장음표시 사용
591쪽
habuetint, plurima utilitatem delectationem.
simul afferentia, villas ita describemus, ut pars quar. nota fiat, quae particulari narratione aedis bus attribui possit ipsaruch villarum prius situm di dispositionem,deinde copiam rerum lautitiast & luxuriem ostendemus; quia descripta reruopulentia acilius ante oculos ponere poterimus aedes ipsas & villas, in quibus priscos multa Madmiranda habuisse constabit. Varro de agricuis tura per dialogi vicissitudinem scribes infra scri, Pta habet,in quibus etiam tauq per alium de semis dicit: Permagni interest ut bene sint positae villς,quatae sint,quo spectenr,porticibu , Ostii ν vista sis:
ac fenestris. Anno ille Hippocrates medicus in bene locius magna pestilentia,no modo agru,sed multa opspida scietia seruauit Et Varro noster cu Corcys rete esset exercitus ac classis,& omnes domus res letae essent aegrotis ac funeribus,admisso sene iis nouis Aquilone, & obsieratis pestilentibus, ianuassi permutata,caeterat eius generis dilige; tia,sivos comites ac familia incolumes reduxit &infra:Fructuosior est certe fundus propter sdifi cia,si potius ad antiquoru diligentiam, q ad hos tum luxuriem dirigas aedificatione . illi enim saaciebant ad fructuu rationem, hi faciue ad libidianes indomitas. Et item infra. Cu enim villam Oomnes homines opere tectorio,& intestino,ac pauimentis nobilibus lithostrotis inspectanda pasrum putassent esse,ni intus quos literis exornati parietes essent. Cato aute de re rustica,Villa uro Dana propinqua aedificato in bono p dio.Si besne sdificaueris,bene posiveris:si recte habitaueris,
libetius & saepius venies, fundo melius erisimis i
592쪽
TRIVMPH ANTIs ROM AEnus peccabitur,stucti plus capies.frons occipitio prior .vicinus bonus esto,familiam ne siveris peccare: si te libenter vicinitas videbit,facilius tuave des,operas facilius locabis. Si aedificabis,ope, ris, iumentis, materie adiuuabunt. Villam vero
quod Cato dixiturbanam,ide est quod urbi pro, Pinquam,utpote in propinquis urbi Italiae locis
sitam, no vltra mare & Alpes, prout multi tune possidebant,remotam. Vlpianus enim in verbos pristia rei ru significatione sic habe Vrbana prsdia omnia aedificia accipimus,non istum ea quae sunt in oppidis,sed etiam si forte stabula sunt,uel alia mesritoria in villis & in vicis:& si praeter ea voluptati tantum deseruientia .Eintem Varro in ratione capiendi fructus. Si est ager secundum viam ops portunus, aedificanda est taberna diuersoria: ve, nationes etiam in aliquibus agris & piscationes esse possunt,prs ter delectationem afferentes uti
litatem : quod Vlpianus defundo instructo in,
vinisonis nuit, Si in agro Venationes sunt, puto venatores N pi quoer,& Vestigatores caneS,&caetera quae adve in Vip nationem sunt necessaria, instrumento cotineri,
maxime si ager ex hoc reditu habuerit. & si ab aucupio reditus fuerit, aucupes,& plagae, & hua
iusimodi gratia instrumentum, instrumento constinebunturmec mim,cum & apeS exemplo auiueo tineri Sabinus & Cassius putauerint.Et Mar tianus,Instrumento piscatorio cotineri nauicelsias,quae piscium causa capiedorum paratae sun sed & piscatores contineri verius est. Et Paulus in verborum significationibus,Fundo legato uti optimus maximusq; est,retia,& caetera venati nis instrumenta contulebuntur.Fuerur item UM
593쪽
ria infundo vocabula locorum & instrumento, rum,quae duximus exponenda. Varro de lingua
Latina, Panarium ubi panem seruabant.Granas Panarium.
rium ubi granum .In quo aliqua conduntur,hor se .uis reum .Far quod in pistrino fiat.Pilum quo far pi Far. sunt:ubi id fit,pistrinum. Cella a celando quod
conditum esse volebant.Et Aulus Gellius,Ρenus Celta
appellarum quod esculentum aut poculentu est, η' quod ipsius patrisfamilias,aut liberorum,& f, miliae,quae circa eum aut liberos est,& quae loris segete usionis fiunt recondita: dictunal ex eo quod non in promptu est,sed intus & penitus habeaσtur. Paulust scribit penu non contineri instruo
mentum pistrini:item Vniuersa vasa coquinaria. Et VIpianus: Penori acetum quot accedere neonio dubitabit.an si extinguendi ignis causia futarit paratum,contineatur,quaeritur. idem & caesreos in domesticum usium paratos cotineri lega*to scribit,& unguentum,& chartas epistolares,& chartas ratiunculas.Multa item & varia sunt .
in fundo vocabula, quae legumlatores fundi insstructi vim legati declarantes sic ostendunt.VDpianus.Instrumenta fundi, homines qui agrum Instrumo colunt,& qui eum exercen praepositiq; sunt iis: 'ut villici monitores, boves domiti, pecora stera corandi causia,vasia quae utilia culturae siunt, araatra, ligones, sarcula, falces putatoriae,bidentes, di similia:congii,torcularia,corbes,falceis mese seriae,falces foenariae, quali vindemiatori1 excesPtori3ssi, in quibus Uuae comportantur. Conserauandi causa dolia licet deista non sint, & cup; Pae quibusda in regionibus accedunt instrumensio.si villa cultior est, atriensius serui, scoparsi.sed
594쪽
etiam si viridaria sunt,topiarii. si fundus saltus pastionesil habet,greges porcorum,pastores saltuarii:instrumenta fructus co seruandi etiam.ves
luti granaria, quia in his fructus conseruatur,vrscei,capsellae in quibus fructus componuntur.Et quando de fructuum conseruatione incidit mensito,sumedum est a Plinio, Cados in quibus olea sit ponendum, amurca deliniri iussisse Catone, ne ligna oleum ebibant:item areas teredis mesi sibus subigi,ne formicae rimael obsint.item Paprietes,& testoria, & pauimenta horreorum fruomenti,vestiariu quot contra teredines,& noxia animalia amurca aspergi: lora & calciamenta mnia ait ornameta contra aeruginem,& totam
supellectilem ligneam,ac vas a fictilia. Sequitur in legibus,Sed & ea quae exportandoru fructuucausa parantur, instrumeti esse constat,ueluti iumenta,& vehicula,& naues,& cuppae:constatqyeos seruos qui agri causa ibi sunt,instrumento colatinita, . tineri Saltuarium etiam Labeo contineri putat, qui fructuum seruandoru gratia paratus sit, noetiam qui finiu custodiendoru causia .Trebatius amplius etiam pistorem & tonsore,qui familiae rusticae causa parati sunt.Item fabrum,qui villae conficiendae causia paratus sit, dc mulieres quς panem coquunt,quaeq; villam seruant. Item moliatores,si qui ad usum rusticum parati sunt, foca riam,& villicam:si modo aliquo ossicio vim ad iuuant.Item lanifices qui familiam rusticam ve niunt,& mulieres quae pulmentaria rusticisco eaemus. Suunt Cellarium quossi, id est qui ideo praepotius est,ut rationes salus sintdi ostiarium m
lionem* instrumenti esse costat.& molas & ma
595쪽
ehinas, enum,stipulas,assinti machinarium, machinam frume tariam, Vas aeneum in quo sapa coquitur,ut defrutum fiat,& aqua quae ad bibenda lauandum. familiam paratur,& cribra & plaustra quibus sterc' euehatur.Vlpianus ite: Si fu nadus sit instructus Iegatus,& stupellex continebis tur,quae illic fuit usus ipsius gratia,& vestis non solum stragula, sed qua ibi vii solebant. Mensae quoq; eborear,vel si quae aliae, item myrrhina,&aurum & arietum, Vitra quoq; siqua ibi fuerint. Item Celsus ait, & supelleoticarios, & caeteros
hoc genus seruos contineri,id est,ministeria qui hus erat instructus in eo fundo, extra eos qui ibbertatem acceperant, & rure morari solebant.si instrumenta fundi legasset, ta paedagogia, quae ibi habeba cum ibi venisset,praesto essent in tricliniis,legato continentur: Contubernales quoq; seruorum,id est uxores & gnatos,& Bibliotheca εc libros qui illic erant, ut quoties venisset,Vter tur.Sed si quasi apotheca librorum utebatur,co tra erit dicedum .Imagines quoqr solς legatae viα
detur,quae in aliquo ornatu villae fuerui. Et Paulus eodem titulo: Instrumento cauponiae tabersnae legato,etiam institores continentu tabernae instrumenta,doliaria vafa,calicos & trullae, quae
giaria,sextaria,& similia. Alfenusit eodem tituσlo:instrumentum vineae palos, perticas, rastros, ligones. & Marcianus:instrumeto pictoris legasto,eaera coIores, similia. Item peniculi & causteria, & conchaz.Et Iabolenus:molas manuarias
quidem non supellectilis, sed potius instrumenoti putant esse,quod veru puto.Sed ad Ulpianum
596쪽
est redeundum:Instrumentum, inquit, domus si sit legatum,id erit quod tempestatin arcedae,aut incendis causa paratur,non quod Voluptatis gratia: itaque nec specularia,nes vela quae frigoris causa vel umbrae in domo sunt,deberi.Cassius dicebat inter instrumentum & ornamentum multum interesse: instrumenti enim ea esse, quae ad tutelam domus pertinent. mameri, quq ad vo luptatem,sicuti tabulas pictas. Vela autem & Cilicia instrumenti esse Cassius ait,quae ideo pari tur,ne aedificia vento vel puluere laborent.Acestum quoque quod extinguendi incendii causa pas
harpagones, & spongias,hamos,& scopas, plearii & pegasos aiunt. De velis quae in hypsiniis
extenduntur, item de iis quae sunt circa columanas, Canales autem & harpagonas,& hamos inastrumento contineri constat. Item perticae quia bus araneae detergutur.Item spongiae quibus coslumnae,pauimeta,podia exterguntur: scalae quae ad luminaria admoueantur,quia mundiorem domum reddunt.sigilla & statuae affixae instrumesto domus non continentur, sed supellectili, exacepto horologio aereo, quod non est affixum. Fis stulae aute & crateres & canales, & si qua sunt alia ad aquas salientes :litem serae &claues margis domus portio quam instrumentu sunt. Spes cssiaria quot affixa magis puto domus esse par tem,Sc in emptione domus & specularia,& pae gmata cedere et cancellos quoque instrumento contineri puto. Destinatam hoc libro villarum& aliorum aedificiorum descriptionem aliquan
do supra inchoare adnisi, ab ostendenda Prius
597쪽
rerum quae in ipsis villis erant copia tardati siti mus. Et multa ob id a iureconsultoru titulis funidi instructi, & penoris legati sumpta attulimus, non quidem iuris ostendendi, quod longe nimis a nostro abest proposito,intentione, sed ut vere selidoque constet argumento, ea in villis & do, mibus priscorum sum de quibus iureconsulti in vim legu disseruerunt Sed prius item quam disficia attingamus,oportere existimamus vocabusta antedictorum iurecosultorum exponi, quibus nunc partim omnino exoletis,partim multis nostrorum hominu minus cognitis, leges supradioctae abundant. Aues exemplo auium, de quibus supra in aucupum instrumento dicit Vlpianus, auium cadauera sunt,quib'euisceratis, stuppa paut palea infarcinatis,in area Vtuntur aucupeS, ut vivae ad eas aduolantes auicuis retibus inuolσuantur. Quali quos vindemiatoribus exceptorio os Ulpian' facit,paucis in Italia locis id aut proimimum retinent vocabulum:sed vasa sunt Vimi, nibus cannisve contexta, quibus Vt plurimu cisestis cistellisve est appellatio. In seruis vero enuo
merandis,qui villae praeerant,topiarios,si viridatria ibi erunt,cum dicit, eos significat, qui peda, mentis palis perticisi seruandis, quibus arbores vitesque siustententur, deputati sunt. Plurimis enim in Italiae locis toppas appellant elusimodi arborum fuIcime ta.Et saltuarii laxi per Romanodiolam seruant nomen,quod agris ne inferantur damna,publice praeponuntur.In mulieribus viis lae iureconsultus foratiam simul cum villica poσsuit. Ea enim mulier res fructuum vitiae Venales, rima, ces,agnum,hcedu,pullastros, pipiones
598쪽
defert in forum, unde & foratia appellatur.Id per Hetruria seruat nomen. Cellariu ex eo quod cellae & simul villae reditibus sit praepositus,ipse Vlpianus iurisconsultus infra exponit. De veste stragula inferius dicemus,& de myrrhinis. TaCappdago psdagogia omnium tapetum supellectilem intelligi debere existimo. Trullae in vasis vinarijs siue aquariis magnitudine alia superant scut in aedis ficiis quae caetera superant, trullae dicuntur. Causteria in pictorum instrumento sunt, quibus bitu, minationes, & fortiores quaeque conglutinatios
cularia. neS concoqunntur. Specularia in domus ornameto fuerunt,quae nunc per urbis ecclesias praeseratim ad umbonem siue pulpitum lectionarijs pa:
ratum videmus, marmora diuersi coloris ita exapolita,ut speculi vices reddat, quibus priscorum domus & ipsis in fornicibus & porticibus ornas bantur. Hamos dixere maiores siue ex aere laesrint diue ex ligno, instrumenta in cubiculis ulis& repositoriis,quibus capitis tegmina, S variae res aliae melius appensae, quam iacentes seruas re tur,verbo a piscatorii hami similitudine trans Pegasus. lato. Pegasus diuersa ab hamis forma,& propha simili ratione &causa in domib' erat,super quo tanquam iumeto vestes & similia teneretur inpensa,apegaso poetico equo traductione nomis nis excogitata: ae qua duriore forsan transsatio, Euripi nitu ne min' mirabitur,qui infra videbit Euripos Ni,
losa similitudine dicta fuisse parua in domibus aquarum canalia.Vela quae in hypaethris iurecor sultus adhiberi solita dicit,ea fuerunt quae ili in
aperto opponebantur. nec satis scimus utrum a
sole idverbum habeat transsationem .dirirebant
599쪽
enim a velis quae inter colunas aut ad fenestras& ostia stoli ventoq; opponebantur; quῖ quidem
hypsthru vela si fuerint confiuta, papilionis no men obtinebunt.Canales noti sunt, per quOS a qua derivatur a fontibus aquisve fallentibus casdens, siue aenei sint,siue marmorei, Et harpago ' Harpacto,nes nota sunt retinacula semper ferrea diuersis nes, usibus,diuersisque in locis in aedibus frequentia.
Horologiu,quod iureconstultuS aereum dicit,ne; Horulosa
quaq nostris simile fuit aetatis nostrae,quo prisci caruere, sed hemicyclea erat concha lineis debi, ta proportione distincta,cui perloguS ex aere aut ligno baculus soli opposit' supereminebat,& ei' umbra in lineas incidens horas ostedebat.quan quam & alia habuerunt prisci horologia,vasia scilicet aenea aquis plena, quantuiu in aliud vas ce cidisset aquarum, eum distincta insipexissent sit gna,quid temporis elapsum esset intelligebant, easque a perforati vasis similitudine clepsydras cIepstdra.
appellarunt:Vt Plinium oratorem & Cornelium Tacitum saepe videamus scribere tribus aut qua tuor clepsydris dicendi tempus praefixum oratostibus fuisse.haeci duo horologioru genera Cice rode natura deoru siccudo sic indicat, Aut cu so; larium vel descriptum,aut ex aqua contemplare intelligere declarari horas arte,non castu. Aquae lalientes quandoq; eκ Viuo fonte, quandoque ex
vasis superne pendentibus fistulis deductae, quo
magis coarctantur, eo feruentius prouolant in sublime. Ρςgmata Festus esse vult aut ex aere Peg x' aut marmore ornamenta, quae Vt piarimu in a
ratis,quadris in porticibus aulisl affiguntur,malarum aliorumque fortium virorum gesta certius
600쪽
quam pictura,certe solidius oste dentia, & tamealterius generis Psgmata inferius in trivphis ostedemus, Cancelli apud priscos fere temper fuerutaeret,quorum multi extant in urbe per basilicas distributi ad lignoru silmilitudinem fabrefacti, quorum lineolae altrinsecus in quincucem superapositae foramina linquunt,quibus cum aer asipeactusque admittatur,in locum prohibetur accessius. Quando autem ornamenta villarum attinagere coepimus,sipellectilem quoU ostendamus, cuius solidum maximul fundamentum,sicut in stuperioribus,a iureconsultis sumemus.Celsus sic habet iureconsultus. Supellectilis originem fuissse Labeo ait, quod olim sis qui in legatione pro ficiscerentur,ligari pellibus solerent, quae supel lectilis usui forent. Tubero hic demonstrare sius pellectilem tentat quodam instrumento patris familias rerum ad quotidianum usum parataru et quod in aliam sipeciem non caderet,uerbi gratia,
Pecuniam,argentum,Vestem,ornamentu,instrumentum agri,aut domuS. nec mitu est cum mos ribus ciuitatis ex usu rerii appellatione eius mustatam esse.Nam fictili,aut lignea,aut vitrea,aut aerea denil supellectili utuntur. Et Papinianus. Supellectilis mensias esse cuiuscunq; materisescia licet vel argenteas,vel argeto inctu fas placet.Na& argeteos lectos item argetea cadelabra stupet Iectili cedere posterior aetas recepi cu & Ulysse ex auro & argento lectum inuentis arboru truncis aedificatu omasse,que Penelope recognoscendi viri signum accepit,voluerit Homerus. Et Poponius eodem titulo Supellcctili legata hare con