장음표시 사용
161쪽
agunt quidam ex uobis, ingurgitant non concoquunt, eis pituita mole la est, oriuntur febres , immaturo tempore fenscunt, decidit memoria, libidine cruciantur, minuunt patrimonium, miseri in hae uita ad mortem perpetuam festinant. Valet haec forma dicendi inprimis ad docendum aliquid, ut suadeat, aut iussuadeat orator.
Antithetorum, et Per brasis exempla. c A P. XX v III.
SA R e τ s Epistopus,et martyr C prianus in libro de patientia, de Christo loquens, pulchris anthhetis usis est,his uerbis: Vt insultantium stula patienter exciperet, quiJutoso, caeci oculos paul; ante formasset i, et cuius in nomine nunc aperuisseis cabulus cum angelissis flagedlatur, flagella 'si pateretur ; coronaretur stinis,
qui martyresoribus coronat aeterni Palmis infaciem tιerberaretur, qui palmas ueras vincentibus tribuit stoliaretur uecte terrena, qui indumento immortalitatis caeteros uestim, cibaretur fesse, qui cibum caelestem dedit e, aceto potaretur, qui poculum salutare propinauit. R. EAmbrosius de uirginibuscribens, eleganter hanc figuram adhibuit: Non est,inquit, Chri ius circumferaneus: Christus enim est pax, in foro lites, Christus charitas est, inforo ob rediatio. thitetis uti poterit oratoridocensPiritualis uitae commoda, et sanctas obiecitati nes e uoluptates corporis debilitant corpus, gaudia Piritus uim animi augentillia poenitentiam, hae laetitiam , istae infamiam, hae laudem coram Deo, et hominibus, pariunt. Hac figura oratores utentes, maxime rem ante oculos ponunt. Periphrasim hanc adhibuit S. Gregorius Naesanrenus de laudibus Heronis: Enimuero,quando de ut par erat,ad nos recepsi; atque iste,qui eos a quibus glorificatur, glorificari et eos a quibus irritatur,irritat qui eorum,a quibus timetur,tioluntatem explet,et mortuis rursus vitam isirat,qui ut Lararum quatriduoposiluam e vita migrati erat, screpos quadriennium ad T cham
162쪽
uitam reuocauit ; qui iuxta Erechielis, prophetarum omnium ad mirandi excelsiq. uisionem , ossa cum sibus, et iuncituram cum iuncturis connectit,quando, inquam,ille cupientibus nobis,cupientem te reddidit,sae in isdem uitae Audijs, et sermonis libertate perseuerenne assioquin in eam opinionem homines adducas, ut te assuetionibus
stactum, atque deiectum fuisse , philosophiamq. per ignauiam prodid se arbitrentur. Hoc loco, pro nomine Dei, periphrasigrauisima et splendidissima usius ect. iste idem,in laudem Athanasiiset periphrasi
usus est,et descripto nomine: Lucernam istam lucipraeeuntem, uocem sermoni, mediatorem mediatori, mediatorem, inquam, noui, et ueteris te lamenti , Ioannem illum egregium. sed Narianeeni
imitationem, poterit Ecclesiassicus orator uti hac periphrasi: Iste,qui eos, quos solet euebere, maxime decipit, qui, qui uitia uirtutis θecie plerunΤ. extollit qui eos, a quibus magis diligitur, sepius sellit ;probitatis, et innocentiae irrisior, a quo nemo tandem interdum nones deceptus, Uimulationis, adulationis magicter, honorum, et diuitiarum admirator, impurarum uoluptatum minister, et callidus sophista,et bonorum etiam ingeniorum corruptorige est, quem ama-iti e quid creditis mundum esse t mundus est is,quem uobu descripsi.
Paronomasia, et interrogationis exempla . c A P. XX I X.
BEA τε a Fasibus in eo explicando, Desimam horrea mea paronomasia usius es: Habes,inquit, horrea, uentres Pa perum . Chrasiostomus in epistolam ad Timoth Iac,inquit, tibi delitorem Deum, et quiduis pete , primum fenerare, deinde repete,ut cum usiris recipias, tende manus tuas nonsolum in caelum , sed etiam in pauperum manus seo manus porrexeris, uerticem coriira Vest, nam qui ibi sedet,eleemounam accipit manus injuctuosas sustuleris, nihil stuctus capies. S. P. LAmbrosus de uirginibus, de z. I irgine
163쪽
SVirgine Maria loquens,itUr sit. Neque enim comites feminas desiderabat, quae bonas comites cogitationes habeat. I ac Paronomasia aptissime utetur Ecclesiasticus oratoriad consolandos pauperes: uid creditis ; multi pauperes sunt diuites, diuites gratia, diuites humilitate,diuites patientia;multi autem diuites sunt magis pauperes, quam j, qui sunt pauperes humilitate , msericordia , christianis uirtutibus. Interrogationis exempla innumerabili unt apudsanctos patres ; ex quibus, hoc uno erimus contenti, quod S. -Ambrosius in lib. de uirginibus, de P. Virgine, uerba faciens, imitandum proponit. uuando, inquit, ista uel uultu laesit parentes t quando dissensit a propinquis'quandose Iidiuit humilem' quando derisit debilem'quando uitauit inopem y eos solos caetus uirorum inuisiere, quos misericordia non erubeficeret, neque praeteriret uerecundia: nihil toruum in oculis, nihil in uerbis procax, nihil in actu inverecundum ; nongestus framstior,non incessussolutior,non uox petulantior,ut is corporis 1 ecies, simulachrii fuerit mentis,figura probitatis. Haec figura in quocunque dicendi genere, commode adhiberi potect ;sed in primis confert ad persticuitatem orationis,et ad docendum. Sic ea uti licebit: Cogitatis, fratres, interdum uoue esse homines ad imaginem, et similitudinem
De actost cogitatis,sanguine D. N. Iese Christi uos esse redemptos' cogitatis quid pro uo ibis in sanctissimo Fapti atissacramento, Jonsores ueniri pollicitisint ' certe rerum omnium, quas commemorauis
uos oblitos esse, quil iam posset existimare, cum sic uiuatis, ut nec dignitatem hominis, nec benescia quae a Deo accepistis, recordari
Percunctationis, Auersionis, et Dubitationis exempla. c Ap. XXX.
164쪽
Num dubitalitisne quid Caesaris accidat,buit modi animi alacris te partim dignum'at bono estote animo,uictor enim disicerit,iuuante Christo mundi uisitore. Percuncitatio adhibenda edi,cum res dubia uidetur incidere,et accommodari potes ad populum,in hunc modum. Num putatis aliquem esse,qui crucem suam non ferat s mihi credite,
et reges, et principes, et omnium generum homines erunt crucem suam, maiorem illi, quos Ioeliciores putatis. eis uersionem idem arianrenus usius est, cum ad Caesarium ita orationem conuertit: I abes a me Caesarifunebre munus,habes orationum mearum primitias,habes a me,ornamentum omnium ornamentorum. Sic auersione utatur Ecclesiasticus orator, excitans populum ad chriaianas uirtutes: Accepistis, fratres, a me quae sit uoluntas Dei ; accepistis qui anflum Euangelium doceat: reliquum est, ut ne frustra uos sermoni meo interfuisse uideamini, eribus ostendatis. Dubitationem adhibuit Basilius in temulentos: auomodo in his rebus me geram set oratio inutilis est, etsilentium, di cultates multas, et incommoda habet ' diligentiam, et curam omittemus j at periculum habet negligentia 1, an in ebrios aliquid loluar ' at mortuis auribus insinamus. Ita oratorio quodam modo adhiberi pote II figura, quae dicitur dubitatis , et ualet ad docendum, atque ad delectandum. Surdis canam fabulas, necne, uehementer dubito, quod quidem mihi maxime molestum esset. et alio modo, eadem figura utens dicere poterit rInterdum dubito, ne nimis o cura uideatur uobis oratio mea, cum re, uos non percipere quae dico, ostendatis . .
correctionis, Praeteritionis, et paulum immutati uerbi, exempla. C A P. XXVI.
O R. R E c τ r o 2 ι S exemplum extat apud B. Tasilium, in oratione prima de ieiunio. Euid facilius, inquit, et leuius
165쪽
uentri ess, tenuitate uictus, noctem traducere, an ciborum copia oppressum iacere' uel potius ne iacere quidem, sed crebrosi uersare cum gemens disiumpituri nisi forte dicas ,gubernatores, oppressam onere nauem facilius seruare,quam leuiorem, atque expeditam. Hac d cendi forma ad reprehendera uti poterit Ecclesiasticus orator: Multi ita se diligunt, aut potius si non diligunt, ut adulationibus delecten
tur , et monitores siuos odio habeant. Fraeteritio illa dicitur,quae ea apudMariantenum in apologetico . Ac tot tam .grauessiunt, tum in reliquis animorum morbis, tum in doctrina etiam ipsa, peruerse, peruerm stiritus notae,et impresiones,tatum . ei negotium incumbit, cui haec moderandarum , regendarum . animarum cura commissa est. plura etiam , ne modum excedat oratio , praetermittimus. Venuctatem, et pulchritudinem orationi asperi, paulum immutatum uerbum, atque deflexum, ut est apud eundem Gregorium Narianeenum , quian Iulianum impium religionis ChriBianae desertorem invebent, eum uerius ait, idolianum appellari Si commode cadat, hec Rura uti poterit orator,sid admodum raro,ne acumen o lentare uideatur ut Veronae non incommode dicere poterit, ronam
distaem e se, ut e set uere una in Chrssio, in sancta Ecclesia,et omnes amore inter si essent coniuncti. qua figura uti poterit orator, dum ad 1 ciuis as cordias, et ad remittendas iniurias populum excitabit.
Gradationis , Digressionis, et Desiriptionis
D Arro praeclarissima ess apud Apostolu. Floriam
in tribulationibus cientes quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem,probatio ueros em, istes autem non confundit. In temperato dicendi genere, digressones magnam copiam,et uenustatem asserunt orationi, ut obseeruauimus apud Nattaneenum
166쪽
eianzenum in oratione , quam habuit de amandispauperribus: eum dixisset , eos non praecipuo quodam miserationis agfectu, permovere debere, qui acro morbo labefactati, atque infectibunt, et ad camnes usique ad ossa,et medullas exesi,confiumptiq. atque ab hocflagiti se, et infido corpore proditi: ibi, eorporis mentione facta, locum digrediendi nactus, cui, inquit, quomodo coniundius sim , haud equidem scio ; et quo pillosimul, et imago Desim, et cum carnouoluter l, quod, et cam incolumi ualetudine est, belli me insistatur; in cum bello premitur, excruciat, maerore . a cit, quod, et ut con seruum amo, charum . habeo, et ut inimicum, infectumq. detessor, quod, et ut uinculum fugio, et ut eiusdem haereditatis particeps r uereor ', si macerare, et debilitare contendam, iam non habeo, quo socio , et adminictro, ad respraeclarissimas obeundas utar; nimirum haud ignorans cuius reicause procreatus sum, quod . mihi faciendum est, ut per actiones ad Deum ascendam,sin contra ut cum adiutore, et ministro, mitius, indulgentius q. agere mediter, nul iam ratio occurrit, qua, rebellantis impetu Miam, et omnino a Deo recidam necesse es, corporis compedibus degrauatus in terram
detrahentibus 1, hostis in blandus, etfacilis, insidiosius amicus. probDeum immortalem quae istiae conivntitio est j quae inimiciarum,dfidijq. ratis j quod uereor,amplectoriquod amo,perhorresico antequam lestumgericeptum sit, ingratiam cum eo redeo i, antequam sit pax constituta, ab eo diserio. qua praeclarissima di sione absoluta, ita adpropositum redit: Sed de his, qui uolet, disserat, nosq. etiam aliquando commodius disseremus , nunc autem, et quae siquuntur. Dicemus etiam aliqua de digressionibus, ubi depropositione, quae est praecipua dis ossisno pars, praecepta quaedam trademus. Deseriptiones autem multae reperiuntur apud sanctos patres: nam Gregorius IQariandenus in Caesari, funere, terrae motum describit, Nicaea
167쪽
factum. In laudibus Athanasii, uitam, moresq. exprimit si regorij cuiusdam appadocis t, ae paulo insta , monacteriorum Gg ptiinies ta mentisne, in exilio Athanasii,eorum disicrimina, religionem, sanctimoniam , utilitatem ad homines permanentem , cum de scripsissetitum adpropositum reuertens,cum his, inquit,co uetudinem habens magnus ille uir. Idem in cisoluetico, pastoritiam uitam iucunde, et uenusse depingit. et Basilius in laudem quadraginta martyrum, qui rigore occubuerunt,is cruciatus quantus sit, clarat, semptis rationibus a philosophis. Desicriptiones maxime pertinent ad genus demonaratiuum ualent etiam interdum ad docendum, et adcommouendum. Sterilitatem, si opus erit, poterit Ecclesiasticus ora tor desicribere, excitans ad eleemos am, et ad paenitentiam. Ideo tamen, desicriptione utatur, non usibi ea in re placere uideatur, sed
ut res potius ante oculos ponat. De figuris qua in uehementi dicendi genere adhibenda sunt,ac primum quomodo
orator mouerest obsecrare debeat auditores . CΛP. XXXIII.
AF ε ε M s in medium etiam exemptiformarum,quae in uehementi,atque incensio dicendigenere adhiberi possunt, ut clerici cum in hoc genere uersabuntur, habeant quae im tentur. Ac primum monendi exemplum es illud Apostoli: Fratres nolite pueri Fisiensibussed malitia paruuliectote. et illud avon ut confundam uos haec dico, sed uisitios charsimos moneo , nam etsi decem millia paedagogorum habeatis, sed non multos patres. S. Leo Pontifex hac dicendi forma utitur in quodam sermone, his uerbis r
nosice, o chrissiane,dignitatem tuam,et diuinae consor actus naturae, noli in veterem uilitatem, degeneri conuersatione redire. memento cuius capitis, et cuius corporis sis membrum: reministere quod erutus de pote diate tenebrarum, translatus es in Dei lumen, resignum. ita
168쪽
Ecclesiasticus orator, ubi euangeli, partem, aut epistolae explicauerit, monebit auditores si eorum peccata commemorasse, ut cum illis communem calamitatem lugeret; ut illa commemoratio, ille luctus interior, paenitentiam salutarem pareret. Obsecrantis personam sumpsit Apoctolus, cum scribens ad Ephesios,dixit: Obsecro uos ego uin Dus in Domino, ut digne ambuletis in uocatione, in qua uocati estis. eis cuius loci imitationem orator Ecclesiasticus,postquam docuerit, quid Christianis agendum sit,ita obsecrantis personam induat: Obsecro uos, charissim ly, quos D. N. Iesius Chrilius meae fidei credidit, quos uita chariores habeo, quibus iter uere beatitudinis ostendere imprimis sudeo, obsecro, inquam, uos, ut uobis ipsi attendatis, cogitetis quisitis, sub cuius uexisso militetis.
Qua ratione execrantis, et contemnentis personam induere post orator . c A P. XXXIIII.
EX ες KAτ-Cyprianu dei desertores,cum ait: Pereant, qui perire uoluerunt, extra ecclesiam soli remaneant, qui ab ecclesia recesserunt ,soli cum Epistopis non sint, qui contra episeopos rebellarunt, coniurationis suae poenas subeant. uaforma
dicendi raro utetur Ecclesiasticus orator 1, poterit tamen uti interdum inuehens in publicos userarios,aut adulteron, uerbi cause, post longum sermonem, ita execrari: Ejciantur qui occidunt homines usiuris, qui contaminant sanctum matrimonium, qui opprimunt pupistum , et
viduam. Contemnit omnia Apostolus siribens ad Philippensis praetereminentem ficientiam Iesu Christi, propter quem omnia, inquit, detrimentum feci, et arbitror stercora esse: ut Christum lucrifaciam.
Ita etiam orator, tibi uitia acriter reprehenderit, excitans ad rerum humanarum contemptum, interdum dicat ,se omnia contemnere, ut animas lucretur Chrso, his uerbis utens 'Me miserum ,si uos
169쪽
. ramnes me laudaueritis, si peccata uestra dissimulauero , si mea indulgentia , deteriores euaseritis, laudationes 'uectras, omnia commoda , omnes honore,nihil facio, ut uos Chri L lucrifaciam.
DEτ ε 3 Ar U R. Dominus per Amos prophetam superbos, istis uerbis: Iuravit Dominus Deus in anima sua, dicit dominus exercituum ; detector ego superbiam Iacob, et domus eius odi,et tradam ciuitatem cum habitatoribus suis. Eadem forma utetur Ecclesiastisus orator, detectans peruersis christianae reipub. mores, praesertim illorum uitiorum, quibus magis populus,cui praeest, est deditus. Exprobrat, postolus: O insensati Galatae,quis uos fastinauit Z etfit per increpationem: haeccine populestulte, haeccine reddis Domino, qui te, tot, et tam magnis aspicit benefici,s i Homrabilis imprecatio est apud Hieremiam, ubi ait: Propterea da filios' eorum, et deduc eos in manus gladiy, fant uxores eorum absique liberis ; et viduae, et uiri eorum interficiantur morte ; iuuenes eorum eonfodiantur gladio in praelio. Haec figura,a tela proficisiatur oportet, alioqui auctoritatem oratori adimeret. S. Fregoriiιs Nae ianis oratione de moderationseruanda, increpat eos, quipastoris munus sibi uestent assumere, illis uerbis: auidpastoris munus, tibi ouis arrogass quid pes caput feri contendist quid exercitum ducere aggred ris, in mibium ordinem asicriptust et B. Nasibus ita invidos increpat: uid dolore a ceris, qui nulla sis lacestus iniuria ' quid oppugnas eum, cui res secundae Iunt, cum is nihil de tuis rebus, commodisq. detraxerit sc orator uid miseri de patria exules nimqtιά cogitatis' sc uiuitis tanquam nunquam in aliam uitam migratura i De iij adoptiui, fratres Christi, participes aeternae beatitudinis uos si non
170쪽
nostitist cogitationes et curas ue irasponitis in rebus abiectis atque terrenis' Extat illa in impios insultatio Esaiae Vbi nuncfiunt sapientes tuit annuntient tibi et incident, quid cogitauit Dominus exercituum super ΣAegyptum. Sic licebit insultare: Gisunt qui corrumpunt hoc oppidum' ubi reperiuntur inimicitiarum, et calamitatum huius oppidi , aut ciuitatis miniarit iam fiunt mortui, aut miserrime uiuunt nolite peruersos illorum mores imitari, ne eiusdem calamitatis, et miseriae participes efflamini. u gura adhibenda es maxime, cum aliquid esse uitandum, Ecclesiasticus ostendet orator.
Qualiter gloriari, lamentari, et minari possit orator. cap. X X X v I .
L O Qr AND r exemplum est apud Natiant. in secunda ir oratione aduersius Itibanum qui, cum ueterum propheta' rum gloriationem pluribus uerbis exposivisset sed quid,Hquit, haec colligos ad praesentem rerum noIIrarum statum, orationem convertamus: non iam sacrosanctis aedibus no iris, oculos otiosius injcient , non iam altaria, a purissimo, et incruento sacrificio nomem habentia , fele Iosanguine aedabunt. Is ac maximesigura,oratio'nem siuam istustrarepoterit Ecclesiasticus orator, i is diebus, quibus auditores sensi fimum Eucharistiae sacramentum semere consueueriint l, sic poterit gloriari: Exeat nunc perennis animarum nostrarum hostis, exeat audissimus perditionis noctrae sathanias, et cum
Christo, cuius sin tissimum corpus hodie sumpsimus, cui persidem
maxime iunctissimus, congrediatur i, uincemus, charissimi iij, quia imperator noster Chri ius semper regnat ,semper uiucit. Isae gur commode adhiberi potest,cum sirmo habetur H qui sitam societat
bus,et licebit interdum uti istis uerbis: Gloriemur in Domino, ratres, σό eo enim accepimus, ut non admiremtir ea, quae tanti faciunt abj, et in unum coacti, portemus crucem nostram alacriter, Ied portemus