Johannis Raphaelis Moxii ... Methodi medendi per venae sectionem morbos muliebres acutos, libri quatuor. Quibus succedit Spicilegium eorum, quae a variis sunt scripta de curandi ratione per venae sectionem febres, quas humor putrescens accendit .. Io

151쪽

ria ira lib. l. meth. ca .is. Qui febricitaui se valentes viribus sint,ommbis sanguinem ab initio, seu ut legit Paullus protinus &quam primum narra es lana surrisias incd am,quia in morbis magnis,ex Hipp.lib. I. Aph .senrent.T. tenuis requiritur victus,&,tanto te nuior, quanto fuerit morbus acutior , dc copiosior siau uis, lura aeque omnes humores vacuat, uti Te sectio. Tandem purgationem viri imo loco pro' ponit, quasi & vltimo loco, peracta humorum cO ct 0r ,αxercenda. purgationi adiunxit aliqua, aut respiciens auxiliorum purgantium mat mem,qua ii non omnis idonea ad educendos in labribus him mores, scd praesertim illa , quae citra calorem1Vel quam minimum ius suum exercent: aut rursus Varendi modum, cum alia per aluum, per urinas, v v unum, aut per aliam quamcumque partem humonysis Vacuent. Constat igitur ex his ubere , venae sectionem in utroque vitio principatum obtinere, si morbus huiusmodi auxilium postulauerit, qualis fibris omnis putrida in sui ratione. I uetur oe nostra ρradisia in evretatio Dei 8. meth.

Postquam a fumo Augenij nos liberauimus,

iam ad stAmmam alterius Nouarriris Berim dι, 'in quain,C anesinolen res rapimur. ille capitis in stitutum inuertit, perturbat sententiam : Ithc Idem prosequitur munus. di siparantur circa media , conmia ueniunt in fin . canctorum errantium haec labes, disparilitas,& discrepantia ad inuicem. Veritas auri

152쪽

PER VEN.5ECT. SI ICILEGIUM. Is tein cum vno conuertibilis, Vnum verum,& verum v nunM. veritatis aemulatores concordes , unanimes.

N cotericus itaque, ut rem ordiamur, in hoc capite arbitratu tuleritionem instituere Galenum de his, qua plenitudinem aceruant sanguinis crasti, & glutinos: multitudinas ver b ratione , tantum contule te venae sectionem, non autem vitium in quat state supponere , in quo locum non habet venae lectio: hinc illud,&,si,disiunctive legendum retur. Caeterum ad uerius hunc Varum conaboi struere Galeni institutum , in eo videlicet capite duntaxat agere de bilio iis naturis: quo iacto fundamento, ruet opinio, cum In his,naturis,etiam peccante sanguine in qualitate, venae sectionem si adeat se tibi pse Galenus etsi coniunctim sumptum plenitudinis non adsint ligna. Rcm sedulo scrutemur. In hoc capite Galenus,ut supra diximus,de sebiliabus diariis dii putat,& earundem curandi tradit rationem .cumque bas ex obstructione parari stipponat,eos distinguit ex . magnitudineVel paruitate ob structionis. quam distinctionem obseruatione ita censui di gnam', ut curatio pariter omni cx parte di istinguatur ad inuicem. nam quae leuem obstructionem habet caussam, solis detergentibus sanari aperte suadet,quia & leuis morbus,& leuis nihilo

minus caussa: contra vero quae momentaneam, scueffatu dignam,cum & magna actu caussa, magnus itidem de morbus, seu magnus futurus timetur, maiori accersito auxilio & venam prius secabimus, de rursus tergem' .caussa magna multitudo,crassities, lentities, quam ibidem supponit Galenus effatu dognam,&momentaneam parantem obstructione linqua caussa posita necessarib ponendus & magnus

153쪽

effectus, putredo magna, ina na itidem febris. vir' de , inquit Galenus, mutatur tunc morbi species, quia quae primo diatia , iam tunc intra dintiarum carceres nequit cuniliterc. quia supponit in mali succi naturis hanc contingere, iii qui biisa a celsi rab&morbus fiet magnus, magnum i equirens iugit clauxilium: proinde in hac ultima febris specie venae sectionem serio consulit , etsi plenitudinis ligna non adsint; verum sola mali succi copia. inlinuat illud palam Galenus, cum dicat, in hisce naturis vitiolis ficti nequit, quod momentanea alI qua ob IIclictio, seu cffatu digna , cx multo, crasso, re visci do humore orta, generetur, quin putrcdinem ipse una contrahata secus arbitratur in inculpatis naturis. ratio , quia in his vitiosis, ob corporis dii positionem maximam , & una humoris in accentione facilitatem, necessario protrahitur febris, qua producta, sulpecta redditur an egrella diariae carcires, iam fines putridarum attingat, quamuis iii pullua 4 huc putredinis indicia non appareant. Et quod, pcr hanc vitiolam naturam,quam eo capite supponit Galenus,biliosam intelligat, calidam & siccam,& in qualitate peccantem , aduersus Nouatorem quendam facile nobis erit de monil rare, praefertim si prima capitis verba replicemus, quae huiusmodi,

uodsi ct multi, Ur erasit, ct glutinosi impacti succi

sint quae hos excipitfebris e. In qua oratione si relatiuum illud, hos,observemus, trecessarib ad cos, de quibus supra facta suit mentio, reserti conspiciemus,& cum nullos assignet ii, tota illa praecedenti oratione eiusdem capitis,teferri ad illos, de quibus mentio in altero immediate praecedenti est neci sese.& cum in eo praecedenti capite, etiam ut fatetur

154쪽

iste Neotericus, ut eius dictis stemus, de sebi ibus loquatur in naturis biliosis. Ergo nec citi tib illud relatiuum lici ucstrςndum ad biliosos.co prefert i in cum neque In toto eo capite alteram si glaci naturam Galerius,ad quam illυd queat refer xi. Haec rario vinclis Hippocrauca . si alligata. quid quod cum capitum m libris Galeni distinctio ab intemPrctibus fuerit facὶ , prolud illud hos non arp. plificat, scd Axtu iam piosequitii istrici. Vnde de nos videmus assidue in Galeni operibus relat a unius Capitis, anteced cntia praecedentis Iespectare. nequc lubet modo rem Per se noram exrmplis lu-

Praeterea s quod maxime huic probationi addit colophone idem Salus Galeni v cibis paulld infapo suis,& a iuperio libus citatis,demonstratur. Ver- ha haec sunt, Mam in abis Ditem temperamenti Remsequentabm GPonam: excitars G tati cmissa potest, Otra humorum puIredinem. aliqua continentis febr1sθecies, styc. lita itaque eandem in hoc capite prosequutum fuisse materiem abunde dcelaxat , quam . nuper insuperiori capite disputandam inceperat. lare cum iupra de naturis egerit biliosis, re pronus er it se consequenter, seu in altero subsequenti capite, quod nunc illustrandum proponimus,etiam hanc disputationem de febribus diariis , in aliis a biliosis exponere naturis,haud dubie de verissimum,& insallibile in hoc de vitioso succo iii na-tiitis biliosis febrem excitante Veiba t cxere. Tandem de tertib confirmatur & aliis primis verbis capitis ca. . huic sequentis, quorum haec scri es, suoniam igitur dieria febres in propoliis corporum

155쪽

temferamentis saepenumero etiam ciborum crurilati

bus succedavi proximum fuerit de ipsis disserere. DP

pestima quidem in euι oάι temperamentis erudita est, citi nequ febrem accendit, ιn qua ciba iv mdo-rulentam, π fumosam quatitare corrumpuntur. quan do ea qua ιn acidam vertit, vi raro latibus natarucontingit,ita minus nocet. Ex his ubere constat, quam

maxime comprobatum nostrum hoc inititutum. nam cum dicat, ciborum cruditates in propolitis corporum rem peramentis saepenum ei b succc dae,ccitum est de ptopolitis illis loqui temperamentis, de quibus iam egerat capite superiori. Rurius cum dicat, in hisce temperamentis pessimam cruditatem, hancque febrem concitatὸ accender hauddu.bie & certum de biliosis loqui naturis. quae inter vitiosa sola calida. haec enim corpora propter symbolas qualitates, quas obtinent cum ipsa febri , facile a quacumque calida caussa febri corripiuntur.

Porro,& quod de his biliosis sit sermo, facilius adhuc eth coniectari ex reliquis quae mox sequuntuI verbis cum scri imit, in his cibi in nidor ulti ita macianosam qualitatem corrumpuntur: tum , quod in his naturis raro cibi illi in acidum vertantur. quo rum effectuu in ratio fac i iis, qui a vii acidam , tem peramentum sequitur frigidum, sic nido tulentum,& sumo i m oppositum calidum,&bilio su na,quasi sit huius intemperiei inseparabile signum, testante Galeno lib. 1. de Temp. cap. 9. Quare ex his elucetratam,quod Galenus hoc .cap. agat de curationei brium diariarum in biliolis temperamentis: in quibus, si obstructio aliqua momentanea & effatu digna, iam sebrem reddens diuturniorem,& ex di ria putridam, citra plenitudinis praesentiam venae

156쪽

sectionem contutu,ob ino Ibum uraguum,iam im mine luem. Quae vera ac legirima huius loci intex

Sed iterum urget Neotericus,adu rsus quem no istet hic hinetur iermo, itaquo Galenum potius de omni.natura agere in viuuersum , in qua succi multi , cratii, ct ienti adsunt, neque peculiarem ibi

Uerum illud vera tali non adridet, ut demostra tum nuper. quod si forte vcrum , sub uniuersitate illa una corineretur biliosa natura, simul affectio. nes istae multitudinis, lentoris, & crassiti ei, a qui, bus singulis promiscue, vel simul iunctis obstru.ctio illa momentanea genecari potis: tum,pro plex biliolis naturae conditionem , ac aptitudinem, pu tredine ipsa contracta, facillimo negocio in febre accendi, ut declarat Ges.lib. I. de seb. diff. c. . S 3. tarespectu materiei putrescentis calidq,qua loci ita Tucalidi. Humores enim calidi quales saguis ad bilis, si optime non transpirent,promptissime putredine contrahunt: Sidi secus,pituitosi videlicet,& melancholici .rursus , qui temperamento fruuntur calido, citius adhuc & a putredine prehenduntur febri , secus qui frigido , quia in his locus aptus non est, putredinis nihil minus efficiens caussa. Et qua-uis in biliosis naturis,in quibus ob bilis redundantiam, ebris pariter accenditur biliosa, obstructionis initium, haudquaquam a bile,ob eius tenuit rem, valente potius 1 tarctu liberare ut quida, nec forte serio assirmat imis a crati o,vel viscido succo: tarnen ab his humoribus saltem,una cum ipsa bi pet mistis,reliquos seper loge superante bile.haud

quaquam dubium, quod magna npn possit gigni

157쪽

wA DEi cVRAT. iER. FVT obstructio,magnaque per consequens febris putrida, quae typum semper bilis referet. praesertim cum ut diximus) tales succi vitiosi in praedictis biliolis naturis aptiores multo ad putredinem contrahendam, nisi dimentur apte, quam in reliquis tempe laturis, sanguinea tantum dcmpta, quae sub qualitate vitiosi lucci non continetur. Neque autumandum biliolam aliquam ita exquisite esse naturam, ut simul nequcat in ipsa,aut alicuius saltem externi; caussae interuentu, vilcidorum dc crassorum humorum aliqua aceruari copia, ut idem ipse Galenus citato cap. s. huius ii eth. libr. S. supponit , dum saepenumero ciborum cruditates accedere in hac biliola natura per suppositionem statuat.ex qua cruditate quis haesitabit pituitam , excrementitiam saltem posse exoriri , &per vasa supra iecur iugiterjr

ptam , dispergi Hic igitur Galeni sentias, haec

mens; secus autem , ac praeter veritatem Neoteri.

cus ille, Augeni j figmentis deceptus, ac argutulis strophis.

Verum adhuc cervicose, ac importune altero me. dio eius opinionem fulciri contendit, dicens, samguis qualitate: vitiosus non est verve sectione edu. Cendus, imb multus. cumque Galenus hoc loco imter caussas obstructionis multitudinem praefician, hinc non quia vitiosus sanguis, verum multus, vonae sectionem praescribit: qua ablata multitudine, melius reliquus transpiretur,4&aeger ab inchoata vindicctur putredine. Praeterea cum vitiosus iste succias, qui simul cum multitudine supponitur,t Ira vasa contineatur, haud dubie insapcrtione vonae, una cum languine, aliqua eius portio, nec minima educetur. unde ex hoc singulari auxilio su

158쪽

PER VEN. SECT. sPICI LEGIUM I' sequetur utilitas , multitudinis per se vacuario , dc cacochymi succi per laccidens immi

nutio.

Vir iste, quamuis doctus, si rem hanc replicasset

probe, sibi ipsi impar non esset,nec veritati oppositus.' Si enim cum maximo commodo licet ut fareris) vacuare per venae sectionem succos qualitate vitiosos, multitudini coniunctos, etiam in naturis biliosist cur simpliciter negas , etiam postulante morbo magno, sanguinem qualitate vitiosum non esse per venae scissionem educendumὶ cum ut abunde supta demonstratum est ) illud auxilium

nullatenus deliberetur propter multitudinem, aut sanguinis, aut alterius cuiusque succi vitium: verum primo dc per se propter morbum magnu praesentem, vel imminentem, qui auxiliorum primum ac praecipuum indicans est, huiusque remedii unicus postulans scopus, ex GaIdib.q. meth.cap.6.Sanguis autem qualitate inutilis indifferenter se habet, vitalis , non morbi ratione, ad purgationem, &venae sectionem.neque utilior inlinuauit G lenus doctissimo illo co m. in libr. i. de hum. sen. ILin viriosis succis purgatio, quam venae sectio, cum indifferenter, pro diuersa methodi ratione utraque recipiantur auxilia. Male igitur Neotericus iste simpliciter pronuntiat ad multitudinem illam vitiosi succi sanguinem esse mittedum: quasi 8c inul-rb tutius aliqu*ndo non lubeat, eandem, & purg rione tollerer uti eriam & per se venae sectio valens vitiosum vacuare succum, ut dc lib. 9. meth.cap.II. dixerat Galenus oc citato de humoribus loco, dc a

libi passim.

Tandem tuetur de iste altero leuissimo me-- I 1

159쪽

dio , Galenum eo capite de naturis biliosis non d sputare. eb qubd de mulsa sit facta metio ad abstet-gendam obstructionem , lentorem incindendum, crassitiem attenuandam : quod remedium e calidis ac siccis naturis, biliosis inquam, ob humoris tonuitatem citra crassiciem, atque lentorem,censetur noxium. carent itaque huiusmodi indicantibus bilioli succi .

Elumbem hanc rationem hoc solo medio conuellere facile. Galenus lib. I. Aphor. sen. 24. in tur genti materia, quae valde tenuis, necessarib M calida uiter enim nec ad motum ita vehementer concitaretur , nec per varias corporis partes gliscerer mellicratum cosulit, in quo decoquatur nyssopus, origanus,aut tragoriganus, thymus,aut pulegium,aat denique id genus aliquid humores tenuas: qus omnia & febre succrescunt calidiores, & acriores pariter turgentes reddut humores inur igitur, & in biliosis naturis, propter alios, quos adfectat ac re-

spicit varios scopos, mellicratu, seu mulsam quod sane idem dc cum hydro melle non proponet ibi

Galenus maius enim commodum ab hisce parat ut medicamentis, ob viarum reserationem, mea tuum vasorum apertionem, succoria attenuario nε

ac incisione , quae in obstructionis loco seruantur. imo de haec cuncta necessario subministrant huic urgenti, ac reliquis itidem purgationibus: quam noxa I caliditate ilibrum excitata. Quare hoc methodi loco mulsam consulit, non ut attemperetur biliosa natura, de humoris prim illa qualitas calida, verum ut emendetur serenda,crassities ac visciditas eius , qui abundat, dc obstructionem parat humoris, corpus una fluidum reddatur, apertis

160쪽

vasis, reseratis mdatibus Unum enim j cmqRe spe cie auxilium plureν possiidere sis opps nrhil vetat. cumque in eodem lium ore biliolo adhuc aliqua pota reperiri crassi ita, aqt ob assationem ςon r*cta, aut ob mistionem alterius crassi humoris comnexa, dc utroque modo obstructi nem parare, cur ob varios istos scopos non licebit multam propinareὶ imb urgebit sane. na in omni purgatione lauere uulsiva, live vacuatiua,si lac ut barbarς cu barbaris loquamur, ni noratiua,qui eradicati ua,in inetia,Ncoteta coxpora,cd Hi . h. Aph .sen. mpti' fluid sacere oportet. aliter enim , inquit Gal. in com . aegre, , molesteque purgatio omnis procedct, cum ventrisi torminibu Fbvertigine,anxierate maxima,pulsus h-

prauatione, ac interdum corporis solutione,acidi Dhcultate. Videant amabo ex his incommodis , nec leuibus sane , qua in necessarium sit, prae pisant adi purgationem praeuiae illae di spositiones, non in Eu- moribus tamdm, verum in valis. quod idein elς-gante e in illo turgentium exemplo , clarissimus illustrat Galenus..

ου Λ Certa perdoctus Augemus vexitatem arguit, α,.quom tuost supra Hippocraticas vinclis adligatam inundhmus,ini Milum q-d venae sectio no