장음표시 사용
151쪽
DI s Tasgim in oratione addiuites,expositam rationem concludens: Euid igitur, inquit, tempus expectas, cu
ne in entis quidem tuae compos es futurussita Ecclesiacticus orator: Epo huius, et omnium meorum permontim, concionum, et hortationum mearum conclusio; uisitis uos populus Dei, haereditas Chricti, gaudium meum, et corona mea, humana contemnentes,
huius exiiij obliti, ad caelestem patriam a stiretis. quae dicendiforma, limaxime adhiberi posse uidetur, atque etiam crebro. ',
Transitionis, et Repetitionis exemplum. c A P. X v II.
S Rcτ s Chasostomus cum orationem octendisset,peccata expiandi uim habere ,sic ad aliud argumentum transivi: Neei uero peccata solum purgat oratio, sedpericula etiamgrauissima depellit ; deinde exemplis id confirmat, et pluribuου explicatis dis ad
oracula Christi, orationem transfert: quae iam commemoraui, satis sint ad vim, et potestatem Mantitarum precum ostendendam; melius Me fortasse H a cras literas accedentem, ex oraculis Christi intelligere, quas diuitias, preces ijs concilient, qui in js omnem aetatem ponunt. Agens orator Ecclesiasticus de curiositate, quam otiysiliam nominamus, ubi ostenderit curiosos non solum tempas contererrirem
pretiosissimam, sed disicordias serere ubiunget, sibi etiam odium
comparare solitos, et cum maximesoleant esse delatores, in uarias plarunt. calamitates incidere. Repetitionis hoc ea exemplum: Chri stiani, membra Christi aversamur, et fugimus christiani, aciem Christi desierimus ; chriniani iterum,quantum in nobis est, Christum peccatis nostris crucifigimus. Eiusdem figurae hoc etiam ect exemplum : uua ratione redimipossunt peccata Z eleemos atqua ratione
152쪽
aeneramur Deo s eleemosena ἔ quod e I aurum ignitum , quo Ioc plete eripo sumus ' eleemouna: quare, eleemosenis propriae nostrae saluti conflamus , et dominum inuitemus, ut misereatur nostri.
De figuris , in temperato dicendi genere adhibentur; ae primum de illustri explanatione, et sub aspectum subiectione. CAP. XVIII.
D ς ι aliquot ex ipsiguris, quae in temperato dicendi genere adhiberi consueuerunt. Illustris explanationis , atque etiam rerum siue aspestum stibi tionis praeclarum es exemplum apud P. Tassium, cum diuitiauaro,terrorem extremi incutit iudici, unquam ne , inquit , ex ilia temulentia ,
sobrius es futurust non sanam mentem recipies'ad te tandem redibis' non Christi iudicium ante oculos pones ' quam defensionem offero cum ij, qui a te sint iniurijs, et contumelys uiolati, te circumsi ient, et a diu Itιm iudicem,clamoribus incessenti qui acies uos patronos mercede conduces quos testes adhibe;is ' quo padio eum iudicem qui
decipi nequeat , in errorem impellis' nudus ibi orator, nullum uerborum lenocinium, quod ueritatem iudicipsit eripere, adulatores nousequuntur, non pecuniae,non dignitatis amplitudo, desertus ab amicis, ab adiutoribus , a patronis, defensionis ereptasacultate, probris, et ignominia afectus, arripieris, mae ius, tri iis, demissus, de titutus,sbe ulla uel musitandi libertate; quocunq. enim oculos conuerteris , perφcuae malorum imagines tibi obuersabuntur, hinc orborum lachrymae, hinc uiduaegemitus, ex parte altera, pauperes a te, pugnis percusi serui lacerati, irritati uicini, et ad iracundiam inflammati omnia in te irruent, triste agmen circun dis facinorum tuorum, a
que elerum . D. Ambrosus de S. Tecta uirgine ,si cripss: Cernere erat lingentem pedes bestiam, cuἶitare humi,muto testificantem sono, quod crum uirginis corpus uiolare non posset ergo adorabatpraedam
153쪽
suam bestia, et propriae oblita naturae, naturam induerat, quam homines amiserant ; uideres quadam naturae transfusione homines feritate indutos, sevitiam imperare bessiae, bestiam exsculantem pedes uirginis, docere quid homines facere deberent: tantum habet uirginitas admirationis, ut eam etiam leones mirentur: non impastos cibusflexit,non citatos impetus rapuit,nonsimulatos ira exasterauit, non usius decepit assuetos, non feros natura possedit ; docuerunt religionem,dum adorant martrem docuerunt etiam castιtatem, dum uirgini nihil aliud nisi plantas exsculantur, demersis in Ierram oculis , tanquam uerecundantibus, ne mas aliquis, uel bestia uirginem nudam uideret. Haec figura sententiarum, maxime adhibenda essad docendum aliquid, frequenter in genere demonstrativo. Ita sitibus ectum ponere poterit Ecclesiasticus orator reipub. thrissianae calamitatem , cum docuerit, uitandum amorem huius muni. Con-sderate fratres, intuemini imaginem orbis terrae ; maior pars, impia Mahumeti tyrannide oppressa ea ; in js , qui Christum agnoscunt Deum, quot monstra opinionum' quot portenta haeresem'quam uarij et pestiferi errores, multorum mentes infecerunt i nos qui sanctam matrem Ecclesiam siquimur, et in side non erramus, no Irammem operibus non confirmamus: ut des, uixsinceritas, uix pudor apud
nos reperitur. Quomodo fiat tragica rerum expositio. c A P. XIX.
I Lir τ λι s etiam explicationis est, lamentabile aliquid, et
acerbum , tragice exponere , tum misericordiae commouendae
causea,tum horroris, huissimodi exemplum est apud B. Basilium, in oratione de martyre Gordio: Tota urbe tumultus erat, summaq. rerum omnium perturbatio, a uiris sanctissimis atque integerrimis praedae abigebantur, pecunia diripiebantur,hominum, Christi amani S tium
154쪽
tium corpora lacerabantur, per mediam urbem matrome trahela tur non pueritiae msericordia erat,non uerecundi enectutis; noxij,
et insontes homines supplicia facinorosorum fustinebant,ad recipiendos mstos carceres augusti, domus opulentae, et copiose desierebantur ;profugorum, et miserorum exulum plenae solitudines .i Interdum calamitosis his temporibus, ubi ad preces Deo fundendas populus eo citatur , adhibenda est haec tragica expositio, uerbi causa, de amissa Nicosia nuncius ect acceptus, ita narret: Assur immanissimus Tum carum tyrannus, virga furoris, et baculus irae domini, ita eo permittente , percusit nos, regnat, et indies crocis impietas, friumphat dira crudelitas, regnum nobilissimum in tyranni potestatem reda-dium es ; opulentis ima urbs, regni caput, eArchiepsicopatus sedes capta est ,sanctifima templa uastata , qui reipub. Venetae nomine regebant, primari, etiam illius regni uiri miserabiliter obtruncati, uiotitae uirgines: igne, etflamma decor extinctus ciuitatis, caesi lan merabiles homines, multi etiam captiui, ut haberent,unde Ariniani nominis hostes iusiuit arent , Fietantiumsent perducti. uibus rebus ante oculos positis, hortari poterit ad preces, atque etiam ad orandum pro illis, qui pro Chri tofortiter occubuerunt.
De uita, et morum imitatione. c A P. XX.
BE Aτ Fasibus in extrema oratione in diuites, eorum mores imitando exprimit, dum cogitationem eorum , et 1 sermonem proponit, qui mortuos nefarie compilant, nec ijs propter auaritiam tu Ia perfluunt . Si diuisiarism,inquit, e upidus , lihil alijsfacias reliquisertunarum tuarum,omnia tua facito,omnia deporta,ve pecuniam tuam alienis relinquassori se enim te domesticine ornamentis quidem extremis decorabunt fibri leuis pultiir tradent, si adhaeredum tuorum beneuolentiam,gratiam . adiungent,
155쪽
et aduersum te sapientiae nomen etiam ourpabunt ; ineptiae est,inqu ent , mortuos exornare, et eum qui nihil iam sentiat , magnifice, sylendideq. 6ferre ; annon satius est praeclaro amictu atque pretiose superstites ornari, quam una cum cadauere, ad putredinem dare
tanti preti, uestem ' quisnam fructus e i monumenti ex si tendi-Lq.sepulturaesumptus inutilis, cum sit ijs quae supersent, ad necessarium cultum uitae utendum haec illi dicent, et acerbitatem tuam,at que importunitatem ulcificentur,gratiam cum illis,ad quos haereditas uenerit, ineuntes. Euamobrem ipsi praeoccupa , te sium manda sepulturae; praeclarum sepulturae ornamentum es pietas , decede rebus tuis omnibus amictus, diuitias, proprium ornatum tuum, tecum
fac habeas. D. Chrasiostomus in primam ad Corinth. epi lotam, de dominico corpore, christianum hominem secum ita loqui iubet: fumid propositum uideris, dic ipsi tecum: huius gratia corporis iam terra non sium, iam non sium cinis ; non captiuus, sed liber ; hoc ob corpus carti ad frendι, eorumq. bonorum, quae in cario reposita sunt, stem habeo , diuinam, et immortalem uitam stero, angelorum locum, Christi societatem, hoc cruci a xum corpus, et gestis caesium mors ferre non potuit, hoc corpus in crucem sublatum cons iratu ol radios auertit, huius corporis religione tum velum fissum, saxa perrupta, commota terra est,hoc illud cruentum corpus e i,et lancea percussum, unde orιi terrarum salutares fontes anguinis, et aquae perfluxerunt. Hac figura utetur orator Ecclesiasticus emcisicere iniurias illatas, occide inimicum tuum, illos tuos haeredes huius inte lini odij relinque , imminue patrimonium tuum, dira praetorios ministros,ie uti rem iniuriarum accerimum omnes praedicent ; considerabis deinde num reste feceris. Magnam uim habet haec forma dicendi, ad dfisuadendum aliquid, et ad prauam aliquam confiuetudinem re
156쪽
Se s K cτ si Cyprianus in sermone de reti, et suore ita metaphora usius est : Porro autem dominus prudentes esse nos lusit, et cauta sollicitudine uigilare praecepit , ne aduersarius uigilans semper, et semper insidians, quando in petitus obrepat, definitis
constet incendia, de paruis maxima exaggeret, et dum remissis, et incautis, leniore aura, etflatu molliore blanditur, procedis, et turbi nibus excitatis , ruinas si dei, et salutis ac uitae nausta a moliatur ἀ Basilius de laude ieiunij,pulchram adhibet metaphoram: Ieiuni, reuerere canitiem, aequale est humanae naturae. Idem S. Basilius M. quadam oratione, praeclari ima allegoria, ita usus enir unusquisse nostrum priusquam in ultimum discrimen,et perniciem adducatur is oneris partem quamplurimam deponat, priusquamsicaphafluctibus obruatur, mercium ladturam faciat, quas nullo' iure collegerit, et imitetur nautas . idi enim si quid rerum necessariaru in naui uetant, ac tempesta grauior, et periculosior excitetur, quae navim pondere oppressam ,se minitetur obruturam, quam celerrime possunt , ma-ynam eryciunt partem,ac nihil parcendo, merces in mare exhauriunt, quo nauissubleuetur, et integris, saluis . corpoνibus, periculum euadant ; hoc nos multo magis quam istos, et consulere oportet, et facere- ω modum raro ad populum putarem oratori Ecclesiastico, conficiendam allegoriam, ne obscura reddatur oratio. auomodo autem sint explicandae, et adbibendae allegoriae, paulo post cum de ratione explicandarum sacrarum literarum tractabimus, dicemus.
Imaginis exemplum. c A P. XXI 2.
I. UA s i R is exemplum e I apud Esaiam: Quasi parturiens dolebunt: et apud Hieremiam, auia inuentisiunt in populo meo. M . se is impij
157쪽
i j insidiantes quasi aucupe , laqueos ponentes et pedico, ad capiendos uiros. Ita Ecclesiasticus orator, ruri inquietos ruficos, ap- pestabis crabrones, usiurarios sanguisigas utetur sequentibus imaginibus ad rem imprimendam.
Exempla silmilitudinum, qua ornatam esciunt
SI Mirrτ vir ε 3 nonflum adprobandum aliquid,sed etiam
ad detestandos animos adhibentur,idcirco inter figura entenistiarum , ilitudo collocatur. Fassius in auaros inuehens,ita facit auarum loquentem: bui uero iniuriamfacto,si mea contineam' caedo quaenam tua senti undesiumpta in uitam intulistit usquis iutheatrostectaculum occuparit, deinde adeuntes prohibeat, iudicans proprium , quod ad usium communiter pateat uniuersen, talis fiunt diuites, cum res communes praeoccuparint ,sibi ut propriaN arrogant. Isectomus, in primam ad Corinth.Epi.de dominico corpore sine indignitatesumendo,ita scribit Isoc msterium .sic terra tibi facit caelum i, patefacito coeli ualuas, atque intrastice, uelpotius non caeli, sed eaeli caelorum, tum quod dico uidebis . nam quod ibi clarifimum est, et amplisimum , hoc in terra positum demonstrabo ut enim in regia,
quod omnium honestissimum edi, et Jlendidifimum, non parietessiunt, non aurea laquearia , sed in praecelse folio positum regis corpus ,
ita in caelis corpus es regis nostri, at hoc idem in terra potes intueri; etenim non angelos tiL, nec archangelos,non caelis, sed ipsium Dominum o tendo. uiden quod omnium rerum praeflantisimum est , ut mrerris cernas s nec cernassolum sed attingas, non solum attingas,sed comedas, et eo sumpto, domum reuertaris i absterge igitur animum, compara mentem tuam , adsi ceptionem horum mysteriorum: nams regius in regijs ornamentis puer, in purpura , et diademate tibig St sandus
158쪽
sandus est,nonne omnia vilia ac terre tria abjceres ' iam uero non
regiumsilium hominis, sed ipsem Dei filium unigenitum semens,o
fero nonne exhorrestis,nonne omnium humanarum rerum amorem
abj cis ' et his ornamentis flum gloriarist etiam terram assticis, ρ cuniam adamas ' aurum admiraris i quis tibi reliquus es ignostendi Iocus ' quae defensio' EAd docendum, magnam uim habet usissimilitudinum, in quibus tamen delestus habendus est,ne alicuius rei turpis, smilitudo adducatur, et ne copia similitudinum poeticum quid L clesia licus orator redoleat.
Exemplum operiales. ca P. XXIIII.
HG ε ε 3ο ιε usus est D. Augustinus in auaros inuehens: Terrasiuis limitibus terminatur, aqua fuis finibus limitatur , aer Fosine concluditur, coelum suis terminis arctaturistia auaritia terminum nesiit. O auare si terra tibi cuncta datur, mare quaeris,sedsi terra, et mare, aerem petis , sed i terram,mare, et aerem posederes, adhuc coelum ambis, et ipsum penetrare abfectas Et si caelum penetraueris, adhuc non quieueris, donec te Deo aequatiens, velfuerissuperior altissmo . 'perbole ad commouendum, et detestandum adhiberi flet, sed raro, ut diximus, adhibeatur, ne
ineptus iudicetur orator. Quo modo sensus, et mens rebus tribuantur, qua ijs careant. c Ap. XXV.
BEAτ s Tassius in eos inuehens diuites,qui dicunt, etenti bus copia fas non posse se cere, ita inquit: Lingua ruras,
te manus redarguit, tacita enim manus mendacium tuum
praedicat, annuligemma circumfulgens. idem in oratione prima de ieiunior auid enim iitrum fortisimum Samson inuictum effecit'
159쪽
nonne ieiunium cuius ope matris aluo conceptus est i ieiunium eum in utero tulit, educauit, ad aetatem uirilem prouexit,et corroborauit. et in eadem oratione: Det aliquas ueter inductas,det,et foedus nobisium
in dies quinque feriat,qui siemper efflagitat,nec ullii modumfacit, qui
hodie accipit,cras obliuisicituri, cum satur est,tum de continentia philosophatur,obliuiscitur decreta,cum disparit. Eademratione dicet ora tor Ecclesiasticus: Superuacanea vectessiumptuosa conuiuia tectan gur uos non egere, uos non diligere pauperes, qui eis siua subtrabitis,ut crapulemini. Illustrius etiam haec forma dicendi adhibeatur. Urbs Sirantium, quas uoces emitteret, si loqui posset' ita uos iuuenes al-Ioqueretur he, pugnate alacriter, nobilisimam ciuitatem aduexi tum Christi restituite: ueniant nunc Chusistomi,qui messuassidam, et plane mortuam reficiant, ac nutriant: interficiatur caelestissimussathanae minicter, qui me misieram tot iam annos opprimit. βua dicendi forma ad impessendos homines ad bellum,plurimum ualebit.
Qua ratione coaceruare possit Ecclesiassicus oraetor. c A P. XX v I.
MI ιτ A in unum coaceruauit si regorius Nariancinus Horatione de laudibus j eronis, ad eum orationem coni uerrenI, cum dixit: auocirca at proside, et pietate bellum fuscipis , ita tibi inuicem ab impietate bellum infertur, atque praeter alias multas dimicationes, quas, dum priuatos, et principes erudis, publice atque priuatim, quouis den'. tempore, et loco doces, a mones ,arguis, increpas, uirsutis causa si episti, ab impio, et uesano magi Iratu correptus, uirgis laceraris. Ita coaceruabit Ecclesiacticus drator: Assisierum,iurio Dei iuditis,concitatum ect in rempub. Ar sianam bellum, uexant acrius quam unquam antea, domestici, et acerrimi inimici, satianas, mundus, et origo communium miseria rum caro, afflgit immansimus turca, eius tyrannidi, noua quotidie
160쪽
regna subistiuntur ; discordia utinam nostra, et peccata, iram Dei in nos magis non prouocente quid igitur faciemus ' lugeamus,doleamus, peccata nostra confiteamur , ad misericordiam Dei confugiamus .
modo coniuriantur ea,qua rem attingunt,cum ipse re. c A P. XX v .
BEA τεν Tasilius de intemperantibus feminis loquens,ait,
Intemperantes μminae, diuiniq. timoris oblitae ignem aetemnum contemnentes, eo die, quo eas oportebat ob record tionem reserre Nonis Domini, quietas sedere, et idum diem in mentem ac memoriam reuocare, quo caeli patefient, quo de cartisse nobis iudex in conspectum dabit,iubarum Dei clangor Uitatio a mortuis, iustum iudicem futurum, et aequa pro cuiusque factupraemisero eo ut haec animis et ratione expendant, corda flua, prauis coptationibus purgent, praeterita peccata, et scelera lach mis deleant seseque in o cursum Chri ii, ad magnum diem eius eAduentus comparent eo
cuis Christiseruiti iugo e capite,abiectis honestatis,et modestae integumentis , contempto Deo iretis angelis,marium at estu per singularem impudentiam, recepto, comis reiectis, et expansis, tunicas trahentes, et una pedibus ludentes, intemperantibus, et protervis
oculis, effusio cachinno, adsitationis insania timulatae, iuuenum libidinem omnium, et lasciuiam ad se adicientes, institutis choreis, in js quae ante urbem sunt, martyrum monumentis, religiosissima loca, fecerunt turpitudinis, et flagitiorum suorum o cinam. Eui locus poterit accommodari in solennitate Natalis Domini nostri Iesu Chri Ii,quo tempore, deprauata qi dam irrepsit consiuetudo ut iocis, choreis,fumptuosis conuiuijs, consanguinei, et assisesse mutuo invitantes, illos dies consimant. Inhu ciuitatibus, aut oppidis, ubi laxui homines fiunt dediti, dicere poterit Ecclesiasticus orator. uuid