Eusebiou tou pamphilou euaggelikes proparaskeues

461쪽

περικαλλες τε χνουργημα, αλ εἶναι μεν ποίημα του πανσόφου των λων αρχιτέκτονος του δε αυτολλογοις κα ὶ νόμοις ἱεροῖς διακυβερνασθαι. Eνθεν αρξάμενος p. 3I5 ὁ προφητης, καὶ προ της ανθρώπων νομοθεσίας τους περὶ της των λων φύσεως προστάξας νόμους, πρώτιστα πάντων προσεχειν τω παμβασιλεῖ Θεω, και μηἀπορραθυμεῖν αυτο των νόμων παρεκελεύσατο ὁτι η και αυτος λιος Ουρανός τε και κόσμος γη τε και ταω γης παντα, ὁσα τε εργα φύσεως εἰναι νενόμισται, εντολαῖς δευτοδ και βιατάξεσιν ἱεροῖς τε νόμοις και λόγοις δουλεύει Διο και μαλλον χρηναι το ἀνθρώπειον γενος, ου σμικρὸν μερος τυΥχανον του παντος, bκατα το ἀκόλουθον τοῖς θείοις προσανεχειν ιατάγμασι, μηδ' ελαττοῖσθαι των κατα μερος στοιχείων. Γ μεν γαρ εν ἀρχ3 νομοθετησαι τον φησαντα Βλαστησύτω

γη βοτάνην χόρτου σπεῖρον σπέρμα κατὰ γένος, . . . καὶ ξυλον 5 κάρπιμον ποιου καρπόν την ε. αρια λόγω τὶ εὐπειθες επιδεικνυμενην τω νόμω οἴπω και εις εὐρο της θειας

οὐσιαν, φησαντος του Θεου Ἐξαγαγέτω τα δατα ερπετὰ

ψυχων ρωσων, καὶ πετεινὰ πετόμενα κατα τὰ στερέωμ τοσουρανοῖ,

δευρο τω νόμω παρεχουσαν τὰ πειθηνιον. Eι δε δὴ και ηλιος και σελην και στερες, του θείου νόμου και αὐτοῖς διωρισμενου του οικείους ἀποδιδόναι δρόμους,

462쪽

λείποιτο συγγνώμης αποφυγη των Ῥείων κατολι - ωρουντι νόμων Ταῖτα προπα βευσας ὁ θαυμάσιος μας τε εἷλε, καὶ 5 ης οικείας θεογνωσίας τε κώ ευσεβείας εἰκότως ζηλω-

τας κατεστησατο, τι μηδεν τούτοις μοιον παρα τοῖς

των προδηλωθεντων εθνων θεολόγοις εὐρεῖν δεδυνημεθα. Μετὰ δε την πρώτην θεολογίαν μετεισιν επὶ το δεύτερον δόγμα φυσικον μοῖ καὶ φιλόσοφον Μετὰ γουν τηνὶ περὶ Θεοῖ γνωσιν, την τε περὶ των λων διακόσμησιν, τάξει πρόεισιν επὶ το και I φύσει δεύτερον τουτο δην το περὶ φύσεως ἀνθρωπου, τι δη μετὰ Θεου γνωσιν

ἀναγκαῖον γνωναί τινα εαυτόν, διόπερ ξης παιδευε τίανθρωπος, και τί το προάγον αὐτον εις γνωσιν και

λευσεβειαν Θεοῖ, τίς τε η κατὰ το προηγούμενον ἀνθρωπου ζωη Διελόμενος δῆτα τον περι λυχῆς καὶ p. 316 σώματος λόγον εν ψυχη μεν ορίζεται τον ἀληθηανθρωπον, νοερῆς ουσίας και ἀσωμάτου καὶ λογικης μετοχον, ως αν κατ εικόνα Θεου δεδημιουργημενον σῶμα δε γεῶδες εἶναι περίβλημα iliυχῆς τρίτον δελτουτοις προστίθησι πνοην ζωης, νωτικην τινα καὶ τουαπο γης ληφθεντο τω κατ εικόνα Θεοῖ πεποιημενω συναπτικην δυνα μιν Και την πρώτην γε του δηλου- μενου ἀνδρος διατριβην εν τρισμακαρίω Θεου παραδείσω, ἀθανάτων και αιωνιων ἀγαθῶν εμπλεω γεγονεναι io στορεῖ νόμω δε εο και τουτον μοίως τοῖς ἄλλοις B εν ἀρχαῖς του παντος ποβληθεντα ι προσεξίαν καὶ της θείας εντολης παράβασιν της τριποθητο στερηθῆναι ζωης. Ταῖτά τοι ὁ Μωσης εν προοιμίοις τῶν ιερῶν νομων

463쪽

φιλοσοφεῖ, μονο υ ι προκηρυττων μη παραμελεῖν της οικείας ἀξίας, και η ἐτυ μεν προς το θεῖον αφομοιώσεως, ε ης μῖν κώ το θανατον της υ ς προσκε- κληρωσθαι. Μη γαρ δη θεμιτον εἰναι βασιλεως ἀφανίζεσθαι εἰκόνα Μῆναι δε ἀρχετυπον και ἀληθη του Θεοῖτων λων εἰκόνα τον αυτου Λόγον αυτοσοφίαν τυγχα- νοντα, καὶ αυτο ζωην, καὶ ως, και ἀληθειαν, και ει τι καλον και αγαθόν τις επινοησειεν Μικόνα δε εικόνος τον ἀνθρώπειον νουν, παρ ο και κατ εικόνα Θεου γεγονέναι

ἀνωμολόγηται Ἀναγκαῖα δε ταυτα εἰναι φετο προ- παιδευεσθαι τους μελλοντας ιεροῖς προσανεχειν νόμοις, μνημονευειν τε τί το ἀπο γης ληφθεν αὐτοῖς και εις γηναυθις ἀναλυθησόμενον, καὶ τί το εν μῖν κρεῖττον καιΘεῶ εμφερες πως τε χρην Ἀκατερ- των εἰρημενων προσφερεσθαι, μηδε ενυβρίζειν και ασεβεῖν εις τον κατ εικόνα του Θεο ανθρωπον, μηδε γε αυτο ρυπαίνειναισχραῖς και παρανόμοις πράξεσι, φερειν δε δια παντος της πρώτης καὶτρισμακαρίας κείνης διατριβης τε καιζωη τον πόθον, και σπεύδειν παλινδρομεῖν, ευ ν ποιουμενους της πρώτης και τρισμακαρίου ζωης τε και ἀξίας τυχεῖν ἀλλα και παρασκευάζεσθαι ενθενο ηοηεπὶ την Ἀκεῖσε ἀποδημίαν, ἰτι μηδε αλλως Ῥυνατὸν βεβηλοις μαι φν κεκαθαρμενοις των Ἀερῶν 'κεινων

καταφρονησας εντολης ἀποπεπτωκεν Eπι τούτοις p. 317 ἱεροφάντης προστίθησιν αλλο συνεκτικώτατον Oόγμα,

μη ἀμφιγνοεῖν διοάσκων τι δη πάρεστί τις εκαστω πονηρὸς δαίμων φεδρος, βάσκανος και μισόκαλος, καιτης ανθρώπων αρχῆθεν πίβουλος σωτηρίας. Δράκοντα s

464쪽

δε τουτον καὶ Oφιν νομάζει, μελανά τε και σκότους οἰκεῖον, ἰου τε καὶ κακίας πληρη o καί φησι φθόνωτης μετερας νθεο ζωης ποσκελίζειν εισετ και νυν

1 πειρασθαι τούτου δ ἀπάτη και τους προπάτορας μων ta τοῖν γενους πη. θειοτερα ληξεως 'κπεσεῖν ' βιω και χρηναι βια παντος Ἀγρηγορεναι προς τας του ηλωθέντος κακοτεχνους ραδιουργίας. Και τί Ῥη ταυταπρολαμβάνειν, δεον δη ποτε και εξ αυτων ων εγγράφ' ων -καστὶ διελθεῖν των διηγορευμενων , Ἀρξώμεθα δ' υν πάλιν απὸ του Θεου, βοηθον αυτον εν πρώτοις δια του Σωτηρος μων πικαλεσάμενοι.

11. ην με δη της θεολογίας ἀρχην απὸ της των ολων ποιητικης τε καὶ δημιουργικη. δυνάμεως αρχόμενος ὁ κατ αυτους λόγος παρίστησιν, ου συλλογισμοῖς οὐδε πιθανολογίαις δογματικώτερον δε και διδασκαλι- κώτερον απι θειαζων πω ἀγίω IΠνεύματι si ου Ῥεοφορούμενος, δε πως ὁ Μωσης ἀπηρξατο της θεολογίας.

465쪽

θηρία τῆς γῆς κατα γένος, in ab ἐγενετο E δγ, τουτοις εφασκουσα τὶ γραφη Εἶπεν ὁ Θεος το θεῖον νε υμα καὶ το δί πως γενέσθαι τα οντα βουληθηναι τον Θεον παριστησιν, ου μην φων' και συλλαβαῖς φανα αυτον ἐπινοεῖν ἀναγκαῖον, ἀλλα τον πάντα λόγον ἀνακεφαλαιουμενος αυτη φησιν η βίβλος γενέσεως ουρανου και ης, Io. . . fi μέρα ποίησεν Κύριος ὁ Θεος το ουρανον και η γην,

εστάναι παιδευουσα. Eπειτα δε οὐχ δε ρημον ς ορφανον έπω πατρος καταλειφθεντα τον σύμπαντα κόσμον πο ου συστησαμενου διδάσκει, ἀλλ' ει το ἀει πο της του Θεοῖ προνοίας αὐτον διοικεισθαι, ως μη μόνον δημιουργον εἶναι των λων καὶ ποιητην τον Θεόν, ἀλλα καὶ σωτηρα, καὶ διοικητην, καὶ βασιλεα, και γεμόνα, λί- αυτω και σελην καὶ ἄστροις καιτω σύμπαντι οὐρανω τε καὶ κόσμω δι' αἰωνος ἐπιστα - τουντα, μεγάλω τε φθαλμω και ενθε δυνάμει πάντεφορωντα. και τοις πῆσιν οὐρανίοις τε καὶ επιγείοις

466쪽

επιπαρόντα, κώ τα πάντα εν κόσμω διατάττοντά τε καὶ διοικουντα. si σπερ υνί με λει και ι μετα ταυταπροφηται, κόλουθα καὶ αὐτοὶ θειαζοντες, τοτε μεν ἀνεφώνουν ξ αυτου του θείου λεγοντες προσώπου 'Θεος εγγίζων γ ειμι, λέγει Κύριος, καὶ ουχὶ Θεὸς πόρρωθεν.

δὸ δε πη θεολογουντες Τίς μέτρησε γῆ χειρὶ τὸ ἴδωρ,

467쪽

Ἀλλα ταῖτα μεν καὶ ἡ τουτοις ομοια των ρετα Μωσε θεολόγων, ων δ καὶ αυτων Ἐβραιων τυγχα - νει, συνωδα τοῖς παλαιτάτοις προπάτορσι θεολογουντων των δε γε προ Μωσεως θεοφιλων και τρισμακαριων Ioανδρων των δὴ και πρώτων Ἐβραίων, αυτου τε πρώτου πάντων Ἀβραάμ, ο και προπάτωρ του παντο. Ιου δαίων χθνους ἀνείρηται, ἄκουε. Tιπε δὲ Ἀβραὰμ πρὸς

Aβραὰμ εισάγεται ὁ Μελχισε δε ιερευς του Θεου του υψίστου, τον Ἀβραὰμ εὐλογων τούτοις τοῖς ρημασιν

xa την γην. Eτι προς τούτοις ὁ λόγος τον Ἀβρααμεισάγει τω οἰκείω τοιάδε προσδιαλεγόμενον ες την

468쪽

τοις ἐν τὶ προς αυτον Μωσε θεοφανεία, πυθομένω τω

Μωσῆ τίνα χρη τον Θεον γεῖσθαι, φησὶν ὁ χρησμός

Ταυτα μεν ουν ἀπο μυρίων σων της Ἐβραίων θεολογίας ἐκκείσθω. Ἀρ' υν αξιον εν συγκρίσει παραβάλλειν αυτοῖς τὰς των ψοφων Ἐλλη νων θεολογίας,1 των με μηδ' ἰλως εἰναι Θεον ἀποφηναμενων, ων δετους αστερα εἶναι φασκόντων, ους κώ μυδρους τυγχα- νειν διαπυρους, ηλων καὶ πετάλων δίκην εμπεπηγότας P. 32 τω υρανω, των δε πυρ εἶναι τεχνικον ὁδω βαδίζον, καὶ των με μη προνοία Θεοῖ διοικεισθαι τον κόσμον φυσειδε τινι ἀλόγω, των δε α μεν ουράνια μόνα πο Θεοῖδιοικεῖσθαι, ου μην και τα επὶ γης, καὶ πάλιν ἀγεν- ητον εἷναι τον κόσμον, και μηθ ήλως π Θεοῖ γενε- σθαι, αυτομάτως δε και συντυχικως φεστάναι, των δεεξ ατόμων καὶ λεπτων ψωμάτων ἀψύχων τινων Mast αλόγων την του παντος σύστασιν γεγονεναι Ἀλλὰ τὰ la με ε των παρ' Ἐβραίοις λογίων περὶ το των λων Θεου ς ε βραχεσι τοιαυτα συνιδεῖν δε πεται καὶ τὰ μετα τον των λων Θεὸν περὶ της των γενητων ἀρχης

Eβραίοις πεφιλοσοφημενα. a 2 Θαλῆς με ὁ Μιλήπιος ἀρχην των παντων τούδωρ εἶναι ἀπεφηνατο, Ἀναξιμενης δε τον αὐα, ράκλειτος το πυρ, ΙΠυθαγόρας αριθμούς, Ἐπίκουρος αμα Δημοκρίτω σώματα ἄτομα, Ἐμπεδοκλης τὰ τεσσαρα στοιχεῖα. Hδωμεν τοιγαροῖν καὶ τὰ παρ' Ἐβραίοις

469쪽

δε πρωτος διδάσκει λεγων Ἀώβ m δε σοφία πόθεν ευρέθη;

δημιουργον Λόγον Θεου τουτον ἀνευφημησας τον τρόπον ου μην αλλὰ και ὁ τουτου παῖς Σολομων δε πηες αυτης προσωποποιεῖ της σοφίας λέγων Ἐγ- Σοφία p. 321

κατεσκηνωσα βουλην, a γνῶσιν καὶ ἔννοιαν εγω ἐπεκαλεσάμην. Δι' μου βασιλεῖς βασιλεύουσι, καὶ οἱ δυνάσται γρύφουσι δικαιοσύνην. Και πάλιν, Κύριος κτισέ με δρχην ὁδῶν υτο εις ἔργα αυτos, προ του ἰωνος θεμελίωσέ με εν ρχη, προ 0 τη 5

470쪽

αυτολεν παντὶ καιρω ὁτε ηυφραίνετο την οἰκουμένην συντελέσaς.

Ταυτα Σολομων ν Ιαροιμίαις. Και ταυτα δε πη ἐξ

αυτολλεγεται του προσώπου 'o δε ἐστιν σοφία καὶ πῶς εγένετο παγγελῶ, και υκ ποκρύψω μῖν μυστηρια, λλ' ἐξ aρχης γενεσεως ξιχνιάσω. εξης επιλεγει Εστι γαρ αυτη

πνευμα νοερόν, αγιον, μονογενές, πολυμερές, λεπτόν, ευκίνητον, τρανόν, μόλυντον, . . . παντοδύναμον, πανεπίσκοπον, a διαπάντων χωρουν πνευμάτων νοερων καθορων λεπτοτάτων Πίσης γαρ κινήσεως κινητικώτερ0ν 'oφω. διηκει χει και χωρει διαλπαντων δια την καθaρότητα. 'Aτμις γάρ εστ της του Θεοῖδυνάμεως, καὶ aπόρροια τῆς του παντοκράτορος δόξης εἰλικρινης' δι ουδεν μεμολυσμένον εἰς αυτην παρεμπιπτει Ἀπαύγασμα γάρ εστι φωτος ἐδίου, και σοπτρον κηλίδωτον της του Θεοῖd ενεργειας, και εικὼν της γaθότητος υτοῖ . . . Διατεινε δε ποπερατος επι περa ευρώστως, και διοικε τὰ πάντα χρηστῶς.

Kαι γ τόνοε τον ενθεον Λόγον διαφόρως η θεία γραφη

πρὸς του ΓΙατρος επὶ I των ανθρώπων σωτηρία πε-5 πεμμενον εισάγει. υτον δ' ουν κα τω βρααμMωσῆ τε και τοι αλλοις θεοφιλέσι προφγηται φηναι εαυτόν, και χρησμοῖς τα πολλὰ παιδεῖσαί τε καιθεσπίσαι τα μελλοντα ἱστορεῖ, πηνίκα Θεον και Κυριον φθαί τε και ει λόγους των προφητῶν ελθεῖν