장음표시 사용
51쪽
clarum aliquod se lum, aut dictum commemoretur. Eadem ratione si mrome sancti Zenonis exemplo, et austoritate, populus ad aliquam uirtute=n impellatur. domesticis enim exemplis magis excitamur, et paternis uirtutibus incredibiliter commoueri consuevimus . nonnimquam, raro tamen, ethnicorum, et alienorum
exempla in sacris litteris reperiuntur i, babentq. si apposite in medium asserantur, magnam uim propterea quod coniunctam etiam habent eam argumentandi rationem, quae dicitur, a minori ad maius, ut legimus apud Hieremiam: Transite, inquit, ad infulas ethim, et uidete, et in Cedar mittite, et considerate uehementer ,
et uidete, si factum es huiusicemodi ,si mutauit gens deos uos, et certe ipsi non fiunt dij r populus uero meus mutauitgloriam suam in Idolum. Christussaluator noster Reginam Sabae et Niniuitas in exemplum adducit,et istud inculcat honne ethnici hoc faciunt '
Diuus Paulus uehementer urget, cum ait: omnino uidetur intertio ornicatio, et talis fornicatio, qualis non ea inter gentes. San
dius Basilius uero ad fratris silas epistolam scripsit, in qua egregis
locum hunc trastat, quomodo ex gestis gentilium possis quis exem pia ad uirtutem colligere: inlacris litteris exemplis belluarum , et rerum siensius expertium signiores acriter reprehenduntur. Multum mouet locus ille Esaiae Cognouit bos po sessorem suum, et a laus prope Domini fui, Isiael autem me non cognouit, et populus meus
no intellexit: et non minus illud Hieremiae: Miluus in caelo cognouit tempus suum, turtur, et hirundo, et ciconia custodierunt tempus aduentussiui, populus autem meus non cognouit iudicium domini: in prouerbi,s etiam piger exemplo formicae excitatur Saluator nocter auium , et liliorum exemplo a nimia uidius, et aestium cura, et
sodicitudine nos auocat. ri . a
52쪽
Quid sint loci communes. CAP. XXV.
PO L R o gutem cum argumenta , aut ex rerum vi, natura . ducantur, aut fumantur ab ist, quae tiidentur extrinseca, quanquam maiorem sepe uim habeant ad con irmandum dicamus nos primum de ijs, quae a re ipsa semuntur. rebus ipsis sumuntur , quae t definitione , partium enumeratione , et mologia, hoc est notatione uerbi,ab ijs praeterea, quae rem quanque contingunt, et ad eam quodam modosunt assectae quorum alia coniugata appellantur , alia ex genere, alia ex forma, alia ex similitudine, alia ex dissimilitudine, alia ex contraris , alia ex adiunEctis, alia ex antecedentibus, alia ex consequentibus, alia ex repugnantibus, alia ex causis, alia ex effectis, alia ex comparatione maiorum, aut parium , aut minorum . . et hi appellantur loci communes , sedes argumentorum , elementa propositionum se autem destribuntur loci communes', notae , quarum admonitu , quid quaequae res ualeat
ad pesuadendum,psit inueniri: quos locos quamplurimis exemplisi ultrare non esset dissicile, sed non admodum utile , et ab instituto opere ualde alienum e paucis exemplis, et illis facillimis contenti, quid singulorum natura sit , clericis declaramus.
DEε i Riτro est , quae id, quod definitur , explicat quid
sit: alio modo , breuis oratio , quae rei naturam declarat.
de qua hoc a dialecticis praecipitur, ut primum rei proximum genus assumatur, deinde ad id disserentia adiungatur, quae rem a caeterisformis,eidem mersublestis,dininguat,et separet quae subtilis definiendi ratio in dicendo non sepe usu ueniresolet , potiust. quid res sit, desicriptione quadam explicatur, quae aliam in rem non post conuenire. Vtitur Ecclesiasticus orator spe definitionibus a
53쪽
sensus hominum ducti linterdum autem alienis a uulgi opinionibus,et uulgari loquendi consiuetudine, quae quasi ui expressae uidentur, et animos hominum uel maxime ducunt,et mouet, eaeque pleruntue ad refellendum, nonnunquam ad confirmandum adhibentur, et ad uincendum ualent plurimum: a sensibus hominum duIta ea ea desinitio uitae hominis, quam assert S. Iacobus Apostolus cum dicit: QM est uita uestra' uapor ad modicum parens,et deinceps exterm nabitur.ab eodem definitur lingua,ust ignis,et uniuersitas iniquitatis. Vtitur B. Sasilius in oratione contra auaritiam argumento ad initione, quae uim quasi asserat, et abhorreat ab opinione multitudinis: proni eum fraudatorem es, qui, quod Misiveresi, iupauperes non erogat: deinde in alia oratione ad diuites, in qua eorum excusationem ita proposit , post argumento a definitione sumpto redarguit: At te ipsium pauperem esse dicis, et ego, inquit, assentior: pauper enim est, cui multa defiunt, ut multarum autem rerum
indigeas, insitiabilis habendi cupiditas e cit.
Iocus d partium enumeratione. C A P . XXVII.
PROxi ai definitioni est partium enumeratio, quae nou solum adprobandum aliquid, uel ad resedendum est utilis,
sed etiam ad amplificandum, atque exornandum, cuius rei nobilismum exemplum est in Ecclesiaste Salomonis adprobandam uerisimam iliam propositionem : Vanitas uanitatum , et omnia uanitas. eleganter etiam Hieremias propheta probat in soli Deo gloriadum, enumeratis rebus, in quibus homines gloriarisolent. Non glorietur, inquit, sapiens insapientia sua, et non glorietur fortis in fortitudinesea et non glorietur diues in diuitijssis, sed in hoc elorietur, qui gloriatur, scire,et nosse me, quia ego 'sem Dominus. mersans Ecclesiasticus Orator in illa quaesione, quae edi maximi momenti, et
54쪽
sepe tractanda , mortem non esse extimescendam, hoc uti poteris argumento nec naturalem, nec uiolentam, nec gloriosam, nee ignominiosam mortem sanctimarures, et totius sanctitatis auctoν Christus , ut patri obtemperaret jugiendam putauit, nulla igituν mors ex timeficenda est.
Locus ab Ethymologia . c A P. XXVIII.
AF ethymologia, hoc est a notatione, orator Ecclesiasti
cus argumentum ducet: nam cum rerum appellationes
partim a natura profectae sint, partim lege, et constense hominum confirmatae , aliquae Spiritu sancto dictante imposita . singula re uis proprijs nominibus ita fiunt abfectia, ut earum uis , et natura uocabulis i s aliquo modo declaretur. auare optima ratione ab eo nomine, quo res quaeque praeditasit, argumentum interdum sumitur. S. Hieron mis rabens ad Heliodorum monachum, hoe argumentosic est usius: Interpretare, inquit, nomen monachi, hoc est nomen tuum, quid facis in turba, qui solus es' Ex hoc loco sepe uerissimam istam sententiam confirmare poterit Ecclesiacticus ora
tor 1, piorum hominum esesingulis diebusandi, O Mi sacrificio interesse, quia ad se quasi transim se dicitur, propterea quod populus
fidelis moeris Sacerdotis, qui, Christi personam gerens, munere deprecatoris inter Deum,et hominem fungitur,preces,supplicationes, ac uota omnipotenti transistitit . . Missa etiam appellatur , quia significat svristum, qui missus est a patre in hunc mundum , uele elum, qui mittitur, ut per eius manus hostia offeratur in sublime altare Domini. auare ab eo loco umere poterit multa argumenta, quibus populum hortetur ad Missas, ingulis diebus audiendas, et dicat istos, qui requenters lent eidem sacrficio interesse, recte educatos, timentes Deum,et bonae existimationis esse consueuisse: istudque consi-
55쪽
qui flere, ut eo die, quo pj homineuacris interfuerunt, in negotist,
in quibus uersantur, maiorem animi moderationem, atque etiam
aequitatem prae ferantiquas a christo,curissacratissimam pasionem
recoluerunt, adiuti. Locus coniugatis. c A P. XXIX.
SE Q TUL ea, quae rem contingunt, in quibussiunt coniugata , quae ab uno orta uarie commutantur, quorum usius ea frequens: Sichristiani sumus, christiane uiuamus. Vaticis ita hoc argumento usius es Fatuusfatua loquetur, et S.Ioannes Primus homo de terra terrenus, sicundus homo de caelo caelinis sicut igitur portauimus imaginem terreni, ponemus imaginem caelictis.
Loci a Genere, et Specie. CAP. XXX.
ARGU M arcet M a genere e i illud apud Ioannem Ap solum: Omnis qui peccatumfacit, iniquitatem facit, rapeccatum ect iniquitas facilius exemplum abferamus. virtus M amanda , amanda igitur ea charitasve proximi sunt diligendi, ego inimici diligendi sunt, cum, utS.sicribit Pontifex Leo in sermone de ieiunio, proximi non j tantum intelligendisint, fui nobis amicitia, et propinquitate coniunguntur ,sed omnes prorsus homines, quibuscum natura nobis communis ea. Astreis offendi potest,peccata miseros homines e cere,quia adulterium,homicidium a Deo homines separat, quae maxima est putanda miseria.
SIMiri M comparatio ea admodum frequens, et hunc in
56쪽
aegra corpora quanto plenius nutris, tanto magis ladis, ut scripsit Hypocrates, ita deteriores e ciuntur, qui impura consilentia sanctifimum Euchari lia Sacramentum audent sumere. Elegans, et
illustris admodum similitudo e II apud Gaiam, qua Deum agricoia
similem dicito ut enim Vrsiola interdum arat, interdum seminat, interdum excutit, interdum colligit fructus ; ita Deus nunc corripit, nunc tuetur, nunc punit, nunc insteretur. Similitudines,quae ex libro prouerbiorum,et exsanctis Euangelistis in uniuersum exsacris literis eo ei possunt, Gerre, esset hominis abutentis ingenio, et ossentantis non admodum dissicilem obseruationem. S. cor somus in oratione de orando Deo,ita argumentum a ib adbibuit, auemadmodum urbs, quae momibus, et propugnaculis careat acile in hostium potestatem uenit ; ita animam, quae precibus munita nonsit , nullo negotio redigit diabolus in ditionem siuam. M.
DI r Mitrτ V D ret Es pleraeque explicantur in libro prouerbiorum: Iustorum, inquit, simila, quasiluxi lendenseraecedit, et cresiit ad perfectam diem uia impiorum tenebros . Nos , qui breuitatem habemus propositam, quomodo hic locus a di imili post ad usum reuocari dicamus. Haereticorum est, ab ecclesia sancita recedere , noua dogmata confingere se doctores scholasticos contemnere'; nos catholici Ecclesia equi magstram, uetustatis casissimos limites non transire, scholasticos doctores uene rari debemus. Alia etiam ratione sapientes huius secutiplerunque ita nixerunt, ut eorum uita a praeceptu, quae alios docebant, disicreparit: nos qui in christiana, et raelesti philosophia versamur, demus operam
oportet, ut quae docemus, exemplo, et uitae sanctitate comprobemus. Locus
57쪽
Locua a contrario. c A P. XXXIII.
SE RU IT locus a contrario, cuius magnus es usius, siue aliquid confirmare, aut refellere, siue probare, et illumare Ecessasticus orator studeat. Euatuor sunt contrariorum
genera; duersa, ut Ciceronis uerbo totar, priuantia, relativa, hoc liceat uti uociarato ut facilius res explicetur, et contradicentia.
b duersis Ecclesiasticus orator sic poterit argumentari:
Superbiam peccatorum omnium matre cimus humilitatem igitur fundamentum omnium uirtutum amemus. Pax cum immanis imo
Turcarum tyranno nec tuta est, neque honesta; bellum igitur iustiss-mum ab omnibus christianisprincipibus contra communem hostem geratur. S. Sassius ita eleganter loco a contrario est usus: Haec compara inter se, ut ieiunium ad Deum adducat, usalutem delitis adimant quid Esau profanauit,et fratru seruum effecit ' an non esica una propterquam primogenita uendidit' an non Samuel orationis, et ieiunij gratia matri donatus edi s Ab linemus ab exemplis, ascris litterissumptis, quia copia eorum obruimur, et perl icuitatisudentes, ebricos nolumus uel obsecuritate, uelprolixitate fatigare.
A Privantibus haec efformula ut,lux coelestis patriae est amabilis, et expetenda ita tenebrae inferni Funt odiosae, et fugiendae. Misericordes, cit Dominus,misericordiam csecuturos; qui igitur misericordia carebunt,misericordiam nullam consequentur. uuamobrem quodam insermone S. Ipse tomus ostendit, neminem appetiari posse misi rum,nisi qui misericordia caret,et animae suae no est abjFetus msereri.
latiuissie ducitur argumentum: Laudandi sunt,qui disiunt ea, quae ad christianam religionem pertinent, multo magis, qui δε-
58쪽
eent: quod argumentum amplificandum ea hoc tempore in Ecclesia Dei, et excitandi fiunt auditores ad fusiliendum laborem docendi pueros, ea quae a sanctam Christi religionem pertinent. Hic locus explicatus in apud Malachiam illis uerbis: Filius honorat patrem, et seruus dominum sum si ergo pater ego Fum, ubi est honor meus tri si dominus ego sium , ubi ea timor meus '
Contradicentia ,siue contradicitoria, quae latini di arata nominant, fiunt: af matio, et negatis elusidem rerde eodem subiector quorum alterum ait quid, alterum negat e, ut sapere, et non sapere ;si hoc est , istud non estiChristum diligit, qui eius praeceptis paret qui non paret, non diligit: qui ex Deosent, hoc est, qui Deum patrem
agnoscunt, uerba Dei audiunt l, qui non fiunt, non audiunt abulis, theatris libentius intersunt , quam concionibus.
Locus ab Adiunctis. c A P. XXXI m.
Loc uero ab diuncti personarum, et rerum, attributa omnia pene complestitur sic destribuntur Adiunsia, quae
cum resiunt coniunLta, ut locus, tempus, uesitus, comitatus, apparatus, costoquia, in incessu uelocitas, rubor , pallor, 'et cetera, quae rem magis exprimunt, et actiones , aut meliores, aut deteriores
e ciunt. Vilebit ad rem istustrandam, et amplificandam hic locus plurimum: uerbi causa, orator reprehendens eos, qui in Ecclesia ambulat, ita dicet: auid agitis miseri' domum Dei facitiselunca
coram rege regam deambulatis attoniti, quasieum non agnostatis, partem in aliam oculos uertitis; diebus Dominicis,quibus consideranda fiunt innumerabilia, quae accepimus beneficia, Hubi nimium nihil minus cogitatis i genio indulgetis, aleis, iocis, detractionibus ,saltationibus dies Deo dicatos con semitis. B. Iasilius hunc locum adhibuit
59쪽
beatitudinis consequendae uias complectens,est omnium, qui unquam habitiseni ermonum pulcherrimus , et frutitu simus.
Locus 2 Repugnantibua . c A P. XXXVII.
REPUGNANTIA Funt, ea quae neque certa lege, neque ordine inter se disserunt , qua ratione a contrarijs, atque dissimilibus disi emuntur. rgumenti a repugnantibus talis est forma: aut diligit Deum, non odit quemquam fato omnia
ferent, tolliretur liberum hominis arbitrium 1, laus, poena, uirtus, uitium,gloria,inania essent nomina 'proximus inuidet farriso, ergo charitatem non habet: et hoc loco concionatoressolent uti tractantes istam sententiam, nomine chrictianos nos dici sed mores repugnare nobilis o nomini, quo nominamuri humilitatis enim, mansietud nis, Obedientiae, clementiae, et omnium uirtutum exemplar dedit Christus Iesius, a quo nomen accepimus: nos uolumus haberi, qui non semus, meliores, doctiores, atque etiam ditiores, quam semus: turpe putamus non ulcisci murias: imperare est iucundisiimum . ita
etiam poterit argumentari ; aut diligit mundum, no eri charitas Dei in eo, et siquis dixerit, quia diligo Deum, et statumsuum odit, mendax est .HD. Ambrosius usius est hoc loco in sermone de decolla tione S. Ioannis Baptictae his uerbis: Postremo, quod etiam omnes
barbari horrere confiueuerunt, inter epulas, atque conuiuia, conmsummandae crudelitatis profertur edictum,et a conuiuio ad carcerem,
et a carcere ad conuiuium, feralis flagiti, circumfertur obsequium: et paulo post ; uuid crudelitati cum delitist ' quid cum funeribus uoluptati i rapitur ad poenam propheta conuiuini tempore,conuiuialipr cepto, quo non cuperet uel absolui; perimitur gladio, caput eius assem tur in risior hoc crudelitati ferculum debebatur, quo insatiata epulis feritas uesteretur. 4 F a Locm
60쪽
A ea, cuius uisequitur effectus fiunt autem quatuor
genera causarum, materia,forma , efficiens, et finis, in omnibus rebus tam naturalibus, quam artificiosis , ut aliolico diximus : has quatuor causas facile est reperire. Materia est,ex qua reses. A causa materiali ducuntur exsacris literis argumenta , In primis quae bomine ad mode liam excitent , ut in Genesi dicitur, hominem formatum esse de limo terrae: quare peccanti e tiam ob superbia Deus obiecit illum reuersurum in terram , de qua assumptus fuerat l, quia, inquit, puluis es, et inpulverem reuerteris vel Abraham coram Deo si deiecit, quia semel coepi, loquar ad dominum meum , cum sim puluis, et cinis: hoc argumento Deus ad misericordiam inducitur: Recordatus, inquit David, quonia puluissemus Iet Ioba meto quaeso, quodsicut lutum ieceris me, et in puluerem deduces me t, et Gaias: Et nunc domine pater noster es tu,nos uero lutum λ et fictor noster tu, et opera manuum tuarum omnessemus, ne ira staris domine satis , et ne ultra memineris iniquitatis nostrae. S. Sassius in Fuficulo pulcherrimo, quod infir sit, e tende tibi, hunc locum sic expressit: Exultas ob diuitias,et ob maiorum tuorum nobilitatem re iacita stet propter patriam , et pulchritudinem corporis ' attende tibi ipsi, quod mortalis es . quod terra es, et in terram reuerteris.
Forma es idter quod res es. Ajorma sic elicitur argumentum: Anima praediti mortali cur nocti as omnes cogitationes,ac stes collocamtis in rebus caducis, ac terrenis i locum hunc explicat praeclare S. Ternardus: O anima insignita Dei imagine, decorata similitudine,
redempta Christisanguine, des onfatame, dotata stiritu, deputata cum angelis, capax beatitudinis, quid tibi cum carnes poterissete