Johannis Raphaelis Moxii ... Methodi medendi per venae sectionem morbos muliebres acutos, libri quatuor. Quibus succedit Spicilegium eorum, quae a variis sunt scripta de curandi ratione per venae sectionem febres, quas humor putrescens accendit .. Io

121쪽

ii O DE CVRAT . rha. Fue nacri,& Leoniceni lection: neque an in Galeni lectiones , sumatur pro diei, ut apposite docet doctor meus insignis Hieronymus Polus in Apologiam aduertus concivcm nostrum Bernar dum Catanes. denique neque inficior an illud ist, ut ideira Caranes astruit,in eodem Augenii cano volutans, in sua propria significatione copulativa iit accipiendum. cum lubenter assirmem illud c= .coniungere picthoracum morbi magnitudinc, haudqua- itiam morbi magnitudinem cum plethora: quasi dicat Galenus , aut dicere praesumat,ad venam secandam morbi susticere magnitudinem, presentem vel imminentem , ceu alterum scopum ab utroque Parente signatum : verum non susticere plet horam cum haec no susticiat, absente morbi magnituditae,& robore virium , quia Vtraque necellario requiruntur , ceu proprii ac legitimi scopi huius auxilii, ad eiusdem usum,ac deliberationem. H. ec amplius inta a nobis illustrabuntur. Verum antequam huius loci pandamus intei pretationem, quςdam a nobis iam superius relata, qui-ptimum modo, ac breuitcrin memoriam reuoce

mus ius est,inprimis, quod moibus sit illud , quod ptim b curationem indicat, & si magnus per magnum remedium : qui morbus magnus . scopus vilicus est postulans venae sectionem I de quanto

magis hic augetur . ac Vrget, tanto uberior , ac citerior praestandum vacuatio : quia sub ratione

seopi assistere debet ad huius auxilii deliberati

nem, sub ratione autena indicatis magnum indicat auxilium,& tanto maius ac citius, quanto morbus fuerit magnus,ac urgetior, non solum in sua esse tia verum & ratione iusi caussae,quam respectat va-

122쪽

cuatio. Denique supponendum modb duximus , in morbis sanandis duplicem assignari methodum : v tramque replicat Galenus & lib. u. meth. c. I . dc li. ι . cap. I. altara,qui sine ullo discrimine, ut enisdem Galeni vi ac verbis,da singularibus remediis nos deliberamus, in qua methodo, illicb, ac simul nobis Occuirunt, quae manifello inlinuant quid praestandum. altera rutius methodus, qua cogimur diligenti examine plurima rimari,aesti inarc,m dicantia videlicet in coindicantia, tam concordia quam dii- cordia, scopi pret Iea tam remedii,quam methodi. in qua dissicili consideratione & docti Medici sit pe aperiatur mens. Istud assidue experiuntur, qui hanc diuinam exercent alte m. vi non videantur hea ad libitum dicta, variis lustrabimus Galeni locis, lib. de humor. comm. I. sen. . Sic fatur, Cumyue plenitudinis peristitua adsint signa, ac valentes vires si evienam secabu , si videliceι ι ensionis sensum asserat assectio, sine ullo discrimine . ac mutis etfam magis Mensum inflammationis aduehat. Sι vero plenitudo agorauans molestasit sanguis non perPetuo mittendus erit. Dilucide utramque exercet methodum

hoc loco Galenus. & uti in altera, sine ullo discli mine hauriendum esse sanguinem decernit: sic iualtera non perpetuo docet. rationem eodem comm .

paullb supra assignat dicens ,siquidem multa ea asknt,ut quadam vena sectionem,quidam purgationem, quidam aliud denique remedsum exigere vιdean Iur.

Nihil iamen nisi adhibita diltinctionefaciendum,nisi velis multos In facienda Medicina errores committere. Haec ultima veIba palami ostendunt quae nu per diximus , vltimae videlicet methodi dilficulia

123쪽

318 DE CV R AT.. FEB. PUT.tatem, animi Medicinam facientis ambiguitatem, ob tor,tantatumque rerum,& saepe discordium ar. duam conlid crationem: aper conlequens alicitus, propicr oppositas rationes facilitatem maximam,

dicantia .aut scopi; de quibus omnibus, ceu certis, inani festis,& concordibus facillimum cli ferre ii dicium. Hanc eandem do 1 tinam , de libro de hic te instuuio , de cura odi scilicet rat. per venae icch. ea. 6. icctatur Galcnus, dum inquit, Ubi re tur em utibus plenitudinu siquid valentes fa hales fue-rιnt, venam ιπcIdes,videbeer si tensiva quidem seu μffectio,nullo discrintine; hoc enim proprie sonant codicis Graeci verba, is ni homζομεν ,quem locum Oribasius , iuxta vcritonem Rasarii legu lib. 7.co 'lech ca. Σ.-la amptim adbibita dVtirmo te , mutatorantum G, in . m. aut nihIl ρraeterea attendens, quae

omnia idem sonant, magi que etiam in ρhlegmonide. Sin infesta sit degravans plenitudo hau a semper moliena inguinis detracto em Tandem dc codem li-bto,ca. S. Idem his verbis astruit, Igitur cum plenit do duplex sit soptimum enim fuerit hine au picar39stea quae ad υιres refertur, facile in putrediuem peru

N at, atquc etιam suterdum Da partes quasdam m. gruens, ιnιθι rumores praιer natura excitet rct altera

quoque, qua is o γχυα appellatur . βρὶ in partes

decumbat,ac tumores creet,smo voplexam msttia tur , venarumque rvrsoneseam celerarer euacuarerentandum,prιussu /m magnum aliquod malum in homine admittap. Ex hac vitaque Gaioni sententia liquido constat,quod probare intendimus, & quod probare intendimus,& quod in plenitudine ad vasa Ocyisi me vacuandum tu , & citra distinctionem,

124쪽

PER VEN. SECT. SPICI LEG iv M. . res aut discrimen: in altera verb quae ad vires, haudquaquam Ocyus, quia requiritur consultatio, de omnium aestrinatio. Praeterea ex ultimis Galeni verbis liquet, nos haudquaquam venas tundere plenitudinis ratione, cum haec per se non thdicet auxilium , verum quatenus caulla suturi, vel prae- 'sciuis morbi magni, seu quatenus fit praeter natu ram,& tunc indicat vacuationem , & magnam, si morbum esticere magnum sit valens. insinuant istud illa Galeni verba, eam celerater euacuare tentandumstra ruam metuum ali uod malum in homine admittat, quod est huius auxili alter scopus. Et vii hoc magnum malum celeriter germinatur a magna de vehementi caussa: ita propter illud pri-md,ac per se de magno deliberatur remedio, & de 'magna vacuatione, si pariter caussam habuerit plenitudinem , quam supponimus. proxime hanc re spectat auxilium , verum primo ii malo magno indicatur. Quare, cum Galenus ibi duplicem constutuat plenitudinem , illud celeriter, seu quod alibi nullo discrimine,eam rantum respicit quae ad vasa,

non autem utramque, ut innuit relatiuum,eam cuin altera quae ad vires, illud praestandum,diligenti

Praemeditatione./Attendant igitur Galeni manes, admitabilem eiusdem, concentum , cum quod lib. de humor. lcripserat bis struat,& altero de cur. rat.

His itaque substitutis, facile erit exponere illos Galeni locos. tam ad Glauc. quam librorum methodi,& alios quoscunque. cunctis enim his, mg- thodum exponit facilem, & expeditam,qua celeritet , & fine ullo discrimine, nullaque fere alia am

pli' adhibita distimone. Rasario, nihil aliud

125쪽

praeterea attendentes, serib impellimur ad venae sectionis deliberationem : quia & morbus magnus praesens, aut futurus timetur, & tensua simul pl thora, eiusdem emcax caulla, quam necellarib itide consequitur robur virium . proinde ad hanc cxpeditam methodum edocendam, usus est illa coniunctione copulativa st', cum ad eandem ambo colungi ius.'illa enim coniunctio bis repetita fit haud- dubie conditionalis: quasi insinuet Galenus & in morbi magnitudine hauri edus sanguis,&, id est,ed praesertim,ii rubor multo plus, quam naturae coueniat appareat. haec enim conditio artificis mouet Mnimum, ut quam cito, & sine consultatione de illo auxilio deliberet: cum morbum insinuet magnum, magnu que amplius futurum piae sentia maximae illius caussae. neque proinde asterendum, requiri necesiarib plenitudinem ad scissionem venae ; quod salsum,& a mente Galeni alienum. Vcrum expedi ta illa venς sectionis deliberatio exurgit,quia morbus magnus, magna itidem eius caulla , magnum denique.& robur virium.Concordant itaque omnia, & illud auxilium celeriter acclamant. Quod illa aduersariorum interpretatio utroque claudicet pede,ex eo potissimu demo nitratur, quod duo aduersus legitimam Galeni mentem conclu dant axiomata. alterum , quod citra morbi magnitudinem praesentem, vel futuram venas secare Iiaceat.' alterum rursus, quod in morbi magnitudine haudqil aquam liceat venas tundere, non adstante

plenitudine. Illiud primum infra copiose infirma

bimus, iam alterius nunc habebitur ratio , ceu ad praesens institutum spectans. Galenus itaque citato IU meth. ca. 6. & praesente plet hora non secari

Venam

126쪽

vena affirmat, dccate absere ludi. si igitur ea absente fas,ergo tantum in morbi magnitudine,ceu unicus scopus pollulans , & a qua magnum indicatur remedium. quare cum dixerit insiti sanguinem mitti & propter abundantiam,& morbi magnitudine: tibi haudquaqua in cordi elle necestario ambo connecti, verum ex magnitudine morbi nos illud auxilium deliberare , ex connexa piet hora idem sine dit crimine. Aut dicendum in hoc concursu secandas elle venas, si plet horae morbi connectatur magnitudo, propter quam primo deliberatur. insinuat hanc vcritatem idem Galenus manifesto com . illocitato lib. i. se hum. seu .i2. dum explicans illam exis peditam mei hodum, sic eloquitur , Hoc igitur nobis concili dat Hippocrates ut purgemus , ac redun-. dantem humorem euacuemus: iaque modo sanguinis detractione , cum is caeteros humores superet : modo mericamento purgante, cum aut flaua, aut atra bilis,

aut pituita redundet. praesertimi vero si malitia humorum adiuncta sit , aut plenitudo , aut solammaIIo , aut herpes , aut aliud quid huius generis.

Quo circa statuendum est purgationes esse perutiles: Cr eum morbi magni sunt, tu cum quibus permagna est humorum iuncta redundantia. In hac Galeni lectione, illud praesertim,totam hanc lustrat doctrina:quet

particula cum adverbium lit,quod adiunctum verbo vacuemus, siue vacuatio per venae sectionem,

siue purgationem fiat) eius dubib procul auget signi hcationem : quasi innuat illis verbis Galenus, Purgandum est morbo existente magno, a quolibet hic oriatur cacochymo succo: praesertim vero id

est tunc sine discrimine ullo , seu haudquaquam cunctanter praestandum, si illi cacochymiae

127쪽

malitia, seu cacoethia fuerit adiuncta,aut connexus herpes. Porro sanguis mittendus in morbo magno ab mimorum redundantia orto, in qua videlicet sanguis reliquos inpcret humores: praesertim vero id est, nulla alia adhibita distinctione, seu nihil praeterea at clade lateri aut non cunctanter, si illi rc dundantiar, morbi magni cauit e, aut plenitudo adiuncta fuerit, aut inflammatio. Qirid dilucidiusZDuo igit ut ex his liquet inferre, & quod plenitudo citra

morbum venae fcctionem iacc deliberative indicet. dico citra morbum praesentem , vili imminentem. quia in morbo magno , citra plenitudinem, sola praesente aliqua redundantia, in qua sanguis vincat, seu suam ideam seruet, accurate illud exercetur remedium, ut aperte Galenus declarat eodem lib. . method. cap. 6. dicens, Ex quo patet Plenituri-

nem non esse quod mittendum ingvivem indicet, sed magmtndinem morbi. Secundb concludi mus, qubdpleti itudo morbo magno adiuncta facilem reddat methodum ad eiusdem auxilii deliberationem: cum assirmet Galenus sanguis mittendus in redundantia , praesertim si ei adiuncta suerit plenitudo e quia haec fidem astruit de conferentia, dc certitudine auxilij. Quamobrem,& hoc idem intendit Galenus ad Glauconem , dum repctit bis illam coniiunctionem is, cum repetitio illa, iuxta oratorum doctrinam, affectum orationis potius adaugear. Et

quod hic genuinus sit loci Galeni sensus , patet

hac ratione ducen re ad incommodum, sequeretur namque quod sanguinem non mitteremus, nisi 'ani bobus,ceu scopis,concurretibus. quod falsum,&ab lardum ; cum reluctetur methodo, de Galeno, huica

128쪽

huic , cum ambobus concurrentibus tantum sine ullo discrimine illud auxilium exerceat. alteri, quia a cunctis unicus signatur huius auxilii postulans scopus, morbi videlicet magnitudo, robur virium , dc aetas consentientes potius, nec plurcs. quare nulla prς sente picthora, lubet deliberare de vena secanda. Lufficit enim redundantia aliqua adsit , in qua sanguis suam seruet ideam , quae auxilio materiem praebeat, & una viribus ad earum custodiam sit munimentum. Denique & quod Hippocrati illa opinio ro pugiaci,& Galeno, fit palam, si eorum opera repetamia Hippocrati praesertim libr. S. Epidem. num. 2. Galeno autem infinitis fere locis. hic enim, citra ullam ex duabus plet horae differentiis,sangui-riem nos mittere polle tuetur strenue, tum libr. 4e

ticu l. sen. 62. tum citato saepius co m. 'I .in libi. Hipp. de humor. . n. libro itidem 8.c. .&Ι .nyeth. c. q. lib. 6. de morb. vulgar. sen. 29. tum tandem & lib. q. meth. ca. 6. cuius loci verba, seu quouis sole ill striora , replicemus modo, Tametsi redundantia fanguinis concursus non adsit, ad V m tame an '-nis mi honem interdum s seu ut altera lectio antiqWane cestum)sit confugiendum 'lando si valens morbus

sit m n virium robore, nemo est qui sanguinem uo mittat, qui utique m artis operibus sit exercitatus. Concludit mox paulld infra ex dictis, Ex quopatet non hoc esse splenitudinem scilicet, de hac enim ibi sec-mo quod mittendum sanguinem indicet taed magn/tudinem morbi,ac virium robure exceptis ramera a scr-m ne pueris. Hac conclusionem iterum probat Galenus cuin dicat eodem loco , Nam, alia ratio te, si quis etiamnum saucis, uec adbuc quicquam sesus mi s

Disiti

129쪽

sanguinis redundantis eoneursu sit positus, non statim huic mitti sanguinem est necesse : imo aliis satis Deitinedia , aliis cibi parcitas, aliis ueluta aluus, seu pumgatio &c. Ab hoc illustri Galeni capite plurima depromam omni en comio digna, ad horum Nouatorum hostilem opinionem vastandam. In primis illud quod iam supra ubere diximus , quod morbo

tantum praesente magno postulante,viribusque pariter consentietibus, citra ullam plenitudine interdum, vel ut alij legunt nec ellarib , san gnis hauriendus. Rursus adtrersus eosdem, plenitudinem nullatenus scopum, aut indicantem vente sectione. quo loco indicationem colandit cum scopo, ut sibi moris est, cum reapse distinguantur, ut supra demonstrauimus. sola enim morbi magnitudo eande indicat; deliberative inquam, cum proprie no indicetur morbo itaque existentetmagno interdum sanguis. mittedus cosentie tibi viribus,& forte aetate,ut hoc loco significat ad plenitudinem aut e nuda tollenda solo inualido tu remedioru usu nos saepe conuinci- mur: uti inedia, parcitate cibi,clysterib. Sc. morbo haudquaqua prς sente magno, aut imminete; aut saltem distinctione adhibita,si maius requiratai auxi lium, iuxta rationalem methodum, de vena secada, aut purgatione serio deliberabimus. quia, cum affectus soliis,ex Gal. ad Thrasyb.ca. M. conserens quid, non indicet: quod est utile, & ratio postulat Sc methodus determinat, ut utile hoc ex primo indicate, Vest motb. discernatur, tu ex coli de ratione alioruco indicat tu cii morbo, ex Gal. li. l .meth. a. l6. inter . quq pol, no tame neces Iario , ipsa Plenitudo cocurrere, suades, de approbas una auxilium illud, quod iam Indicauerat morbus. Sub morbi uotione

130쪽

plui ima nos comprehendimus, speciem quaprimu dc ideam morbi, qualis pleurisis, angina, apople xia, phrenitis, tertiana , synochus I rursus eius acutiem, dc magnitudinem , quando morbi celeriter Omnia percurrunt lcmpora , oc cum vitae discrimine. quae magnitudo & tria in se concludit capita, cacoethiam, malitiam, seu malum morem, magnutudinem simpliciter, δc in uia essentia, magnitudinem respective ob laesionem praestantis partis. Amplectimur porto sub moibi notione & eius caullam , plethora in videlicet , aut multitudinem simpliciter, aut humorum fluxionem , aut eOIun dem qualitatem. Denique & concomitantia symptomata siue pathognomonica , siue epiphh- nomena: quae aliquando, ac saepius morbos ipsos

augent.

Sed cum ad cuiusque rei intellectionem, & usum

commodum,asserente Gai.li. . de tuend. Valet.c. IO.

exercitatio, quae per exempla fit, maxime sit utilis: hinc, dc hanc doctrinam exemplo lustrare lubet,ut& vera, de facilis etiam,cuique se praebeat. Ponam itaque morbu, tertiana videlicet continuam,& 0Otha: inquiramus mox,an huic, nulla adstante plenitudine ludenda vena. H c febris ex sua natura magnus morbus,quia omnis febris, qua putresces a cendit humor,ex Gal. li. 8. meth.c. 9.mOIb. magnusscu vim maxima habear per se,ut no minimu nostru corpus laedat, cuius inteperies pariter loge a naturali statu recedit,totuq; assicit corp',quae unacu ei caussa, putredine inquam valent haud dubie nostia corrumpere naturam. Porid in hoc momo sepeliditur materies, cui inest vis cavlIae enicientis, haec Gni m, bilis vidςl. una cum aliis per mista humoribus