quae magnum adiumenturia ' aut de
342쪽
α86 Hippocratis Coi de ratione victus
trimentum adserunt c) atque haec nondum disciplinabilia sunt, id est nondum artificio comprehensa. Quod causae est, quamobrem meduci quidam omne tempus eXigunt, in morbis acutis, ptissanam, non Colatam, eXhibentes, atque ita Medicinam recte se facere arbitrantur. EXistunt et alii quidam, qui plurimi faciunt in medendo , si quis nullum hordeum sibi utendum
putet si, calamitosum maxime id esse rati, sed linteo percolatum succum exhibent. Nec desunt alii', quos nunqUam adduxeris, ut crassam, id est, integram piissanam eXhibeant nec succum ;alii quidem, antequam aeger septimum morbi diem agat; alii vero, tota morbi historia, non exhibent, donec morbus iudicatus fuerit. Sed ea Medicorum consuetudo non est, quaestiones
huiusmodi ad disputandum ponere, neque, si ponerent, fortasse, quid sentiendum sit, intelligerent'. Quae causa est etiam, CUr Universa medendi ars in acerbissimam vulgi calumniam in- Currerit'. Ae in acutissimis morbis tanta est a tificum dissensio, ut, quae alius adhibet, optima esse ratus, illa alius in vitio esse putet. Eoque sit, ut ars medendi non multum ab augurali vanitate abesse videatur , quod augures eandem auem parte sinistra secundis auspiciis apparere iudicent, si autem dextra, malis auspiciis. f) Eodemque modo in aruspicina 'P, eadem fere sunt, quae feruntur alia super aliis. Ego autem vere videor esse dicturus hanc contemplationem esse pulcherrimam '', plurimisque et maXimis in rebus, in arte medica consentaneam esse. Etenim contemplatio ista '' mirifice prodest aegris ad si nitatem conquirendam, sanis ad tuendam, palestricis ad firmam corporis constitutionem: Denique omnibus ad qualicunque rem se conuerterint' .
343쪽
s C Η Ο L I A. I) Ita vertunt alii ακαταμάθητα , quae ignorantur, sed
non satis bene. 2) De remediorum delectu περι καιρου τεκμάρσεως. ρ Dicuntur τὰ ἐπίκαιρα , id est, magnum momentum afferunt, ut apud Hippocratem l0 Lib. de Fract. νεύρον επίκα ρον neruus insignis. Sic itaque hic locus interpretandus, necesse est, medicum scire, quaeque si non intelligantur. non video, quamobrem appellari quis possit medicus. 3 Si scilicet recte praescribantur et fiant s) Vt ad exitium praecipitent, scilicet, si rerum earum delectus non habeatur in qualitate, copia, utendi modo, et occasione, indicationibus sumptis a specie et idea cuiusque morbi, tum etiam a viribus, et peculiari natura cuiusque aegri. 6) Variae opiniones veterum de usu Ptissanae. ) Galenus recenset Comm. in hunc locum, varias ratio. nes vlinis praescribendi veterum Alii trium dierum abstinentiam praescribebant. Alii repletionem , vi Petronas. Alii morbo contraria maxime praescribebant. 8) Quod illi iudicio careant in distinctione similium aedissimilium signorum, causarum, et corporum, tum in delecta remediorum. 9 Docet controuersiam alicuius disciplinae profestarum suspicionem afferre aut ignorantiae, aut artis inconstantiae. Contra fit, ut artificum concordia, artis maximam fidem faciat, quod in Mathematicis contingere Galenus docet in
io) Hoc est diuinatione, quae circum animalium exta
i I) Et rationem comparandi iudicium, in remediorum delectu, quam hoc loco tradendam suscepimus, esse pulcherrimam.
12) Distinctionum scientia et constitutio vera artistificae.13 Galenus Comment. in hunc locum, docet abunde ex hac particula apparere, Hippocratem non de Ptissana disputare instituisse, non de Diaeta in morbis acutis. NOTAE.a) Duretus quidem et distinxisse aliter graeca verba, atque etiam emendasse videtur , sed praeter necessitatem. Quare
344쪽
α88 Hippocratis Coi de ratione victur
Quare sic vertam hunc locum: Mihi vero maxime ea, literis et eommentatione dignissima esse videntur, quae, cum sint seitu admodum utilia, tamen a Medicis nondum certa ratione explicata sunt, quaeque magnum vel adiumentiun vel
detrimentum adserunt.b) Mihi ita vertendum videtur : Quae vero nondum comprehensa a Medicis sunt, et certa ratione explicata, ea quidem haec int. Pertinent enim ad sequentia. e) Plerique interpretes Graecismum verbi λατελειν cum participio non asseeuti sunt, quare ego sic potius: Qua de caussa adeo ex Medicis quidam, in acutis morbis, per totum eorum decursum, continuo ptisanam, non colatam, exhi
di Legi omnino merentur, quae de hac ptisanae differentia habet Foesius in Oecon. Voce χυλο s. e) ως μηδι-Haec verba, usque ad ιντρικὴν ειναρ , Duretus plane omisit, et reliqui interpretes a sequentibus separarunt, sine caussa. De eo sermo est, quod medentes facere solent, in acutis morbis. Quare, cum Hippocrates plebem alat propter haec calumniari artem, certe ita in te pungenda haec verba sunt: ως μηδε δοκεειν ολως ἰητρικὴν ἀνω
to: Vt nullam plane medendi artem, in acutis saltem morbis, esse existiment. Sed hoc argumento, scilicet Medicorum dissensione, ad probandum, nullam Medicam artem esse , nostra quoque aetate usi sunt, et ad uuc uti solent, qui utilissimae arti, scilicet eius ignoratione, ut fit, male eupiunt. Contra hos disputauit Gerh. Goris in Medicina contemta propter λογομαχίαν. Lugd. ITO O. q. y Haec, nisi salior, ita clarius: Atque in aruspicina eadem in aliis sanimalibus, locis cetr. aliter exponunt. Nec
de his adeo inter vaticinantes conuenit. Haec postrema verba Duretus omisit.
g φημι δε παγκαλον. Foesii versio nullum fere sensum habet. Meliorem hanc puto: Hanc vero speculationem Vtilissimam esse existimo, et quae plurimis maximeque necessariis casibus, in arte ipsa facienda, accommodari potest. Η ελφισμένον est, quae adeo respondet utrique casui, ut fratres sibi 1nuicem.
XXX XV. 3. Tom. II. Edit. Linden.
345쪽
Quoniam in Ptissanam incidimus Ptissam, mea quidem sententia, cibariorum ' omnium c realium i, praestantissima recte est habita, in eiusmod i morbis acutis '; ac laude dignos censeo, qui eam caeteris anteponendam diXerunt. Etenim succo praedita est pingui illo quidem, sed laevi, continuo siue aequali et suavitate condita est y, natura meabilis et lubrica', et moderate humida ', non est sitifera 'Θ, maXimeque ad eluendum, si quid opus sit V, accommodata supple glutinositas Ptissanae '-: Quin etiam nec adstrictionis est particeps '', nec tumultum facit '', nec in aluo intumescit. Nam elixando
intumuit, quantum maxime intumeseere potuit
s C Η Ο L I A. Q Vt, vehit proposito hoe familiari exemplo, doceamus theoremata uniuersalia, quae sunt, Diaetae bumi e
346쪽
29o Hippocratis Coi de ratione victus
febricitantibus omnibus conferunt, maxime Vero pueris, et his, qui sc diaetam milituerunt. 2ὶ dicuntur cerealia, quia omnibus gustu iucunda sitnt, ἀπο τῶ γευεδα , Lib. I. Epid. hoc loco, σοι,
ἀπόσιτοι πάντων γευμάτων. Nomen τῶ γευματοs sumitur ἀν- τι τῆς προσφορῶς.3) Quae cerealia ex gea, tritico, auena, panico, et milio possunt parari, sic Ptissana omnium, ut fragi, alicae, panis est praestantissima. ) Vt febribus essentialibus, et viscerum inflammationibus, quae febrem habent coniunctam, et ideo his morbis prodest, quod aeque naturae studet et pugnat cum morbo, quod nulli alteri cibo conuenit. is) Hie eleganter latet πρόληιις, quid cum putredo in obstructione consistat, ut Ptissana pugnet cum morbo, necesse est, ut obstructa liberet; et tamen glutinosa et viscosa est; quomodo liberabit obstructar 6) Ex bonitate materiae, quae est uniusmodi, et aequaliter se patitur vinci a calore nativo. Id est, alienae qualitatis expers, et fit, ut sit permeabilis Galenus Comm. in hunc locum; proptereaque Omne tulit punctum cibus, qui cum bonitate, suauitatem adiunxit. 8) Qua lubricitate facile coquitur, distribuitur, et obstructa liberantur. 9, Qua humiditate non laedit ventriculum, nec facit,
ut ventriculus suo humore natet. io) Quia infringit bilem , nec in bilem mutatur, ut dulcia, calorem et siceitatem, duas sitis causas, corrigit, materiam pepasini expertem excludit, capacem coneoquit, eluendi virtute sua, et inoffenso cursu ad duas sitis sedes, ventriculum et pulmones, sertur.
1 i) Vt si adstrictior fit aluus, si bilis fluitet in ventre,
si conti maciter inhaerescat tunicis ventriculi. ia) Auleenna docet, quomodo Ptissana naturae studeat.13) Quae adstrictio semper vitanda in morbis acutis, nisi in lienteriae, teipothymiae, et resolutionis viscerum periculo sint aegri . I ) In Graeco est ἄραδον κακον , quod Galerius notat in
Comment.1s) Praeclare Galenus in Comm. fabaceum semper flatulentum existet, quamuis atteritur, hoc enim habet a natura , non ab imminuta coctione, ut Ptissana. COM -
347쪽
Hactenus praefatus Hippocrates, nune ad institutum accedit, nempe ut disputet de Ratione, cuique Conuenienter medendi, quam τέκμαρσιν Vocant. Nec enim de Ptissana liber hie ex Plinio est inscribendus, quemadmodum supra annotauimus; Nec de Ratione victus in morbis acutis, hanc enim solam non tractat, Vt abunde Galenus docuit, sed aliquando de venae sectione, de clysteribus, de medicamentis purgantibus disputauit. Quod autem de Ptissana disputet , hoc facit eo nomine, Vt hoc proposito familiari exemplo, quod perspicuitate est enim ἐυπορμον paratu facile, et est veluti, ait Poeta, inemptae dapes et excellentia squod nullum alimenti genUS aeque Valeat ad morbos acutos ac Ptissana) vineat res caeteras, quae sunt eiusdem generis , doceatque praeclara τῆς τεκμάρσεως
Θεωρηματα. Est enim Hippocrati familiare, ut saepe priuata eXempla, pro Universis, obtrudat, quod Galenus declarat Comm. in hunc locum, et
Lib. de artici tas. Cum morborum excessus pari contrariorum excessu abigi debeant, et quassi Contrario oppugnari marte ; Acutorum autem morbortim, praesertim febrium ardentium gπαρξις in igne putredineque consistat; fit, ut videndum sit, an Ptissana contrariis qualitatibus pugnet Cum morbo. Primum ignis siue πυρετος calidus siccus est, Ptissana frigida humida, ideo e diametro cum morbo hac conditione et nomine pUgnabit.
Quod si quis obiiciat, ut o Dioscorides Cap.7N. Lib. VI hordeum vim habere siccandi et detergendi, ex classicorum autorum praescripto, itaque Ptissanae eas dotes non inesse : Contra
348쪽
wet Hippocratis Coi de ratione victus
opponemus Galeni sententiam, quae hunc no- his scrupulum tollat; ait enim hordeum refrigerandi facultatem nulla arte amittere posse, sic- Candi vero praeparatione posse Cap s. Lib. I de Aliment facult. et Q VII. Simpl. Atque adiungit, quouis modo hordeum paraueris, non potest calefacere, humefacere et siccare potest. Plura eo loco legenda sunt. Quod ad putredinem. Plis- sana eam arcere potest; nam obstructio putredinis parens est, Galenus Lib. I. de Disser febr.Cap. s. . si itaque obstructiones cremor Ptisanae sustulerit, et putredinem, eius sobolem, tollet. Quomodo autem liberet obstructa, videre est in textu Hippocratis et apud Galenum Lib. praedicto, et passim. Caeterum πτισσάη ἀποτῖ πτίσσειν dicitur, quod purgare, sua gluma Castrare, contundereque significat; vide apud Dioscoridem Cap. Lib. I L et illud edulii genus
nobis generali nomine declarat, cuius materia tundendo deglubitur, non autem molitur; quo nomine continetur τράγος, qui fit eX Zea, quam pultem vocant. Alica siue χόνδρος ex frumento,
gallice de Dirumente e , Aliter sentit Dioscorides, qui χμαρον eX ea fieri scribit; et Ptisiana , quae κατ εξοχην significat pultem, ex hordeo deglubito confectam. Ad finem literae superioris meminit Hippocrates nominis ἀράθου, quod tumultum significare notum est; αραδος autem teste Galeno Comm.
in hunc locum, tumultus est, qui fit a cibis, Obvarias eorum ingestorum facultates: quem AV graphice nobis descripsit Horatius his verbis Sa r. 2. Lib. II. Sermon. Accine nunc victus tenuis, quae, quantaque fecum
erat; In primis valeas bene, nam variae res t
349쪽
Ut noceant homini credas, memor idius escae, Luae plex olim tibi sederit: ac mul assis Miscueris elixa: Amul conchylia turdis, Dulcia se in bilem vertent, somachoque immultum
Lenta feret pituita, vides, etc. Γλίκρασμα λειον. Glutinositas in Ptissana laeuis est, quae laevitas ilignificat caloris vim , sese aequabiliter in omnes materiae partes insinuantis: At expressa et consumpta, quae aegris praescri-huntur, non sunt eiusmodi; nec enim laeuia sunt, sed sitisera, quia pinguia; ideoque facile Caloris praeter naturam vim recipiunt et inflammantur ac bilescunt. Quod Ptissana virtute eluendi polleat, qua
pertem excludat, constat ex histor. I. Sedi. a. Lib. II. Epid. quae praeclara est de muliere, quae λειποθυμία laborabat frequenti, nec quiescebat dolor, huic inquit) polentae pollen in succum mali punici inspersus, et semel in die acceptus in cibo fuit, et non revomuit ab eo tempore.
NOTAE.a De Ptisana cons. inter alios Io. Thom. Minadoi Philodicus, siue de Ptisana, eiusque cremore, dialogus. Veneti Is9i. 4. Iul. Caesar Claudinus de natura et vi aquae hordei et piisanae in App. ad Libr. de Ingressu ad infirmos. Io.vassaei Epist. qua ptisanae usum defendit contra Manandum. exst. in El. Comment. Galeni de Vict. rat. in morb. acui. Paxis Is 3. 8. et Io. Langius in Epist. Medicin. Lib. I. Epist. spCons. Foesii Oeconomia voce HGAsiae) Vitium in hac eitatione quisque agnoscet, sed quale, equidem non dixero. Lib. II. Cap. CVIII. Edit. Goupyli , ubi de hordeo dicit, nihil tale inuenio. vi Voce vim, ubi plane hordeum primi ordinis in ex-ficeando et refrigerando esse ait.
350쪽
αρψ Hippocratis Coi de ratione victuso'κοσοι μεν ουν πτισάνησι χρεωντου ἐν τουτέοισι τοῖσι νουσημασιv, ουδεμίη ημέρη κενεαγγητεο
κλυσιν διαλειπειν. Ergo, si quem iuuat ptissana in eiusmodi morbis uti, ne unius dieculae abstinentia ' est imperanda, sed sine intermissione utendum', nisi quid medicamenti purgantis ', aut clysteris causa, intermittendum sit.
s CHOLI A. et Id est, qui iure suo uti Ptissana pomini. a) Id est, ne uno quidem die defraudari suo genio debet ; alioqui peccaret in commoda suae naturae, materiamque fluentem sisteret. 3, Ad liberalitatem et libertatem anacatharseos, latera faciendo robusta, quia salutis spes in laterum , et naturae robore consistit. Nam cum medicamenti purgantis usus necessarius est, Ptissana non exhibetur loco.
Nunc , de delectu Ptissanae agit,
in quo prima haec lex sanciatur, ut, qui iure et loco Ptissana utitur, is conuenienter Videatur uti; Is vero iure facit, qui et morbi specie inuitatur, et virium infirmitate, cum succi inopia Coniuncta, nec avocatur dolore aut dissicultate respirandi, adhibitis etiam et celebratis, quae vacuando et leniendo dolorem , pugnant eum morbo et symptomatis ipsis. In graeco legitur Oυδε μ' ημέρη κενεαγγητεον,