Claudii Galeni Pergameni Scripta minora

131쪽

77 κρίσιν ψευδη γίγνεται, καὶ πρόδηλόν γ' ἐστίν, ς κακά τε γίγνεται πάντα, πι, ὁμομήματά ἐστι τα καταπασαν αἶρεσιν πλημμελήματα, της ἀληθους ευρηκυίας

ου μόνον το τελος, ἀλλα καὶ τονἈκολουθ, αυτ βιον. ἐ- - σαφῶς πη διαφέρει παθος αμαρτήματος, ἔνεστι σοι μαθεῖν Ο με γαρ ευεργετεῖν, εἰ υτως ω ν, τους ἀν-

τινας, ἐκλείπων την βοηθειαν ἡ υπ- η αργίαν η φιληδονίαν η τι τουτων κατὰ πάθος ἐσφάλη κεκρικὼς δέ τις ἐπιπρο μόνω τας ηδονας η την αοχλησίαν ἐκπορίζειν, ἀπο- λψσχόμενος ὁ δια τουτο πολίταις η οἰκείοις δικουμενοις βοη-

σιγι διὰ μοχθηρον δόξαν, ο δι πάθος μαρτε.JCap. IV. 'Αρχὴ μὲν ουν εστι πολλῶν ἀμαρτημάτων η περὶ τέλους κάστου βίου πόληψις ψευδής φύεται γαρ σπερ ἐκχίζης τινος ταύτης τὰ κατὰ μέρος Ηαμαρτηματα. δύναται δέ τις ἐν τη περὶ τελους δοξομη σφαλεὶς ν τινι των κατὰ μερος φαληναι, μη s7 συνεὶς της ἀκολουθιας ἐπὶ πλέον δέ σοι, καθάπερ ω ναρτι τας ἀκολοπιθους πράξεις κά--τέλει δι οέρων

ὐπομνημάτων θροισα Νυνὶ δε τὰ κεφαλαια μόνα οτων μαρτημάτων εἰ πω, α καὶ βέλτιον εἶναι νομίζω πάλιν ἀναλαβεῖν νεκα του σύνοψίν τινα των προκειμένων εὐμνημόνευτον γενέσθαι Ἐπειδη γαρ εν ῆπερὶ τέλους σκέψει το κῶρός ἐστι της ἀνθρωπίνης ευ- δαιμονίας, εἰκότως ἐπὶ την ζήτησιν αυτου πάντες ηὐν' οἱ δὲ τιμησαντες μυτους προπετως ἀπεφήναντο -

132쪽

ΠEPΙ ΥΦ AMPTHMAUN. Iφηναντο προπετῶς τοι πάντες η χωρὶς νός oid'αυτός ἐστι φανερος. ανευ του κρῖνοι τὰς ἀποδείνις, εἰ οντως εων ἀποδειξεις, εἴτ' εἶναι φαίνονται. ονουν ἐπιτηρουντα καὶ παραφυλάττοντα τὰς ἰδίας μαρ- τίας αυτο τοὐτο χρη πρῶτον ἐννοῆσαι, το δίκαιον εἰναι παντως ἐπιμελῶς τε καὶ ἀκριβως ἀκουσα των οἰομέ-νων ι ποθεdειχέναι τα ζητούμενα, μετα ταυτα κρίνειν

αυτ πειρῆσθαι, πάλιν κἀνταυθα παρ αυτῶν ἀκούσαντα, τίνα τί νται κριν--ἐν λόγοις ἀλθείας, ορ1 α μοι ταυτα πῶς εἶναι χρη βουλευόμενον αυτον ἐπισκεψάμενόν τε, μή τι πάλιν τερον κούει κριτήριοναλλου κριτηρίου δεόμενον, εἰ ἐπ' ἐκείνωπάλιν αλλου, καὶ την εἰς απειρον ἔκπτωσιν υποπτευσαντα μετα πολ- λης ἀσφαλείας ἐν χρόνφ πολλῶ συν τοις ἀληθεστάτοις 1 αυτ φανεῖΠιν ἀνδράσιν ουτως ἐπισκέψασθαι, τί πρῶτον απάντων ἐστὶ κριτηριον, Γ δηλον καί τινα - νακριτον χρη καταλαβόντα μεμνησθέα πῶσιν ανθρώποις. μο- λογουμενον ' ν αυτ και χωοὶ κρίσεως ἱκανον ἐνδείκνυσθαι την αυτην δυναμίν ἐστι τουτο πάσης ἀποδεἰ εως.JΨ εἶτα το λοιπον ἐπ αυτ βλέποντα, πάντ' ανάγειν τα κατὰ μέρος , ο περ ἀνάλυσιν ἐκάλεσαν ἔνιοι των φιλοσόφων, ς νοθόν τινα των μεταξ γιγνομένων ἐπὶ το πρῶτον μιτ ριον υτε δ οντος τουτου κα

νῶς χαλεποῖ πράγματος, ῶς ἔργω πολλάκις ἔμαθες ἐπὶ

a των δοξοσόφων ἀσχημονουντων τε και καταγελωμένων,

δια το μηδὲ τα τυχόντα των ωουμένων δυνασθαι

133쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ 80 προς το πρῶτον ἀνάγειν κριτήριον ἐαυτῶ χο l παρακολουθεῖν τον ἐπιστημονι - γενέσθαι βουλόμενον,

ἐπὶ πολλῶν των,- μερος, λ ἔμπροσθεν ἔφην, γυμναζόμενον α μαρτυρησαι δύναται τοῖς ευρίσκουσιν

αυτά τοιαυτα δ' ἐστὶ τὰ κατὰ την ἀριθμητικήν τε καὶ γραμμικην θεωρίαν, αἷς οἷον ἐπιβάσεσιν ἀστρονομία - ἀρχιτεκτονία χρηται. V . V. Φέρε γάρ, να σαφηνειας ενεκεν της ἀρχιτεκτονίας τι λέξω παράδειγμα, πολεως κοτιζομένης προκείσθω τοῖς οἰκησουσιν αὐτην ἐπίστασθαι -- ολεσθαι, μη στοχαστικῶς, ἀλλ' ακριβῶς φ εκάστης ημέρας, πόσον τε παρεληλυθεν δη-- χρόνου του

κατ' αέτην, πόσον θ' υπόλοιστόν ἐστιν ἔχοι δυσεως ηλιου. ουτ το πρόβλημα κατὰ την ἀναλυτικνὶ μέθ' - oθον ἐπὶ το πρῶτον ἀναχθηναι χρη κριτηριον, εἰ βμέλλοι τις ευρο ιν αυτο καθ' - ἐμάθομεν τροπιν ἐν τη γνωμονικ' πραγματεία, πάλιν ἐξης ἐκείνου την αυτην δον πεναντίως ἰόντος, συντεθηναι, καθότι

καὶ τ τ' ἐμάθομεν ἐπὶ της -της πραγματείας. Ev-81 ρεθεί ς δ' - l κι-όλοπι τε καὶ κοινης δου, καὶ γνόντων μῶν, - δια γραμμῶν τοιάνδε την μετρησιν των μερῶν του χρόνου της μέρας ἀναγκαῖόν ἐστι ποιεῖ-αι, μεταβηναι προσηκε ἐπὶ τὰ μέλλοντα - - δέξασθαι την των γραμμῶν καταγραφην καὶ τον γνώμονα, καὶ πρῶτον μὰν ζητησαι, τίνα σχηματα σω - - των ἐπιτηδεια προς τὴν ευρημένην καταγραφην ἐστιν,

134쪽

των προκειμένων ευρέορως ἐξης ἐπὶ το πράττειν ἔργω τα δι αυτῆς ευρεθέντα παραγενομενους ἐπισκε νασθω πάλιν -- αν ἐπιφάνειαν μαμ δε--μψα τουμέλλmwτος καταγράφεσθαι σώματος. υρόντα τουτ' ἀναλυσεώς τε καὶ συνηγεσεως ειτα κατασκευωσαντάς τι τοιουτον σῶμα, διὰ τῶν ργάνων - δε κατα-

1 γράψαι ζητησαι καὶ πάλιν ἐξ ἀναλυσεώς τε κἀ---

θέσεως ευρεθέντος αυτου, πειOs Oθαι κατασκευάσαι

τοιαυτα το εἶδος, οἱά περ η μέθοθος ἐδίδαξεν ἐταποιήσαντας ἐπιξης καταγραφην ἐπὶ πολλῶν σχηματωνδοῶνα τσς ἀνθρώποις ἔργω πειραθηνω. γ γονὸς 8215 ηδ το προμηθέα μαν γαρ η τε πρώτη γραμμη την πρώτη F κπω δέτνται του λί- , καπὰ ταύταὰ ἀτην τελευταίαν η υστάτη, καὶ - ἐπὶ πάντων φαίνηται των πιαγεγραμμένων ρολογίων ηλιακῶν ηδη μέν πως εν τι γνώρισμα ἐξομεν ἐναργες του το προ- , βληθὲν ευ -- πάλιν δ' ει , ταν ἀχληλοι τα

135쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ ευρίσκει κριτηριον ἐσόμενc ν η των καταγεγραμμένων ωρολογίων ἀληθείας ' δε λεγω, τοιολον ἐστιν.

ἐπίθες δατι καθαρω την πρώτην κτῖνα του λίου θεασάμενος' εἶθ' ταν σοι το καταγεγραμμένον Οο ο

λόγιον ἀγγείλη, την πρώτην ραν ηνύσθαι, σημηνά

μενος - ἐπληρωθη-- αγγείου μερος - τολυδα- τος εἶ ἐκκενώσας ευθεως - πάλιν ἐπίθες τὰ ταυτον δωρ.

πιταν δὲ την δευτέραν ραν ἀγγείλη το λιακον ρώρολόγιον, ἐπίσκεψαιὰ ἀγγεῖον εἶθ' ἴτα ευρρ ἐν β αυτ l το δωρ επὶ ταυτο μέρος ἀφιγμενον, ς κατατην πρωτην ραν σημαίνου, ταχέως ἐκχέας -ο σκατ αυτου του δατος και ἐπισκέπτου πάλιν, εἰ μέχρι

της τρίτης ἄρας ἐνδείκνυσι το ρολόγιον επὶ την αυ- 15 τὰν χωραν ἀφικνεῖσθαι - αγγείου τὸ υδωρ, ἐφ' μκατα την πρώτην καὶ κατὰ την δευτέραν. μα ουν ευρος ουτω γεγονός, ἐκχέας αυθις ἐπίθες χρι της τετάρτης ρας, δώω τε πάλιν ἐπὶ ταὐτὰ μέρος - αγγείου το δωρ ἀναβεβηγός εκχέας αυτὸ παραχρημα πάλιν ἐπιθεὶς ομοίως ξέταζε κατὰ την πέμ- πιν ωραν Πωτα καὶ κατὰ ταύτην ευρης ἐπὶ αὐτην χώραν ἀφιγμέν- το δωρ, εἶτα καὶ κατα την

136쪽

εκτην τε καὶ κατα τὰς ἐφεξῆς χρι της δωδεκάτης, εἰμ' παντελῶς ανους εἶ, πεισθων καλῶς καταγεγράφθαιτο ρολόγιον, εἴ γε τὸ προκείμενον ἐπεδείξατο. Προκείμενον δ' ην εἰς δώδεκα μοίρας ἴσας νεμο - τον χρόνον της ολης ημέρας. - --τον μεντον αριθμον χρησιμώτατον προείλοντο καὶ γαρημισυ ἔχει καὶ τρίμοιρον κα τέταρτον, κτον τε καqdωβι ηατον, περ οὐδεὶς αλλος ἔχει προ αυτογκαθά - περ υδ μες αυτον χρι του εἰκοστο τεταρτου. ρ ουτον μὲν ς μακρὸν παρητήσαντο , συμμετρον δ' εἶναι, κρίναντες τον δωδέκατον εἰς τοσαυτα μέρη τον χρειον της λης μέρας ἐτεμον. - χρησιμος ωτιν τοι τη τομη, τῆ πείρα βασανίσαντες αυτηὶ αλλοι τε πολλοὶ καὶ ' μαῖοι χρῶνται, την ουσίαν πασαν,1 οταν διατίθωνται, διαιροὐντες εἰς δώδεκα μέρη καὶ των ἐν τω βίω σταθμων τε καὶ μέτρων εἰς δώδεκα μοίρας τεμνοsτες τα πλεῖστα Συ δ' εἰ κελεύεις, καταγράψομέν σοι κατὰ την μέθοδον ρολόγιον, εἱ εἰς δώδεκα την λη. μέραν διαιρεῖν ἐθελησεις, εῖ εἰς ραλλον τιν των ἐφεξης ἀριθμόν. υρήσεις γαρ ἐπ' ἐκείνου πάλιν ο προυβάλου γεγονος ἔκ τε του συμφωνεῖν την δια των τετρημένων αγγείων ἐκμέτρησιν κακ

137쪽

66 ΓΑΛΗΝΟΥ - κ τ' ἀλλήλοις ὁμολογεῖν τα καταγεγραμμένα, πρός τε τούτοις ἐκ του τας τελευταίας ἐν αυτοῖς γραμ' - ορίζειν τα περατ της μέρος. - δὲ καὶ κλεψυδρας α γραφην ὁ λόγος - ρεν ἀναλυτικὴ μεθόδω ζροήσας η πάλιν η βάσανοςllhε ἐναργης εστι καὶ τοῖς ἰδιώταις. ' γαρ ἀνωτάτω γραμμη ἡ νην δωδεκατατ ωραν σημαίνουσα ὁτι μέγιστον μυψος ἔχει καθ ο μέρος η κλεφύδρα την μεγίστην ημώραν ἐκμετρεῖ, βραχυτατον δὲ καθ ο την ἐλαχίστην, ἐνταμή- ἀμφοῖν ἐστι - τας ἰσημερινὰς μετρουμ ' isημέρας' - δὲ μεται - τμημάτων - του χείλους

ραρJ τὰ δὲ με κεῖνα καὶ πάλιν τρίτα τἀπὶ της δω- ωιάτης Θμης την δευτέραν τε καὶ τρίτην πιώραν σοι δηλώσει το δ' ἐφεξης την τετάρτην ἐπεξ ιών

ιών κατα τον αυτον τρόπον πάσας τας ἐνιαυτο μετρησεις, το δὲ μεται μέχρι των ἰσημερινῶν τμημάτων - verba σοι δηλώσει - ἐνιαυτου μετρησεi ex alio loco alio falso irrepserint i 12. οὐ της κλεφ ΜMq του κλεψ L της κλεψ.

δηλοῖ σοι τὰς εἰρημένας Ῥηλιῶσι των τὰς ἐρημένας 1 τέτταρας μέρας Ι,0Μar τέτταρας οπι. Mup. Sequentem laeuannos transposuimus. Via. r. I in i 13. μετ' ἐκεῖνα Ι. το δὲ μετ' ἐκεῖνο SQ καὶ παam arq8au - om. LOτρίτα τἀπὶ της δωδεκάτης γραμμῆς την δευτέραν τε καὶ τρίτην ημέραν τρίτα πὰ της δωδεκάτης τροπῆς LO ρίτον τὰς ἐπὶ της δευτέρας καὶ τρίτης τροπῆς au I4. μέραν σοι δηλώσει, το δ' ἐφεξῆς την τετάρτην, 5 ἐπεξιων τε ἐπεξιων ν LI 16. κατα τον -- τρόπον - τὰ την αέτην τροπην

138쪽

κλεψύδρα γραμμην ην ψηλοτάτην ἔφην εἶναι.ων τμημάτων ορμηθεὶς ἐφεξης τω σημαίνοντι την μεγίστην μεραν ευρησεις δηλουμενον, χρι τίνος μέροπι

βησεται της δωδεκατης ρας συμπληρουμένης Καὶ μεντοι καὶ τὰς αλλας γραμμάς, σαι της ηπῖλοτάτης εἰσὶν υτελέστεραι, τας αλλας - ἐκμετρο- ου εὐρη σεις, την - οὐ της δωδεκάτης ἐν ἁπάσαις τοὐλ ἐνιαυλου ταῖς μέραις την ἐνδεκάταν ωραν σημαίνοw ο

σα ἐν διαφέρουσιν αὐτης μέρεσιν, ς ἐπὶ της --λοτάτης προείε ται, την Ἀφεξης ἐκείνης την δεκατην

ωραν δηλουσαν σαύτως κατὰ διαφεροντα μερη, καὶ την ἐφεξης γε πάλιν ν ἐνειν καὶ γδόην τε καὶ Η- αλλας απι της κατωτάτης γραμμης η την -'την ευρίσκει, η ἐπὶ των λιακῶν ωρολογίων φαίνεται. Συμπεπληρωμένου δὲ του κατὰ την κλεψυδραν δατος,

ω-ερ, η πρώτη καὶ αἱ λοιπαὶ μέχρι της δωδεκάτης ἀλληλαις μh Ἀσαι καθ' κάστη. μέραν ηντινουν

139쪽

68 AAmmae φαίνονται , ταῖς η Ἀλλαις ανισοι ταις πέρογεγενημέναις τε καὶ μελλούσαις. ατα την τοιαυτην μέθοδον ευρίσκειν ου ἐπεθύμησας, δευτος, τί πο ἐστίν ου ησθου ἐναει- δοξοσοφίας, μοχ οστις - τούτων των προ- 5βλημάτων Ουθὲν αν ευροις ἔνιαυτῶ, βέλτιον δ ειπεῖν,ολήτω - οὐδὲ γαρ υρε αυτ βιος ἀνδρος νός, ἀλλα κατὰ σμικρὸν προυθεν η γραμμικη θεωρία, πρωτον - των στοιχειωδων ἐν αὐτῆ θεωρημάτων ζητηθέντων αυτ νὶ, πότε δ ευρέθη ταυτα προσθέντων αυ- 108 τοῖς - ζης γενομένω ανδρῶν τη ν θαυμασιωτάτην θεωρων. ἀναλυτικην ἔφην ονομάζεσθαι, καὶ

γυμνασάντων αυτούς τε καὶ τους βουληθέντας ἐπὶ πλεῖστον ἐν αυτῆ καίτοι μηδεν ἔχουσι δεῖξαι χειρούργημα τοιουτον, οἷ μέχρι εὐρο διηλθον ἐπί τε των 1sηλιακῶν ωρολογίων καὶ των κλεφυδρῶν. Ἀλλ' ου ησαν ἴτε προπετεῖς - λαζονες οἱ

τα τοιαυτα ζητήσαντες ὁμοίως τοῖς ἐπαγγελλομένοις σοφίαν η ζητεῖν ς ευρηκέναι, τιμη ναντες δ' ἐαυτους την ἀληθεστάτην τιμην ρέχθησαν ην εἶχον ἐν τῆ soψυχῆ δυναμιν ἀρίστην, ταύτην ἀσκησαί τε καὶ εἰς τέλος ἀγαγε, Εὐδηλον, ὁτι την λογικην λέγω, ης γυμνα

ζομενaὶς τε καὶ την οἰκείαν υεξίαν λαμβανουσης, ευφραίνονται μειζόνως η οἱ ταις δια του σώματος δο- ναῖς δουλευοντες. -δὲ γαρ διαφέρομεν αλλη τινὶ δυ -

140쪽

νάμει τράγων καὶ σκυλάκων ὐῶν τε καὶ προβάτων ο ὶ νων Ουδ αλλη τις θεωρία μειζόνως εὐφραίνει την φυχην ανδρος ευφυους της αναλυτικης σταν γε τις lἐν αυτῆ προέλm. ατ αρχὰς μὲν γαρ ἐπίπονός ἐστιν, ωσπερ καὶ αἱ ἄλλοι σχεδον πασαι καίτοι καν---δεμίαν wφροσύνην εἶχε, δι αυτό γε τὸ μέλλειν ἐτηχρησθαι προς τα μεγιστα, καλῶς αν εἶχεν ἀσκνὶθηνωκα αὐτην ἐξαίρετον ἔχουσαν, ς ἔφη. το μαρτυρε σθαι προ αυτῶν - ευρημένων, περ υκ ἔστιν ν

10 τοῖς κατα φιλοσοφίαν ευρισκDμένοις Και δια τουτο

τοῖς προπετῶς ἐν αὐτῆ φλυαροὐσιν ἐξεστιν ἀναισχυντεῖν ου γάρ, σπερ ὁ κακῶς απαγράψας γλόγιον η κλεψύδραν-ατ αυτολτου πράγματος ἐλεγχεται προφανῶς, ουτω καν τοις ἐν φιλοσοφία θεωρήμασιν ἐναρ- i5 γης ἐστιν ὁ ἐλεγχος, ἀλλ' αεστι λέγειν, σπερ ανἐ θέλη τις σταν, απαξ ἀναίσοντος ἄνευ μεθόδου λογι-κης, αυτῶν των πραγμάτων διδάσκεσθαι λέγη 'Aλλ' εἰ μὰν ἐκείνοις μόνοις διελέχθη τὰ πράγματα λαβύντα φωνην, υλόγως ἀλαζονευονται, σιγωντων ε αυτ so αε καὶ μήθ ημῖν μητ' ἐκείνοις διαλεγομένων, ευδηλον τι μόνος ὁ ἐν μω λόγος εὐρήσει την τῶν πραγ- μώων φυσιν Ἐπιδε4ά ψω τοίνυν πρότερο ν εὐρωκειν αὐτην δυνάμενος ἐν πράγμασιν ἐναργῶς - μαρ- sτυρουσιν, εἰπάτω τε μέθοθον μῖν η παν αναλυτικῶς δε ὐποπίπτει πρόβλημα, καὶ δειξάτω προκρίνας ἀς ὁμοιο-

Diuitia