장음표시 사용
331쪽
rate autem praescripta morbos, alioqui sanabiles, efficit insanabiles. ) Quasi dicat, infinitorum certus non est numerus, ergo absurdum est, velle persequi omnia caiisarum procatar-cticarum, et morborum genera. s) Vt cum dicimus, in iuuene febrem eontinuam arden tem, per haemorrhagiam, solui, in sene, per dysenteriam 3 cum simae hepatis inflammantur, per haemorrhagiam; cum arteriae et venae focum in se habent. per sudores. 6) e) Quasi dicat, non est idem morbus, ergo non ea.dem appellatio. ) Illud καλωι dicitur, quod fit naturae, morboque conuenienter; ut cum haemorrhagia succedit febri ardenti, conuenienter morbo fit; naturae conuenienter, si in iuuene. 8) Vt in orgasino febrium. 9) Quasi dicat, propositis contrariis indicationibus, videndum, viri plus sit tribuendum; et ut e duobus malis minus eligamias. Io) Nempe ad symmetriam naturalem et cuique consen
II Ita expressit adverbium διαφεροντως, cuius Vim expressit in sequentibus, alio quodam loco. Caeterum hunClocum male est interpretatus Vassetis. COM M EN T A RIV S.IΠολυτροπίας Vertit interpres varias spe. Cies et ideaS morborum , πολυκδίαζ autem multiplices eorundem morborum diuisiones. Quidam per πολυτροπίας volunt intelligi diuisiones,
et per πολυκιχας subdiuisiones, sed male ; nam potest per Vtrumque intelligi iisρισμοὐ, id est, distinctio similium , dissimilium, lignorUm, Causa-
rUm, et Corportam. Interpreti placuit per polytropiam intelligi materiam, qualitatem materiae, causas, symptomata, paroxysmos, eris es, si C, Vt, ui tenuerit polytropiam , haec quo liae Omnia tenuerit. Itaque refertur haec diectio Graeca ad proprietatem Cuiusque morbi, et cognitionem
diuersorum, similium dissimilium, propriorum S a signo-
332쪽
17 6 Hippocratis Coi de ratione vidius
signorum, atque communium. At vero πολυ- refertur ad diuisiones generis in species, causarum in effectus, et effectuum in causas. Atque in hoc nomine πολυκιδ- Continetur metaphora, a sacris desumpta. Nam dicebatur assula, in qua dissecabantur victimarum eXta lustralia: et πολυκ V lacerare et diuidere significat Quidam constituunt duo momenta, quibus morborum cognitionem habemUS, Drιλογισμον κώδαλογισμον, Vt ille nitatur signis, causis, Coniecturis, aegritudinem designantibus; hic vero sit ratio, quae ab euidenti auspicetur, rei obscurae notitiam asserens. Vide Galenum Lib. de Optima ferita ad Thrae 'b. Est et quaedam coniectura artificialis, quam Graeci UOCant τεχνικον ῆο- χασμον, eamque prope ad Veritatem accedere ait
Galerius Cap.N. Lib. I. de Crisbus. Vide Lib. I de Locis assecit.
Absurdum est velle omnia singula certo numero complecti: nam Medicina non .est περὶ πάντων, quia esset infinita; Galenus Lib. de Arte parua, non περὶ τινων non de quibusdam, quia esset manca Medicina, sed περὶ ο ποίων de qualitate affectis; ut cum dicimus, victus humidus conuenit Ysaiae, Galliodo, Piscatori, Emonio, Socrati, quia illud infinitum esset; atque illud, quod uniuersim praedicatur, est de qualitate aia sectis. Si dicas, omnibus conuenit Victus humidus, falsum esset; si singula recenseas, operosum; ergo ita fuit pronunciandum.
luerunt. ibi ait Erotianus, τα ονο εατα. κτω Hippocrates scilicet, quod sane huc pertinere videtur. Nominibus enim, ex natura morbi petitis, distinguere morbos voluerunt,
333쪽
erunt, non numero. Et confirmat, quod sequitur, mi μητωυτὸ νόσημα δοκεειν ωναρ, ην μη τωυτο ονομα εχ et Rectius ita Foesius; Si quis ex eo aegrotantium mori hum aestimet, quod ab altero scilicet morbo) re quadam differat. Nam quod Diaretus το ετερον ad aegros retulit, id ideo fecisse videtur, quia την νουσον, et το στερον ob generis diuersitatem, inter se minus consistere posse existimabat; sed vide sis, quae notata sunt ad librum de Humoribus no. 78. Caetermn pro το, quod habet Foesius et Mercurialis, re. scripsi τῆ, ut responderet-σετέ , et sic etiam Lindenius. Potest tamen et xd defendi. di Malim ego: Ego vero potius arbitror, ut in omnibus artibus diligentia adhibenda est, sic etiam in hae curandum esse, ut, quae recte eueniant, singula etiam bene atque ordine fiant 8 Nempe noui praecepti hoc est initium, neque cum Dureto ad antecedentia referendum , quasi velit Hippocrates , ad res potius, quam ad nomina attendendum esse. e ) Contrarium graecus textus et Foesii interpretatio iudicant.
334쪽
2 8 Hippocratis Coi de ratione victur
Ego vero Medicum laude dignissimum iudi
cauero, quicunqUe in morbis acutis , a) quos morbos plerique sentiunt calamitosos atque funestos ', id consecutus fuerit, ut recta medendi via atque methodo, caeteris praestare videatur. Sunt autem fere, quos acutos prisci Medici appellarunt , inflammatio tunicae, costas succingentis , et musculorum internorum puli nonum inflammatio '; et delirium, intermissionis eXperS, cum vigiliis ' et febre coniunctum ; et delirium cum febre , sopore et obliuione coniunctum ); et febris ardens, intermissionis eXperS, Cum imcendio viscerum, siti inexplebili et scabritie linguae coniuncta; V b) ac caeteri omnes morbi, qui hos consequuntur, quorum 7 febres Conti-nUae omnino interimunt: Nam si pestilentis morbi species nulla communis in hominum Vitam ingruerit et inuaserit, sed dispersi fuerint morbi nec ulla re similes plures ab iis mo
his, quam ab aliis '' q, soslibet, intereunt.
latione , 3. maligna qualitate, additur curandi dissicultas ob dissicultatem pepasini, et naturae collapsa praesidia.2 Pleuritis. 3, Peripneumonia. 4 Phrenitis. s) Lethargus. 6) Καυσος. ) Hune genitivum quorum, doctissimus quidam interpretatur, e quorum numero sunt febres, etc. Galenus tamen Cv. s. Lib. m. de Difffcali. respirat. non ita intem pretatur, sed docens omnibus morbis acutis febres continuas coniunctas, hune citat Aphor. Hippocratis. 8 Qui suscipientis causae et evicientis diaetae naturam sequiuitur, et quo genere continentur morbi acuti commemorati
335쪽
s) Id est, varietate naturae, aetate eorum, qui laborant, distinguuntur.
io) Vt diuturnis, syntrophis, increscentibus. COMMENTARIVS.
Ex hoc loco colligere est, morbos aeutos duorum esse generum; Sunt enim alii primarii, CorpuS Vniuersum inuadentes , utκαυσος Alii vero, quibus annectitur febris, Vt peripneumonia, pleuritis, lethargus; Eiusmodi sunt enim, ut partes, quarum potentia corpus administratur, obsideant, sic, ut eorum obsidio, perpetUo Coniunctam habeat febrem. Atque eartim affectio
num definitio petitur ex conditione humoris morbifici, et partis obsessae.
Hippocrates enim vult, plerosque morbis acutis tolli, minus vero, quod interpres, plerosque ex iis mori, qui mo his acutis laborent, etsi utrumque verum.
b) Ego sic redderem: Et quicunque alii morbi ex eorum genere sunt, cum quibus coniuncti sunt, qui nihil remittunt, sed ita, ut coepere, continuant, pariter, ac illi acuti morbi, aegros occidunt. Nam quod omnes acuti morbi febres continuas coniunctas habeant, neque fere probatur omnibus, neque impedit, quominus ita vertatur locus, ut fecimus. Et melior sane haec interpretatio , quam illae Dureti et Foesii, secundum quas, Omnes febres continuae, atque hae solae, neque vero pleuritis, et reliqui morbi acuti, letales esse videntur, quod tamen utrumque falsum.1ο επίπαν hoc loco' ad ξυνεχέες pertinere existimo, ut febres indicentur, quae omnino nihil remittunt.
336쪽
28o Hippocratis Coi de ratione victus EqrAτα μεγα σημειον τόθε, οτι οι μεν δημότα αξυνωύτατοι αυτοι ἐωuτῶν περὶ τουτεων τωv um
τοατα λέγειν, οι τε βελτίους, η ἡ ρὶ χέρους. τα δε έχ Eτως ἔχει, αλλ' ἐν τουτέοισι δὴ κνὴ πανυ μέγα δαφέρουσιν ἔτεροι ετέρων.
Ergo homines imperiti, et omnis doctrinaeeApertes, non facile agnoscunt, qui in hoc medendi genere, ' suis aequalibus ' antecellunt. EO-que fit, ut sine iudicio, alia probent remedia, alia criminentur L Quandoque illud satis magno argumento esse potest, quod vulgo homines minime horum morborum acutorum sint conscii ao Atque in eam curam incumbendum. Et qui Medicinae sunt expertes, habentUr pro Medicis ' eorum morborum nomine =. Est enim facile earum rerum nomina complecti ac discere, quas Conuenienter adhiberi ' posse putarunt iis, qui talibus morbis laborant. Vt enim quis piisse
sanae succum nominarit, aut vinum huiusmodi aut illiusmodi', aut aquam mulsam, Omnia UUlgo videntur eadem nominari, quae in peruagato medi-
337쪽
in morbis acutis. Lib. I. 28r medicorum sermone ' versantur meliorum atque peiorum. Sed secus res habet ; quippe in hoc genere' est admirabile, quantum alii ab aliis differanti
I Hoc est, morborum acutorum curatione. a) Vasteus, sicut et antea monuimus, interpretatur ια-τaς πελαs eos medicos, qui penitius rem considerant et expendunt, non amnes, aequales, itaque male.3 Atque quae nocendo aut iuuando sunt definita, non est cuiusuis medici intelligere, multo minus idiotae. 4) Vulgus ratum, praecipuam medicorum diligentiam in remediorum inuentione versari, eos tantum laudat, quos in promptu remedia tenere arbitratUr.s Acutorum scilicet, quod eorum incertae sint praedi- mones salutis aut interitus, vulgusque ex euentu iudicet. 6 Notanda est vis verbi προσφε - ,- 1s προσφερ- ) Hoc est colore, consistentia, odore, sapore et viribus. 8, Nam splendidis verbis et remediorum catalogo edO-m non probant se tenere dotes et facultates remediorum, multo minus deletaim. 9) Remediorum tum in facultate, tum in delemi.
Quoniam incauti praetermisimus eum locum superioris textus, in quo Hippocrates de morbis pestilentibus quos cum acutis consert) meminit, adiiciendum censuimus et illud. Itaque primo sciendum nomen λοιμου nullum morbum proprie significare, quemadmodum docte Gale-nUS Comm. in partic. ao. Sect. S. Lib. III. Dii et Comm. in pari. I. Lib. I. Epid. notauit. Tamen quidam ita definiunt pestem, ut sit species quaedam morbi pestilentis communis, quae in hominum vitam invadit, multosque e medio tollit. Quatenus itaque multos invadit, Vulgaris et Emδημιος dicitur, quatenus vero multis assert
338쪽
282 Hippocratis Coi de ratione victus
interitum, pestilens. Caeterum morbi pestilentes funesti sunt dissipatione spiritutam, πεπασμοῖάδυναμία, infirmitate naturae, corruptione spirituum et partium solidarum. Itaque cum ab aere ambiente pars animabilis asscitur, dissipatio sit spirituum et corruptio; cum partes solidae,
earum sit corruptio; cum ita humores, πεπασμμου ἀθ ocum; unde admirabilis illa Hippocratis sententia Sect. 7. Lib. VI. Did. Spiritus calidus frigidus, crassus tenuis, siccus humidus, plenus,
imminutus, Copiosior, a quibus mutationes, quales ex qualibus, prout se habent continentia, Contenta, impetum facientia. Itaque ut rem aperi mus, dicendum, morbos επιδημιουντας duorum esse generum: Alii dicuntur κοινοὶ , seu πάνδημο6 qui ita sunt communes, ut eorum Vim malignam
nemo possit effugere; Alii proprie σπιραλκοί. NamGaleriuspraefat. adComm. inLib IDii crubit, saepius sumi pro dispergere,distinguere,
et ab inuicem separare. Porro κοινοὶ trium sunt generUm εν μοι, επίδημο- πάνδημοι. V ν μοι di-CUntur vernaculi, qui loci infamiam sequuntur, cuiusmodi est lienteria, Lutetianis pro alui fluore sumpta, propter Usum aquarUm, per aquaeductus plumbeos, assiuentium. επίδημοι sequUntur naturam potius τῖ ποιηταῖ, coeli nempe Vitium, dicunturque ιπο τῖ επιδημων, id est coelitus in hominum vitam inuadere et passim vagari, Ut
constat apud Homerum de immissa contagione, propter Chryseidos raptum, in exercitum Graecorum, Iliad. I. V. 9.
339쪽
in morbis acutis. Lib. I 283 Argiuum diris Agamemnona percitus iris Prosequitur, fructas miseranda peste cohortes
Laedit Apollo , subitae quae tradidit
Ac rursus illi ἐπίδημοι duum sunt generum; quidam enim sunt simplices , a tempestatum vicissitudine simplici; alii pestilentes, quorum nunC meminimus, quibus nulli aut pauci defungUntur. Πάνδημοι autem dicuntur communes, et seqUUntur peculiare diaetae vitium, ut cum, in annonae caritate, oleribus aut leguminibus plurimi vescuntur: quod contigit in Aeno, cuius incolis genuum infirmitates, ob peculiare diaetae vitium, Contigerunt part IN. Sedi. . Lib. VI. Epid. Acii saepe, perturbato Ordine sumendorum, educendorum, admouendorum fiunt proprii et σποραδικοὶ qui alteram diuisionis partem faciebant ) Ii autem dicuntur, qui sequuntur et essicientis causae Vim et suscipientis naturam, sic, ut sub dispersorum numero, e medio multos tollant. Nam dum aeris constitutionibus malignitas inest, ita et morbis, sed quos diuersae hominum naturae varietate distinguant. De quibus ita Galenus Comm. in para.s. Sect.3. Lib. III uid. Mor- horum autem differentiae ducuntur ab aeris, nos ambientis, temperie, propter naturam CuiuSque et Vitae rationem, quam quisque, dum integra fruitur sanitate, tenet. Victum appello non eum solum, qui cibo et potu suseipitur, sed, aliis omni-bUS Vt otio, eXercitio, somno, Vigiliis, et iis omnibus, quae sunt id genus. MorborUm σποραδκων historiam videre est in Epidemiis Sect S. Lib. III. Epid. ubi docet, in pestilenti aeris constitutione, alios erysipelatis, alios carbunculis, alios dysenteria veXatos, Denique Hippocrates de Spora-
dicis egit in Lib. de Diaeta in morbis acutis; De
340쪽
284 Hippocratis Coi de ratione victus De Epidemiis, libris Epidemion. De Endemiis
in libro de aeribus, locis, et aquis. Galenus item de Sporadicis Comm. in fecit. I. Lib. de Diaeta in morbis acutis.
NOTA.α Cum ad eam non, nisi studio, perueniri possit. Sic recte vertit Foesius.