장음표시 사용
541쪽
enim manifestior ratio, quod acuit animos, de ad Veri Falsique discrimen de iudicium format: imo de viam modumque Scientiae sternit. Itaque, ut verum fatear, aliqua eius notitia, seci summaria,utiliter praemi Otatur: cctera seponi pollunt, imo de argutiae multae abiici aut deponi. aeuae dementia ea, superuaci a disicere . in tanta temporis in pia Z Nos autem eam hic insuper habemus, Auditor: quia de Aristotelea illa a curat a imbutum te scio ; de in Stoicas spinas non lubet nunc ingredi,cuin in tristitia hac temporum suauius aliquod pabulum animo conueniat, reficiendo & erigendo.
Physica laudata. Naturam communem γ Ibam eὸ ducere: fructum etiam inuitare. DOTEsTNg autem suauius, honestius, utilius isto P sicorum Natura totum sinum suum offert, & pandit: supera, in dia, insera; caelum , terras, ignem, aquas, aera; quidquid iis continetur, Deum, Genios , Homines; ad haec spectanda Sc ii scenda inuitat. Quem enim alium, quam
Drum sui, atque operum suorum: nec flum pectorem, sed enarratorem. Ita certE. magna haec de pulcherrima moles, tot varia de magna per eam sparsa , hominis causia
condita : homo autem , ut Deum norit, se n. De tum de ista; ne tanta eius opera sine teste sint. Ghori. Itaque inuitat eo, ut dixi, atque adeo co Epist xei . pus dc habitum nostrum huc direxit. Isti certe multus nostros erexit in caelum, , qui L id maynificum mirumque fererat,' ideri a julpicientibus voluit. Iple etiam animus eo ducit, vagus natura, & varietate ac nouitate rerum laetissimus. Ille in hoc corpore, velut in custodia clausus, premitur: nisi trist xxv. contemplatio accessit, quae ictam res rare rerum Naturae oectaculo iubeat, sest a terrenis dimittar ad diuina. Haec libertas e usi haeceu
gario Hi: subducit interim se custodiis, in qua
tenetur. 6st caelo resicitur. Caelo, atque etiam terra: cuius incola est: de totius mundi ciuis, nocte patriam suam auet. Quid inc
ta 3 imo aduena. & ut in magnum conuen- .
tum ac Panegyrim qui veniunt, partim emunt, partim vendunt, honestissimi qui que spectandi gratia stulantur : sic iste ingenuus, de altae originis suae memor, non emit, vendit, agellos, pecudes, aedes, magistratus: sed caussas magni conuentus, ocquae in eo, inquirit: Quis mundum hunc condidit 3 quis admini rati quae illa mira in aere,tonitrii, fulmen, venti qui in caelo perennes de lucidi i nes t Mare cur vicessiam fluendi requendique habet 3 in terra quid est quod eam concutit & mouet 3 A que in hac inquisitione deinde mulcens quaedam , 5c simul percellens, admiratio quae mater, ut sic dicam, Sapientiam pa
Valdὸ Philis bi ilia a sectio in , Ad irari: neque alia origo si initium P ilosephiae, quam
liri inquirere in caustas rerum coeperunt; de repertis, ipsa desit: secutusque pulche rimus Philosophiae fructus, Nil admirari. Ab inquisitione enim cognitio de Veritas:
qua nudus animo Damor e t cibus. Senecae LM in L . noster apposite: aeuod erit pretium operae ' quo uulgum maius Hi, NossE NATURAM. et Neque enim quidquam habet in se bulis materiae tractario pulchrius, cum M vLTA habeat futura usu I, quam qu)d hominem M GNipi CENTi A uel detinet: nec mercede, sed Mi RACvLo colitur. Et mehercules in ipsa ea
cogntione alij etiam fructus , ut Seir ca tangit. Quit duo praecipui, Mod stia, de Magnanimitas, quos Cicero por
rigit 5creuelati MODEsΤsAM quamdam, in- .mri quit, rerum caeli Bum cognitio adfert iis puvident, quanta sit etiam apud Deos moderatio, quantus ordo: de MAGNI TvDINEM ANi-Mi, Deorum opera sest facta cernentibus. V
rissime. nee ad Modestiam solum ab illa
moderatione componimur , sed etiam a comparatione nostri nostrorumque, de .
quam vilia, sugacia, leuia haec omnia, prae illis augustis de aeterniis sint. Idem Cicero
alibi de utroque affectu: ERIGIMvR, E tiores feri midemur, humana de picimus; cogitantesque supera atque cale ha, haec nostra, ut exigua di minima CONTEMNi Mus. Tunc scilicet iuuat, inter sidera ima vagantem, diui u. tum pauimenta ridere, di totam cum auro suo NIH-
542쪽
a, L terram. Et ab ca deinde parte terrarum or
te mari opertum, dicere: Hoc eii punctam, quo
tuter tot gentes ferro es qui diuid tur. Quid
aut cin, cum homines videt varia & in gna, ut putant, molientes Z mercimonia,
vadimonia, bella agitantes ξ quid dicet, nisi
It nitrum campis agmen tib L Et revera, Fomica in iste disicursus est, inamgusto laborantium. Itaque mi Auditor, sua uitate de fructia impulsi, huc eamus: caelum, mare, cra, solem, Lunaiaue globum auidi lustremus: de totum hunc Naturae sinum excutientes , opibus donisque eius, gnari gratique perfruamur.
Physicae partitio. a Principiis ordiendum dem, primumque a Deo or diuinis. qua pars Theologia Naturalis dicta. Avo. Ab, Mamur. iam induc me,&ostende. Lips. Diffusum de multiplex opus est : sed ordine de compendio contrahemus. Stoicorum partitio haec suit, Epistori ex Seneca: Naturalis pars Philos hiis in diso
corporalia si di Incorporalia. Utraque diuiduntur in suos, ut ita dicam, gradus. Corporum locus in hos primum, in ea qzae Faciunt, i in quae ex his Genuntur. Gignuntur autem Elementa. Itaque duplex erat tractatio, Corporum, de Non-corporum. Ad Corpora
spectant Principia, id est Senecae verbis, uae faciunt; de deinde Elimenta, quae scilicet fiunt,& ex his Gununtur. Elementorum nomine ipse Mundus comprehenditur, qui quattuor his praecipuis membris constat: de reliqua minora deinde ex illis fiunt.
L ii. Nou-corpora autem sunt Stoicis postea vi videndum) Vacuum, Tempus, Locus, Catu
rema, de siquid est tale. Sed ex Senecae igitur verbis ordiri a Procipiis debemus: &ratio eo ducit, a simplicibus ad composita facere gradum. Duo ea simi, Deus de Materia , quod simin diducam : ergo a Deo ordiendum, quod faciemus cum bono ipso Deo. Haec pars Theologia Graecis dicitur, interdum Prinis Philosophia, aut simpliciter sapientia, ab eminenti scilicet dignitate. Nam quid maius aut amplius , quam Deum de diuina intueri, agnoscerer ipsum
illum Principem, minores Genios, Prouidentiam, Fatum, dc quae adhaerent i Est autem ista Theologia, Naturalis antiquis dicta : o I CORVM L I B. I. s 37 quia vel aperit naturam istorum, vel de caussas in vero, & in natura habet. Nam alioqui triplex iis suit Theologia, Varrone apud Augustinum pulchre distinguinte,
Fabularis, Naturatas, Ciuitis. Fabularis, q- De C maxime utuntur Poetae , Naturalis, qua P,
sopbi, Ciuilis, qua Populi. Addit acinde, 5
parties explicat: Pimnum genus quod dixi, meo sunt multa contra dignitatem in naturam immortalium sicta. In hoc enim est ut Deus ali quis ex capite, aliquis ex Iemore sit, bis ex guttis sanguinis natus: in hoc, et ni se furati sint, ut
adulterauerint, miseruierant homini. Demque in hoc omnia Ditis attribuuntur, quae non moLm hominem, sed etiam quae in contempti l mum hominem cadere possunt. Mi fecuπαum genus est, quod demon traui, is quo multos libros Philosophi reliquerunt. In quibur ea, Dij quid sint, Vbi ruo enus, uale, Ex quouam tempore, an sempiterno fuerint: an ex Igne sint, ut
crediit Heraclitus; an ex Numeris, Ni Pythago ras; an ex Atomis, ut Epicuri . Sic aha, quae facilius intra parietes IN SCHOLA, quam extra iN FORO ferre possunt aures. Tertium genus est, quia in urbibus ciues, maxime sace
dotes, nosse atque administrare debent. In quo est,quos Deos publice colere, quae sacra sacrificia sincere quemque par sit. Et clausula eius,
ae iudicium: Prima Theologia maxime accommodata es ad theatrum; secunda ad mundum itertia ad rbem. Ex quibus liquet, ait Augustinus, illum palmam tribuere Secundae, quam pertinere te rur ad Mundum, quo isti nihil excellantius opinantur in rebus. Obserua, de Mundo. quidni autem ad eum pertineat Naturalis Theologia, cum ipse Natura sit rorum; mox docendum; de Dij hane sedem habeant, ac regnum Z Itemque obserua, istos nihil excellantius opinari: quos istos' Stoicos proprie. qui Mundum etiam faciunt Deum. Ecce igitur Theologiam, de qua nobis disserendum, & primo quidem: nue uia Deus Stoicis inter prima Principia, uti xi, siue quia dignitas hoc postulat,& primum summumque illud rerum inter prima dici. Priorem rationem etiam Cicero exprestit : aeui iniec intra Sapientiaeque se Deum amatorem profitetur, necesse ea Sapientiis inti extis iue Poturae id est Mundi in P Ri, As
ipse ab a s mouentur. Ades igitur animo, de ad alta haec atque diuina mecum tralaticende. Non eoim,ut plerique alis Philosophi, pauca α tenuia de his Stoici, sed vi nim
543쪽
de accuratὰ scripserunt: dc quamquam pauca exstent, tamen vel ex iis videbis de miraberis , quo mentem miserint, de quam ad ipsius Veri tape metam. O quam decet V manum Philosophumi qui, quantum po-s ,rpi'. test, animum deducit a corpore , multum cum meliore ac Divi NA partem ersatur: cum
hac querula ac fragili, quantum necesse est. It que de illo vere dicitur: ente Deos adiit, ω quae Natura negauit Visibus humanis, oculis ea pectoris hausit. Quidni autem adeat 3 illinc ortus, illuc r. redit: ω hac habet argumentum diuinitatis Disi' suae, quod isium diuina Llectent: nec vi Hre sinteriai, sed ii sui s. Atqui non capiet, inquies. Conabitur, de vel vestigiis aliquid indagasse, quid assecutum esse λ delectabit: in P nib. Aristoteles hoe pulchre : Et si res mortales istas inferasque, quod eae propiores nobis o magis jam iliares sint, plenius nosse possimus: tamen REs ILL As svPER As si vel LEvi TERATTINGERE datur, ob tim notitiae EXCELLENTiAM, in pia leui MAGIs P AsCiMvRc ' oblectamur, quam si ista νniuersi norimus. Non abire quam amatoribusseauiis ea, amicae suae vel partem oculo delibare, quam abarum t tu memrea corpusque in picere. Pulchre, inquam : dc tantum interest inter utrasque ilatas notitias, quantan inter humum oc caelum, hominem de Deum Conemur igitur. ne Ni ut m Hy ut cum Ocello dicamὶ - ώως --
quidem certis indiciis signisque ab ipsa Natura
fientes; da opinatione etiam, Rutionis a Llio, aci id quod probabile e t intesiectu ducente, assequentes. Nam certa dc plena horum scientia, uni Deo conuenit: quod Plato tibi
bendus: O HvMANA OMNI s s APIENTIA in paruo, aut uulgo es i. Itaque iam nunc ad Modestiam te me lite voco; me disserendi aut asserendi, te censendi vel assentiendi: de cum Aristotele praescribo, NuMQVAM NosvEREC v N DI ORES esse debere, quam cum DE
intramus templa compsti, si adsicrificium a
Furi vultum sebmittimus, togam adducimus, γ' in omne argumentum Moae e singimur:
hoc male acere debemus, cum aesideriae stellas, de Deorum natura diotuamus 'nequia temere,nequid imprudenter aut ignoranter assememus: aut scientes mentiamur.
D Is SERT. IV. o rerum Principia Stoicis es, E ficien est
Patiens: istud, Deum, hoc, Materiam.
HArzs de Theologia: ordiamur, de quidem a Principitis primis. Ea disserunt ab Egementis, quod clarum est: etsi Seneca
etiam hac voce visus comprehendere in hisce verbis. see Elementi locus, mi quida, ερ 'ora ρμγ t, simplex eu: et i quidam. in Materiam Ur Cosam omnia mouentem, ω Elementa d uiditur. Itaque quidam una voce dc loco utraque illa Principia comprehendebant:
alij aliter, quibus Stoici, opinor, nostri
accedebant. Nam ita Laertius, inter Stoi
Item ' corpora sed in ormia es e Trincipia ι haec ' De Me autem formas susicipere. Clarum est, neque alitei Plato dc Aristotclci censuerunt. Et menta prius aliquid habent, de ipsa e P in Dissim mcipiis oriuntur : at Principia ideo dicta, quia nihil iis prius, dc cauilam ut sint praebent aliis, caussam ipsa non agnoscunt. . Variis varia sunt, de vix ulla in re maior, quam in hoc capite, dissensus: sed Stoici duo ea ponunt, Agens de Patiens siue Deum, oc Materiam. Laertius: elariet δεῖ Ia: ἀρ μή id si ὀλ- δύο, si miis, e si
Stoiciis duo esse uniuersorum Pri Wipia, E ciens ω Patiens. Et Patiens quidem, quas tutis 'exsortem ei intium, Materiam : Eficiens a tem, Rationem quae in ipsa est, siue Deum. Ω- neca item diffuse: 'Dicunt, H stas, Stoici no- rrit xv. sm, duo esse in rerum patura, ex quibus omnia fiant: Caussam, Materiam. . materia raret iners, res ad omnia parata, cssatura si nemo mouear: Causa autem, id est Ratio, Materiam fore mat, quocumque vult, Nersat: ex ilia maria
opera producit. Esse ergo debet a ui Vnde sis. deinde a aeuo sies: Me Caussa Hi, i Pud Materia. . Et stium: Miarimus quίd sit Caussa' Ratio ,
ciens, id cIi Deus. Iterumque: Nempe vmur sa ex Materia, V ex Deo, constant. Cicero: N turam diuidebant in res duas: it altera esset
E ciens, altera autem quasi buic se praebens, ex qua e ceretur aliquid. Iu eo quod Esceret
544쪽
Vim esse censebant: in eo quod F ceretur, Materiam quamdam: in viroque tamen virumque.
eque enim Materiam am cohaerere potus si nutu Vi contineretur, neque siue aliqua Materia. Nihil e I enim, quod non alicubi esse cogatur. In quo tamcn opinio siue error v tus notandus, censentiu in Materiam simul Deo a ternam, nec iterum sine altero suisse. Obsertia etiam, Naturam sic diuidi Uaod Platonicum est, itemque Stoicum: & in illorum dogmatis Apuleius: Tας ου' M, quas Essentias obcimus siue Naturas duas es ait Plato, pcr quas cuncta Inantur, Mundusque ipse. quarum νua, cogitatione siti concipitur
Deus:) altera, sensibus subiici poteti, quae est
pia Plato statuit, Deum ω Materiam; quem ictam etiam Mentem appel7ut stam. Haeco' autem vetus, de ab ipso Homero est opi- ' nio, ut censent . qui Proteum, Eudotheum di induxit a caemce: primam qui Lm ω Principem caussam ipse vox dicit) Proteum appellans: quae autem in 'ecies Vertitur Essentiam, Fudotheum. Quid Thales ' Mentem de Aquam Initia posuit: recta interpretatione, Deum de Materiam. Pythagoras idem: cui Moeae, Vmo, est Mens siue Deus; Δυας, Bimo, Maz ria. Simile in plerisque aliis si lubet examinare: de veritas haec multis innotuit.
Ea ipse, Natur.D ara se eminenter, Deum. Itemque standum in hoc ustmen venire.
Dixi ivs Gontias silue Naturas duas esse : quod uberius patullo diducen- dum est, & mens ac strino hic Stoicorum
explicanda. Lactantius praeeat: Stoici turam in duaι diuidunt partes. nam q
ficiat, alteram, quae se ad faciendum tractabilem praestet. In i a prima, e e Vim sciendi; in haea terram, nec altarum sine altero se posse. Ita isti uno Naturae nomine res diuersi , as comprehenderunt, D EvM e . sv NDvM, Artifcem , Opus. dicuntque alterum sine altero nista dis, tamquam Narura sit letis mundo permistus. Nam interdum sic confundunt, misit Deus iis Mens munes, cr Mundus sit eo pus Dei. Habes sere quae Cicero supra, sed palillo magis explicata: videsque de Deum Naturam dici, & Materiam. Sed illum maxime, quatenus tamen inscrtus est Mundo, de molem hanc animar, contincique.
νώ γR: Naturam modo dicunt, eam quae Muu- dum continet; modo iliam quae revit producit-
uesper terram. Prima illa dictio, est nostra: de Cicero palam huc adspexit, imo
luetur: atque ea quidem non sine siensu atque ratione. Sine sensii Z quomodo possit, cum
ipsa sit illa sientitus , intel gens, id est
Deus 3 Idem scriptor: undum eius partes Natura sentiente teneri, in qua Ruiope secta insit, quae sit eadem sempiterna. ruam im animum esse dicunt Mun i, eamdemque esse mentem Sapientiamque diuinam. Vides clare, hanc Naturam, Mentem elle Dei de Rationem, uno verbo Devin: quid enim
in illo, nisi nostra distinctione, distin
ctu ru 3 Seneca: uid aliud HI Natura, quam O. De se Deus, αν diuina 'Ratio, tota mundo partibus eius m Et alibi caussam etiam appellationis adiunait : Vis Deum Nasura 'κ'
sunt omnia. Lactantius ponit hoc,& appro
bat: Melius igitur Stoicorum omnium ACv- i. b. -
Tis IMVs SENECA, qui rodit nihil abud ' Naturam esse, quam Deum. Ipsum hoc Plinius, plurimum sane Stoicus: Declaratur t*rae potentia, idque se quod Deism α. o. Pr mus. Et linunt : Hic eus Deus, per quem intelligitur eadem, si Z parens rerum ommum ma
gistra, Natura. Sed in verbis Lactanti j et
iam erat, Mundum a Stoicis Naturam vocari. Quod verum est. vi in Senco: aeuocumque Consi a uerimus, eadem rerum Natura utendum est. Plinio: Idemque mundui reru-Naturae opus, Lib. t.
ω rerum ipsa Natura. Quid itaὶ quia Mun Pr dus de a Deo prima Natura facthis est ι &ipse illi insertus,facit Mundum dici Devin. Confundunt igitur . ut Manilius, obscu- riusculo aliter versu: Materisi durum e i cogi, sed cogere Mundo: i. uod est, Materiam pati; Dcum ageret, quiicitur & Mundus. Atque eadem ista Natura rerum, Communis etiam Stoicis dici tur, ut a Particulari cuiusque rei abiungant. Sic Mneca: Duo nos pulcherrima, quo- Con iacumque mouebim r,sequentur, Natura communis, pria Virtus. Chrysippus apud Plutarchum: O M .a η κ- si , mὸ vinis τῆς - ήδ. -: πιτλαλή λ. i aeuod sit aliqua Commuris Natura, sist Communis e iam ipsius Naturae Ratio, nec Antipodas quidem lutei. Obserua. Communis est Natura, atquc
545쪽
atque etiam Ratio in a Communis, qui omnia digerit & format. Longe enim Stoici nostri ab illis, qui brutam aliquam desine sensu Naturam statuebant, omnia gignentem ac conseruantem. Inter quos
strato Physicus nobilis, apud Lactantium:
Habere Naturam in im qignendi m nuendi, sed eatin nec sensium habere milum, nec feturam. Idem magnus ille Hippocrates vi-
δε ειτα - ω: Indocta eLi Natura, ex sei HI - ra eorum quae facere ebet. Profecto hi tales Diuinitatem concutiunt aut euertunt: &1,Noi. cum me cui persio Are, ait Lactantius, nihil ia mente perfectum, a turam dixe ruut esse rerum omnium matrem : ouasi dic rent, omnia sus Honte esse nata. Et de iisdem ipsis: Probabile est, inquiunt, Materiam re
rum 2 habere cr habu se Naturam fiam vim. Quasi igitur in ipsa Materia tale insitum quod produceret: sed brutum & sen sus expers, ut Materia ipsa. Quod resellit
idem egregie: aeuam vim potuit habere, vulgo dante ἰ quam Naturam, uulgo generante ' Si habuit vim, ab at quo eam assumpsit: a quo autemo umere,n: si a Deo potuit' Sed de Plato osten- . di olim sic fuisse qui desiperent plures.T-
omnia Ii uere μά sponte Ni, sine Ratione ali qua producente. Quid autem tu Plato Ego vero affero, inquit, En λο ου , ph di M, quod cum Ratione fiant, or Scientia, ον ab ioo Deo. Iterumque alibi:
Desinitis communis Nazarae, id eii Dei. Ignem se, dici Stoicis, atque etiam pristis.
S. εο quae est igitur Stoicis illa Natura, de quomodo adfinitur 3 Habes a j
u inem prae se ferent. Ipsa haec finitio
Zenoni tribuitur a Cicerone: Zeno Nat
ram mi, ignem esse artificiosium, g πω dum pro redientem via. Quare quem Z quia Stoici vim dc vitam omnem Mundi, atque ipsum adeo Deum in igne ponebant, imo
Deum esse. Sed ignem non quemcumque, non hunc nostrum corruptorem dc corruptibilem: sed arti Pisum: id est, artificem
atque opificem, condet tem ratione Sc velutarie, vegetantem ac seruantem. Dixi Oelut arte, de Laertius bene interpretatur: simile dumtaxat aliquid in eo spiritu ignis oc a se. tis esse. Cicero hoc explicat: Artiis enim ma- a M. xime proprium esse creare in giruere: quod
que m operibus nostrarum artium manus .
ciant, id multo artificiosius Naturam. Itaque dicitur ab iisdem Natura , magistra artium
re quarum: item, prouida eri : deni- que, qua nihil pote,d eo calgidius. Ideoque iidem Stoici plurim im penerationi rerum Rarionem praeficiunt, de sic loquuntur. ut
Seneca: aeuae Ratio mersa in confusa diduxe- De vitirit. Iterum : Incorporalis Ratio ingentium operum artifex. Quia scilicet altiliae hac Ra tione aaministrante Deus e consilia de rudi Materie omnia formavit. Daec igitur Natura: atque adeo haec est Deus. Semel Gnim deserio hoc disce, Ignem istum de Noturam g:όχως de eximie, supra Materiam, di ci; eumdemque Deum: & fieri omnia ab
illo, atque etiam lita locuti nostri supra, si obseruasti) ex illo. Nihil enim est sine mixtione hac aliqua Ignis. Itaque Stoici iidem hanc dictam definitionem tribuunt
etiam Deo. Plutarchus dc Stobaeus ape te: Deum Stoici dicunt ιδ πυρ ravo ν, ὀ
to deinde fiunt. Ait, Hi seisi: quoa tamen in Athenagora, ubi eadem haec descriptio, legitur, VH D lam: in generationibus. quod non reiicias, imo cligas pro Stoica mente, qui pili res Mundos, alium post alium, a conflagratione constituebant. Dicit de Mundi, non rerum singularium generationem: quia primarium Dei opus illud est, de in eo, occultis Fati seminibus, singularium rerum ortus abortusque, de quia adhaeret.inclusi. Nam Ignis ille complectitur, inquit, tu se rationes omnes seminales: id est, rerum omnium Ideas, siue exemplaria sormasque, ut Plato appellat. Sed nostri Sem
num Gomparatione magis utuntur: quia in lu-
546쪽
inclusa in iis & occulta, quae mox producuntur. Placuit & Titsmezilio haec ima Or in M. Vides, inquit, agra colum, j meu in terram prout leutem, ibi simnentum, ibi hordeum, ibia Tale est Dem, qui in caelo quidem si
minat immortἡἴtatem, tu terra mutationem, iu
et uerso motum ritum. Ecce lenam .iles Nationes: ta ipsa ea voce Damascenus nomon siet utitur & agnoscit: Πα,- inquit, Lint,
nium quae sunt Rationes in sc er ca esses t.:m m- se habet. Ipse, inquam, habri & continet: ideoque bcne e Stobaeo. de Athenagora εμ- ἀιει protuli: etsi in Plutarcho εμ4
cuin Mosaica in multis quide a consentit. Ille nasiim Deum , G. siue Lumen, de Dei fili δε λον , Luci um verbi m appellat. ille aut e Stoicorum ignis, Lux & Splendor vetitas est, cum calore tamen, quam
densu liquis ignis. Enimuero ipse Moyssis imaginem illam Deo donat: N apparui e
bi scribit, in rubo ardente, Israelitis prii utile, in columna ignis; sed & I n is consiti nens alibi
appellatur. Quid, quod sacer ille Spiritus in Apostolos venit de se ostendit, in Linu, signe i l Non quod ignem Deum dicamus, absit: sed quod ille iuinae proprietatis verba Dionysij Areop. aeitae: inter Lec, quaesub oculos caAut, plura mu ima ines habeat. Itaque Nin
editur, continentu, t ad Mundum. Stoici haud Himis absurdi, si diuinitastin resciatur. Vltimum deinde erat, iuxta eas illi diaerunt: quod & consensu pileraeque rariones Fato omnia feri. quae est implexa sortes caussarum, & rebus insita, locis suis &temporibus proserenda : de qua dictum alibi de dicendum. Iam haec, opinor, capis.
AvD. Capio, non etiam pro . nam quis Deu in ignem censeat, aut luc ratio huc du- gentes,velut natura praeeunte,s erunt. qui Vestam scilicet & ignem perpetuum colu
cui dictio illa alludit: non muri dicam, = alleluit. De Ratione imouit cos quod a ca- lore aut igne omnem vigorem aut vitam
viderent,ut tetigi; in ipso etiam Animo iam stro acrimoni un & sensu in . Itaque lamdiu ante Parmenides & Hippasus stixerant, principium rerum Ignem ess : quid nisi Deum3 Heraclitus etiam apertius Deum definiuit,
tem ignem aeternum, id est astra Se aetherem. Homerum etiam eo trabere possis , quies πιι α πυρ, diuinum quem ideo dixi ile .videatur. Nam Hippocrates quidem apertissime: e, .l g. μοι ὀ dae ara . ν --ρρο,κ ααuc εἰδένα πί- dic A e - R: Videtur mihi id quod Cabium, siue ignem, dicimur, immortale esse, mie .ge re omnis, ad e, ' audire,e, omnia praesentia C futura. Potes liquid, ante natos Stoicos, magis Stoicum M. . Tribuit enim ternitatem, Sensus, Inrclu; πω. te finiri Scientiam & Praescietitiam. Neque -- dissimilia Plinius de Deo: seu quis eci, inquit, Drus, totus ect en M, totio visius, totus
auditu , totus auam , totusummi, totus sit M.
Quid mirum tota haec in eo esse, a quo sic
Υ vero cautius etiam Jc veritati propius Stoici locuti, cum Deum definierunt non Irnem, sed Spiritum Igneum. Ita enim Posidonius, cuius haec verba in
er Deus, firmam ipsi non habens, sed in o ne e mei tens, ω omnibus as laus. Ait Spiritum este, de quidem integeentem: quis haec abnuat 3 addit Igneum, de sensu aliquo se ras. ut si iii illo puro & aethereo igni ieenim N Democritus: Siti cim H σφω gei: Deum esse mentem in i ne β imo. Et Plato apud Iulii num Martyrem, Deum locat O omes Ai Oh, in igneis futia. Addit, Formam nou habere. verissi- . me: & huc Lactantius adspexit, dum scripsit': Sta ei negant mitio formam habere Deum. Sed quamquam ipse formam non habeat, non certe ullam aspectabilem, tamen omnes Drma format, atque in iis se
ostendit. Ipsa Laee Posidoni j ita Tris inegi-
ncs Sed profanos ut si nitiam sacri scripto- re δι ανυm: Unam quidem I eam raro huc etiam cunt. Liceat Ter-maximum forma Deus habet,quae propria ea eiu sed quae inter eos recensere, cuius p illosophia valde bu iis ad ei tibis non subiicit , ut qua Ati I. LipSI sperum T . iv. ZZ incor-
547쪽
incorporea: smnes tamen formas per corpora ostin it. Itaque bene dicitur, Deian ne-rno vidit: dc, omnes in omnibus cottidie vident. Sed redeo ad Spiritum, ne crassulos ita fuit se Stoicos opinemur. Idem igitur Posidonio iam ante Zeno dixerat,
, Q bsia, διῆκον δι' - κωμι: Deum esse Dimium, pertinentem per totum Mundum. in Na. Quod tamen Cicero vertit: Rationem qua dam, per omnem Naturam pertinentem: dc ipsa haec adtribuit Zenoni. Nam Rationem aut Spiritum dicas, haud interest aut leuiter interest; sicut si Animum, Animum, Mentem
nam de sic appellant: in nisi quod illa nobi
lior Aia iniae pars, Animus, Mens, Ratio ma-pis sueuit vocari. Ita enim iter ira hoc linsu in aliter reddit Cicem, sed Pythagorae adscribit: Deum es se Animum, per Naturam
rerum omnem intentum commeautem. E
quo totidem verbis Minutius Felix eleganti illo Dialogo translcripsit. Ut igitur haec omnia: de sic Virgilius:
ιν. Ama. Et Cicero: Mundum esse sapientem, Thab re MENTEM, quaec se, mi sum fabricata sit, sest omnia moderetur, moueat, regat. Mundum, inquit, fabricata est: scimus. sed quod praeit, se si bricatam esse, quo sensu verum erit Z Nam Mens quidem illa aeterna: nisi velit, in exustione Mundi, hane Mentem confusam cum Materie sedem dc splendo- . . rem nondum habere; fabricare ea sibi de disponere in condito iam mundo. Sed sim
plicitis fortasse scribi: quae ν ipsum ira m
ora. At his etiam nominibus Iulius Firmicus, iuratissimus Stoicus, Deum describit
dixi, cuin in Igne omnia versa de ipse deinde ignis in Aquam infra explicanda opus 'inii. habet sese educere, de puritati pristinae aikrere, atque ita,quodam sensu, generare. Sed ut in re pergam, bis 'sis vocibus Seneca assi cit, de Iouem appellat Animum ac Spiritum mundam huitu veris. de quare omnia ista 3 quia ire volebant de commeare per omnia, atque ut verbis illorum dicam in Laertio
Nota, nota. est magni huius Mundi sua quaedam Anima, ut in paruo haec nostra: atque illa rector est, de Deus. Est Academi- .com in vetus sententia, dc ponit ita Cicero: In Naturasentiente Ratio porsecta in I: quam t. d. vim Animum dicunt esse Mundi: de adsignis cat stoicos tenuisse. Cleanthes quidem de Oenopides ex iis, apud Stobaeuin: U
ω τῶ Deum se munda animam. Et Lactantius uniuerse: Ita Stoici intergum
confundunt, ut Deus sit ipsa I sos Mundi, o Mundus corpus sit Dei.
jundum ipsum Deum etiam Stestat dici,
Eae sane Stoici saepe sic losuntur,etsi pa
rum sane; atque adeo iptum Mundum, hoc ad spoctu, faciunt Deum. Manilius:
Iem ilia diuina, Ammique cadest is per omnem πιι corpus, in modum circuo codocatio, mnu intrinsectu, nunc extra ecus positus, cuncta regit atque componit: in propria originis
generatione concepti, si ad creandis r-u da omnia, irmia in sempiterna agitatione perpetuat. Qu9 verba rebus faeta dc prauida a rienda de educenda leuiter in lucem sunt In modum circuli collocat: quia in AEthere Principale hoc mox dicendumὶ ponunt. Addit, intrinsecus et extrinsecus esse. id est, in Mundo, dc extra cum in Vacuo serri: a que ut Seneca loquitur, opus suum intra extra tenere. D inde, propria ora inissener trone conceptum: quod sane illa Tullii adfir-naar, aut explicat, de iam nil mutemus. Ita enim dc Seneca in Fragm.xi i. nceptus de
genitus, sed a se dici potest quia in Cha ut
ιε Areret. Vult Animal esse Mundum, Ratione regi, ' a Spiritu vegetari de irrigari ..Hoc iamania
Plato: Ζωον ὀ i σει , κ, λογα, e V P: An malea Mundu Rationale ima praediarum. Posidonius Stoicus: - ας ουσία in m: Mundus, natura animata sin nos. Talem igitur naturam , dicebant Deum. Iteium Manilius: aeui pateat Mundum dinino numine verti, Atque I PsvM esse DE M. Didymus apud Eusebium : σι Σαλαὶ δἰ x .Mp-
Eii: Stoici totum Mundum, cum parti bus eius, anesiam Deusae. Ipsa haec noster Se neca motum hoc, quo continemur, ω unum Hi,
548쪽
pia YsIOLOGIAE sTOICORUM LIB. I.
rri u Iterumque alibi: Totum hoc, quo Huma ω rem in marem faciunt s atque ita non purum, humana couelusa sunt, et num eLI: MEMBRA neque si brem, neque incompositum, sed ex fumus corporis magni. Et Lactantius eos re- a per aliud congituunt. Tametri Varro Lib. . i. sutans: Nam si haec omnia quae mesemus, DEI mitigare 5e ad veritatem maris flectere vi-MεMBRA sunt, iam insensibilis ab his consise detur,si bene exaudimus. Pulchra haec eius ruitur Deis. Multa enim in Mundo scili- in Augustino : Varro de Naturali Theologia vix inci-cet, aut plurima, sine sensu. Tamen hanc praeloquens dicit, D sv M se arbitros ANi-' 'ri. qu . sententiam iterum Seneca asserit: Vis Deum MAM MvNDI : hune Vsium Musov, vi Mundum vocare φ non algeri s. ipsi enim in to . esse DE v M. Sed discrimen deinde addit, tum quod vides, tot iu operibus sevis inditus, quod valde velim notes. Sicut hominem s se sustentans misius. Itaque pro hoc sensu, in pientem, cum sit ex Animo , Corpore, tamen r . . parte vera Tertulliani scriptio: Platonici in ab Animo Alcimus sapientem , ita Mundum Stoici corporalem Diuunt 'Deum: scilicet Deum dio ab Ommo, clim sit ex Animo in Mundum. Etsi Plato primam Mentem Corpore. Hoc vult, Mundum a se aut per magis pro Deo agnoscit, Deo,inquam, pri- se non esse Deum ; tantum a parte me- mo. Ita Seneca in fragmento quodam,apud liori, id est Mente illa aeterna, quae tamen. i. e Cis Augustinum: Ego feram aut Platonem, aut insita Mundo, ut illa aliqua in Homine. Peripateticum Soatonem: quorum alter Pu- Non igitur Mundus ύmωδως de sua natu atoin Deum sine corpore fecit, alter sine anima Deus, sed ino in ut dicunt Graeci, de Plato enim supremam Mentem architectri- quia communicat & participat illam Men-cem agnoscit, liberam&secretam ab omni rem . Tale omnino etiam Chrysippus. contagione mortali; atque ut Cicero loqui- apud Tullium: Vim diuisam in Ratione esstur, Deum flatuit ἀσω Γν , incorporeum: at se positaυ, ω uerse narurae Animo atque Strato eumdem sine Animo, id est Natu- Mente : isumque Mundum Deum dici, festram hanc rerum & Mundum, sine Mente enu Animi fusionem et iversam. Id est, Pri- gubernante. Haec sententia Stratonis est, ino quidem de verε Deus est Ratio sue quam Manilius tangit: Mens: secundario tamen & Mundus, per Aut neque terra putrem nouit, nec flamma, quem Animus ille se fudit, & cui insudit. ec aer Smera eo collineat: aeui diat Deus MENs , Quaa humor, faciuntque Deum per quartu uersi diuid ea Deus r totum quod vides, artus, scdi quod non Viales totum. Primo & hie . Et Mundi struxere globum, prohibentque Mens est Deus, secundo haec Mentis se regium des de uniuersi moles. Tris in istus etiam Vora si quidquam clarissime: e simo. Θεὶς, ο κ μγ, e tyiscv Id est. Sive quattuor elementa non habent ἀ --: Secundarius Deus, Mundus, crauctorem de originem, ipsa sunt de faciunt animal immortale. Et subiicit pulcherrimὰ: iuncta Deum, ncc alium praeter se, aut su- Πρῆτρο si π αν,-- - γ, pra se, habent. Sed ad Stoicos . quia igitur τρο, UiwM ο Θεος : Primus enim Mundus Deus, dabant etiam ei globosam omnium, reuera est Deus, it aeterum, in iuge
serinam. Seneca: Si rotundam illas, Qv Α- nitus, stru omnium conditor atque opifex. Ita-LEM DEO, dederintformam. Idem in Clau- que Ac stoici saepe sic attollunt, de a coriadium ludens: Die nobis, qualem Deum istum pore Mundi isto mellunt. ut seneca: aeuid i q. .
feri vultu Stoicum' quomodo pote I ROTvN- inter naturam Dei er nostrum interesi ἰ nostri 'r i Dus se, et et ait Varro, sine capite, sine ρυ- melior pars ea animus: in Eo NvLLA PARs
utios Obsenia haec postrema , iocose in ExTRA ANIMvM. sed &superiora, quae Epicureos dicta, qui Deum faciebant hu- attuli, eodem eunt: sequamur. Nam quod mana specie: at Stoici negabant, Ac ani- illos longius duxit, de induxit, hoc suit, mal quidein eisse, ουα άν - ορ-: sed quod sociabant hunc Animum cum Mun
non humana aliqua forma. Haec est senten- do, ut panem, & serinam: at nos scimus, . tia, quam neque nos, neque item Plutar- cum Lactantio. Diuinum quidem Spiritum Li Vo.chus sanain habet: de iis obiicit, ἀρ- esse ubique diffusium, eoque omnia contineri: nee S, c νοεον toris D υλη πο- , ὐ tamen ita, ut Deus ipse, qui ea incorruptu sinus, ου in , Q ὲ - - , - εξ .rim grauibus γ' corruptibbus msiceatur dementis.
- δἰ quod Deum, qui prin- Continetur rebus,non confunditur; sermatcipium est, corpus tamen in Pigens O Mem eas , non forma; animat, etsi non anima. I. LiPSI Operum Tom. Iv. Zet a Bene,
549쪽
δατ- - λα se: Deus ij si omnia pervadit,si sine mixtione, gre omnibus mim caciam suam participat, sed pro cuiusique aptitudine ω captu. Concludimus denique, oc in pariei. UQ tuemur Stoicos Plutarchi hisce verbis: Nis
PREMUM illam, MENTEM in aethere. Ipsa est
intima mens eorum, alia pol se dici Deos, de diuinitatem communicare: sed unum, verum, summum cise Mentem: atque eam in AEthere. Non enim otiosus hoc quoque audi. quia. Principale istud Animae, siue Graecis D Mγμον, in AEt laeta sedem habet. Eis cum aliquo inter eos discnsu. nam vulgo Stoici, ait Laertius, AEtherem faciunt mundi νγ - ν, at Posidoniiu caelum, Cleanthes Solem. Cleanthis opinio placuit Plinio, i ii. qui scripsit : Mundi totius Solem esse . -
mum, ac planius MENTEM : hunc PRINCIPALE agnosce τοῦ NATvRAE R GiMEN ac numen credere dccet, opera eius cstimantem. Neque haec tamen ita laetae capies, quasi ipsa illa sint Deus ; sed, ut dixi, domus eius & sedes : vi arx illa capitis Mentem nostram Platonicis quidem: habet. Tertullianus calua niam, liceat di AH is cere, Zenoni struxit, cum impingit, Aera of A thera deos statuisse. Numquam, illo quidem sensu, secit: neque, opinor, Chry- , DENM. sippus,etsi Cicero etiam de illo,quod diss m
tarat a thera esse eum, quam homines appe ani Iouem. Imo in aethere, de rem dixisti.
Obsiura aut impenetrabilis Dei notitia: f --nes ancipites: attribui tamen quaedam rei te a Stoicis, Or primo Vnitatem.
V io εs Animam Mundi igitur Deum
iis cile: atque illam Ignem, aut veritis in Iane. Quoa Philo etiam Iudaeus pror- De Ali4- sus lia id abnuit, dii linguitque: τυο ν n,
Deum esse, quodam inte ecta. Quo λ quia nos de omnia vivimus, dc movemur, de sumus in Deo. Siquid verbis aliter dixerunt, abeat: dc miremur in via, de sic prope metam Veri fuit se : nec insultemus in communibus Orbis tenebris non peruenisse. Quis enim a se, de ingenij solius luce, vi-
deat de noscat illum infinitum, immensium, g/s sibi quantus e i notum Imo vero, ait Damascenus argute is DV m oui Eis, ἡ ἀπιιρία ψ-: Solum hoc ei scomprehendi potiat, quod comprehendi non pote Z. Et hoc Mneca vidit, de sortiter extulit: NEMO Novi T DEvM. multi de ligo mayr sti .existimant impune. Quin de cauilas alibi inquirit , de promit: Siue illi tanta sv ATILI- mist. TAS ET CLARITAs AZ, quantum consequi '' acies humana non pote Zι siue in sanctiori secessu M Ai s s r As tanta debluit. Piae do bonae rationes : addo de tertiam e Dai nasceno: cognitio eorum ea quae Suvis at Deus surri' sim me Ela: ergo si supra atque exfra uetitiam , quia supra I sentiam. De natura itaque eius propria omittamus, nec ipsi Christiani eius gnari, nisi quatenus diuinae lit- . terae nos docuerunt, leuiter de in gustum. Nam, ut iterum Damascenus, επιρ συιι
μν, απι m1-: si od ex et seu nostro scire erat, aperuerunt ; quoa non tale, CP ferre aut capere Non poteramus , tacueruM. Iis igitur
millis, ma is quae de ipso dici de attribui
solent, lustremus: de per ea in amorem simul de admirationem eius ducamur. Enimuero sagaces in istis Stoici, sed de veraces. Sunt autem trium sere generum. Quae
de illo usurpamus. primum negandi, se α
ἀφαιρέ ως, ut dicunt Graeci: sicut cum Infinitum, Immensum, Incorporeum dicimus. nihil enim adstruimus, necesse significamus, sed aliquid non esse. Alterum, in, iuxta habitum. ut cum Dominum, Rectorem, Patrem appellamus: significantes tale agere, de taliter affectum esse. Tertium denique, quod o fecundum naturam dicunt: ciuia aliquid conamur ei insitum de amictim ostendere, ut Iulium, Bonum, Sapientem esse. Primum genus tutissimum est, de admirationi, si non notitiae, facit: alterum tenue. de non nisi a nostri, aut ope rum eius, adspectu ductum : tertium conatur adire, sed arcetur; de aliquid circa naturam, si non ipsam, libat. Pluta in his talibus sunt, Stoicis etiam tractata: sed ego eximia tria tangam, quae validὸ oc utilitet adstruxerunt: Vnum esse, Bonum esse, Pr uidum esse. De primo, praeiverantiam alij
Philosophi, de pulchre Pythagoras : qui non V m proprie vult de Solum dici, sed
Φαδα G- -o: Sobtatem Vnitatem. Optime . non enim oportet specie accidentium
de illo dicere, aut sentire: sed magis de de
550쪽
PHYsIOLOGIAE STOICORVM L I B. I.
ceat &doceat, ut substantiam efferri. phido quid in vero sit, conentui fibulares Deos cum
Iudaeustr. ξ D ο- ἴ' rerum naturalium ratrone coniungere. Et verore δε χυ λα- - έ; is: Substantia ni, qui Z renuia haae plurimum, aut infirma,& argu- quid de isio concipimus, ω extra substantiam iiis saepe ridendis. Exemplum & gustum enihil. Ergo Iustitia magis Deus & Sapien r tia est, quam Iustus&Sapiens: etsi modulo notiri captus non damnamus sic loqui. Teneamus tamen illud Arnobia: aeui quid de Deo dixeris, quidquid tacitae mentis
coguatione conceperis , in humanum transibidi corrumpitur sensum : nec habet propriae fgnificationis notam, quod nostris et ei bis dicimtur, atque ad negotia humana compositis. Sed
nominibus a pectitur, ut sevi potesttites. Namus: Dia Graeci dicunt, quo per eum sint omnia: γ' diva, quateuus vitae e Z auctor, et quo per Nitam transiuit. Athenam clam siue Mineruam, pergamus in re. & addamus; Stoicos quo- qua in AEthere Prancipale eius sit extensium. Oque Deum unice Vnu in sensisse, etsi no- viri graues & seri jl magis talia licebat ag minibus pluribus affecerunt. Laertius in- π.Sed in verbis Laerti j obiter moneo,quod legitur G τῆ ζην ire ρ ων, falsum videri,siciliabendumque, ris. Duplex enim etymon adsignant,vel a vita, vel Ueruore: atque hoc postremum de iis Athenagoras: ZM, - , M Σφῆς : Zeu feruens essentita,iuxta Stoicos: id est, Ignis
Vnuio quid esse Deum. sed tamen Mentem , er Fatum, , Iouem, aliisque pluribus nomenclaturis flere esserri. Hoc & Minutius nostet Felix de iis attestatur: Zeno, inquit,
tiformes, sed ad vNITATEM Prouidentiae omnes reuoluuntur. Aliter alij de Deo, sed de Vno omnes loquuntur de adfirmatat. Mut titudo autem illa nominum non enim numinumὶ ortum habuit a vi aliqua & pecu - I Num igitur iam Deum donant: sedliari affectu vel effectu ouem volebant ex- Oualem illum ivi Ron on
Easmdem Bonum e Ben cum esse. est hanc velut propriam eius notam, est nomm.liari affectu vel effectu,quem volebant ex- V qualem illum t dixi, Bonum Provida ij. De M- pressum. Seneca: aeuaecumque Nolo nomina que. Quae duo pluribus verbis, sed eodem . propria Deo aptabis, vim aliquam essectamque fere spectantibus, eximie aperuit ille inter caelestium tantinentia: tot appetiariones eius esse Stoicos eximius Cleanthes: qui Theogoniam, ραμ't, quot munera. Sed cius, &vnius. Ec o. o. a. idem alibi in Tu illam Fatum vocare ἰ non errabis. hic est ex quo subtensa sunt omnia, caussi causarum. Vis ictam Proui kntiam' recte dices. HI enim cuius consilio huic Muudo prouidetur, mi inconcussus eat, ω actus suos
explicet. Vis Naturam et orare t non peccabis. in enim ex quo nata sunt omnia, cuius Spiritu immus. Iris Mundum φ ipse es enim totum
quod e des, totus suis partibus inditus, edi se postmens et i sua. Atque idem loco priore subiicit, eumdem et je Liberum patrem, &H.rculem, item ue Mercurium: &quae talia Stoici e mythica historia ad mysticos sensus reserebant: & operose referebant, satis
sibi in istis allegotiis, siue ut ipsi appella
bant in μίως, placentes & plaudent . Ci- , L Na MVNams cepit molestiam, cr minime necessariam, Zeno primus, post Chambes, einde Chrysippus, commentitiarum abularum re R. dore rationem; ' vocabulorum, cur quidque
ita a peltitum sit, causa vocare. Culpat &iopa ix. Lactantius Stoicos, quod cum non ruiderint L LipsI Operum T . IV. siue Deorum genituram, inter alia laripsit. Versus sunt in Clemente Alexandrino nam versibus pleraque ille usus) plane aia rei imo de Deo diuini.
Eos ita reddimus: Si quale sit BO Nubs rogas, ita accipe. Est ordinatum,iustum,in sanctu pi μ'
- Sui potes, commodum aliis ulchrum,decens, Rectum arferens,liin, ρμRectum arque constans, semper autem coπ- Expers metu, dolore, curis omibus,