장음표시 사용
361쪽
s C H Ο L I A. I in Unde nec ad vias, qua itur ad thoracem, adhaerescit, nec respirationem impedit, sed contra obstructas liberat vias, qua itur ad gibbas hepatis. 2) Vtraque enim qualitate pugnat cum siti, et focum
utrumque sitis extinguit. 3) Quod facile a natura vincatur, quia uniusmodi est, aequalis et laeuis. 4) Id est, omnis alienae qualitatis expers, nec stomacho tumultum infert.
ue) Quasi dicat, si qua harum conditionum omittatur,
6 In graeco est quod Galenus apud Hippocratem significare βοηθῶν in Comm. asserit, hic vertendum est τροπιμωρηση, id est, eo aspiret, huic studeat, adiumentum attulerit. ) Nec in materia, nec in praeparatione, utendi modo, quantitate, et tempore.
8b In graeco est πολλαχη βεβλαψεν , in quo notandum est verbum, quod a graecis dicitur, paulo post futurum: atque hoc subiungit, quasi dicat, quamuis suo iure quis piiD 'fana uti possit, nisi tamen loco utatur, valde in sua commoda peccabit. 9 Distensione alui, et diaphragmatis compressione. Io) Nata ex intempestiuo ptisianae usu, nondum subdu
mouet, moti pulmones calefiunt, calefacti siccantur. Gaunus Comm. in hunc locum. COMMENTAR I V S.
Acmτα dupleX, Vna ἀθενής, altera diυρά. Galenus Comm. in partis. II. Sedi . Lib. ULEpid. Vocat την δίαιταν αBενη, qtrae partim in eXercitationibus, partim in potulentis et esculentis imbecillibus consistit. Tum ἀλυης dicitur duobus modis, vel quod parum habeat succi alibilis, vel quod omnis sit alienae qualitatis experS, Cuiusmodi ii sunt cibi, quibus asperitatis nihil, dulcedinis, et aliarum id genus qualitatum, sie, Vt V nec
362쪽
Hippocratis Coi de ratione victus
nec odorem grauem spirent, nec gustui qualitatem ullam manifestam repraesentent. Qui priore utuntur diaeta, dicuntur ab Hippocrate a) βραχύβιοι pari. 2I. Sect.I. Lib. VI. Epid. imbecilliora cibaria breuiorem habent vitam; Vt qui, Cum eXercitationibus sese non dedant, sed in otio et vin-hra vitam degant, iis cibis utantur, qui parum hahent succi alibilis, sic eorum aluus ossicii vacuitate fit ignauior, caro iis imbecilla, delicata et mollior. Imbecilli autem cibi quibus utuntur,
omnes pene frigidi secundum Hippocratem b)part. II. Sedi. Lib. VI. Epiae Imbecilii victus
frigidi, frigidi inmi cibi lentes, milium, cucur-hitae. Atque huiusmodi cibi minimum habent cibi sibilis, plurimum eXcrementorum, et hor
rii dicuntur, quod suae persectionis horam habeant, quae si elapsa est, vix satis commode ustii esse possunt: c) part M. Sect. I. Lib. VI. Epicet Comm. in para. a. Secti. I. Lib. VI. Epid. Cuiusmodi sunt pepones; dicuntur autem απὸ τῖπεπτεθα quod suam habeant perfectionem et πέπαυσιν,Ut UocatAristotciesLib. IIII Meteor.Cap.2. et Lib. de Muniae ad Alex. Cap. . Certo tempore,
quod vel ipsi vulgo iam innotuit. Vide Galerii Comment. in Aph. 17. Secf. . Lib. VI. Epid. Ικυ- ρὰ δατα duobus modis dicitur 6 pari. II. Semes Epid. vel quod succi alibilis plena, cuiusmodi Carnes, porcinae, panis siligineus; vel quod in
cibo elucet quaedam qualitas commemorabilis, Caloris, acrimoniae: Vtriusque meminit Hippocrates . dum asthmaticis victum praescribit pari. . Sedi. . Lib. VI. Epid. in hunc modum, hanc, supple virginem asthmaticam, abstinere ab adio, sue, oue, boue y in agendis a clamore, excandescentia. Per suem, bouem intelligit eam diaetam, cuius meminimus primo loco. Per allium,
363쪽
in morbis acutis. Lib. Leam, cuius secundo meminimus; In allio qualitatem acrem et Commemorabilem denotati Quo in sensu dicebat Hippocrates : Eos, qui calido ventre sunt, validi potus et cibi perturbant. In Comm. pari. 2 . Sedi.S. Lib. VI. Epid. Galenus scribit per cibos ἰκυροῖς intelligi non eos, qui multum habent succi alibilis, multumque nUtriUnt, sed quibus inest manifesta et potens quaedam
qualitas, quae prouentum cuiusdam maligni humoris faciat, nec non intemperiem aUgeat. Caeterum piissana dicitur Oecθε ατη tum quod habeat parum succi alibilis, tum quod alienae qualitatis expers sit. Galenus Comm. in hunc locum. Κυτίκα. Omnes pene interpretes hanc Vocem confuse sunt nixi latinam reddere, atque immiscent textui Hippocratis, cum debeat ascribi in fronte periodi, ut Galenus in Comment. scri-hit. Duretus Vertit, eXempli gratia, accommodate sane, quasi dicat Hippocrates per αυτ&οι,
ut tibi ostendam, quid sit loco uti ; et, nisi quis
piissana loco utatur, quibus damnis aUgeatur. Quo in sensu in Libris de Articulis et deFracturis, saepe Vtitur, Cum exemplum Uult proponere. Vnde memini aliquando hunc locum enarrasse Galenum in Lib. I. de Crim. Cap. 7. ubi in hoc ad- Uerbio αυτίκα valde elaborat, atque idem hoc loco significare ait, ac adverbium ἀμελη siue άμέλω, quod interpres Vertit, ilicet, alii vertunt, Verbi gratia, denique, videlicet, scilicet. Nune docet, quando quis loco uti piissana poΩsit, nec enim satis est iure uti. Nomen σίτου hic vertit faeces, utrumque enim significat et cibum et stercus, quemadmodum narrat Galenus Comm. in Aph. es et Sem I. Lib. VI. Epid.
364쪽
3 38 Hippocratis Coi Je ratione victur
NOTAE.a Ibi autem pari. 2o. Foec non 2I. ita scriptum inue-n1o:-ἀθενέτεροι σιτία ο λιγοχρονίαν βιοτην υει. bi parte 16. Foesii haee tantum verba leguntur: - αλ- vras Aαιτοι , ψυχρή, ψ δἐ έρη, θερμα .c) Haec ego quidem nusquam inuenio, nisi forte hue pertinet Galeni Comm. in par t. s. Se9. . Lib. VI. Epidem. ij Parte Io. Sect. IIII. Lib. VI. Epidem. secundum Foesum
νατοι υ των τοιουτέων γίνοντα . Δια ταυτας sv τας προφασιας, τοιαυτας ετι
365쪽
το πτυελον ἐν χόμενον κωλυει μεν το πνευμα
τερον. Id etiam locum habet in lateralis doloris 'asiduitate, qui ad solus nihil concesserit, neo expectoratum processerit', sed cum sumimo lentore, concoctionis' experte, pertinaciter adhaerescit, nisi dolorem quis sedauerit , aut alUUm. Ci-
366쪽
sio Hippocratis Coi de ratione victus
endo ', aut venam secando 7, aut alterutrum adhibendo, quod duxerit esse utile, piissanamque, cum sic affecti sunt', exhibuerit, celeri as opinione hi moriuntur'. His de causis igitur 'R, aliis etiam magis, quae fiunt eiusmodi, qui integraptissana inconsiderate utuntur '', septimUm morbi diem agentes aut celerius morientur 'φ: alii quidem mente perculsi '', alii vero ab orthopnoea et steriore suffocati''. Eoque fit, ut huiusmodi homines sideratos et fulmine ictos prisci nomi-Darint, tum ob eas sane causas 'Τ, tum vero non minus, quod iis mortuis latus liuidum plagae aD simile deprehendatur. Huius rei causa in promptu est 'si, quod, antequam dolor concesserit, moriantur '', celeriter enim suspiriosi fiunt et anhe-- lossi itaque frequenti et multa respiratione, ut iam a nobis dictum est, expectoratiam, cum sim-mo lentore coniunctum et valde glutinosum, sine ulla spe concoctionis, spiritus transmissionem prohibet. Etenim, quod in bronchitS lentum cunctatur, eXpectoratum, spiritum aditu ad cor prohibet , celeriterque foras efferri Cogit. Atque
ita in perniciem aegri mutuas tradunt '' Operas. Nam expectoratum glutinosum dum Cunctatur RP, respirationern crebram ess cit' , haec autem frequentior reddita, glutinosius expectoratum reddit et effluere prohibet. VerumenimVero comis memorata haec, quae dixi 'φ, non solum in eos cadunt, qui intempestiue utuntur ptissana, sed etiam multo magis, si quid ederint biberintve, quod,
aeque az ptissana, non sit accommodum yy.
367쪽
fi venam intereostalem, aut agygon, aut per mammariam eo influxit, excitatus, attractus, expulsus. 33 Semper affluente scilicet noua materia. ) In graeco est ῶσπιτέως, Galenus sumi ait pro Asae t. et verbum est politieum, dicunt enim Galli, ii commence acracheria pourritupe. Quae cocta sunt, lenta quidem sunt, sed non ita, ut hoe loeo describit Hippocrates.s) In graeco est λύειν, quod verbum apud Hippocratem duobus modis sumitur , pro reuera soluere , ut Aph. ya. Lib. II. αποπληξειν λύειν. Alio modo pro liberare quidem. sed non citra mortem , quod πολιτικῶs dicitur , Aph. a Lib. VI.6) In pleuritide costarum inferiorum, per . catharticum ex helleboro nigro. ) Ad mutationem doloris in pleuritide costarum supe
g) Id est, cum doloris summa sunt omnia, nec pepasmi
ulla signa dantur, in propria morbi materia.') Intercepta respiratione, et suffocato calore nativo.1o Quando scilicet peccatur in commoda aegri; nam quae offensiones fiunt in grauibus iamrbis, graues esse solent, si qua culpa commissa sit. Porro οφασεuis nomen sumitur pro causa procatarctica et soria incidente apud Hippocratem.
II Omnino autem non est utendum , eum siccus est morbus, doloris assiduitas, summa respirationis difficultas. Ia Strangulato colore, per interceptam respirationem, a vitio instrumentorum, mouentium, deducentium, et excipientium. I3 per materiae morbificae in cerebrum metastasim.14 Α materiae contumacia, bronchiorum obstructione , et lateris infirmitate. 1;) Quod celerius hominum opinione moriantur, aut quod mente perculsi, aut cum orthopnoea aut steriore moriantur. In graeco est βλητει, id est percussus, attonitus.16) Quod celerius opinione moriantur, et latus lutescat.1 Non dissicultate expectorandi, ut senes, scd inflammationis cruditate et corruptione, superstite adhuc materia, quae et distendendo et stimulando dolorem ciebat, quaeque cunctando magis computruit, partibusque obsessis vitium intulit.
18 Quod scilicet neque libere spiritum ducant ad temperationem caloris, nec fuliginem excludant ad illius ex-V purga-
368쪽
Hippocratis Coi de ratione victus
purgationem, Unde fit, ut extinguatur calor natiuus et suffo-
1 3 Nempe dissicultas curandi, et materiae contumacia. zo) Sie in pulmonum bronchiis consillans materia spiritus vias et fuliginis intercipit. 21) Ob instrumentorum contumaciam, aucto scilicet respirationis usu necessario. et a) Nempe moriendi celeritas cum delirio, orthopnoea, laterisque liuore comuncta, ob cruditatem et corruptionem phlegmones. Vbi notandus locus quidam g) Hippocratis, ubi agit de distinctione livoris et nigredinis. Nam licet liuor sit ad nigredinem via, tamen a nigredine non possunt captari argumenta tanta corruptionis, quanta a liuore. Etenim pars aliqua saepe nigrescit ex materiae venenatae an fluxu; quod si pars sit capax materiae totius, conualescit; liars quidem assicitur, sed tandem defungitur affectione; Attuor ab inopia caloris natiui oboritur, et spiritus vitalis interceptione.
stantissima, malo usu, mortis consecutionem assert; quid de aliis iudicandum, qua e nec bonitate succi alibilis, nec facultate medendi, cum piissana sunt conferenda 3 COMMENTAR IV S.
Hactenus in eo elaborauit Hippocrates, Ut falsas et varias priscorum Medicorum Opiniones radicitus conuelleret ; Nunc vero suam ipsius sententiam eXponit
NΟΤΑ E. a ἱκοτερον σν τατέων Ἀμφερη.) QUO quaeso το τουτέων pertinet ' Ad κοιλίην et φλέβα ταμων certe non potest Mihi videtur κα μνώου- stibintelligi debere, et verti: quicquid aegris, ita laborantibus, conduxerit. Neque casus obstare debet, ξυμφέρειν enim cum genitivo saepe apud Immosthenem legitur. Tο ἔχωσι, quod sequitur, pariter ad
aegros pertinet. Forte tamen το τκτέ- , ex eiusmodi, aut etiam ex iis, interpretandum, et referendum ad ea, quae λύκσι την οδυνην,) Tων πιιτέων γμον οι . Proprie: Ex eiusmodi medicinis celerrime mors oritur, vel : talia auxilia cito mortem generant.
369쪽
pocrates per τόδε. Ari quod moriuntur απνοπιγδετεs, an quod Oλιγημερώτεροι Τ Mihi illud probatur. Quot enim morbi sunt, qui tertio die, imo citius iugulantἶ His mortui deberent adeo omnes βλητοὶ dici. M IIοῖν λυθην- την οδύνην. Ex hoc loco inprimis patet, ὀδύνην ab Hippocrate poni pro inflammatione; Hac enim non sublata, si aeger moritur, pars affecta liuida est. Idque confirmatur potissimum hoc, quod in Lib. de Liquid . usu, de aqua dicit: ὀδυνωδεα ανεκπύητα ποιέει, vid. et Lib. V. Aphor. 2o. Nempe et nos vulgo dieimus, Sellensiechen non bla-ber Seite, neque aliter Celsus πλευρίτην laterum dolorem vertit. Dolor in sensus incurrit, inflammatio contra, et hinc probabiliter omni inflammationi internae nomen a dolore impositum fuit. Imo omnis morbus, eum quo fere perpetuus dolor coniunctus, Hippocratioδύνη dictus. Vid. Gorraeus in Definit. e) A'λλα την εγειν.) Interpres sequentia verba omisit, quae, etsi in nonnullis MSS. desiderari, in plerisque tamen inueniri, et a Galeno agnosci, Foesius tradidit: αλλα
bronchiis, seu cartilagineis asperae arteriae articulis, qui in pulmonibus sunt, adhaerescens steriorem facit, et ubi eo res deuenit, plerumque aegrum iugulat. f) Interpres sine dubio illam venam sgnificat, quae asinistris superiores costas adit, atque in subclauiam venam eius lateris aperitur, quamque fere hemyazygon appellant Dissectores. Conf. Eustach. Tab. XXVII. Fig. 3. s. 6. T. g) Prognostic. II. H. pag. 448. 24. pag. 449. et VIII. Im 6. pag. 6sq. TOm. I.
370쪽
MaXimam ergo partem omnino similis est prouidendi ratio', tum iis, quibus piissana integra uti licet '; tum iis, qui succo uti debent'. At vero quibus neutro horum uti licet, sed potione sola viendum est locus est aliter atque aliter prouidendi . Omnino autem hoc ita faciendum videtur; nam si aegro nuper pasto, nedum subducta aluo, febris inuaserit, siue ea cum dolore coniuncta V sit, siue doloris expers 7, tum sorbitionis usum tantisper inhibere oportet, quoad faeces ad imam intestini partem secessisse videantur. Vtendum autem potione', si quis dolor urgeat, oxymelite', hyeme quidem calido seu egelido ', aestate autem frigido ' . Quod si inexplebilis fuerit sitis, meliorato' dilutissimo) et
I Τιφορίαν vertit hoc loco prouidendi rationem; omnes interpretes vertunt adiumentum, utrumque bene; omnino similia sunt adiumenta, quae a Medico debent afferri: Eadem omnino et prouisio et cautio esse debet. a) Quibus ineunte morbo expectoratum feliciter vim