De humoribus purgandis liber et de diaeta acutorum libri tres

351쪽

in morbis acutis. Lib. I. 293γειας apud Hippocratem bifariam sumitur, pro

vacuatione obscura, quae fit fame, inedia; et manifesta, ut quae fit medicamentis, venae sectione. Hoc secundo modo sumpsit, Lib. Lib. 2. ουτω κομ ἡ κενεαγγείη, etc. Illo priore modo Lib. de Articul Sent. s. Secit. III. ubi disputat de luxatis et fractis costis.

NOTA.aὶ ως επος ειρῆρα .) Haec verba Duretus omisit , et verti debent: ut breuiter dicam.

δοτεον, ην τι δοκεη προσδAv. Eoque fit ut si bis die cibum capere consueuerint', his exhibenda sit ' : Sin autem suo modo et more semel pastum ineant, semel etiam primo die apponenda Ptissana. a) Sed tamen 'paulatim atque vicissim Ptissanae accessionem adiungendo, Ia bis exhibendi sit locus , si quidem bis exhiberi posse videatur.

i Cum suo iure Ptissana quis potest uti. et Et propterea aluus eorum bis humescere, in quo spectatur temperamentum; bis intumescere, in quo spectatur habitus; bis coquere, in quo actio consueuerint. 3) Ne humores incandescant, praesertim in biliosis naturis , ne collabatur et subsidat ventriculus, et ossicii vacuitate reddatur ignauior; neue etiam vires defraudatae suo genio labefactentur.

352쪽

w6 Hippocratis Coi de ratione victus

In graeco legitur δη προσαγωγηis D, etc. quod idemsgnificat ac sensim, paulatim ; quod constat ex verbis Hippocratis, quae scripta leguntur, Lib. I. Epid. Consit. s. μἐναἐ κυνα μέχριs ωρκτόυρου , θέροε θερμον, κηώματα μεγαλα , sκ προσαγωγῆς , αλλα συνεχέα ηα. βίαια. Dictiones illae σο συνεχἐς ω, βίαιον vim huius dictionis εκ προσαγωγηs declarant. Atque illud hoc loco dicitur ἐκ προσαγωγης, quod in Aphorismis Lib. I. Aph. r7. dixit κατὰ μέρος, quod etiam significat, ut loco fiat. Caeterum hoc loco praescribit vimis rationem in qualitate et quantitate, sumpta indicatione a morbi specie, materia, adiunctis, priuata et communi natura. Illa spectatur in temperamento generali, in actione , et eo, quod est commune omnium, ut sumere cibum, coquere, humescere, intumescere ventriculum dicimus. Haec vero peculiaris natura in temperamento peculiari partium, quarum virtute corpus administratur, consistit: ut in eo dicimus, qui biliosus ωνω aut κάτω, cui bilis in ventriculum, meatu amatura dato, influit et contra Galenus Cap. 6. Lib. II. de Temp. Cap. I. Lib. I. de Alim. facult. s) Quasi dicat, non ad nutritionem ordinariam solum. sed ad thoracis robur. NOTA.

M Paulatim vero progrediendo, si fieri possit, iis etiam his danda, si quid adiiciendum videatur. Sic melius, ut Puto, Foelaus. Duretus vocabulum /κ προσαγωγῆς de recto modo eibi dandi intelligit.

353쪽

in morbis acutis. Lib. L 297

De caetero ineunte Ptissanae usu ', lassicit non plena manu exhibere, nec admodum Crassam ': sed suffcit, eam Ptissanam ingeri' , qUantum m more cuiusque posita est, quantumque susscit ad prohibendam largiorem vasorum depletionem '. De adiungenda autem sorbitionis a Mone, mea sic ratio est; nam si adhuc sic- Cior est morbus, cumulatius non est exhibenda Ised ante sorbitionis accessionem , melicratum qPropinare oportet, aut Vinum c) prout alterum videbitur consentaneum ' : Vtrum vero sit consentaneum, dicetur postea '.

s C Η Ο L I A. et Id est , cum suo iure quis potest uti, et incoeperit ti, ut, cum quarto die aut septimo utitur; in graeco est

a) Quia post quatridui abstinentiam, aluus, ossicii cessatione, facta est ignauior, ideoque nequit totius corporis Ia cessitati satisfacere, quamuis sit κενεαγγάη et μύησG. 3.) Ad conseruationem naturae communis, Vt ventric Ius coquat, intumescat, et humescat.

) Quia, si incidat ista κενεαγγείη etiam victo morbo, eteriumphato, facultas animalis et naturalis fatiscit, alimenti inopia s) Ex hoc loco possumus colligere definitionem diaetae tenuis: Ea est, qua natura in ossicio continetur, et qua prohibetur largior vasorum inanitio; ita, ut sorbitio nec quan

titate, nec qualitate, nec numero augeatur.

6) Nee tamen hoc saetendum, si peculiaris natura aut affectio te avocet, ut postea dicetur. ) Vinum, supple dulce: Aquam non praescribit, quia nec sumpta , nee admota humefacit. GaDius Comm. ad

Aphor. V. Lib. IV. 8 Quia, ineunte morbo, dum siccus manet, prius in T s curam

354쪽

:98 Hippocratis Coi de ratione victus

euram morbi est incumbendum, quam naturae studen

duma

s, Lib. III. huius operIs. COMMENTARIVS.

Ac&sionem vertit nomen Drιδοσεως , quod est πολιτι ν ; D Mίνα enim significat ad men-1uram adiicere , Galli vocant furcrois. Et in Constit. I. Lib. I. Dii et Lib. VI. πυρετος ἐ*rι δοῖ κ, παροζύνετα In Epidemiis οι πυρετοὶ di-CUntUr τὴν επίδοσιν εχοντες , qtiae sint continuae quodammodo aut omnino , et increscunt paUlatim. H' Aδοσις vero est continuarum febrium quaedam remissio. Morbi siccitas spectatur; ut arteriarum et Venarum, in totius corporis qUodam squalore et

linguae scabritie; pleuritidis in sicca tussi; hepatis, mesaraei, intestinorum, in alui suppressione et duritate; quemadmodum et sicca est cephalal gia, cum nihil aut per nares, aut per palatum

excernitur.

Melioratum confert quidem, nisi quid dissuadeat, ut si homo sit biliosus asω, si μεγαλοσπλάγχυος , si sitibundus. Vinum dulce confert, si modo venter non turgeat, et in asthmate.

NOTAE.a) αλλ' ο κόσον Dubito an non menda his verbis subsit. Quare vel Oκόσον mutauerim in Oκως αν vel xο τἰ quod est post εσιδεα in Ai. b) H' ως αν τις οιοιτο.) Ηaee verba omisit Duretus, quare eius versio sic emendanda: Si admodum siccus morbus, aut magis, quam quis putauerit, plena manu non exhibenda est. e) Et hune locum ita fere cum Foesio verterim : aut quodcunque utile fuerit. Quid autem maxime conueniens sit, in singulis generibus morborum) dicetur. Nam voca.bulum oκοτερον δd μελικρητον et oινον non pertinere vel ex particula n elucescit, quam vero Duretus sustulisse videtur. yHv

355쪽

in morbis acutis. Lib. I. 299

356쪽

Quod si humore os persundatur, atque pul

monum materia expectorabilis conuenienter ex

cludatur '; a) adiungenda tum est Ptisianae sor-hitio ', ut in summa dicam '. Nam quae celerius magisque madescunt et perfunduntur materia , celeritatem iudicii ' arguunt. Quae vero tardius minusque madescunt , crisim tardiorem

significant. e Atque haec sunt eiusmodi suapte natura Existunt et alia sane plurima, valde utilia et plurimi facienda, consulto hic praetem missa 7, ex quibus significatio fieri debet, quae suo loco a nobis dicentur. Ergo, ne longius abeam, quo maior apparet purgatio, eo pleniore manu exhibebis ' ptissanam, donec ad crisimventum sit', maximeque supra crisim'', ad duos minimum dies, quibus aut quintum aut septimum

aut nonum morbi diem agentibus, incidere Crusis videtur '', ut parium et imparium dierum CaUtio sit. Quibus effluxis, mane sorbitio est apponenda,

357쪽

nenda, Vesperi vero consueta cibaria. Sed praeter caeteros maxime ista conserunt iis , quibus ineunte '' morbo, prisiana integra uti licet. Nam et pleuriticis dolores '' et morbi ultro statim desinunt et quiescunt '' , cum expectorare quid commemorabile et purgari coeperint ' Nam tales purgationes mUltorum pleuriticorum sunt perfectiores, exquisitaeque magis, minUSque purulenti fiunt 'si, quam si quis aliter '7 diaetam instituat. Quin etiam cris es ipsae sunt uniusmodi ' magis et secundioris '' iudicii, minusque reuersioni sunt opportunae. Iam vero piissanas ex praefltantistimo hordeo, et qUam optime coctas esse oportet 'R: idque cum alias, tum si non solo cremore viendum sit ' Nam praeter Caeteras piissanae dotes, qUae Vis inest in ea, fluida atque meabilis esticit, ne sumptum hordeum aliquid detrimenti asserat. Nam nullo modo ad ventriculum adhaerescit, tum spiritus iter non intercludit

IJ Statim et ευπετέωs, ut nulla expectorati ratio desideretur, nec in qualitate, nec in copia, nee in modo expecto. randi, expectorabilis materiae appulsu, quae purgatio proprie dicitur ab Hippocrate Aphor. F. Lib. T. 2) Vt excitetur Vis animalis potentiae, ad expulsionem, ut scilicet firma sint latera.

3) Id est, ad eandem legem, de reliquis morbis acutis,

iudicemus.

Eiusque iudieii secundi; nam nomen cristos, ab solute positum, in bonam partem sumitur; videatur historia Anaxionis Lib. III. Epid. quam narrauit Galenus Cap. II. Lib. L de Crisiib. et Comm. in Aph. D. Lib. Lue) Ob difficultatem pepasmi, thoracis oppressi non languidi infirmitatem. 6) id est, nunquam impar sibi ratio exhibendae piissanae, quae ducitur a sicciore aut humidiore morbo.

358쪽

3oa Hippocratis Coi de ratione victus

Vt virium, aetatis, consuetudinis, annique ipsius

ratio.

83 Vt firma reddantur latera, ad materiae exclusionem. Quo tempore victu quam tenuissimo utendum; nam, quo propius abest a crisi, eo tenuiore victu utendum, quo longius, pleniore. io) Hoc est, post certamen naturae, et morbi, triumphatoque morbo.1 i) Vel, ut in paritate, vel imparitate dierum, magna sit consilii capiendi ratio. Nam quae paribus diebus imperifecte iudicantur, paribus recrudescunt, et quae imparibus, imparibUS. 12 Ρrimo scilicet morbi quaternario, editis pepasini signis, et morbo humidiore facto. 13) Scilicet punctorii, in tunica costas succingente, supra aut infra diaphragma. 14) Nullius opis medicae sunt indigentes. 1;) Et libere et liberaliter, quod sit pepasini eapax, nec ullam partis obsessae malam conditionem denunciet. 163 Qui enim pleuritici nihil commemorabile intra 14. morbi diem expuunt, fiunt purulenti. 1 ) Defraudando suum genium , et infirma reddendo

latera.

18) Id est, unico et simplici signorum, causarum, et eX- cretionis genere suscipiuntur. Crisissmplex dicitur, quae cuiusque morbi propria est, ut haemorrhagia in febre ardente iuuenis alicuius.1 ) Ad salutem aegri, nulla superstite materia, aut partium obsessarum vitio. zo In aqua simplici, nec de integro affusa, amplo et capaci vase , ut tantum intumescat, quantum intumescere potest, ex optimo hordeo, quale Lugdunense, nec vetus recensue, non curgulionibus depastum. 21) Quia hordeum, quod integrum praescribitur, debet perfectius coqui, quam cum in cremore datur. 22) Non cunctatur in via, qua ad thoracem recta itur. COMMENTARIVS.

Quicquid eiusmodi est, ut inflammationem

extinguat, respirationem faciliorem reddat, naturae vim eXcitet, et obstructa liberet ; illud morbis acutis curandis accommodate exhiberi potest.

359쪽

3O3 in morbis acutis. Lib. I.

potest. Nam quod inflammationem eXtinguat, docuit Hippocrates dicens piissanam esse άλψον:quod vim naturae eXcitet, hinc patet, quod προσ- ης obstructa liberet, est Oλιθηρος respirationem faciliorem reddat, patet ex postrema parte

Θωρακος ἴξιν. Nomen 2Eεως tria significat Sedi. I. yb Lib. de Fracf. perpendiculum, ευθυωρίαν, φρ-eἀ9, id est translationem, ut, cum in febribus dicimus fieri sanguinis se ad nares. Duorum quidem meminit Galenus in Comment. ευθυωρίας φοραῖς , Primi non meminit.

NOTAE.a3 Planius fere ita: Sorbitionis quantitatem, ut equidem breuiter dicam, augeri oportet. Lindenius pro ως reposuit L, forte, quod vidit, paullo ante scriptum fuisse re. Mτης επδόσεος ἀς πληθος του ροφηματος. Sed oes saepe pro εις ponitur, et contra. b) Καε ταυτα. Atque haec quidem est in uniuersum ha rum rerum natura. Sic ego vertere malim. Γὸ επίπα, hie est, in uniuersum, plane ut apud Thucydidem Lib. II. 48. pag. I28. Tὰ μεν κν νόσημα τοιουτον ην επίπαν την ααν, quem locum etiam Phavorinus in Lexieo allegauit, et το επίπαν exposuit: Oiοτελως. In hoc nostro libello frequenter ita

occurrit.

c) Κω ὁκόσω αν πλώων.) Hippocrates criticam 'purgationem intelligit, neque mirum videri debet, addidisse: αχοι κρίσιος. Vult addendum aliquid esse, donec perfecte iudicatus sit morbus. M Πολλω τελεωτερ .) Interpres legisse videtur πολλων , sed defendimus vulgatam, et vertimus: multo perfectiores sunt. e Tn πτισανας. Quid hic verba: υν ἄλλως Velabundant, nata per errorem eX praecedentibus, mi καλλι- σα , vel scribendum m- ολως, quod respondaei sequentibus. Ad succum enim vel cremorem tantum parandum excoqui perfecte non debet.

360쪽

τις, οκόσων δειτ' αυταρκης ειν ὀ τρόπος τῆς τοιαυτης πτισανορροφίης, πολλαχῆ βεβλάιε- τα . o κόσοισι γαρ σίτος ἀυτίκα ἐγκατα

Fluidissima' enim est piissana, minime sitisera', concoctu facillima', et imbecillima ', si exquisite cocta fuerit. Quae omnia simul coniuncta ad bene medendum necessaria sunt L Verum enimuero nisi quis eam adhibeat' prouisionem, qua essici possit, ut in hoc sorbitionis usu nihil omnino desideretur 7, multis damnis aeger augebitur '. Etenim Verbi gratia si Cui, conclusis adhuc in aluo faecibus, Qrbitiones dederit quis , nondum subducta aluo , conceptum iam dolorem exacuet, aut, si dolore careat, statim nouum inducet, tum suspiriosus et frequentior anhelitus ' fiet, quae respirandi dissicultas 89 his de causis mala est. Nam et pulmones exsiccat

hypochondriis laborem affert , aqualiculo et diaphragmati.