Eusebiou tou pamphilou euaggelikes proparaskeues

451쪽

θεμενοι κατ ἴσα τη του δηλωθεντος εἰκόνι το ονομα του των απάντων δημιουργοῖ τε καὶ δεσπότου μετὰ

βεβαίας καὶ ἀγαθης ελπίδος επικαλεῖσθαι. Ἀλλὰ γαρ

ευρίσκετ0, ὼς φησι Ιωσης, διυτι μετέθηκεν αυτον ὁ Θεος διακραν αρετης τελειωσιν. Δυσεύρετος γαρ ὁ γε σοφος h

τοιουτος αγορὰς και ικαστηρια καπηλείας τε καὶ μ-

πορίας καὶ τον πολυν χλον μεταδιώκων, ωθούμενός εἰκαι ὀθῶν, μεσος εν αὐτή κακίας βυθ- καταπίνεται ὁ δ' ἡπ Θεοῖ ληφθείς κα των θδε κεῖσε μεTατεθει - μενος, αφανης μεν και ανεύρετος ἀνθρώποις, Θεοῦ δεφίλος γεγονώς, πο εο εἴρηται Tουτον Ἐυνὼχ Ἐβραίοις νομάζειν φίλον χάριν δε εοῖ σημαίνοι ἄν cτούνομα. αὐ ταύτης τοιγαροῖν M. ἀγαθῆς χικονος τον βίον ζηλουν μακάριον εἰναι γησάμεθα. Tρίτος μετὰ τούτους πάλιν αλλος i θ γωπος δίκαιος πεφηνὼς QNA 'ν γ γενεα αυτο μεμαρτύρηται Tεκμηρια δε και 5της τούτου δικαιοσύνης εἴη ἄν τάς ε Πολῖς αὐχ μος και γνόφος ἀλεκτου κακίας το πάντων ανθρώπων κατειληφεω γενος, ita πάντων δενὶ στόμα θρυλούμενοι γίγαντες τὰς ει δεῖρο βοωμενα θεομαχίας ἀθεοις καιδυσσεβεσιν εγχειρημασιν ἀπειργάζοντο ηοη δε και ιχ

452쪽

τὶ κατα θνητων φυσιν υπάρξαντες, εἴθ' οπωσουν κατεσκευασμενοι, της ἐν ἀνθρώποις περιεργου διδασκαλίας ἀπάρξαντες, γοητείας και η αλλης κακοτροπου μ αγγανείας πιτεχνηματα λέγονται παραδουνα τω βίω, ῶστε παν το ανθρώπειον γενος μιας πο χληφον γενθεσθαι παρα Θεῶ ίκης Και δὴ πάντων εν νευματι διαφθείρεσθαι μελλόντων, μόνος εἶς ουτος ὁ νυν μῖν

Io ηλουμενος δικαιος εν ῆ γε εα υτο συν-αι τοῖς οἰκείοις

εὐηται. Ιάντων δῆτα των επὶ γης κατακλυσμ διολ- λυμενων, και η γης αυτης δάτων θρόα πλημμύρατων προτερων κακῶν ἀποκαθαιρομενης, ὁ θεοφιλης συνP. 3ολπαισιν α μα και γυναιξι τω μετα ταυτα βίω ζώπυρον σπερμα παραδοξότατα προς του Θεοῖ τετηρηται. Γενοιτο δ' αν και υτος ἀρχετυπος εικών, ζῶσα καιεμψυχος, τοῖς ξ αυτου γεγενημενοις πόδειγμα τρόπου θεοφιλους παρεσχημενος. Kαι ι με προ του κατακλυσμου τοιοίδε οἱ δε μετατουτον επ' ευσεβεία διαπρεπεῖς ἄλλοι πάλιν, iam την μνημην τα αερὶ διασώζει λόγια. Tούτων τις ιερεύς ἀνείρηται του έψίστου Θεοῖ βασιλευς δίκαιος πηio βραίων προσηγορία χρηματίσας Τουτοις δη ἀσιν B ουδ ει σώματος περιτομης λόγος ην, ἀλλ' υδ τῶν Μωσεως ΙουδαῖκAi παραγγελμάτων διόπερ αυτοῖς ουδ Ἱουδαίους φάναι δίκαιον, οὐδε γε Ἐλληνας, ὁτιμηο πλείου. θεούς ομοίως Ἐλλησιν τοῖς λοιποις εθνεσιν γοῖντο Ἐβραῖοι δ' αν κυριώτερον πικληθεῖεν ητοι παρὰ τον Ἐβερ, η και ἀλλον παρὰ την

453쪽

Sos', ἡρμηνειαν πη προσηγορίας. I Ιερατικοὶ γάρ τινες ἐρμηνεύονται, την απο των ἴδε επὶ την του των λων Θεου ιάβασίν τε καὶ θεωρίαν στειλάμενοι. Φυσικοῖς cγαρ τοι λογισμοῖς και νόμοις ἀγράφοις την ρθην της

αρετης , ιευθύναντες πορείαν, μαι περαν των σαρκος

ηδονῶν επὶ τον πάνσοφον καὶ θεοσεβη βίον διαβεβηκότες αναγράφονται Ἐν η τούτοις μῖν ἄπασι και ὁ βοώμενος οὐ παντος θνους γενάρχης Ἀβρααμ κατ' ηριθμησθω, ω μαρτυρεῖ τα λόγια δικαιοσύνην, ου τηνε νόμου πάλιν Io σεως, ὁτι μηδε ην πω τότε, μετὰ γοῖ τον Ἀβραὰμ εβδόμη γενεα ΛΜωσης ἀναπεφηνε, in

πλην αλλὰ και οὐτος δίκαιος και ευσεβης, ει και τις clαλλος, ἀνείρηται, τοῖς ἄνωθεν δεδηλωμενοι παραπλησίως. Aέγει os η γραφη, Και ' ίστευσεν 'Aβρacit τω

εθνῶν λ θεῖος χρησμὁ τοῖτον Ἀσεσθαι προαγορεύει, διαρρηδην τε εὐλογηθησεσθαι εν αυτω φησὶ πάντα τα ἔθνqτη γ και πάσας τὰς φυλάς, αντικρυς τὰ νυν καθ' ημῆς

συντελούμενα θεσπίζων. Ἀλλ' ο γε Ἀβραὰμ κεῖνος

μετὰ την εν δικαιοσύνη τελείωσιν, ου δια του Iobσεως νόμου, δια δε πίστεως κατωρθωμενην αυτω, μετά τε io τὰς ἀναγραπτους θεοφανείας, επι αὐτή γηρα μελλων γνησίου παιδὸς χρηματίζειν πατηρ, πρῶτος απάντων κατὰ χρησμὸν το σῶμα περιτεμνεται, τοῖτο και τοι ε p. 3Io αὐτου γεννωμενοις πιτελεῖν παραδούς, εἴτε εις in φανησημείωσιν της τῶν αυτο παίδων πολυπληθίας, εἴτε

454쪽

κώ ς ε χοιεν οι ταῖOες πάτριον γνώρισμα, τοι βιουν-5 τε κατα τον των προγόνων ζηλον η της κείνων αρετης ἀπολειπόμενοι, εἴτε καθ' ετέρας οἱασδηποτουν αἰτίας, ας ου νυν σχολη πολυπραγμονεῖν. οιόσδε μεν ουν καὶ

b ουτος εἰς μίμησιν εκκείμενος Μετὰ δ' αυτον σαὰκ της πατρωας μου θεογνωσίας τε και θεοφιλίας διά δοχος ἀναδείκνυται, κληρων πάντων τουτον κάλλιστόν τε καὶ τρισμακάριον του πατρος διαδεδεγμενος. Mια τουτον γαμετ τα θεῖά φασι λόγια συνελθόντα μια χρησασθαι παιOοποιία καθ ην διδυ μου γονης ἀποδειχθεις πατηρ, εἰς τουτο περιγράχνασθαι την προς την γαμετην μιλίαν περβολη σωφροσύνης λεγεται. ν-ταυθά σοι και Iακώβ, ὁ καὶ Ισραηλ, εἰσηχθω διώνυμός J τις γεγονὼς ἀνηρ παρα την των οικείων αρετῶν διαλ- λάττουσαν προκοπην. τε μεν ουν εγγυμναζόμενος τοῖς πρακτικοῖς θεσί τε και βίοις των περ εὐσεβείας

πόνων ἀπεπειρατο, Ιακὼβ αὐτω ὁνομα ν ἀσκητην δεκαὶ ἀθλητην προσηγορία δηλοῖ ἐπι τη- Ἐλλάδα μεταληφθεῖσα φωνην ὀτε δε λοιπὸν τα νικητηρια κατὰ

των αντιπάλων πολαβὼν στεφεται, δη τε τῶν κατὰ θεωρίαν γαθῶν απολαύει, τηνικαυτα αὐτω και τοὐνομα

μεταβάλλει ὁ χρηματίζων Θεός, μοῖ και θεοπτίας αὐτὸν ἀζιῶν, και τῶν θειοτέρων γερῶν τε και τιμῶν τας io ἀμοιβὰς δια της προσηγορίας δωρούμενος. Λεγει

455쪽

μεταβληθεν σημαίνει ανθρωπον ορωντα Θεόν. Tοιόσδε μεν ου κώ ουτος ἐξ υ το δωδεκάφυλον του ΙουΟαίωνεθνους πέστη γενος. Μυρία Γ αν λεχθείη περ του βίου των ένδρων καὶ τη. φιλοσόφου καρτερίας πεαυτῶν καὶ σκησεως τα μεν προς λεξιν θεωρούμενα, τα δε καὶ δι' υπονοιων ἀλληγορουμενα περὶ ν εἴρηται Ioμεν καὶ λ λοις, ἀτὰρ καὶ μῖν εν οἱ επραγματευσα

Eχω σοι παμ αυτους και ἄλλον εἰπεῖν, do φονοματω ἀνδρί ον τα ἱερα μαρτυρεῖ λόγια γεγονεναι ανθρωπον

ουδαίων γενει επὶ πασι τοι της ευσεβείας κατορθώμασι μεμαρτυρηται οι γε μην του Ιακωβ παῖOες, την πάτριον θεογνωσίαν τε και ευσεβειαν δια σπουδης πεποιημενοι, την των νεκαθεν Ἐβραίων φημην επι μεγα io δόξης προηγον, -στε δη και πάσης Ἀἰγυπτου την b

σύνης προαναστεφθεὶς βραβείοις, καπειτα την Λιγυπτίων ὁποδεξάμενος γεμονίαν, τον θεοφιλη των βραιων

456쪽

μεθα δουλον αυτον ἐξ οικείων πιβουλης γεγενημενον, και δουλον Λιγυπτίου ανδρός. α με γαρ ἄλλα ὁσαεις ραιοτητα και ρώμην σώματος αυτ και ευμορφίαν ηὐτύχητο παρησειν μοι δοκω, εἰ καὶ τα λόγια κάλλους αυτον ρα πάντων διενεγκεῖν ἀναγράφει τα δε περὶ ψυχῆς πῶς αν τις διαγράψειε κα ἀξίαν της τοῖἀνορος αρετης πον Ἀπαινοὶ διελθεῖν προβρημενος : Φύσει με αυτ παρεῖναι λόγος το ελευθεριον γνώρισμα του τε τρόπου ευγενες επανθουν τω προσώπω τοι σε ευσεβειας ιαπρεπουσι κόσμοις διαφερόντως ξησκητο, ως εν σωφροσύνη και δικαιοσύνη φρονησει τε και ανδρεία την ψυχην κλάμπειν, και Io πολυ προτερον εν επιγνώσει καὶ υσεβεια του τῶν απαντων Θεοῖ, ν οι γεννησαντες ε σπαργάνων λεγ

α οὐν αυτ τ του δεσπότου γαμετθ εις κολαστους τε και ρωτικας μιλίας ἄτε νεον το σῶμα κατασύρειν πειρωμένη, και πρῶτα με λόγοις ἀπατα αυτὸν πι-

χειρούση, χιτα βλ ἱκεσίαι. ἀντιβολούσθ και πελος βιαιότερον χεῖρας πάγειν τολμώση, ἀναιδεο τε δηκα ἀναισχύντοις περιπλοκαῖς χρωμενη της τῶν παροτερων ευσεβοῖς διδασκαλιας ὁ ρως την μνημην ἀναπεμπασάμενος, και τον θεοσεβη και ληθῶς Eβραῖον εργοις μοῖ και λόγοις ἀποδείξας, ὁ με αισχρδ και

1 ακόλα ον γύναιον διασειεται, κραταιοτεμα β χειρὶ

p. 3I παραλλάξας ἄσπερ δέ τινος δεινοῖ και λελυττηκότος θηρὸς ἀποορὰς φυγ την σωτηρίαν πορίζεται. Mἄπειτα

457쪽

αὐτος προ εαυτον σώφρονι λογισμω τοιάO 'πιλογι- ζεται, και φησιν Εἰ υ κύριός μου δι' ἐμὲ ου ἐν γινώσκει των

xHἰμαρτήσομαι ἐναντίον του Θεου E si οἱ οἱ νικηφορον τοῖς Ἀρετης βραβείοις ἀναστεψας δευτον ὁ ων λων hΘεος την κατα των δεσποτῶν αυτοῖ καὶ αυτης Αἰγυπτου βασιλείαν τε και γεμονίαν παραOίΟωσι πλην ἀλλακα οὐτος Ἐβραῖος ξ F βραίων, ουχὶ δε ουδαῖος, τιμηδε ην - τα δεουδαιων. Ἐν τοῖς μάλιστα θεοφιλεσι sκαι τρισμακαρίοις ἀνείληπται. Mετὰ δε τους εἰρημενους Ἐβραίους, πειδὴ εις πολυανθρωπίαν πεδίδου το των απογόνων γενος, δη τε καιτο doυοαίων ε αυτῶν θνος συνειστηκει, πλεόναζόν τε Oσημερα και πληθυνον, τα με της ευσεβους αγωγης των πρόπαλαι Ῥεοφιλῶν προπατόρων ματα σμικρον

αυτοῖς in ξησθενει και ἀπημβλύνετο, τὰ δε της παρΛιγυπτίοις βιατριβης ποσουτον της τῶν δηλουμενων κατισχυε πληθύος ὼς της με πατρίου αρετης ει ληθην ξελθεῖν, τ δε παρ' Αιγυπτίοις ὁμοιοτροπία του βίους περιενεχθηναι, ἰς κατὰ μηδεν Αἰγυπτίων τον τρόπον οιαφερειν Οοκεῖν. 'Eνταυθα δητα αυτοῖς τοιοῖσδε ἀποτελεσθεῖσιν ὁ τῶν προπατόρων Θεος γεμόνα και νομοθετην 'κπεμπει Μωσεα, τὰς διὰ χθρησμῶν τῶν προς d

458쪽

τους προγόνους αυτῶν πιστούμενος ἐπαγγελίας καπειταδι αὐτου τα ἀναγραπτα θαυματα καὶ τὰς παραδόξους θεοσημίας επιτελέσας τον ἁρμόδιον τοῖς των ἀκροω- μένων θεσι προβάλλεται νόμον οὐχ οἰοις τε γουνδι ἀβελτερίαν τρόπου την πάτριον ζηλουν ἀρετην, οἶ δὴ τας λυχὰς εμπαθεσι και νενοσηλευμενοις, την κατάλληλον παρεοίοου πολιτείαν τα μεν προφανῶς κτου προδηλου ιαταττόμενος, τα δε δι' υπονοιῶν αἰνιτ-io τόμενος, σύμβολά τε καὶ σκιὰς αλλ υ γυμνην ἀλη- θειαν φυλάττειν αυτοῖς και περιεπειν ποθέμενος Καιδὴ το ουδαίων πολίτευμα εντευθεν ποθεν απὰ Μωσεως αρξάμενον μέ ι και της του Σωτηρος μῶν ησου Xριστου παρουσίας ταῖς τῶν οἰκείων προφητῶν ἀκο- is λούθως φωναῖς διαρκει 'Oτι δὴ και τουτο Μωσεως P. 3I3 ν αυτοῖ και τῶν μετέπειτα προφητῶν θέσπισμα, μηπρότερον κλιπεῖν τα Μωσέως νόμιμά τε και διατάγματα η τα του ριστου φανηναι τα της καινης δηλαδη διαθηκης της δια του Σωτηρος μῶν πασι τοι ἔθνεσι κατηγγελμένης α και δε τέλους ἔτυχεν η και ἀναπεφώνηται. Ἀλλ' πειδη τον τῶν προ Μωσεως Eβραίων βίον εν λίγω διεληλύθαμεν, και τόν γε της κατ αυτούς ευσεβείας χαρακτηρα παρεστησαμεν, έρω και τὸν io δογματικὸν αυτῶν τρόπον από τε της Μωσέως γραφης h και τῶν μετ αυτὰν προφητῶν πισκέψασθαι. s. Πρῶτος δ' οὐν απάντων αυτὸς ἐκεῖνος ὁ θαυμάσιος θεολόγος τε και νομοθέτης, πολιτείαν ευσεβεια προσθ

459쪽

ηκουσαν δια τη γ οἰκείας γραφης τω ουδαιων εθνει προκαταβαλλόμ ενος, ο τοῖς κοινοῖς και πεπατημ ενοις

ωηθη δειν χρησασθαι προοιμίοις των λόγων, προλαβων

δε πάντα νόμον προστακτικον των ποιητεων και τωνου ποιητέων απαγορευτικόν, τάς τε δημοτελεῖς και πολιτικὰς περὶ των προς ἀλληλους συμβολαίων διατάξεις,

ἀπο της πατρίου θεολογίας πιεῖν - ετο πην καταρ χην ποιησασθαι πης , ιδασκαλίας, ουδ ετεραν μάθησιν οἰκείαν νόμοις ευσεβεία προσηκουσιν γησάμενος, Ττην ανωθεν 'ς προπατόρων χις δευτὸν κουσαν θεο λολογίαν. Ἀρχεται τοιγαρουν απὸ Θεοῖ κατὰ τα πάτρια dτη των προγόνων Ἐβραίων θεολογίας, οὐχ η περ Αἰγυπτίοις φίλον η αλ οὐδε Φοινιξιν η τοῖς λοιποῖς εθνεσω παραπλησίως εἰς πληθος καταβάλλουσι πην σεβάσμιον προσηγορίαν, θεούς τε ὁρωμενους με τους κατ οὐρανὸν φωστηρας νομίζουσιν αφανεῖς δ καιαορατους, τοι τους ξ ανθρώπων κατοιχομενους, η καιτους χθονίους και αερίους δαίμονας, κατὰ τὰ πρόσθενημῖν πεληλεγμένα. Ἀλλὰ γαρ π του πάντων αιτίου

αορατων τε και ρατῶν ημιουργου την καταρχην του οπαντὸς λογου πεποιημενος νομοθέτην τουτον εἶναι διασκε της του παντος συστασεως, σπερ μιας τινος P δὲ μεγαλοπόλεως του κόσμου βασιλέα καταστησας. Παιδευε τοιγαρουν αρχόμενος τουτον ηγεῖσθαι μη μόνον των πρὸς αυτου σμικρὸν ίστερον βιαταχθησομένων ανθρώποις νόμων αὐθεντην εἰναι και κύριον, αλλὰ και τῶν τη φύσει τῶν ὁλων.

460쪽

b παντος κόσμου παριστα νευματι με γαρ αυτοῖ καὶ δυνάμει την των πάντων ουσίωσιν γεγονέναι, νόμοις δε και ροις παλιν αὐτο ὁδω και τάξει τον σύμπαντα

διακυβερνασθαι αἰωνα Aόγω μεν γα και νόμω Θεοῖ πρῶτον πάντων ουρανον ἐστερεῶσθαι, και η το βαρυκα στερεμνιον παρὰ την οἰκείαν φύσιν τοῖς λεπτομερ- εστεροις των στοιχείων θαυμασίως επαιωρεῖσθαι λόγωδε και νόμω θείω νυκτὁ και μερας τον ἀμοιβαῖον ἀνακυκλεῖσθαι Ορόμον, λόγω ε Θεοῖ και νόμω καιαυτὁ ηλιον και σεληνην και η των λοιπῶν στερων χορείαν εν πρέποντι κόσμω την προσηκουσαν ἐξανύειν

πορείαν, νόμω δε του παμβασιλεως τροπῶν ἀλλαγὰς και μεταβολὰς καιρῶν νιαυτου τε κύκλους και τὰς ετησίους ἄρας παναρμονί του παντὸς ἀποπληροῖσθαι 'υμφωνία, νόμω Θεοῖ χειμῶνα μεν ποχωρεῖν io εαρι, ποῖτ, δε ταις - χιστα τῶν ωρῶν τροπαῖς, καιd θαλάττης δε βυθοῖς ταῖς χειμαδίοις πλημμυρίσιν πι- κυματίζοντας νόμω θείω τοῖς οἰκείοις ναποκεκλεῖσθαι πελάγεσι, ως μηδε τοὐς ρους τῶν ιερῶν νόμων περβαίνειν τολμῆν, και την ξηρὰν οὐσίαν ὀμβρίοις νάμασι και νιφετοῖς νόμω θείω πάλιν συμμετρως πιχορηγου- μενοις ἀρδομενην την γην μυρία γεν φυτῶν τε και ζώων ἀναδιδόναι ενί τε λόγω, την παμμητορα τῶν ὁλων φύσιν προστάγματι Θεοῖ δεδουλωμενην νόμοις θείοις πείκειν και τη οὐ πανηγεμόνος Θεοῖ βουλη io μη γαρ εικη, μηδ' ς τυχε, μη αὐτομάτω και ἀλόγωφορα συνεστάναι τον τηλικοῖτον διάκοσμον, μηδ' ἀναιτίου φύσεως Ἀργον τυγχάνει το μέγα τοῖτο και