장음표시 사용
181쪽
profanis de impiis tenebatur : qui loca illa Christo Deo caleata, aut cruentata, illudebant ac profanabant. Perdolitum est piissimo Heloi sic nominandus est, & homine in eo aliquid maius:ὶ militem collegit, opes
suas de avitum patrimonium expendit, fratres ipsos duos impendit. Deus autem --
ptis quam palam adfuit Z ad sexcenta mi ilia
peditum, equitum centena missa armavit : exer
citum , quem raro Europa nostra vidisset. Scio esse, qui numerum minuant: sed fuisse . certum est,etsi non omnes peruenisse. Uenit
igitur in Syriam, de c ut Iulianis olim verbis dicam idit, vicit. Rex Terrae Sanctae factus, victorijs & vita illustris obi jt: quem mirari aliquando subi jt, non de ipsum relatum in Diuorum numerum , tam claris testatisque meritis. V CAROLvs Qvi NTvs Imperator,multa vitae sanctimonia, pr sertim iam senior, fuit. Preces ipse componere, noctu surgere & ad Deum fundere: sed ardorem praesertim&studium in tuenda Religione profiteri. V luisset de propaganda: ac querentis eius vox saepe audita , Quod per bella interna,& cum Christianis Principibus, laurea eritieretur, quam de veris profanisque hostius posset referre. Sed quod ad tuendam, notum quid in Germanico bello secerit: quam periculose susceperit, animosὰ gesserit, seliciter consummarit. In eo, dum Saxonem persequitur, ad Albim fluuium : sub ipsum praelij tempus obseruauit imaginem Christi , in cruce adfixi, plumbea glande
ab impio milite recenter traiectam. Stetit, de ingemuit : atque alta voce ad Deum clamauit, Domine, sivis imuriam hunc ulcisci,
potes : ecce autem me vindicem tuum paratum
ium. Ceria audiuit, & iuuit. fuga de disipatio hostium ad eius adspectu in facta, Dux ipse saucius in manus venit, de bellum uno praelio consectum.
M . I M. Tuitio ac rarum fama eae potentiam donas.
i. Cuius clarissimum exemplum est Pur-LIPPvs MACEDO : qui tenuis adhuc viribus,neque inclytus nomine, gradum ad illa utraque secit a sacrorum tutela. Phocenses in Graecia, cum Dei fico templo praeessent, belulo impliciti, thesauros eius Dei veteres de fama celebres tangere ausi,& mutui titulo,
quid nisi spoliateὶ Ea res in odio&exsecra-
tione omnium clim esset, solus ipse non iram , sed vindictam etiam & arma sumpsit. Contra sumunt Phocenses, Onomarcho quodam duce : & iuncti exercitus, do 'praelio instruuntur. Ibi Philippus, pulcher rimo astu , suos omne . lauru coronari iussit sacrae Apollini eae frondes:) atque ita velut Deo duce , dc Deo dicatum exercitum, manus conserere. Factum de alacriter,& scliciteri cum Phocenses ipsis insignibus violati numinis conspectis , in fugam
consternati, armis abiectis abeunt, detemeratae religionis poenas multo sanguine
suo pendunt In gratia de gloria ab hae re Philippus. auxit opes Se regnum,quod o scurum & modicum validissimum Europae effecit: de filio materiem ad illud Asiae quaerendum reliquit. CONsTANT1NvM MAGNvM licet ad- Π, dete: eo iustillis, quod verae pietatis praebuit se asteriorem. Qui in ea ad id aeui iacebat oppressa caedibus, ignibus, aquis: & caput aut vocem attollere in eius profestionem noti erat. Ille ante Principatum affectuin aliquem, de iam Princeps amorem ostin-dit: templa dijs clausit, Christo aperuit, Momni vi atque arte hoc nomen de numen ivit propagatum. An non se una λ imperium turbidis illis temporibus, &seditioni factis, firmiter ad senectutem tenuit, ocsuis adeo reliquit. Prospera multa bello pessit, veterem Romam tenuit, de nouam struxit. Haec omnia cui accepto, nisi Rel gioni atque eius tutelae, reserat CARO Lus deinde MAGNvs iterum m.
noui auctor impet ij, qui id a Romanis vel potius Barbatis snam ij dominabantur iri Italia in ad Francos Germanosque transtulitiis, inquam, palam hunc titulum iobet inscripsitque tuitioni sacrorum.' Ter in Italiam copias duxit,& victrices reduxit: ut i borantem a seditiosis aut ab hostibus Pontificem Maximum, in libertatem assereret , atque etiam dignitatem. Eumdcinpotentia & finibus auxit, Rauennate Exarchatu, atque alijs in Italia, perpetuo domi - ni j iure concellis. Alione etiam suo fructu 3 alio. nam iam Imperator victorias inclytas peperit: & 5 laudabilest contra b stes fidei bellis sere susceptis. Mauros in Hispania fregit de comminuit ; Sax
nes, Dan , Auares in triumphum, nec
suum, sed Christi duxit. Plerisque mim
182쪽
errores detraxit, & lumen veritatis nostrae insudit. Magnum Principem dc unde, dixi. At Hispaniae mentio ALFON sv M, siue ADEL Fossv M ut priscis Escribunt, eius re in mihi si aggerit, ab illa hac radice scirentem. His p. mia scilla tunc Urie, de Mauricis armis regni siue inscisa erat: multa recepit, iunxit: &lcinper in istis prima ei cura, templa initaurare; vasis vestibus que, ad sacrotu in cultum, exornare. Adeoque haec agenti fauor numinis adfuit, vi
s pc, cum animosa audacia an temeritate
dicam ,πastra hollius i. explorabundus, atque id solus adierit: statis redierit ac scse explicarit, idque cum agnitus interdum ab ijs fui set . Miraculum hic quis non agnoicat i Illo seruore i sic appellare debeo CATHOLici rcgis agnomen meruit: quod idem antea Recare a datum in Concilio Toletano, cum Gothorum gentem, abiectis Arii delirijs , in Ecclesiae castra reduxiliet. Ac tertium, idem iii Fer undore e , patrum memoria a Iulio II. Pontifice renouatum . qui Mauros tota Hispania ciecit: d a ro pol eris successoribusque, ad hunc diem, gloriosum id & solenne inansit.
Tene ego hic Ru DoLrE AusTRIA CEpraeteream Z te, qui fluctuans per dissidia Imperium stabili isti, & gentem inalem sceptris regnisque propagasii. Quo incritoZinquirere in Deum & diuina consulta nefas. nec facio: sed non est inquisitio, quae in
aperto sunt memorare. Tu in modica ad
huc fortuna, nee nisi Comes Habes purgensis, Pietatis multiplex studium praetulisti:
de illi sequentem magnitudinem tuam vaticinia de diuinae voces adscripserunt. I num vidcamus. Venatum sorte, ut nobilitas illa de nostra solet,cum paucis in equo exiiserat. Pluuius dies erat, de viae fractae M sordentes : ecce occurrit sacerdos, venerabilem dc mysticam Hostiam, extremum solatium , aegro laturus: de occurrit
pedos. I, adspeeus pium pectus perculit. nec sine indignatiuncula aliqua equo desi
pium pi: conscende, in equum hunc cape. Ius sio, non preces crant: paret ille, & iste capite reuelato humilis sequitur , ad ipsas aedes aegri deducit, ab ijs eo lem habitu roducit. Iam domi & apud te Sacerdos erat. qui officio attonitus,oc metiate a Deo mina,
bene abeunti dixit, de simul Imperium ipsi posterisque praedixit. Alij tamen ad Sueuicam vatem hoc reserunt: quidam de somnio sequentis noctis edoctum ipsum v lunt. Vndeundo praedictio, dc res illa certata, de rata ista suit, ac fidem etiamnunc ab euentis habet. Sed haec narratio Monitum
aliud mihi suggerit. M o N. i v. Sacrorum amictites arat admini fros honorandos m. liendos esse.
ti eos secit, ut iudicatas a se caussas, a Pontificibus atque Aun ribus retractari, atquc aliterquam ipse censuisset terminari, aequo animo pate: etur. Bona submissio. non minuit, sed auxit Principale culmen, in ista Re
tio,vt fit, libertatisferuor dc fluctus Jc contentio aliqua, inter Ecclesiae proceres citct: indicto Concilio Nicaeno ipse intersuit, de auctoritatem accommodauit. Ecce autem libelli plures , qui mutuas criminationes continerent , ad cum delati suerunt: quos omnes quasi lecturus cogniturusque accepit. sed in unum fascem collcctos in ignem statim, ncc inspectos quidem, coram omnibus iecit. Duo videlicet co facto significans, de indignum illis esse, certare a mulatione aut o si js: nec se dignum, qui de ijs iudicaret, quos Deus iudicare viccm suam in terris iustillet Iam ROBERTus Galliae rex quain eos- iri. dem honorauit, d misceli ijs honorem suum putauit: Scholas ac templa adibat,locum inter cossiimcbat: nec orabat solum .
cum ijs, sed in publico psallebat. Quin de
cantica eius sacra, tu ς composuit ediditque, Ecclesia etiamniincusserpat. Vir dem illae de rarae sanctimoniae.cui Deus etiam mi faculo attes latus est cum, Auallonem urbc meo obsidente, muri sponte corruerunt.ipso in terea laudes hymnosque cum sacerdotibus
Sed hoc mirari quam imitari plures vo- iv. lunt. sicut de illud . quod de Os MANE, VRCHA NE, M v RATE, a quibus Turci cum hoc grande imperium fundatum cc piumque est, Annales eius pcntis hisp- si verbis c dima enim ea prodi) tradunt.
bitu Tub manu ita Sacerdotes dicunt ι -
183쪽
rum praecept is, admonitionibus inter conui uanaum aures praebebant, si, Alcorum m legi iubebant. De Principibus, an de Monachis
haec narrantur)At submissionis exemplum etiam Vnum, quod liorridae &, ut quorumdam deliciae sunt, sordidae Pietatis videbitur, in HEN- Rico II. Anglorum rege. Ille suspectus in caede beati Thomae Cantuariensis Antistiatis, non facto aut manibus eius, sed iussu consensuve patrata: de saepe admonitus, ac renitens semper aut abnuens , ad extremum ipsa conscicntia salutariter adducente, ad ipsum locum sepulchrumque beati viri, Cantuariam vetiit. atque ibi statim in terram, simul & lacrimas , es fusus v niam pacemque pet ij t. Sancto deinde a paenitentia impetu, ad coetum monachorum .i,& multis precibus impetrauit, ut ais eorum ordine virgis vapularet.
Quid dicamὶ stupeo. rex secit, sponte fecit; sui oblitus dum Deum cogitat: iudici j h minum, dum caeli praemia, O si hi e vilem, ibi beatumsimo & hic, dum Deus ipso illo tempore eum attollit oc magnificat, rege Motorum a ducibus suis victo, capto, dc per triumphum adducto. Plura in Religio ne liceat: sed scorsim iam seci in libello, quem De Una religione vulgaui.
tam Religioni esse, in vanitiem,
miserarem, timorem inclinare R Licio igitur laudabilis : sed stavelut inter duos scopulos, superstitionem 3c Impietatem. quem utrumque suademus, 5 opus est,uitare. Subit miserari humanam conditionem , sue, ut Plutarchi verbis efferana, αρίνου , ces μα-- ει es δειν, μου Hu oncisis τύφω, μου I. M'. συγ- vires c φεῖ - : humavam imbecilliratem, quae sinem aut modum non habet. sed alias abripi tur iis Supernitionem , manitatem, alias m sectum rerum diuinarum aut contemptum.
O utraque magna pestis i sed illa crebrior , haec deterior : atque illa Pietatis ipsa ima ine se commendat. Sed imagine. neque aliud est, quam humanarum mentium ludibrium , Super Atio. la rudes, barbaros, ct malla factos animos maxime tangit: 0 ait idem Plutarchus in
tem non aliud est, quam cultus Dei, luem, aut cui, non debet; aut aliter, ac dcbet. Errat in eligendo: vel modum excedit incolendo, dc sciuiliter, muliebriter, pueriliter se perit. Proprius autem ei timor, dilinquietudo: quae animos deprimunt, de ad nullam rem seriam aut altam patiuntur
aptari. Itaque principi sugienda maximrietsi
Quod in ALEXANDRO MAGNO no- c. intum . qui omni quidem vita religiosus,in extrema ea ad hanc declinauit. Nam itianimi de corporis aeser iam se gcssit, ait Plutarchus , ut nihil e siet tam paruum aut . absurdum, si modo insit tum , quod in ρ ῶ-gium aut omen non Verteret. Itaque fici sica rium, lustrantium, diuinantium reria erat M O : dc plenus ipse malis curisque, mortem
An non in LuDovi Co XI. rege Gal- tiliae simile 3 qui aetate de valetudine iam inclinante, medicis blanditia r ,δc auri montes promittit aut donat: deinde Je sanctos viros euocat, dc e siluis educit, quibus vitam suam non emendandam , sed propagandam commendat. Tanto interea nactu, ut in arce munita , de senestris ipsis atque omni aditu clathiis ferreis obstructo, sese includeret : id est, quid nisi in spont neum carcerem dat et 3 O miser, hoc assidue times, quod semel faciendum est3 hoc times, quod in tua manu est , ne timeas Pietatem assume, Superstitionem omitte . mors tua vita erit, de quidem beata, atque
Cuius rei cottidiana paciae dicam, empla sunt. Illustre in magno Augusto. qui ima est omina, ait Suetonius, pro certissimis obseruabat: si nec Somnia sua, ut alie de se, negligebat. ne peregrinarum quidem retagionum contemptor, cum cereris Atticae II riis initiari moluerit. Quid ei quictuin, in talibus occupato
184쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. - ISI
Nemo magnanimus , de alta meditans
QV EST IVNCVL A. Princeps,talas subditos suos velit.Obedien-
- . . . .. . tiores etiam sunt 3 Abnuo, imo ad motux
An in populo non uti estitio, aut rebellionem proniores. Quoties olim, es Principi permittenda. de nuper visum, prauae aut nouae Religi
nis titulo, populum concitatum Vnus ali- A principe isitur ipso removemus: imo quis contionator, sanistimoniae fama, Vti ausim dicere, nimiam Pietatem. Munus lo, armatus, & eloquentia aliqua ornatus, enim eius intueor. quod a Diuinis ad Hu- quid non patrat 3 Omitto vetera, aut exi mana etiam vocat: in quo ipso est Dei qui- ra: ante annos circiter centum HI ERONY-dam cultus de honos. Nicephorus Gregi Mus SAvAN AROLA Florentinus, religiosi ras scite hoe milii dixisse videtur : Thi Hra habitu in Diui Dominici coetu erat tum δ - α t m 6 -- in vitae vera an ficta sanctimonia, adhaec δε- - ρο-ci. ωκ δε-r cundia, populum in se conuerterat. Pulsi ν -- , ψ -- παν- Medicaei urbe erant, de popularis status in-- in m σ- ια troductus: quem ille , ut ambitioni suae
πιυς γ ut in Una Dei contemplatione men- oppotiunum,omni ope tuebatur. Plebs abiem Hsixam habet, ei montes zV l eluncas bo eo pendula, de verba consultaque eius, Orabitare conuenit. At qui, acum virtute, etiam cula habere t ipsi optimates virum colere, mores crudes exercuit tam iunxit, quique noti- dc per eum se suosque ad Remp. snam haec tui param: rerum variarum, illi vero populum in eius manu promouere. Regnabat enim
regere, sist ducere ad optima optimus est. sed non in concionibus tantum de sacrit aedili comita sit: ouidi iuri inquiunt. an bus, sed incuria, sed in comit ijs: θ: rato
non populurn saltem in superstitione ha- publice, imo priuatim maius aliquid, sinebere, principi utile, de optandum est: sunt eius arbitrio gestum. Dicam non animis qui aiserant, de prssertim e priscis.Nam mi- inodo, sed de arciis, sed de armis ciuium, im-tigari ita animos, de faciliores reddi ad pa- perabat. Hoc regnum totos annos qua rendum. Livius Numam, qui Romani suta tuor exercuit. sed cum inuidia interfect perstitionibus repleuit, spectasse hoc vult: rum aliquot ciuium laboraret; alia etiam in omnium prunum, rem ad multitudinem im- Obijcerentur,quorum purgandorum, Sc di peritam, di i is trivmbius rudem, Macisia uinitatis amae augenaae, cum pyram asema Deorum metum iniecis e. Et vero facit dentem ingressurum se ultro spopondisset; ad ingenium multitudinis. quae alioquin mox retractans,vanitatis manifestias, de ex impotens, seua, mutabilis, bi vana religione eo contemptio apparuit. Denique in Pon-
capta est, mebus vatibus suu siue de sacer tificem summum linguae suae tela vibrans, tibuo quam ducibus regibusque paret. Quin primo bonorum,mox de mediorum favore de Polybius Romanos laudat, de ptuden- deititutus, poenas ad ultimum ambitiosae tersecti se autumat, quod partem eam, quae pietatis publico igne luit. Scio variare su-Teligionem di Deus sectat, in P publita sua per eo iudieia, de benignius quosdam l sc confirmarim g 'ia tragice extulerint, qui: esto. sed exemplum tamen potcntiae in Gu nihil sit addere. uod mihi quidem vide, - populo , per titulum Religionis, insignet tur, inquit, PLEBIs CAvss A feci e. nam si oc principibus metuendum praebuit. Taliae Sapientibus iris Rempublica as consilitue- aliqua in libello De Una religione dicta. Iamre: nihil opus sit talo inductione uti at eum ratio firmissima de intima , Christiano multitudo mana sit, C varia praeter leges adi Principi nefas Superstitionem fouere. Et
petat, iracunda ac violenta, et tile fuit interno illi exterorum qui fecerunt, quam turtii crhoc terrore , perstitionis velut tragoedia de foede instituerunt 3 Exempla libet dare, cohiberi Haec isti: at nobis non persuadeant, de ridere: ac primum in bona Republica vitiorum caput 5c sontem approbare Mites anthv fiunt, in- AEGYPTIOR v M. quos omnes gentes quiunt. Imo viles, de istae perhias uinculae, credo equidem vana dc itula Superstitione ut cum poeta dicam, anteluisse. Neque enim ad homines, aut ad -- faciunt animos humiles formidine mortuos modo Deorum cultum ,1 m,Sc-di i m, . rupis, Anubim sed ad bestias, easque vilis iure' que premunt ad terram simas transtulerunt , Coes , Ictuc moves, I. LIPSI herum Tom. iv. Q risei,
185쪽
I eles, Accipitres, uides aut os, Crocodilos, tales plures. O amentianas his cibos dare per oblequium pietatis solitii his agros deus eligaliae publico assignare; homnin .spnis imagines praescire. his deniq; desun-etis cum planctus unus, desumptu monumenta sacere. Ex his siquis sciens aliquod interfecillet, interficiebatur; siquis vel insciens Felim a Itidem , idem. Nugari videar. sed vera suo malo sensit Romanus cuuis, aeuo Diodori Siculi, id est Tulli j Cie
ronis. nam ipseid scribit, & testem ac si sciatorem rei se adscribit. Ptolomaeus, in quit, quem Romani in regnum postea re siluerunt, cum primo socius & amicus a Mnatu P. Q. Rorpano dictus esse , magna laetitia publica, de concursus suit. Erant cRomani in turba: atque inter eos miles casu cnon enim sponteὶ selem occidit. Clamor,ira, multus. non inscitia miseri, non Romani nominis reuerentia , non imp
. rium Regis, qui purpuratorum praecipuos miserat ad sedandum de deprecandum: nihil. inquam , horum iuuit, quin ille stati in millenis manibus discerperetur, sic ut nec suneri aut rogo aliquid superesset. Vides quam mitis Supersiit tot rabies de suror est, cum pectora inuasit. o. Sed & aliter etiam saeuitia, an vesania est, in exemplo, quod eidem scriptori debemus. EGYPTuM aliquando semcs inuasit, sevi alimenta decilent. Quid factu in3
versi sunt ad humanas carnes, & pepercerunt dictis bestijsi pepercerunt ' imo &aluerunt, neque ambiguum quin de hia ina, na carne. Caecitatem l ergo homo Deo proximus, insta foeda animalia ponitu dc
ille horum gratia interit; id est quid nisi ijs
immolatur tiri. Tolerabilius Apsti, qui non bestijs, sed Saturno tamen homines vivos lacrifica bant, de praesertim pueros , aetatem so-rentem, innoxiam; & ideo crudo illi Deo gratiorem Res ita suit. Stabat Carthagine statua Saturni aenea, manibus leuiter sublatis, iterumque pandis in terram d mistis. In eas solennitet vir aut puer impositus, statim praeceps deuoluebatur in subiectum barathrum , igne dc eius alimentis plenum. Id viui comburium Deo dabatur, stato quidem die quotannis : sed aliquando de extra ordinem,& multiplicatis victimis, si clades aut tristius aliquid ciuitati euenit leti Vcia ea, quam ab Aga
thocle acceperant, placuit decreto ducti tos horresco reserens in optimatum filios Saturno sic immolari, de , quis credat 3 totidem alii spontὸ se obtulerunt. ipsa clades an florem hunc climam abitu lerat, quem Supetistitio impendit Indignor, an misereor de lacrimas conditioni humanae impendo, sim persi tremem a Gm Plinius conqueri tute an non i ire, cum in hos usus3 . I . t.
Sed ad ridendi magis quam dc stenda ca- iv. mus: de si illitiam , quam saniitiam accus mus . M HV METEs ille, heu nimi nostris cladibus notus, cum cupidine agitaretur nouarum opum de impet ij nouam Religionem, id est Superstitionem commeti is est: . ita me Deus indecoram,sutilem,occ colore
ullo veri tinctam: etsi ex Iud eorum Christianorumque libris, velut per Satyram,iniscuit de conisecit. O nuga delirial de lubet quaedam recensere. Primum est , I cum unum solidum ii e οσφυρον Graeci expri munt eumdemq; incorporei dii esse: Christum non Deum , sed magnum vatem iaprophetam; sed tamen maiorem,& proxi-mξa Deo mi ilum. Praeinia qui ipsum audient, Paradisum, qui post aliquot annorum millia reserabituri itii quattuor stum Iaa,lacte, vino,melle, aqua fluere: ibi palatia de aedificia gemmata atque aurata esse: carnes avium suauissimarum, fructus om ne genus, quos sparsi iacentesque sub vim-bra arborum edent: sed caput selicitatis, viros feminasque maiores solito, magnis genitalibus , assidua libidine & eius usu, sine tauio aut fatigatione. Credet haec aliquis dicta, de accepta amplius. Ille vero Venetis his illecebris totam legem suam impleuit: de viro permittit uxores iustas quattuor habere, pellices tot quot lubet. Etiam , scribit hilapsis verbis : . uberes habitaculum miri se , ideo a i ue deber eo colere, sed st Digredi qua medent. O tu pitudinem l non prouocat solum ad crebram,sed ad promiscuam libidinem: δc fit pera, insera, aduersa, auersa, eodem tuta habet. Atque adeo ipse belle de in exemplum gloriatur . Undecim se mulieres h bu e in conliso io, omnes una hora ui titiminiuste, tr e. Haec de plura metus Corano: sed de Physica quoque intranda. Nam facit Solem de Lunam in equis vehi: illum autem in aquam calidam vespere mergi, de bene totum ascendere atque
186쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. I 83
oriri. Stellas in aere e catenis aureis pendere: terram in bovini cornu cuspide stabilitam, & agitante se boue ac succutiente feri terraemotum. Hominem autem ex hi- 'udine aut sanguisuga nasci.'de quid aes danai pudet. piget, miseret generis Eumani , cuius magna aut maxima pars his non
vanitatibus, sed stuporibus est 'ppressa.
Nam Asia sere tota , plurimum Africae, multum Europae, iura sceptri dc s. acri Tur- cici accepit. Quin id multi extra Turc rum iura, ut magnus Tartarorum Chamus, ut Persa , ut alij in India 3: extremo Otiente, delicia haec delirant Quid et Lam omittoZijdem Tu C Αε,ad AEgyptiorum morem, scies, canes, pisces, aues, si non adorant, colunt tamen oc pascunt: de his se velut largitionibus demereri diuinii in Numen censent. Itaque videre Byzantii statis horis est, cibos apponi dictis animalibus: nec viles quosdam, aut mensatum analecta, sed origam coctam, carnes astas recὰns,& hoc fine ex opsopolio emptas. quas de perticis longis impon solent, Se sie fugacibus aut vitabundis e rum dare. Quia , quod aues etiam captas redimunt, de adii ac hbertati deinde, per pietatem, restituunt 3 Iam in re inanima, id est Charta, quas nugas edunt Z Nefas eam abi jci, aut calcari: sicubi vel fragmen vident, tollunt religiose, de parieti adsigunt, aut imponunt. Refert Augerius Bus-bequius, in legatione sua ad Solei mannum, cum ductores tutoresque viae Genitetatos haberet, grauiter aliquando apud sequestos quod famulitio eius charta ad obscoenos usus esset. Caussa autem quam iusta quia Coramis ille in ea scriptus.. Sed lubet leui oculo alia terrarum etiam,& in ijs Superstitionem, lustrare: quae discolor, sed ubique decolor , 5c candoriac veritati aliena comparet. Sunt in Orientis magno tractu, qui MALA PARES appellantur , de a Calecutio, mare versus,
α introrsum etiam colunt. Iis vari j Dij,& simulacra eorum foedo habitu, colore etiam serὰ in nigrum . dempla Pagoris vocant: sacerdotes, aeracti nes. Ijs tanta reuerentia, ut de belli tempore medi s armis interueniant, sola religione de nomine suo tuti. Insigne corum, tria fila, quae ab humero dextro in sinistrum latus ligant. Nomen vetus est Indorum sapientum. :ec quaedam ex ijs habent. Sunt enim L OpsI Operum Tom. Iv.
Astrologiae periti, sed de Magiae, ac praedictionibus plebi varie spem aut metum praebent. Finis earum, quaesticulos; ut in hoc genere solet. quem de ex sacrifici js aucu- p ntur, cum Dijs suis cibos, sed de nummos , offerri ius ent: atque ipsi iis vescun
tur, aut utuntur. Sacra eorum dc conuen
tus sere cluenti. tela enim inter se spargunt, de qui ijs occumbunt, migrare ad beato rum sedes recta censentur. Animas immo
tales praedicant, sed Pythagorae somnio, in
corpora alia transire. Sunt& SivrTAE; sive SrN ENs Es , vl- vir.
teriore tractu : ij quoque in Deonina cultu , quos domesticati in plii res habent. quosdam & tricipiti figura: an auditiuncula aliqua de adumbratione nostrae Trinitatis, quando& D. Thomam S: Christiana olim sacra , in ijs locis suisse, constatas traditio est ζ'Sed deuncillos istos adeo magni haud faciunt, vi si aliquid praeter spem aut vota euenit, ab ipsis poenas exigant, atque adeo flagris caesos in publicum saepὰ abi j- ..ciant & exponant. Mox tamen poenitentia recipiunt, iterumque 5 bellum ludum i adorant, placant, supplicant, verbis, thure,mero. Solem tamen inter omnes praeci-uo cultu de aestimatione habent: atque uic extra aedes progressi, sub dio, de patera vinum , Graeco de Romano mole, li- bant. Sacerdotes, pro deorum numero, ipsi quoque frequentes. Sunt Son , sunt ocmuciae faeminae; oc super utrosque Tundi: denique unus supretiosoinnium sio. Hi Bonai j conuentus suos de contubernia habent : ut tali Jiosi apud nos coenobia : in regno quidem Iaponiae ita crcbra, ut una aliqua prouincia si apta DCCC. recenseat in
quorum singulis haud minus sit triginta
Bongiorum. Nomino Iaponiam. nam &ij ritus eosdem cum Sinitis de sacra habent,
Lauseruntque utrique a communi doctore Xaca. Eorum dogma, Animas interire, eademque omnia a morte,quae ante natalem:
exitiabile Virtuti. Iam in nouo orbe de illa AMERICA viii. quid dicamὶ spissae de Cunmeriae tenebrae:
nisi quod Hispani leuiter sed adhuc leuiter j dispulerunt, & lucem nostram intu- lerunti In PERO ii regni finibus receptum, Solem colere: quod Ingae reges pro firmamento aut insigni dominationis instituerunt,cum essent dij antei diuersi. illorum solline, templa ubique Soli erigere, Q ι an -
187쪽
ampla, magnifica, auro laqueata , aut &strata. In ijs casiae aliquot Virgines,quarum pudicitia deuota: nec fas polluere, rusi ut
Herent morte Excusatur,liqua iurauit a s le compresiam se, & ex eo utenim serre.
Paene is ritus sui qui Vestalium Romae sed numerus praegrandior, & in uno aliquo templo ducentae, aut plures. Alit etiam ministri & aeditui, alibi ad millia triginta: idiaque tantum in templi vilius cultum &vsum. Sed earum munus, lanam di flum carpere, vestes texere,dijs ornandis: sive Mad sacrorum ritum , quo solent vestra &haec texta una cum ostibus pecudum cremare, & mixtu cinerem, in altum spectantes, Soli iactare. Has virgines Mamaconas vocabant: ipsa templa aut oc idola, acas. Sunt & alij sacerdotes, vestitu niueo insignes: qui Deos adeunt salutant , sermocinantur. sed id cum hac cautione , ut terram despectent, & oculos versus eos non
attollant. Imo quidam aut oblieant sibi tu mina , aut eruunt semel dc euellunt: quod sanctius reuerentiusque habetur. Sacrificia sunt pecudes eius loci, sed homines crebro etiam, de infantes. Horum sanguine simulacra oblinunt: deinde exta inspiciunt, &
In Vi Cisis ei regno Lo Cis deorum alia portenta. Quidam tigres, leones, sera eiusmodi animalia colunt: abj seles , aut aves. Quidam in prouincia, quae Manta diseritur naragdum insignem gemmam adoran pro vero numine habent. Mos omnibus, herbas certas pro thure adolere& incendere; itemque captiuos sacrificare, aut si desunt, e suis. Oracula petunt,& capiunt: tam certa plerumque fide, ut Hispani tradant, nihil vel in eorum bellis, aut in suis ciuilibuς euenille, quod non praedictionibus fuerit vulgatum. Immortalitatem animi credunt, sed, ut videtur , cum ipso corpore, & quasi migrent:certe sepulti tara laxiora , & magis appar. ua faciunt, quam ullas viventium domos. Sed & cum
moriuntur, comites accipiunt,quasi ad ministerium aut solatium: atque inprimis c rus mas uxorum. Excenant inter se & aemulantur, quae cum mortuo viva lita fit defodiatur. Quod si insignior aliquis satrapa
aut regulus obiit, turba est eorum earumque, quae commoriuntur. Argumentum,
quod ad res laetas & gentiles ire se putent,noc eii , quod potum & cibum affatim
apponant; sed & quotannis, velut paren talibus, perforamen superne, de in diis tria sic factum, infundant. Choreas illic,&in alijs festis diebus honori Deorum ducunt, bini & bini iuncti in seriem, duobus prae sulioribus , qui dant modos. Tencnt alitem sic saltantes manu vas potorium cassidue enim bibunt & altera interim peneni,
Vltimi sunto ML ICANI, quos diui xdit angustior ille Nitimus Vasiti regnum,&olim innumerus populus,&dij pro modo. Nam omnium strine reru asscctuumque eos habebant, ut Aquae, Piscium, Frumenti, Fritata iam, Amorum, Bellorum,S
quidquid dici fingique tale potest. Aiunt
ad duo millia Deorum culta solenniter in urbe Th mistitan , quae regni metropolis, suisse. Templa ijs magnifica, axa, quadrata sere sorma. Sacrificia cruenta,ex animato, & ex homine: atque adeo hominum ad quinquaginta, aut supra, millia uno anno immolabant. Dignum relatu est quod re
diliando Cortello immortalis gloriae, ob quaesitum subactulitque hunc tractum Cortesio, inquam, euenit. Populi quidam
ibi, nouitate facinorum eius attoniti, te gatos mittunt, qui sic assantur. Tria Ie-nera munerum ad te ferimus. Primὸ quinque
homines. in si Deus quidem crudus es O sa guine placandus; cape laos, gre vescere. plures
ctiam dabimus. Sin bonus mitisque es Deo; erati bi herbo ct plumas, ad stupplicandum. Si
porro homo es, cape has aues ἔν frustas, quos damus in tuum tuorum et sum. O Deus,qui
coepisti has tenebras minuere, totas pelle;& ipsum te verum nouumque Deum curri nouo imperio ostende. Plerasque Superstitiones, quae in parti- xibus orbis sunt, dixi: unam quae in toto est,
Europam, Asticam, Asiam , quaqua ver sus colunt : pertinax natio , re qui umbram pro luce, pro veritate imaginem tenuerunt, de tenent Quam multa etiam piis eis illis suis, iisque libris vana, superflua, inepta addiderunt 3 ad Thalnaudem a pello.'Sed isti, quod mirum, & ter mirum est , toties attriti vel excisi potius, vivunt& vigent; & corpus illud gentis seruant, atque adeo propagant. Legat, qui volet, ab Hierosolyrnis captis,quoties a Principibus Romaniς Graecisque pulsi vel caesi, quoties a Christianis etiam Regibus sint
188쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. Is I imitabitur & vix credet, vel paucos superesse dam olim, Chrissum magum fuisse, , ex 2E- Amota. i. in semen. At illi ut dixi, frequentes sunt & Dptiorum adytu angelorum potentiuG nomina florent. frequentes Bellonium audi, fidum habuisse' obseruatorem. In omni imperio Tmicstin' Mitior AL uos si X. Hispaniae regis, quasi vix opidum aut pNVs cst,m qμ' η-Π pM' sed non melior vox aut sensus. qui solitus rimi Iudaei agant: atque ii fere V r '' Prouidentiam idem em culpare , dc dice-guarum periti, quod Ivo qui re. Si ρ α mundi i hce Deo adfusia, mi Lρerumnis. Nec in illo tantum imperio scd D metiri ordinatissae condenda suo. Mi in Oriente,in Septemtrione, apad Christi ' selle, sapientia supra Deum est sin ua quo nos etiam agunt: de quamquam sic distra' abis mens quo abilii Sed notabile, utrum-cti, unions ira & puritatem guinis scruant, istum , & Fcidericum & Alphonsum, a coniugijs alienigenarum decreto auςrsi, illum imperio , hunc regno pri latos , in
Quid Deus in istis struat aut moliatur, ης- publico odio de in laobijsse. Plura non
scio: nulla quidem gens ab Orbd condit', addo, nee vel calamum aut chartam rela aut frequentiam aut sinceritatem tu in iser' tione irisa maculo. uauit, opinor, praeter istam.
DE IMPIETATE. Eius matrem Superbiam, aret Ferociam,
spes Vitiorum cum lum, esse M.
Deri Exio altera Impietas sue I religio,
si αο, in Graecorum sic licet vertere. Grande, & ut sic dicam , maiora malum: cum homo a ratione , imo a naturiabit, contemptor Numinis aut negator quod illa assertiit, & haec insevit. Ec, eniti solet, siue a superba quadam Jc rudi Ferocia siue iVitiorum magnitudine &cumulo,quq animum manciparunt. Deo enim tum se subtrahit, de ne illum timeat,spernit: itemque inia omnia futura, aut poenas. Infelicesi tales t etiam in externis rebus successibusque: quia desertores sui Deus deserit, nec cadunt solum turpiter saepe , sed ruunt. Quam foedi etiam sunt 3 super omnes Superstitiosos:quia ut illi connivent ad supremum Numen, aut male vident; sic isticaecutiunt, & nihil vident. Quis autem neget caecitatem deteriorem lippitudine esie 'Eam ego in paucis exemplis proponam: paucis,& idipsum timide. nec aliter quam in templis malos Genios solemus, ad sugiendum de abhorrendum . . i. Omitto veteres, apud quos veniam aliquam habuerit,in caligine errorum: apud eum sed sarmentoreum fusices aggerat,sν οβ Christianos qui poteti Et sunt tamen, qui ast undat: aut siquis furente Borea, δ' imp non vita solum eam pHscrut: sed impuden- state, exigua fgilique cymba, contra futita ter lingua exprimul. vcille FREDERIcvs II. , per eos eludiari conetur. Altera etiam Imperator.cui saepe in ore :Tres μ' insignes utilitas , inquirere leuiter & modestu in imposiores, qui Icvus humanum seduxerunt, Fata, de videre quo vis illa supera, nostra Mysim, Cissum, Mabumetem. O impure,o haec trahat: proque ea inclinatione, sedc impiet te hoc dicere, quod gentilium qui- . consilia adaptare. Magnus est fructu , NI. LIPsI Operum Tom. iv. Q 3 pr
Id considerandum Medendum i es e.
Aτ tu qui Deum de M ligionem colis,
etiam Fatum: id est Prouidentiam, secretumque diuinum. Erizid enim aliud est Fatum dicet pro me Minutius Felix in quam id quod de unoquoque nostrum fatus est Deil De unoquoque nosti una, sed.dc de rebus omnibus quae sunt, fuerunt, erunt. Is enim qui omnia fecit, dirigit eadem, mouet, seruat: ' πψί-- αγαῖ verba Trismegisti is capri.
peritus, currum hunc mundi firmans inseatque algigans, ne incomposite feratur.Prorsus ita est. per caussas ne is, varie nexas, prima illa
caussa omnia temperat, sua liter,prudenter, utiliter: nec aliter est censendum. Hoc monitum variam utilitatem Principi dabit. a Deo se de regnum; a Deo bona malaque externa esse: ideis nec in illis elate,nec in illis abiecte nimis agendum. Constantia ubique esto, do volens quaedam obedientia decretis diuinis. Nam longe praestat ait Gregoras Nicephorus quietuin ferri a ferente Fato,
quam obnitendo et elut materiam ἶr alimentum
ei praebere. Hoc enim tale est, ac siquis ignem me
tuent aedes iam circumdantem . non exstinguat
189쪽
prudenti viro vix publica Fata conuersi nesque obscurae, ex signis quae praeeunt vel adhaerciat. Rucre aut vertere hunc statum vult' conssilia praua, Sc homines tales c-runt, qui ad gubernacula admouebuntur. Dclatio,adulatio,vanitas locum habebunt: probitas, verit , pirabntia exsulabunt. Sed de, ut in cithara, concentus turbabitur: & obscura primum, mox palam discordia erit. Vult attollere3 omnia alia, locus consilijs, locus honosque virtutibus, ctiam
artibus: denique siquid aegri in Republica, sanatur; siquid sani, sotietur. Vt qui
libram tcnet, in hanc aut illam lancem pondus ad ijci iubet,& inclinat: se Deus &soriunam temperat, scd manibus aut con-sclijs sere nostris. Atque haec ita palam,ut vel Ecbes mens videat, si non praeuideat:
de dominum arbitrum ue terrestrium rerum, excuciatis, illum e caelo agnoscat. O
quam mira, quam inopinata saepe ab illa potentia Nam de hoc gaudet atque amat, praeter opinioncm non enim rationem quaedam facere, &vel sic ostendere vim ilialam omnia gubernantem 5c mouentem.
Haec univcrse : sed in Exemplis ctiam ditastincti is vidcamus, & monita pro ijs aptemus. Primum esto,
MON. l. Regna Reges a Deo dari.
Quid clarius 3 quae vis, gratia, aut commendatio , AGATHOCLI regnum in Sicilia dcderunt 3 Pater ei figulus, pueritiam in luti sordibus, adolescentiam in impudicitiae , iuuentam in libidinis egit. Ab omni parte infamis , odio ciuium & inopia, ad latrocinium compellitur. En pradus, quibus ad sceptrum veniatur I Sed mox miles, de dux e milite : id quoque
cuna infamia, quod: desunisti Dam.isionis, citi si iccesserat, uxorem stupro antea cognitam , sibi ceperat, & cum ea ingentes opes. His fretus, occupare imperium patriae
bis conatus, bis repellitur ; denique in exsilium agitur. Quid fit 3 iungit se Siculis, syracusiotum hostibus , palam bello patriam pctit, & obsidet: nihil eiscit, cum
Poeni in auxilium euocati strenue propum gnarent. Vi desperata, ad fraudes se verti Hamilcarem Poenorum ducem ad pacem inuitat ea species &honestus titulus suit: in .. uera ad pactionem, ut cederet, & traderet sibi Syracusas. Ita factum. regnat, des
populi oc Principum facit: & miroticium fato,ipsis conciliatoribus sceptri Poenis bellum infert, de in Africam transfert. Praeter spent varie victor, de praeter spem quoquo
mox victus,deserto exercitu, liberis,amicis,
paene sol f in Siciliam effugit. Seruat tamen regnum, cui in vana sorte : immoritur ei,sea ita ut pelli uxorem liberosque videret, de abnepote id eripi non diu fruituro. In his talibus ubi ratio alia,quam summa illa Ratio est, Fatum nobis dicta , .
Haec in uno illo rege quid in quattuor septem in uniuersum suEte ) ROMANO
stili tu, uterque ex pastore ad sceptrum peruenit: quintus Tarquinius Pristus,e peregrino de exsule sextus M tu, quod ipsum nomen praeseri, e vernula oc seruo. Quid haec aliud sunt, quam Sidus, or occulti miranda poteratia fati Nam de C. MARio minius mirum in populari electione, si ad summa peruenit ipse popularis. Sed ex ima tamen plebe ac municipali miles mox factus in caliga, tuni Centurio, tum Tribunus: oc in urbe etiam petere honores ausus, saepe repulsus, spr tus , irrupit tandem in Curiam magis, quam perti eniti Ex illo tamen Mario tam humili, tam fastidito, ille Marius emersit qui Africam vicit, regem Iugurtham, so mi datum Romanis, in triumphum duxit:& parum est: ille Marius, q ui fmbros , , summa pericula
dc trepidam non Italiam modo, sed urbem defendit. Ille , qui post sextum Consul tum crarum decuso carcerem & exsilium subluit: plenus tamen certusque spei,quod olim iuueni in agro apti canti, Aquila si ptem pullos in sinum iecissici, toties iterandi scilicet summi impetij signum. Nec se- fellit euentus. Rediit, hostes vicit,urbem de Consulatum septimo iniuit, de in eo exspirauit. Quidlibet sperandi 5 timcndi, cum
Fata volunt, clarum exemplum. Nec minus in MΛsANIssA IIarii enim me in Africam reuocat. qui mortuo patre Gala, patruo succedente, & mox illo quoque mortuo, per fraudem exutus regno cipriuatus, arma sumpsit, ac denique victo riae δc illius compos suit. Sed non diu ea gauisus, de hoc fruitus, a Syphace rege bel lum excepit: qui iusto praelio eum sudit. In
190쪽
MONITA ET EXEMPLA POLI TlCA. IS In montem Balbum confugerat, sed illinc quoque Σα .ir Praeseditis regius eum I pulit, ad tantam paucitatem redactiam, ut vix quattuor equitibus comitatus effugerit. Ventum erat ad flumen, nec vadari
poterat: quid facis Masanissi, & tuum Fatumi metu urgente in id se coni j cit 3c duobus comitum gurgite abreptis, ipse cum duobus alijs inter virgulta ulteriora delituit. Fama tamen sparsa submersi, popularcs ut quisque in eum assectusὶ erexit, aut lcrruit: cum ille vulnus nam & id acceperat in spelunca auia curans, latrocinio dum rum cquitum per dies aliquot vixit. Mox ubi equi patiens fuit, audacia ingenti pergit ire ad reanum recuperandum: quibusrael idijs 3 saud plus quadraginta equi xi-
in , qui in via se addiderant: auctisque paullatim ad vi. millia peditum , iv. equi
cepit. Sed nondu tinis fatalis dispositionis. itrium pellitur, victus a Vermni. Siphatas filio, quem rex in cum miscrat. Ibi omnibus opibus, sed non spe amissa, cum LXX.cquitibus effugit ad Garamantum terram: haesitque vagans aut latitans, donec C. Laelius a Scipione millius cum clai Ie appulisset. Iunxit se, de magnum nomen ,cui exi- uas Vires attulit: pcritia tamen militiae de locorum , aliquod ad victoriam momentum. Quae mox secuta. victi Carthaginienses de byphax : ille peri jt, de reptatam cius Scipio totum Masauillae donat, finibus a- iam auctis. Quid deinde 3 nec sie fideliter Fortuna et rid i , in ipso aditu iactatur, sed Veneris insidijs, non vi Martis. Erat
Sophoπrsba, Syphacis antea uxor, mulier insigni facie, facundia , dc astu. Haec regiam in rcdienti occurrit, deiecta, maesta,
sed quod dec)tet: de statim Numidam in
alnosciti sui lapit. Iubet igitur bono animo esse, dextram & mox corpus iungit: sed petenti anica iurat, Nemini se traditurum eam Romano. in his crat, chim Laelius superuenit, & Sophonis bam dedi postulat: fluctuante Masrailsa, in vehementissimi amoris aestibus, illam desereret, an amicitiam Romanam. Sed ratio de utilitas assectum vicit : illa vita abit, iste ad Romanos redit, 3c adb.rret. per eos regnum
stabilit , auget, quod ad posteros etiam transmisit. Inserit se bis exempliς de tamina. Erat
Leontii cuiusdam Atheniensis philosoplii
filia, ATHENArs nomine, multo ingeniic orisque lepore, aut Venere. Pater occulto aliquo de fortuna eius praesagio, Omnes opes moriturus duobus filijs reliquerat; huic solos centum aureos , cum elogio, Sufecturam ei fortunam sitam. Igitur cum fratribus litigat ut iniuria affecta. sed infit naior sexus aliam ctiam accipit, & pulsa ab ijs Constantinopolim venit, ut viam sutiarae magnitudini aperiret. Infirmat se , &commendat causitan Putoberiae Imperatoris sorori: cui statim ita placuit, ut perconta ta, ecquid virgo essct 3 in aulam acceperit, scd Baptismo, rudem ad id Christianae religionis , prius ablutam. Nomen cius in EvDOCi Axi mutat: ac sic denique amat, vis ratri Theo seo, apud quem omnia poterat , coniugein desponderet. Hem, ascensus I sed ecce de deiectio. nam diu felix eo coniugio, amata de amans, in suspicionera probri incidit, de contubernio excidit, hac caussa. Impcrator insigne , de praegrande pomum dono acceperat: quod porro uxori tuae blandiens transmisit. Accepit illa, de idem mox Paustino, facundo dc crudito viro; ideoqtie eruditae faeminae caro, nihil sequius cogitans dedit. Quod ille, ignarus unde esset, iterum Imperatori, Ut regium . aliquod munus of ert. Mirari ille , de primum ambigere; mox agnoscere, de suspicari. atque ita propere ad uxorem veniens, callide pomum ab ea repetit, antea donatum. Haec totius ficti itia ara, temere dc iu- .ueniliter asserit, sese eclisle: iterumque rogata dicit, atque adeo iurat. Imperatorserio tum offensus, demendacij arguens, pomum proscri: nec satis. de amore occulto de improbo suspicatus , Paullinum ioccidit, illa in abdicat, de relegat. O uterque amans, vestri misereor I cisii haec quidem casum sortiter tulit: de tuit Hierosolynia, de pie casteque vivens ibi moritur, sed
Multa haee in historia veteri: nostri aevi vi.
Put Lippvs II. Hispaniarum rex, quid nisi fato in illud Lusitaniae etiam venit Z anod ita sui datum firmumque in copia
successiorum videbatur, ut locus non ellet aut rima vel improbae externae spei. Ecce
' Emanuel Niv. Lusitaniae rex tres uxores reduxerat, de ex omnibus liberos tulerat. pri. '' Inium, i abesiam, maximam natu filiarum Fer audi Dabella Hispaniae regum. Pr