장음표시 사용
331쪽
tradictio est respectu prodactionis haec se
parari, scilicet terminum sorinalem & rationem subsistentiae, inquantuin scilicet productione habent esse. licet absolute priori tas esset unius ad alteriain,etia quatilin ad separari sine contradictione, considerando ipsa absolute, non inquantu per productionem habent esse, licet etiam eiant ibi prioritas persectionis, qua alterum esset altero perscctius, quia natura pers
ctior est ratione subsistentit etiam in creaturis; & ex hoc sequitur, quὀd natura es terminus formalis productionis quia nulla entitas simpliciter persectior formati termino productionis, potest esse per
productionem. Tunc ad formam argumenti dico, quod communicatum, inquantum productione communicatur,no praesupponit illud, cui communicetur, nece conuerso , quia ista communicatio non
est alicui iam existenti, sicut est in alteratione , sed est alicui ut si, ideo nec natura
communicatur ante productionem suppositi, quia tunc communicaretur non producto, nec etiam e conuerso suppositu est, antequam natura communicetur,l icet abis
solute communicatum sit prius ratione propria suppositi prioritate persectionis.& etiam prioritate essendi, siue inuicem In cre ituris prime prioritati correspondet hic quia inDeo essentia est formaliter i
finita, relatio autem non.' Ad secundum patet.
DISTINCTIO VI. MAG. Praeterea quaeri solet. S e.
UXTA secundum eaput supradictum de processionis modo tractat Magister hac dillinctione quaestiones alias,hac pol is imum, Genuerit ne Pater Filium necessitate, an vero voluntate. Circa hanc di-mnctionem quaeritur unum, de modo generationis in diuinis Diuisum in et . artic.
Quia intellectio Patris praeceditas uomodo volitionem Patris, sed intellectio Patris ut Patris videtur esse genis o Verbi vel si iij, ergo genitio Filii ut Fili j praecedit quaticuque volitionem Patris. Prima propositio est euidens eκ Is .de Trinit. cap. 27. Probo secundam, quia eiusdem potentiae non sunt duo actus, quia potentiae distinguuntur peractus 2. de anima gignere autem
Filium, siue dicere Verbum quod ide est in Deo est potentiae intellective, &intelligeres militer, ergo dicere est socinaliter aliquid intelligere, & non nisi Patris ut Patris, ergo intellectio Patris vi Patris est genitio.
ne videntur esse duae difficultates; una, qualiter Pater generat Filium volens; alia, Q omodo saluetur,quod Pater no generat Pilium voluntate, ut principio productivo. Quantum ad primum quod est
presentis artic. Dicitur, quod non generat volenς, sed tantum necessitate naturali, sicut ignis calefacit; licet a ctu generandi quasi iam posito, voluntas Patris quasi eomplaceat in illo. Hoc arguitur unico argumento, quod est in opponendo. Ista ratio innititur minori false, scilicet de identitate intelligere. & gignere vel dicere, ct eu ipsa sequitur coclusio salsa, scilicet, quod Pater' non proprie volens dicit. Primo ergo ostendam salsitatem minoris; Secundδ, quod illud consequens salsum se- 'uatur; Tertio, quomodo debeat vitari illud consequens talia in, &Oppolitum teneri, quod est principale in i sto articulo; art- , respondebo ad probationem minori salset, luendo argumentum. De primoetontra illam opinionem de identitate intelligere & dicere, arguo sic. Intelligere est persectio simpliciter, dic re non,ergo non sunt id e formaliter. Probatio prime . Pater quantum ad intellectuin est formaliter beatui intelle&io ne . & quantam ad voluntatem volitione, non est autem beatus nisi persectione simpliciter, ergo intelligere est pers Aio simpliciter. Probatio secundae, quia si dicere esset perfeci io simpliciter, tunc Filius & Spiritussanctus non ellent simpliciter perfecti. quia non dicunt,accipiendo hoc modo di ere, quod est exprimere Verbum. Secundo sie. Quia sicut in creaturis ratio actionis & ratio iactionis formaliter
332쪽
Distinctio 6. Rusilio Articulus I. Us
distinguuntur, quia aistio est ultimus terminus, fastionis autem eli alius terminus
productus per ipsam factionem; ita in diuinis operatio, qua formaliter Pater Operatur, videtur distingui a productione; qua formaliter producit, & lioc videtur. quia operatio habet obiectum quasi praesuppossit uni, productio autem habet tem iurium prodatium per ipsam; ergo intelligere, quod est operatio Patris, no cst formaliter dicere, i, est productio Fili j a Patre. De secundo, Quod est confirmatio pri-irii scilicet, quod illud conseques fali uinsequatur ex illa salsa ni in ori)arguo sic. Sicut in intelle Stii ta ostro habete naturaliter prima intellectione, qui no est in potestate nostra, potest postea voluntas nostra complacere in illa intellectione talia posita, sed proprie loquendo non elicimus illam actionem volentes, sed eam elicitam volumus esse, ita sequeretur, si formaliter dicere esset intelligere, quod Pater non gigneret formaliter volens, licet Patri ipsa genitio quali aliquo modo posterius
De tertio dico, Ouὀd Pater hoc modo gignit Filium volens, quia Pater in primo signo originis intelligit soria aliter,&tunc etiam potest habere actum volendisormaliter. GT Verum ell, quidquid est tunc cognituin, enitio Filii non est praecognita sue existentie in re. Respondeo .i
Esse utia est cognita, ergo ipsa potest esse
volita, non tantum in se, sed ut coitu nunt-canda; ita quod colens essentiam continanicare generat Fit tum S ita volens no generat ut generare, sed ut eli quodam cinn, municare. ' In secundo signo originis gignit fili uin, nec tantum vult illam genitionem volitione sequente illam geniti Dem, sed volitione habita in primo si glacioriginis, qua volitione Pater ω aliter vult presupposta aliquo modo intellectione, qua Pater intelligit, non aute genitione Verbi. Sic ergo dico, quὀd Pater
Volens generat non tantum volunt e consequente, sed voluntate antecedente.
Quod sic intelligo, Quod in essentia
est periecta ratio producendi Patris, de principium operandi, inquantum essentia sor maliter intelligit, hoc est ab ea habet formaliter, quo intelligit, aliter non esset in essentia persecta, no solu aute est principium operandi intra , sed omnia potest extra intelligere siue producere, quia sce-cunditas paterni intellectus non est exii auila usque ad terminum productum; in primo aute in instanti Pater habet persectum intellige re cuiusculique intelligibilis, &vi, libilis a se, ergo in illo: si ergo intelligit generationem Filii, & in secundo signo si ab et terminum productum, nam ct in primo signo. & si nulla persona procederet ab eo, habet intelligere & velle, ct in illo priori intelligit a tu in dic cili, qui est quasi posterior respectu actus intelliger: di Sc volendi; non igitur Pater tantii c5- placet voluntate in productione Fili j sicut dicebat ille sed voletis praecedit actu generationis Fili j, quia Pater quidquid
intelligit, per essentiam suam intelligit, quidquid vul per ei sentia in suam vult, unde licet intelligere Patris preced. at velle, velle tamen Patris praecedit dicere, ita
quod prius Pater cst per se ius in se, Scbeatus per intelligere dc velle. , quam illa alteri personae comin vilicet per prodii dii oneni, quia quod no conuenit ei in primo in si aliti, qui est Pater, nunquam convcnit, eo quod nulla persectio potest sibi
addi ex productione cuiusculique per- sol .r, quia nulla persona liabet, ni ii quod est sibi communicatum ab illo. Velle igitur scut intelligere praecedit dicere, sic spi are se licitur dicere aliquo modo, scilicet ordine or gini . '
di sim stione potentiarum per actus quod est quartum)dici posset, quod illud verit
est de actibus adequatis, S aliter ii O, quia potentia illimi tata eadem ii anciis potest habere plures a eius. Aliter dicit quidam doctor, quod intellectus vi intellectus habet illuni actum, Qui est intelligere, secundo autem habet illum ac uin, qui est dicere, secundam quod iam factus est in actu per intelligere, Sed illud eli improbatum dist. r. v bi argutum est, lilod ille actus intelligendi primus non cit ratio formalis gignendi verbum . Aliter respondeo sic, Quod actio in creaturis uno modo accipitur pro actione de genere actionis, alio modo pro actu secundo, qui est qualitas absoluta, sicut expositum est prius dist. 3.
q. 3. art. 13. in rc sponsione ad 3. argumentum. Via ius er Sa potentiae tanta est vita actus, loquendo de hoc actu tantum, vel illo tantum, unius tamen potentie potest bene esse dupleva iiis , quorum virus sit de generea Aionis, alius de genere quali
333쪽
ratis, sicut intellestus noster pro actione degenere actionis habet gignere verbum, habet tamen alium actum de genere qualitatis, scit icet illam notitiam genitam. Ita in proposito intellectus diurnus habet v- num actum correspondentem intellectioni nostr. x, quae est qualitas, quo scilicet a ctu intellectus patris formaliter intelligit; habet etiam actum correspondetem actui de genere actionis, quo scilicet exprimit
Verbum. LVS et . Mirum Deus Patra se te Deum Fia
1. Quia Ricardus 6. de Trinit. cap. 17. post alia tractata de productione personarum dicit vltimo.Vultis super his, quae superius iadiximus,audire; Verbum abbreviatu ingenitum velle habere de se sbi consormeatq; codignum, idem mihi videtur, quod gignere Filium; de tam genitum quam ingenitum velle habere condi lectuin, idem videtur,quodproducere Spi ritum sanctu. Sed si Patrem velle habere conformem, est gignere, ergo sicut volutate vult habere cisi forme ita voluntate genuit. Ex eadeauctoritate arguitur aliter sic. Eode modoci cedit, quod velle Patris se habet ad gignere, sicut velle, ut est Patris &Filii, se habet ad spirare ; nunc autem Spiritussanctus spiratur voluntate sorinaliter, ut est Patris & Fiiij, ergo Scc. et .P raeterea. August contra Maximinulib. 3. cap. 7. Sc ponitur dist. ro. Prorsus ad hunc articulum res colligitur, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium, aut . non potuerit aut voluerit; si non potuit, infirmut, si noluit, inuidus inuenitur. Eae hoc sic. Inuidia non pertinet nisi ad illa, quae voluntate subtrahuntur, & voluntate possunt communicari, sicut no su in inuidus, si non facio te sapientem, quia non possutia facere sapientiam in anima tua; IIitur Pater voluntate generat Filium sibi squalem, quia secundum auctoritatem praedictam esset inuidus, si non generaret Filium aequalet n. K3. Praeterea. s. Metaph. cap. de necessario: Omne inuoluntarium est triste, sed nihil est triste in diuinis, ergo nihil inuoluntarium, ergo Filius voluntate ge
. Praeterea.Verbum est amor, patet, Acest productus, quia nillil nisi natum sedudum Hilarium habet Filius; principium
autetia amoris producti est voluta , is tur&c Si dicatur, quod coticomita mer in amor, quia prim ὀ est notitia producta, Cotra, quia idem est principium respectu prii ni termini formalis.&cuiuscunque con-t comitantis illum terminum.
cap. 8. Getieratio est opus naturae. Et Magistet in litera,& est Augus . ad Orosiu.
praeire autem voluntas sapientialia tiosi potest. Ergo cum Filius sit scientia vel sapientia Patris, non generatur voluntate. ON C L VS I O.' Pater οπ Iria se n
dum articulum videtur, quod Pater noti producat Filium voluntate, tanqua principio productivo, quia principium productivum vnius rationis in diuinis tu, rip test habere duas producti mes nitas ratio nis, nulla enim productio ibi en unius ra: tionis nisi unica, quia adaequata ; ei totai Spiritussanctus producatur per modii in voluntatis, ut principii producti ii, Filius non sc 'roducetur. Sed in isto articulo videtur esse difficultas propter verba August. qui videtur attribuere genitionem voluntati in nobis, ut principio produci uo,9. de Trinit capa. Quod verbum amore concipitur, sue creature sue creatoris Ecc. Et cap. II. Mare inaeq; cum eadem n
tilia etiam placita di neque amata ver-blim est Ic. Et i ride Trinit. cap. 3. Volutasque ipsa quomodo Gris corpori cibi
cto Ormandum sensum admouebat, sor-niatulique iungebat, sic aciem recordaritis animi conuertit ad memori iiii Sc. Ereap. . . Voluntas vero illa, quae hac atque illac fert ct resert aciem formandam,coui agitque sormatam dcc. Et dicit multa coiisius ilia; ergo vult, quod voluntas fi
beat rationem conuertentis aciem ante genitionem, se retinentis eam in adimita ieitur videtur in Trinit. cuius ininso est in anima, qu3d volunta habeat ibi aliquam rationem principii respectu productionis vel genitionis, vol rationem alicuius superioris applicantis principium proximum ad actum suum sicut in nobis. Hoc etiam arquitur in nobis , Quia si genitio nostra esset mere naturalis, nullomod' esset in potestate voluntatis, de ita semper habe
334쪽
Distinctio 6. Quaestio Auiculus 2.
remas idem verbum de eodem obiecto fortius mouente intellectum. Quantum ad istum articulum , etsi aliqui distingua it, quod ii voluntate potest teneri adverbialiter, ut sit sensus, voluntate genui t, id est voluntarie 'enuit, ' tunc est vera; aut potest teneri ablative, ct tuc notat causam &principi uiri eliciti uia respectu genitionis,' tunc est italia . Quidquid si de illa distinctione, no videtur dicendum, quὀd Dater Filium genuerit volutate, ita quod volutas sit principiti proximii vel remota; quὀd non proximu probatum est, quia principia unius rationis no est nisi principia unius productionis; quod etia no remotu patet, quia sicut voluntas, ut est priucipia operativa, aliquomodo posterius operatur qua intellectu ita ut est principia productivum, aliquomodo posterius producit qua intellectus,& ita no erit causa superior neq; prior in productione, qu. x cst proprie intellectus. Propter istas tamen auctoritates August. intelligendu est, quod in nobis non est tatu unicus actus intelligendi, accipiendo actu de genere qualitatis, neq; unicus actus liuelligedi,accipi edo actu pro actio ne de genere actionis; quia si esset tantum vnicus actus iste,&tat si unicus ille, Sc ille& iste essent ide, tuc voluntas nostra nulla causalitat ε haberet in ratione actus intelligendi, qui est degenere qualitatis, ne que in ratione actus gignendi, qui est degenere actionis. In diuinis igitur, cum nolit in Patre nisi unicus actus intelligendi, respectu illius actus voluntas Patris non habebit aliqua ratione principii vel causae, cum etiam non si nisi unicus actus dicendi, respectu illius voluntas non habebit rationem principi j, quia volutas sicut operando, ita Sc producendo vel principiando sequitur aliquo modo intellectu, actus igitur dicendi prccedit omnem principiationena voluntatis; potest tamen voluntas ut complacens, non ut principians habere actum respectu illius genitionis, ex hoc quod voluntas, ut operans in Patre, non presupponit geniti Oneni, sed tantumodo intellectionem illam, qua Pater scirinaliter intelligit ia nobis autem v c sunt auctoritates August. quod voluntas Inouet acie ad actu cognocedi, & tenet ea in cognitione, quia posito primo actu nostro, siue de genere quat itatis,sive de genere actionis,possumus habere alios actuspo
steriores ex linperio voluntatis; in Patre aute veluntas ni admouet intelligetia Patris, ut forma da a nacinoria Patris, quia in Patre non est nisi unica intellectio formaliter, que praecc iit aliquo modo prciductione Verbi, neq; admouet memoria ipsi obiecto, ut gignatur Vccbum. Contra istud arguitur, QuJd August.
non tantii intelligit in nobi , sed etiam in Deo, tu ia August. nunquam videtur assi:-gnare actum volendi voluntati, ut est tertia pars imaginis, nisi illum, qui est conitigere parentem cii prole,& hoc modo ha- set cati s litate aliquam respectu genitionis prolis; ergo ista pars, ut est pars imaginis nihil repraesentabit in prototypo, nisi voluntas diuina habeat aliquo modo se
coniungere. Rei p. deo. Et si nequenter a Dsignet voluntati actum illum, ut est parsi in aginis,lamen aliqua do ei assignat aliis, videlicet dilectione eiusde obiecti, quod est obiectum n emoriae & intelligentiae, sicut apparet i s. de Trinit. c. 2o .via depotest etiLinquit,sumpiterna immutabilisiaque natura recoli, conspici,amylecti, cocupisci &c. Quae auctoritas polita est supra dist. 3. l. 3. ar. l . ibi eni in exprae Te ponit Trinitatem in inemoria, intelligemia , &voluntate,ut habent actuin circa obiecta idem,scit icet veritatem increatam. Similiter lib. I .cap. s. ponit Trinitatem in mete, inquantum mens meminit sui, intelligit se, diligit se.Vtrunq; etiam actum tangit simul is . de Trinit.cap. 3. Et in ea quς-dam Trinitas inuenitur, id est mens Sc notitia, qua se nouit, & amor, quo se notitiamq; suam diligit. Et bene concurrunt isti duo actus in voluntate nostra, quia ivsa amans obiectu ni amat etiam notitia ooiecti eiusdem, & eκ amore obiecti naouet intelligentiam ad intelligendum illud,copulans ipsam meinoriae, de qua ipsa formetur, Jc tenens eam in tali coniunctione,&per hoc in actuali intellectione unius obiecti. Istorum autem duorum actuunt voluntatis in nobis principalior est ille, qui est dilectio obiecti, quia ille est causa quadoq; dilectionis actus,actus tamen alius, scilicet dilectio actus est uniuersalior, quia respectu etiam obiecti mali diligimus actum cognoscetidi,ticcino obieesu, scut dicit August. 9. de Trinit. cap. IO. Neque vitiorum notitia nobis displicet,
sed ipsa vitia, nam placet inibi quod noui, R definio, quid sia intemperantia, ct hoc
335쪽
est verbum eius .Et post pauca. Et desinire intemperantiam, verbumque eius dicere pertinet ad artem morum,esse autem intemperant E ad id pertinet,quod illa arte culpatur.Volutas tetitur in nobis, ut est pars imaginis, repraesentat voluntatem in Deo, non quantum ad i stum actum copulandi, qui est voluntatis nostrae, sed quantum ad alium actum, inquantum scilicet voluntas nostra est principium producendi actu circa idem obiectu, quod fuit memoriae & intelliget te nostre, quia volutas in diuinis est principium produce di amorem adaequatam essentis diu ins , quae est obiectum primu memoris diuine intelligentis,&volutatis,& ille amor productus est Spiritus sanctus,cui correspodet in nocbis dilectio producta, quae di te io freque ter ab Au ust. vocatur voluntas, sed volutas proprie in nobis qui est potentia) no correspondet Spiritui sancto, sed vi spirativae,quae est in Patre &Filio.&hoc secudum illuni actu, quo voluntas in nobis est principium producendi amorem obiecti
intellecti, non autem primo, inquantia habet producere amore notitiae genitae, nul- Io autem modo inquantum est causa superior notitit genitae, sic quidem vis spiratiua est principium producendi Spiritum sanctu in in diuinis, qui est amor essentiae diuinae, Ic etiam amor notitiae genitae, licet sorte secundum aliquem ordinem, sed no est vis illa spirativa aliquo modo principi u producti uti notitiae genitae, quia etsi Pater in primo signo originis sit volens, ct in secundo gignat, tamen voluntas Patris no habet rationem principii respectu illius genitionis Verbi. Sic igitur patet,
quomodo Pater volens generat Filium, tamen non voluntate, ut principio r- mali elicitivo generationis. Tame quantum ad intentione August. de dilectione copulante parente cu prole,
dicit quidam doctor, quod illa dilectio copulans, loquendo respectu actus senti edi. est inclinatio facta in potentia per specie sensibile: unde ista quinque, que ponit ille Doctor, videlicet obiectu se nubile, specie, inclinationem facta, potentiam sentiedi,& actum sentiendi, probat per una auctoritatem August. I I. de Trinit.cap. 2. cue numerat August. quaedatu ad suum propositum facientia in fine sic. Tertio quod
in ea re, quae videtur, qua diuvidetur, sensum detinet oculorum, id est animi intentio. Ecce ait ille tertIu, quod enim detunet sensum, no est nisi illa excitatio per dicta inclinatione; vocat autem ea August. secundum eu)intentionem animi causantis, quia per ipsam sit sensus animi interes ad percipi e dum obiectu . Sed istud nsi est ibi ad intentionem Augusti. quia ibi detridistinguens ea ab inuice de in tetione dicit, quod tertium solius animae e sit igitur secundu eum illa intentio, que erat tertium , non est illa inclinatio vel excitatio per specie; similiter illud tertiu attribuitur volutati illi,de qua dicit in serius.Volutas vero illa hac atq; illac fert & refert
aciem mentis &c. quod non videtur verum de inclinatione, sed tantuniinodo de voluntate,&potentia animae.
mum cu dicit Ricardus, Hoc mihi videtur&c. non hoc videtur August. quod velle Patris sit tarmaliter gignere, quia dicit de Trini, cap. I . Exitcnim supple Spiritussanctus non quomodo natus, sed quomodo datus. Hoc est per modum voluntatis liberae, no per modum naturae; & ideo oportet euponere Rit ardum, quod ipse in
Ad secundum dico, quJd inuidia nsis tum est in subtrahendo illa bona, ius possunt communicari actu voluntatis ilia in diate, sed quecuq; voles pote i csimunicare,& no comunicat; Pater auic volens,li cet non scut principio elicitivo, vel produc tuo gcnerat, ut dictum est, ct ideo tetici arguine tuin August. de inuidia.
K Ad tertium dico, quod nihil est ibi inuoluntarium, & ideo generatio Fili j non
est inuoluntaria, concedo; sed tamen non sequitur ultra, ergo ei h voluntate, ut principio elicitiuo, multa enim facimus, siue voluntate prscedente sue concomitante, quoru principita immedia tu no est volutas Ad quartum, quaere solutionem.
DISTINCTIO V II. Hic solet queri a quib.&c.
caput de generationis principio, quod est potentia generandi, tractat Magister questiones alias, cuiusmodi sunt. Possit ne Filius te
336쪽
nerare, Sc potent a generandi quae est in Patre, iit ne in Filio . Circa hanc distinctionem quaeritur unum de principio gemerationis, Diuisum in s .articulos.
'Quia generans assimilat sibi genitum in forma , qua agit, Filius autem assimilatur Patri in essentia,non in proprietate, ergo &c. Et declaratur ratio, quia sciat. in creaturis proprietas indiuidualis non est ratio age' di, sed natura, in qua indiuidua coniiciti ut ita in diuinis proprietas personalis, que correspondet proprietati indiuiduali in creaturis , non erit ratio agendi velis:
matione opinionis. ii ' i lcONCL HII O. Pater nos gener t
lis, quod illud, quo Pater generat est es.sentia, propter rationem illam,& argumetum, quod est in opponendo. Contra istud arguitur multipliciter, Primo sic. Omnis forma sus fisenter elicitiva alicuius actionis, si per se est, per se agit illa actione. Exemplum. Si calor est lassiciens cau sa calefactiva , calor separa tus calefaceret; I Albedo etiam per se habet dilare stare, &ideo cum per se habet esse, ut in Sacramento altaris, per se habet disgregare.' Ergo si deitas nil potentia generativa,&co statquὀd sustules, sequitur,quod si per se sit deitas, quod per se generabit; deitas autem prius est in se aliquo modo, quam intelligatur esse in persona,quia deitas ut deitas est per se eia se; ita quod tres personς ipsa deitate per
se sunt non e conuerso, 7. dari niti eam .
Omnis enim res ad se ipsam subsistit, quato magis Deus Et cap. s .unde Loc est Deo esse quod subsistere. Ergo in isto prima signo naturae . in quo intelligitur deita iii se, ante qua intelligatur in pers γ , onerab t, de ita deitas cons de at i distingue . tura genito. Si dicatur, quod deita; non habet per se esse nisi iii persona, ct ideo no per se agit, sed persona per se .igii. CHtra. Argumentum probat oppositu . Qui si calor habens per se esse participatu, per miraculum esse per se, pollet operari per se illa operatione, cuius est princ inii quoesicitiuu in supposto; ergo ipsa diuina esse 'tia, que est per se esse eκ se in ii aute nrori se participat esse, poterit per se essu agens illa operation citius est principium quo est citiuu in supposito. & ita si ramuinent uiri. Itein secundo sic. Producemis Scsornax, qua producens producit, e.ide est
relatio adproducta, Hoc accipitur ad Philosopho et .Pbys c. Sc s. Metaph. ubi vult, quJd adide genus cali 0 & principis perditiitent ars &aedificator; ereo ad id e gemis principii pertinent produces,&illud quo producen3 producit: & ita si essenii a sit,
qua Patet generat, habebit essentia relationem reale ad genitum, hoc falsum est, ergo dcc. Itein tertio. Forma, inquantiam est, in qua assi initantur gene aiis O genietum, non habet unitatem nisi rationis , sicut accipitur a Damasic. lib. I .cap. g. ergo nec entitate nisi rationis, ergo secundum hoc non est principium elicitiuum actionis realis. Item quarto. Forma iasi est principium agendi, nis; in quantu agens est in aetii per eam, non est autem in actu per ipsam, nisi inquantum est in ipso, non est aute in ipso , nisi ut est liec, ergo ut est haec, est principiam. Item quinto. Productio per prius est distinctiua , quam assimilρ-tiua quod patet, quila omnis productio est distin tiua, non autem omnis est assinii latitia; ergo forma, qu. x est principium productionis, prius est printi piuin eius, inquantum forma est diuinctiva, qua in 'quantum est assimilati ita : ipsa autem est distinctiva inquantum haec, as imitati ira inquantum forma, ergo prius est principium producti uuin i ii quatum hec, quam
tur cotra probationem positionis, tu quia in augitaria talione carnis calor est .pricipium actitauni secundum Philosophum 2. de anima & tamen illo generatur ca S et animata,
337쪽
auimata, sinitis peneranti in forma vegetatiua tam quia brutum generas bruminasiimilatur ei in specte,& taliae sorma specifica bruti non eli principium eteneranai, se s potentia vegetatiua; igitur maior videtur esse falsa.
Quia autem aliqua argumenta contra istam opinionem sunt contra me, respondeo ad illa. Rd primu dico, Quod illa pro lsositio maior liabet hic maiorem probabiitatem, quam in creaturis, quia ista tarma
sc per se est, quod illi correspondet proprium quod potens agere, puta hic Deuς, aut quodammodo p ecedit relationes,&ic agit; patet, quia sic primo intelligit divult, igitur videtur, quod posset in milia εactionem. cuius suum quo est proprium principium formale, & ita hic Deus generat primo, & ideo illa maior de principio elicitiuo salsa est, quando principium elicitiuum, si per se existat, non potest esse propinqua ratio ad operandum. Exemplum . Species si ponatur principium elicitiuum operationis videndii in oculo, si per se existeret, non posset es principium illius operationis , Si ratio esset, quia non posset esse in potentia propinqua ad agendum, quia non posset habere passum approximatum, quia approximatio vi dictum est prius . requiritur ad rationem potentiae propinquae ; sicin
autem approximatio renutritur in cre turis, vel amotio impedimentorum, it.
dicitur in proposito', quod requiritur suppostum conueniens ad agendum; ergo tornia, que esset principium actioni, in supposito distincto, si esset perseeκ;-stens, nec esset suppositum, nec principium distinctum, nee in supposito distincto conuenienti generationi; &iex quo illud suppositum requiritur ad potentiam propinquam agendi , non poterita talis forma per se agere; essentia autem, si perseeκistat in aliquo instat iti naturae, antequam intelligatur esse in supposto vel persona, in illo priori non est suppositum agens in potentia propinqua ad agenduin, ista enim actio distinctione requirit aliquorum in ista natura, quae non potest esse nisi suppositorum ; ergo suppositum conueniens huic actioni est suppositum distinctum existens in ista natura, in nullo tali est natura, inquantiam intelligitur per se esse. si per se sit aliquo modo antequam in persona,& ideo no poterit per de agere ista actione. Nota, quod tripliciter potest intelligi forma per se e sib; uno modo, quod perii per se excludat ineffusorius ipsi materiae, siue fornix accidentalis, siue ementialis vel substantialis; alio modo , ines se qui ditatis siue naturae ipsi supposito, hoc actuale ; tertio modo aptitudinale δ: potentiale,& utrunque in esse. Teritu modus ponit illud, quod sic est per se esse complete suppositum , ct ideo sic accipere in maiori est accipere cotradicto ita, quia starina, quae habenti est principium, quo agit, non potest sic per tu esse, isisut intelligitur per se in maiori duobus primis modis. Et sic probo maiore , Quia ad agere non requiritur nisi actualitas & per se esse pratu una habetur que in forma inhaerente Si per se existe me; secuti dii habetur suffici Eter, si duabus primis modis fierse sit, alioquin anima separata rion esset agens. Confirmatur etia, quia si natura assuinpta a Verbo dimitteretur absq; oh iii actione postiua circa ipsam, ipsa non emet per se tertio modo, quia tuc essot in assumptibilis vi sic.&tamc hic homo possiet agere omnem actuin, luesia babet iii ido' e
bum mediante ista natura; imo secst ido , rt. I. l. I. dist. 3. lib, nihil positiuum
constituit suppositum creatum, sc certum
est,quod ratio suppositi nihil dat alicui
positiuum ad ager ciu, sed nec ordinem ad alia passa, sicut patetper err. 7.Metapb quia idea non posset inouere corpus', nec materiali propter desectu in ordinis. Con tra hoe,quia ordo agentis ad patiens coi sequitur hoc existens, accidit quod inco- municabiliter. Ideo responderi potest aliter,ui Jamaior est vera, qua do forma est
activa resp.ctu termini distincti a se, non autem respectu termini indistincti, quia tunc licet possit esse, quo suppositum pro
ducat, non tamen potest esse produceus, non autem hoc requiritur ad hoc, ut st quo. Planiux dicitur, luchi maior est vera de actione immanente & sactione. Ic uniuersaliter productione termini distincti a forma productiva, hic terminus est in ' stinctus a forma,qua producitur. Cotra . Si deitas vel hic Deus creat, ergo a it illa actione,' ut neces in rio pre edit creare, huiusmodi est genere. Probatio consequenti x. Primδ, quia quod est omnino primum , non requirit. aliquod posterius agere ad lioc, ut ipsu possiit in actione sibi Propria
338쪽
Distinctio . Qt filio Arescii us I. Il9
topsa'; hie Deus est aliquo modo prius
pili ira personi rela sua,'Mgo &c. Hoc ari. minentum requirit, quod ponatur ordo, quomodo hic De pri ita est in perloni . qua possit pote utia protin qua creare, tisi propter impotentiam linius Dei ad crean- una, etiam si secundulis imaginationem ei iti liuin noti esset in personis, sed propter maiorem propinquitatem personatu ad essentiain, lii alii creationis, secundum illam regulam re alerii, In qui biiscunque duobus comparatis fresidum ordinem ad idem prinitimi, potetitia propinqua ii si est
ad seeundum. nas miti posito; itaque hic Dei is intelligit: etia in non praecis 4 ut iii personis, quia actiossentialis est quasi
prius relatione. cit inediati oromnino primo. Secundo'. Hic Deus est per se existens illi init ataui , & ire illo signo natur .eest primo in tribus personis, illud tamen habet signa originis; iii tertio signo nature hie Deus habet putentiam propinqua
ad extra. Itaque laeetatur minor, quia nunquam deita Per se est,itaquδd no in supposito, nis; apud intellectum. Contra. Quod conuenit primo ex se forma liter a- licui, est aliquo modo prius extra ἴn intelrectum illo, quod noti conuenit sibi ex se formaliter; deitas Est omnino prima, quin felamis, A illi conuenit ex se sermaliter Ῥet e esse, non autem formaliter est in hoc supposito relativo; igitur per prius per se est in illo, qu2m sit in aliquo: B probatur quia iden; est per se esse trium personarum, si nihil sit essentiae commune uibus, nisi quod est primo essentiale C probatur, quia fundamentum aliquo modo Ῥr cedit relationem , saltem non ex ratione rua sormali habet relationem, quia est aliquid praeteream n de Trinitate. eapiutulo. I. α 3. Probatur etiam, QuJa aliter in quolibet haberet illam relationem, quia ubique habet illud . quod conuenit sibi ex ratione sua sormali.
Ad fecitndum de quod de quo dico, quod illud dictumPltilosophi est Vetu in lauti Jc causam, quia ibi est distinctio realis cause principi j,quo causat, ab ip causato dependentia etiam essentialis est causati ad principium eausativum sicut de ad causam , dc ratio est ibi, quia principium causativum non est nisi unicum' sn uno supposito. In proposito autetia est oppositum, quia suppositum producensost distinctum, quo autem prodiicit en indistinctum, Se ideo pro sucium non realiter refertur ad principium quo, sicut resertur ad principium, quod producit di Scideo in proposito non est relatio rea lis principii productivi ad productu in . sed producentis est relatio realis, principii autem produ iiiii est relatio rationis, sicutyrius dictum eth de natura comui unican- i. si aete Nicominunicata dist. s.q. . Ad tertiuindico, quod sorma , secundum quod est illud, in quo assimilatur generans gener to, non est tantum ens rationis, sed habet aliquam vilitatem praecedentem Oinne in actum intellectus,quia nullo actu intellectus existente ignis generaret igite,&corrump et aquam, S hoc propter sui similitudinem naturale hic, de eontrarietatem
tibi, hoc autem hi agis patebit in quaest. Mindiuiduatione. Ad quartum dc D mast. Ia . x dico, quod intelligit de coininunicabilitate alicuius unius secundum naturain Sc secundum numeru, scut essentia diuina est communis tribus personis, sed hoc modo nulla est communitas realis in creaturis, est tamen communitas alicuius unius unite minori, quam sit unitas numeratis. Ad
quintum cum dicitur, forma est principiu agendi, inquantium est in hoc, concludit pro me, quia illud absolutum, quod es Patri potentia generandi, non est potetia generandi Filio. Cum arguitur, quod Seu ratio prius est distinctiva qua assimilatiaua, de quod erchoc rma sit prius elicitiaua ut haec,qua ut tarma, Rς Odeo, quod prius secudum eo sequentia no semper est prius secundum causalitate. Exemplum, Sequitur, Isais, igitur calidus,& no e c uerso ue igitur ealidum est prius secundum eo sequetia, dc tame ignis est prius secundu eausalitate ipso calore, & ita concedo, quod distinguere est prius in generatione qua assimilare, id est comunius, quia multa distinguut, que no assimilat, sed distin oguere non est persectius in generatione, qua assimilare , quia couenit generationi .etiam imperfectissi inae, inquantu est a Dr ma vi haec,assimilare covenit ei, inquan- tu est a Arma absolute, de persectior est ratio latin qua ratio singularitatis. iConcedo tamen argumenta contra opinione ponente tantium distinctionε rationis, & nsi, concludit cotta me, sicut pate- τ' g tbit in dist. seouεti. Instatia prima de calta re & vegetatiua non valet, quia ibi communicatur utraq; forma, Sc tarma princi
339쪽
palis activa di immediata; est enim caro genita animata,& habens calorem genituali qualem naturalem,utraq; etiam forma est principium etenerationis, licet unu mediatum de aliud immediatu Sed illa ali istantia de generatione bruti difficilior videtur, si sensitiva non habeat ibi aliquam Distat. Operatione, sed vegetatiua tantum ; α de hoc in z.lib. quando fiet serino de rationibus seminal ibus, quomodo potest esse generatio uni voca in animalibus,Vtrum in
diuinis possint esse plures Filii. INTICV LVS t.
i. Quia in diuinis per soliis non sum positiva nisi essentia& relatio, relatio autem no p
test esse principium illius productionis.
quia relatio non est priticipiu nec termi- - nus inotus ex s. Physic. ergo essentia; sed essentia secunda se cosderata est in determinata ad plures personas, & ad actiones pluriu personaru, ergo oportet, quod ad hoc quod ipsa si principium determinatae actionis,quod determinetur; determinatur aute per relatione , 3c ideo relatio ponitur principium non elicitiuu,segd
s i .P raeterea. Adducitur confirmatio excreaturis, ubi eadem forma dat actum priainum & secundum, sed determinatur ad hunc di illu eκ diuersis respectibus, quia ad primu determinatur eκ respectu ad subiectu, ad sectati ex respectu ad obiectu.
natione Opinionis. ONCLUSIO. mentia diuina ποπνι terminata per relationem et trine pium
rtia quo l. ni di ens , quod generationis in distinisis 3 ' optiri et dare aliquod principia possitu, η- i m quia est positio, non sum aute pota' ' liua in diuinis personis nisi essentia S relatio, cuinq; essentia sit indeterminata ad plures personas,certe determinatur per relationein Ista opinio sic exposita probatur argumentis, quae sunt in oponendo. mpugnam Contra eam arguitur mul tipliciter. Pri-MM. .rat. md sic, Indeterminatio est duplex, quida est potetiae passiuae, ut indeterminatio materiae,& quadam potentiae acti ut inini itatae ad plures effectus, Exempl ii, Sic qi lest inisterminatus ad producendii iniit a animalia, non quod aliquam formam resipiat, ut agat, sed quia habet virtutem pod ictivam illimitata iii, Quod aute est inde
terminatum in determinatione materia.
oportet quod recipiat ali suam sorma, ad hoc ut agat, quia non est in actu sui fixiete ad agenduin; sed quod est in determinatu indeterminatione potentiae active, est ex se sufficienter determinatu ad producedum quencuq; illorum essectuum,' hoc
si passum dispositum sit appxoximatum, ubi requiritur passum, vel eη se ipso, ubi
non requiritur passum. Probatio. Si tale activuesset de se determinatu ad viiii esse i ctum, posset de se sufficienter producere Altu. sed sest inde terminatu ad lioc & ilia lud, eκ tali illimitatione nulla tollitur tari est ici causalitatis eius respectu talis est . - , sed tantii causalitas additur respectu alterius; igitur ita potest producere istudi S illlud, sicut si esset tantii istius, ct ita no irequiritur aliquod determinas. Ad pxopos tu in , Essentia dii lina non est principium
in determinatu inde terminationernateriς,
ligitur sine determinatione alterius quasi principii activi,erit simpliciter deter irratu determinatione, quae rcquiritur ad agedia, ita quod no requiritur aliquid aliud
et TVnde potest sic so mari ratio, Quo
est indeterminatu ad plura indeterminatione potentiae actius, ex se est sussciens ad quodlibet illoria producendii, nec indiget aliquo determinante vel ac uamq; sed essentia diuina tantu habet in determinationem potentiae astiuae, alias esset impe secta,ergo &c. Μinor patet ex dictis. ' Cosrmatur, Quia talis indeterminatio pricipii activi,licet sit ad disparata. non tamen est ad corradictoria, sed determinaci ad altera partε contradictionis, respectu cuius ibeti storii di 'a ratoru; nu li a aute i n determinatio prohibet ex se determinate agerenis que aliquo modo esset ad cotradictoria, ut agere & no agere,ergo dcc. ga Uicnota, ludd inde terminatii determinati seipso, alioquin esset processus in infinitu, quia & illa, quibus determinaretur per alia, ist illa alia per alia. Contrδ. Quod ex de determinatur ad unum oppositorum, est incompossibile alteri: Item, ergo toruolibet determinatur ad aliud. Responis eo, de contradictoriis unet; ad secundia, in quolibet est deserminatum. Item
340쪽
aratio. Item secundo. Quando aliquod principium activum est inde terminatum ad aliquos duos effectus, noli erea quo,sed secti dii ordine naturale,eκ se sufficienter de terminatum est ad primum illorii, S: p sito primo est determinatum ad secundu; essentia aut e diuina non est in determinata ad illas duas productiones eκ squo, sed per prius se habet ad generatione; igitur est ex se sufficienter determinata ad utruque, quia ex se prirnὀ ordine originis ad primam& illa posita est determinata ad se .cundam, &ita in nullos gno originis est
indeterminata ad utraq; quas tuc elicie- - dam. Item tertio. Potentia etenerandisgnificat principiti actus eliciendi a supposito habente i stud principiti, igitur duplicem relatione connotat, unam principii ad actum, aliam con nota actus ad suppositum, quod est dicere, csi notat relatione principi j quo, ad actum, & con notat relationem actus ad principium quod , &sorte terti δ con notat relationem principii quo ad principium quod, siue sint duae
vel tres relationes, nulla tamen est nisi rationis, propter indistinctionein extremorii, prima competit naturς principianti, ut
fundamento proximo. quod ergo dicit -Boetius, quod ad intra est ratio principii
originalis, verum est respectu personae originatae, sed non respectu originationis; sic actus originandi, nisi secundum rati Umo. nem tantam. Item quarto. Relatio est
ratio . & sorma supposti agentis, igitur si est determinatiua principi, quo, habebit duplicem rationem princiri j res e
generationis, unam inquantum est ratio agentis, & aliam inquantum est ratio determinatiua principii agendi, & sic ipsa Mario. mediabit inter se ipsam &actionem. Item quinto. Natara ut natura ponitur principium elicitiuum istius actionis, ipsa autevt natura non est determinabilis secun- 1 lib., E dum Damas c. lib. 3. cap. 6. proprietates ita determinant hypostases non naturam ut νω natura, igitur ' nihil est determinatiuum
nullum. principi, quo, ut est principium quo , sed
tantum principii agentis. Item sexto . Relatio serundum istum magistrunm tanturatione dissert a landa meto,ergo non potest esse principium determinatiuum ad actu reale .aliquo modo distinctu in ab eia sentia, quia nihil concurrit ad ratione alicuius principi j respectu actionis realis, nisi reale. Item septimo. Quod dicitur de relatione determinatiua in creaturis videtur esse falsiana. quia calor eκ se non per aliquem respectit in medium est fundamentus uius respectus potentiae ca es activae; non oportet etiam, quod determinatio ad actit primum Sc secundum fiat per respectus, quia eadem forma absoluta dat actum irrimum abibi utunt, s secundum, Si non respectivum ; 5c etiam principi uagendi est absoluttirin,' non respecti uuin.
AD ARGUMENTA Patet ex dictis. CTICVLVS 3.
i. quia August. . de Trinit. Cap. 6. Eo Pater est, quo est ei Filius; ergo eo est Pater, quo tenerat. Probatio consequenti x. Quia gemeratione est ei Fi ius, sed paternitate est Pater,ergo paternitate generat; vel si dei - tate etenerat, ergo deitate est Pater. r. Praeterea per ratione. Actius proprius est a propria forma agentis, sed generare est proprius actus Patris,ergo Sc. Probatio maioris; tum quia propria sorma dat esse, igitur & agere; tum quia si forma comunis, Sc essectus communis, quia causa&esset correspondent sibi inuice, uniuersalis uniuersali. particularis particulari. r. Phys c. 3c s. 11 etaph. cap. dς causa. t. vias.
Oppo SITVM patebit in corpore --,
articuli. O NC A USI . Poteutia gener πλ
RES p O N D EO. Distinguendo de
potEtia ut patet in sequeti arti c. Loque donuc de pote utia,id est de proximo funda- meto istius relationis prς cise supto qR0d c si est pri sentis articuli)dico, quod potcntia ius aiatio
generandi patris no est relatio. Hac parte nibus. negativam probo sic. Priind, Quia omnis i. ratio. relatio videtur aeque naturaliter respicere suu propriu correlatiuu ergo relatio spiratis seu propriu correlatiuia, sicut relatio generatis fusi; no distinguntur aute in dii ii ni, a, ductiones per modii natur &voluta itis, nisi quia principita quo produces producit aliter,&aliter se habet ad productione de prodii tu, quia haec naturaliter, haec libere; ergo no essent tuc due productiones sormaliter distinctae per modii nature dc voluntatis. Secundo, quia tunc ea de re a tio.