Xenophontis Cyropaedia e recensione Hutchinsoni cum selectis eiusdem notis. Accessit index graecitatis

91쪽

LIBER II.

συ προεληλυθοίης συν ην ἔχεις δυνάμει, καὶ Θηρώης καὶ δη δύο ἡμέρας, πέμψαιμι αν σοι ἱκανὰς ἱππέας καὶ

πιζὴς των παρ εμοι ἡλοισμενων, ἔς συ λαβων, ευ-Θὐι άνίοις ' καὶ αυτὸς δου ἔχων την αλλην δύναμιν πειρώμην μη πζόσω νμων εἶναι, Ανα, εἰ που καιζὸς εἴη , επιφανείην.

ηθροιζες ἱππέας τε και πεζους, και ἀμαξας δε σίτου προέπεμπε την ἐπὶ - φρήρια οδόν. o δὲ Kῖρος ιυ- Θέως ἐμετο ἐπὶ τη πορεία, καὶ ἄμα φ πέμπων η τει τὸν Κυαξάρην των νεωτέρων ἱππεων. O δὲ, πάνυ πολλων βουλομένων επειθ , ἡ πολλους ἔδωκεν αὐτω. Προεληλυθόiος δ' ἔδη του Κυαξάρους συν δυνάμει και πεζικηκαι ιππικη την πζὸς τῶ φζήρια οδὸν, γίγνετ η τω Κύρωτά ἱερὰ, ἐπὶ τόν Ἀρμένιον ἁναι, καλά ' καὶ Στως εξά-I4 γω δη, ῶς εἰς Θηραν παρεσκευασμένος. Πορευομένω δεαὐτω ευθὸς εν τω πρώτω χωρίω ὐπανίςατ λαγως' αε- τος δ', ἐπιπτάμενος αἰσιος, ως κατώδε τον λαγῶ φεύγοντα, ἐπιφερόμενος ἔπαισε τε αὐτον, καὶ συναρπάσας

εξηρε, και άπενεγκὼν ἐπὶ λόφον τινά ου Πόσω. εχρῆτο τη ἄγρα, ο τι Θελεν. Iδὼν ουν ό Κὰος το σημῆον. ηψη τε καὶ προέεκύνησε Δία βασιλέα. και εἶπε πρός τους παρόντας ' m μεν Θήρα καλη ες , ο ανδζες, ην 3 S Θιῖο Θέλη. 'sic δε πρός τοις ὀριοις ἐγένοντο. ευΘῖς, ὼςπερ εἰώθει, ἐθήρα και το μεν πληθος των πεζων καὶ των ἱππέων Υ ίγμευον αὐτω, ώς ἐπιόντες τὰ Θηρία

92쪽

λοὐς κ συς, ελάφους, κα δορκάδας, κή ονους ἀγρίους ' πολλοὶ γὰρ ἐν τέτοις τοῖς τόποις ἔνοι καὶ νυν ετιγίγνοντα . 'Eπεὶ δ' εληξαν της Θηρας, προέμεας πρὸς Ιο

λανθάνειν ' ἐπεὶ δ'ε δειπνησειεν εἶπε.τω αρχοντι αυτῶν,

Deseris; quod ex iis liquet vertibiis, qlios prioribur illis subiicie Tragi

πέων Ira ιυου αὐτῶ ῶε etc. Denique, ωρμησεν illud, quod hactenus o Minuit, in oris primo coctioin . eiu noriini librarios quosdam adnotasse puto, ut alteriam illud, vγμευον, utpote dissicilius, explicarent: emio sa- tlIrn, ut, eliminata prisca lectione, cuius lignificatio fugeriu imperitos in eius locum glossetna lairilem subiret. α Παρασαγγας J Notissimum fero est, vocabulum hoe apud Pellis

dus est insignis citi illam Agalli ae ici cus, Hillor. lib. a. p. 39. edit. BOI . Vulcanii, E ι γὰρ ὁ παρασάγγης, ἐ

Parasanga apiria Perias continet tria mill iaria , untini quodque millia ter mille clibitos, quilibet cubitulltriginta digitos, quilibet cli situs la titudinem sex granorum hordei.

93쪽

82 LIBER ILπαζειναι πρὸς αυτόν. Mιτα το δῶπνον δὲ τὴς ταξιάρ

χους ἐκάλω ' επεὶ δε πάρησαν, ελεξεν ωδν'

is δὲ, εἰ προπέμποις πρὸ του τρατευματος εὐζωνους ἄν- δεδρας, ληροαῖς εοικότας κή τὸ πληθος κή τάς ς ολ .

,,ουτοι αν σθι. ει τισιν ἐντυγχάνοιεν των Ἀραενίων. ος δε μεν αν συλλαμβάνοντες αυτων κωλύοιεν των ἐξαγγε-

94쪽

δε τον επὶ τῶς ἄρκυσι. Mεμνησο ουν εκε νο, οτι φ3ά- νειν δει πεφζαγμενους τὼς πόρους, πριν κινῶθιμ ς τὰ is Θηρία. Καὶ λεληθεν δε δῶ τὰς επὶ τουτοις τεταγμε- ,, νους, εἰ μελλουσι μη ἀποτρεφειν τα προςφεζόμενα.

is γῆ. Ἀγαθον δὲ, καη των δυνατωτάτων κοὐ προθῶ

δε μων υπομένοντάς τινας ενιοτε παρακελεύεBφ' επειδὰν se δὲ παρέλθη το κέρας, παροξυντικον εἰς το σπεύδειν,

e Ta Susa I In vulgatis legiriar, Sed Leunclauius, pariam st,i eon.

ωὴν Duod Editorum inter- llans, versionem suam lectioni maris pretumque neminem probasse vi- ginis, μνου νυχ ει, adcominodauit Ideo. Hi ve cuna lectione in aliam, vectit enim, ne fomui sint evo r. τὸν γῆρα, in margine in nerant, ad Uulgatae vero lectioni sita non d earn versiones quique suas conlot- est auctoritas. Phati omni S, ad -- mariInt. Mihi quulem neque haec μαχετν, Alictores aediicit Xenophon- neque ilia placet lectio ἔ ideoque tem et Synestini: his additis. σὼ δὲ aliam ex coniectura reposui, cui et ἀνΘΜασ2αι si ἁντιπράττειν τῶ ῖπν' tra ipse, et sequentia statim ista, - λε ' ς ἱ-νου κρανε . Suidas eos

95쪽

8 Xρυσάντας μὲν δη ταυτα ἀκήσας. κή επιγαυρω- Θεὶς τη εντολη Κt ζου, λαβων τῖς ηγεμόνας, ἀπελΘων, καὶ παραγγείλας, a εδει, τοῖς συν αὐτω μέλλουσι πορεύεο , άνεπαύετο. Ἐπεὶ δὲ ἀπεκοιμηθησαν, ἴσονεδόκει μέτριον εῖν , επορεύετο επὶ τα ἔζη. Kὐρος διεπει ημέρα ἐγένετο. αγγελον προέπεμπε πρὸς τον Ἀρμενιον, πζsειπων αὐτω λέγειν ωδε' Κυρος, ω Ἀρμένιε, κελευμ ἔτω ποιῶν σε, ἔπως ως τάχιτα ' ἔχων ἀπιης κα τον δασμὸν κ το ς ράτευμα. 'Hν δ' ἐζωτα. οπου ειμι.

λέγε τάληθη, ο τι ἐπὶ τοῖς όρίοις. ' Hν δ' ἐρωτα, ει κ αυτὸς ρχομαι, λέγε κανταυΘα τάληθη. οτι άκ o M. Hν δε, ὀπόσοι εσμὸν, πυνΘάνη q. συμπέμπειν τινὰ 9 κέλευε καὶ μα9ῶν. Τον μὲν δη αγγελον, ἐπιτείλας ταυτα, ἔπεμψε ' νομίζων φιλικωτερον ειν ἔτως, η μη προειπόντα πορεύεθα . Aυτὸς δὲ συνταξάμενος. ηάριτον καὶ πρὸς το ἁνύειν την οδόν, καὶ πρὸς το μῶμB , ει τι δέοι, επορεύετο. Προῶπε δὲ τῶς ς ρατιω- ταις μηδένα άδικῶν ' κ ει τις Ἀρμενίων τω ἐντυγχάνοι, Θαρλῶν τε παραγγέλλειν, κ- άγορὰν τὸν βουλόμενον αγειν, ὁπου αν ωσιν. ει τις σιτία η ποτὰ τυγχάνοι

πωλῶν βουλόμενος.

96쪽

ηκουσε του αγγελου - παζὰ του Κύρου, ἐξεπλάγη, ἐννοη- σας, ἔτι ἀδικοίη κῶ τον δασμὸν λείπων, κή το Πάτευμα s πέμπων. Καὶ το μεγις ον ἐφοβῆτο, οτι όOΘμε- Θμ εμελλε τα βασίλεια οἰκοδομῶν ἀρχόμενος, ως ανικανὰ ἀπομάχεBφ εἴη. Δια πάντα δη ταὐτα όκνων,

ἄμα μὲν διέπεμπεν ἀθροίζων την αὐτου δύναμιν, ἄμα δ' ἔπεμπεν εἰς τὰ ἔρη τον νεωτερον υιὸν Σάβαριν, κη τὰς

γυναῖκας, την τε ἐαυτου καὶ την του υἰου, καὶ τάς Θυγατέρας' καὶ κόσμον δὲ καὶ κατασκευην την πλεί- αξίαν συναπέπεμπε, προπομπὴς δους αὐτοῖς. Λυτὸς δὲ ἄμαμὸν κατασκεψομένους ἔπεμπε, τί πράττοι Kῖρος, ἄμα δὲ συνέταττε τους παζαγινομένους των Ἀρμενίων ' κάλταχὼ παρησαν ἄλλοι, λέγοντες, οτι κῶ - δη αὐτὸς ουτος ρμου' ἐνταὐΘα δη sκέτι ετλη εἰς χῶρας ἐλθών,

άλλ' ὐπιχωρε . U.ς δὲ τουτο εἶδον αυτὸν ποιησαντα οι Ἀρμένιοι, διεδίδρασκον ηδη εκα ς επι τὰ ἐαυτου, βουλόμενοι τὰ ἔντα εκποδων ποιῆθ . Ο δὲ Κῆρος, ως εωρα διαθεόντων καὶ ελαυνόντων το πεδίον μετόν, ὁπο- πέμπων ἔλεγεν. ἔτι sδενι πολέμιος εἴη των μενόντων ει δε τινα φεύγοντα ληψοιτο, προηγόρευσεν, ἔτι ώς πολεμίω χρήσοιτο. οἴτω δη οι μὲν πολλοὶ κατέμενον, ησαν δὲ, οι ὐπεχωρουν συν τω βασιλῆ. Ἐπει δε οι συνταῖς γυναιξὶ προάντες ἐνεπεσον εις τους εν τω ἔζει, κζαυ-

Scriptor aetate sita clarus, ea omnia, Annal. T. 1. lib. 3. P. 49. et seq. quae-Cyro Me Armenioque fiant edit. Paras. anemorata, usdem pene verbis, qui- ori καὶ δ, J Pro καὶ δ , Murebus Noster usus est, exposuit: 'ne riis reponet clum censo ηδου. N

97쪽

sis LIBER III.

γην τε εὐθυς εποίουν, καἰ φευγοντες ηλίσκοντα πολλοὶ αὐτων. Ἀλος δε κῶ ό παiς, καἰ αἱ γυναἐκις, καμ αι Θυγατέρες ἐάλωσαν, καὶ τα χνηματα, ἴσα συν αὐτοῖς αγόμενα. ετυγχανεν. 'O δε βασιλευς αυτων, ώς η θετστα γιγνόμενα, ἀπορων ποῖ τράποιτο, επὶ λόφον τινὰ 3 καταφευγει. 'Ο δε αυ Κυζος ταυτα ἰδων, πεζίιτατ τον λόφον τω παρόντι τρατεύματι, καὶ πρὸς Xρυσάνταν πέμψας εκελευε, φυλακην του δρους καταλιπόντα ηκειν.

πρὸς τον Ἀρμένιον κηρυκα, ἔζετο ωδε' Εἰπε μοι, εφη, ω Ἀρμενιε, πότερα βέλει αὐτου μενων τω λιμω κή τηδίψν μάχιβαμ, η εις το ἰσόπειον καταβῶς ἡμῖν διαμάχιeris; Ἀπεκρίνατο ό Ἀρμενιος, ὁτι ουδετέροις βάλοιτο μάχε s. Πάλιν ό Κυρος πέμψας ἡρωτα, Tι ουν κάθησα αὐτόθι, καἰ ου καταβαίνεις; Ἀποζων, ἔφη, o τι χρο ποιων. Ἀλλ' ουδεν, εφη ό Κυζος, άπιζῶν σε δῶ ' ἔξις ι γάρ σοι ἐπὶ δίκην καταβαίνειν. Tις δ', εφη, ἡ δικάζων; Δηλονότι ω ό Θεὸς ἔδωκε και ἄνευε δίκης σοι χρησαλιι, o τι καὶ βουλοιτο. 'Eνταῖ9α δ ἡ

ὀ Ἀρμενιος, γιγνωσκων την ανάγκην, καταsαίνει ' καὶ ἡ Κυρος, λαβων εἰς το μεσον κάκῶνον καὶ τα ἄλλα παντα, περιετρατοπεδευσατο, - ζομού ηδη -σαν εχων την δύναμιν. Ἐν τάτω δη τω χρόνω ό πρεσβύτατος παἰς του Ἀρμενίου, Tιγράνης, εξ αποδημίας τινος προςημ, ος και συνθηρός ποτε εγεγένητο τω Κυζω ' καὶ ως nκψε ταγεγενημενα, εὐΘὐς πορεύετ πζὸς τον Κυoον, ηπεζ ει- χεν. Uς δε εἶδε πατερα, και μητέρα, και ἁδελφὰς, και την ἐαστου γυνωκα αἰχμαλωτους γεγενημενους, ἐδό

98쪽

κρουν, ωςπερ εἰκός. Ο δε Κυρος, ἰδων αυτον, αλλομεν ἡδὶν εφιλοφρονησατο αὐτω, εἶπε δ', οτι εἰς καιρόνηκεις, οπως συ της δίκης δεύσης παeων της ἀμφὶ τὼ πατρός. Και εὐθυς συνεκάλει τὼς ηγεμόνας τους τε των Περσων καὶ τὼς των Mηδων' παρεκάλω δε και, εἴ τις Ἀρμενίων των εντίμων παζην ' και τας γυναῖκας, β εν

ταῖς ἀρμαμάξαις παρώσας, sκ άπηλασεν, αλλ' εἴαάκέων. Uπότε δε καλως εἶχεν, ηοχετο τῆλόγου, κή, s sὶ Ἀρμένιε, εφη, πρωτον μεν σοι συμβουλεύω, εν τηὶ ίκη τάληθη λέγειν , δα σοι εν γε ἁπη τὸ εὐμισητότατον ' τὸ γὰρ ψευδόμενον φαίνεP . ευ Ita, οτι κή του συγγνωμης τινος τυγχανειν ἐμποδων μάλςα άνΘρω- ποις γίγνεται. μειτα δε, εφη, συνίσασι μεν σοι κά οἱ παῖδες κοψ αἱ γυναλες αυτ πάντα, ἴσα ἔπραξας. κα4 Ἀρμενίων οι παρόντες ' ην δε αἰBάνωντή σε ἄλλα η'

τα γιγνόμενα λεγοντα, νομιουσί σε κῶ αυτὸν καταδικα- ζειν σαυτοῦ, πάντα τα εσχατα παθειν, ην εγω τάλγ

τί ουτε τον δασμὸν ἁπηγαγες, ἔτε Πάτευμα ἔπεμψας, ετ λιζες τε τα ἐρυματα , Καὶ zς εφη. Eλευθερίας επε-

99쪽

Θυμουν ' καλόν γάρ u οι δοκῶ εἶναι , και αὐτον ἐλμειρονειν , καὶ παισὶν ἐλευΘερίαν καταλιπῶν. Καὶ γάρεαν, εφη ὀ Kὐρος, καλον μάχεθ , οπως μη ποτε τις δουλος μελλοι γενησεβ ' ην δε δ η η πολεμω κρατη- λις, η και ἄλλον τινὰ τρόπον δουλωθεὶς, ἐπιχειρων τις φαίητ . τους δεσποτας άπος ζῶν εαυτου, τουτον συ. πρωτος εἰπε, πότερον ως άγα3ον ἄνδρα καὶ καλὰ πράττοντα τιμῆς, η ως ἀδικουντα, ην λαβης, κολάζεις ; Κο-

καίνω. εφη ' τί γὰρ δει, ελεγχθέντα ἔτι ψεύδομαγ.8 ἀποθανὼν μῶλλον, η τάληθη λεγοντα; Τνταυθα δηό μεν παῖς αὐτου, ως ηκουσε ταὐτα, πεζιεσπάσατο την

τιάραν. καὶ πεπλους κατερρηξατο ' αἰ δε γυναῖκες άναsοησασαι εδρύπτοντο. ως οἰχομενου του πατρός, κή. απολωλότων πάντων σφων ηἰη. K- ό ΚΣῆρος σιωπησα κελεύσας, πάλιν εἶπεν ' Eιεν ' τα μεν δη σὰ δίκαια ταὐτα. ω'Αρμενιε' ημῖν δε τί συμβουλεύως εκ τουτων ποιῶν; 'O μεν δη 'Αρμενιος εσιωπα, ἀποζων, ποτεζα συμβουλευοι τω Κύρω κατακαίνειν εαυτὸν, η τάναντία διδάσκοι, ων αυτὸς εφη ποιῶν. V δε πάἰς αὐτου Τιγράνης επηρετο τον Κλον. Εἰπε μοι, ω Kὐζε, εφη. επεὶ ἡ πατηρ ἀπορουντι εοικεν, η συμβουλεύσω περὶ αὐ

οτε συνεθηρα αὐτω ἡ Τιγράνης. σοφιτην τινα αὐτω συνόντα, κ- Θαυμαζόμενον ὐπο του Tιγράνους, πάνυ πεΘυμει αὐτου άκουσαq. ο τι ποτε ἐροίη ' καὶ πtοθύμως

μέλευε λεγειν, ο τι γινωσκοι.

100쪽

πατρος, η οσα βεψώλευτ . η όσα πέπραχε, πανυσοι συμβουλεύω τἀτον μιμῆθιμ' εἰ δέ τοί σοι δοκῶ πάντα ημαρτηκέν , συμβουλεύω σοι αυτὸν μη μιμῶ-B Oύκουν, εφη ό Kὐρος. τα δίκαια ποιων, ηκις ἀντὶ ν άμαρτάνοντα μιμοίμην. Eς ιν, ἔφη, ταὐτα. K - λαειον ἄρ ῶν εἴη , κατά γε τὸν σον λόγον, τὰν πατε- ζα ' εἰπερ τον άδικουντα δίκαιον κολάζων. Ποτερα δ' ἡγη, ω ΚΣῆρε, ἄμεινον ειν , συν τω σω άγαθω τὰς τιμωρίας ποιῆθ , η συν τη ση ζημία , Τμαυτον ἄρα, εφη, ουτω γ' ἄν τιμωροίμην. Ἐλλα συ μέντοι, ἔφη ὀTιγράνης, μεγάλα γ' aν ζημιῶο, εἰ τους σεαυτοῦ κατα-

καινοις τότε, ο πότε σοι πλώς'κ ἄξιοι εἱεν κεκτηP .

IIως δ' άν, ἐφη ό Kῖρος, τότε πλεές 9 ἄξιοι γίγνοιντο ἄνθρωποι, οπότε ἀδικουντες ἁλίσκοιντο; Εἰ τότε, οἶμαι, σωφζονες γίγνοιντο. Δοκῶ γάρ μοι, ω Κ ε. ουτως ἔχειν, ἄνευ μεν σωφροσύνης ουδ' ἄλλης ἀρετης κδὸνιφιλος εἶναι ' τί γὰρ ἄν, ἔφη, χρησαιτ ἄν τις ἰσχυρωη ἀνδρείω, μη σωορονι, η ιππικοῦ , τί σὲ πλουσίωἱ τί δε δυνά- εν πόλω ; συν δὲ σωφροσύνη καὶ φίλος πας χρήσιμος, κή Θεράπων η ας ἀγαθός. Nτο ἐν , εφη. I λέγεις, ως κή ἡ σός πατηρ ἐν τηδε τη μια ἡμέρα εξ ἄφρονος σωφρων γεγένηταs; IΠάνυ μεν ουν, εφη. Πόθημα ἄρα συ λέγεις της ψυχης εἶναs την σωφροσυνην, ωςπερ λύπην. ου μάθημα ' ου γὰρ ἄν δηπου, εἴγε φρόνιμον δει γενωα τὸν μέλλοντα σωφρονα ἔσεctas, παρα- χρημα ἐξ ἄφρονος σωφρων ἄν τις γένοιτο. Τί δ', εφη, ω Kυρε, ουπω η Θου κιμ ενα ἄνδρα δἰ ἀφροσύνης μεν επιχειρουντα κρείττονι ἐαυτὴ μάχεογω, ἐπειδὰν δὲ ηττηθη,ευθυς πεπαυμένον της πρὸς τῆτον ἁφροσύνης ', Πάλιν δ', εφη, ουπω ἐωρακας πόλιν ἄντιταττομένην προς πολιν ἐτέραν. η τις, ἐπειδὰν ἡττηθη, παραχρημα ταύτη, ἀντὶ