장음표시 사용
221쪽
enim hae captiones ex eo nascutur . sinesne ualetudo tadiuriae in bonissatqui insipienti ta ei qui non probe usis tur,non sunt bono: in bonis igitur sunt, M in non bonis. An ualere dc posse in ciuitate utile est i incidere autem potest tempus,cum euam non utilius M satius sit: idem igitur eidem utile M inutile. inuanquam nihil prohibet. id quod omnino sit bonum dc utile, alicui non esse boono.Sithe id malum quod prudens noliti bonum autem prudes non uult amittere: malum igitur id quod bonii. aliud est enim,bonum malum elis dicere, dc bonum res Pudiare. Similis est etiam quae de iure tractari solet arogumentatio.Non enim si fur malus sit,ic furari malum, propterea ille uult malum, sed bonum. accipere enim bonum est,& morbus malum: at morbum respuere n est. An ius magis expetendum sit quam iniuria:& facere iuste quam iniuste i at mori iniuste magis eXpetendum est. An sua quenm tenere aequum est i Q uae autem aliquis de sua sententia iudicarit, si falsa sint, ex lege rata sunt: idem igitur iustum dc non iustum. Itemq; illa uter condemnandus est,is 'ne qui ea quae iusta sunt, commeo motat in iudicio, an is qui iniusta s Atqui aequii est eum qui iniuriam accepit,ea quς pastis est accommodate Ponere: quae eadem iniusta sunt. Adhuc captiones exoposui. nunc quemadmodum discutiendae sint, dicam.
Plon si quid pau iniuria expetendum est, idcirco iniuria Praestat pati quam iure: sed iure pati pr*stat omnino, si quid autem nihil prohibet iniuria pati praestare qu in iure. Itemq; tenere sua quenm iustum est, Κ aliena inis quum: Z tamen iudicium hoc iustum esse nihil prohiοbet.ut si tactum sit iudicis sententia.Non enim si quid iustum est,aut aliquo modo iustum propterea omnino iustum est. Itemq. nihil prohibet, eorum quae iniusta lautaim iniqua,iustam esse expositionem. Nem enim si qua
aequum est commemorare, ea etiam iusta else necesse
est. Sicuti.nec si qua utile est dicere, idcirco utilia sunt. Quod eodem modo de rebus iustis iudicandum est.
222쪽
Quocirca non si ea quae dicuntur iniusta sunt , is qui res
iniustas commemorando uincit.ea enim dicit quae M iu ' stum est dicere ,8c iniquum ferre omnino. iis autem caθptionibus quae ex reprehensionis definitione existent, ν 'occurendum erit ea ratione quam supra praescripsimus. conclusione enim cum oratione conitaria collata,quemadmodum erit idem 5c eadem ex parte', dc cum eodem collatum,& eodem modo, eodemq, tempore uidebis mus. Quod si initio disputationis quaeratur,non concta
dendum est fieti non posse, ut idem sit duplum V non
duplum sed dandum est,non tamen eadem ratione. Id. enim esset reprehendi sine controuersia. Captiones quς sunt ex hoc genere,sunt huiusmodi. Norit 'nerem, qui
quant rem qualis quaeque est nouit, itemq; is qui ignorat s atqui idem qui nouit Cotiscum, quia Coriscus sit
eundem quia musicus,ignorat.eandem igitur rem dc nouit sc ignorat. Et rinsus, An res quatuor cubitorum maognitudine,ea quae trium est major sit i fieri autem potest ex trium cubitorum magnitudine quatuor in longitudine'magnitudo:& quod maius est,minore maius est: eaodem igitur res seipsa bc maior erit, & minor. Eas uero quae ex eo Criuntur quod initium disputationis petitur,
uel sumitur,is qui respondedi partes obtinebit, si id per spicuum siti,non dare,sed uitium iudicare debet,etiam si probabile uideatur. Sin obscura illa erit primae disputa tionis petitio uel sumptio, ignorationem suam propter uitium talium disputationum ad interrogantem, ut qui minime differat,retorquebit. Reprehensio enim primae disputationis petitionem sumptionem ue respuit. Dein 'de admonere debebit,se id dedisse, no ut eo ad id quo
usus sit,uteretur,sed ut eius cotrariti argumentando coocluderet. Iam cuni eae incident quae a consequentibus sumuntur, in ipsa argumentatione docendum erit, du=Plex,argumentum esse a consequentibus. unum, cum ex parte totum concluditur,ut ex homine animal.uolut
enim,ut hoc cx illo consequens est. sic illud ex illo esse. Alterum
223쪽
ELENCIII. . x . Alterum,ex contrario.Si enim hoc illud sequitur, illius
etiam contrarium atherius contrarium sequetur.Ex quo
ducta est Melissi argumentatio: si enim quod ortii est, initium habet,id quod no ortum est re generatum, uult
non habere:ita si coelum ortum non habet,idem termino caret.Non ita est.contra enim argumetauo ducitur.
In iis autem quae ex eo concluduntur,quod aliquid adoiunctum sit,illud primum uidendum est, an eo sublato quod adiectum est,nihilo minus incommodum sequas tur.deinde eo plano facto,dicendum est id datum ess nobis,no Q ita uideretur,sed disputationis gratia. id aretem quomodo usus est,nihil ad disputationem pertineo
.Eae uero quibus ex multis interrogationibus una fit,
. initio distinguendae sunt, cum praesertim ad interrogastinem unam semel sit respondendum. Itaque nec plura de uno,nec unum in multis: sed unum ex uno enunociandum K negandum est. Ut autem in homonymis interdum utrit,interdum neutri conuenit, ut eos qui seomel Zc omnino ad unum rogatum respondent, inconio modum nullum sequatur: sic in his cum multa uni, uestinum multis conuentut,eum qui concedet uersabiturqῆ in hoc errore,nulla sequetur repugnantia. Cum autem unum cadit,alterii non cadit, aut multa in multis dicuno tur. N multa multis ecueniunt,contraq; non conuentutin quςstionibus:tu nec concedendii est,nec abnuedum.
cuiusmodi sunt orationes,in quibus si unu sit bonus alterum malia,est uerum,haec bom1 esse 5c malit. Et rurius,nem bonia nem malii: nem enim utrunq; cadit in alteruis Ita idem boni1 erit 3c malum, ta nec boma nec malu . Et
si quael res eade est,ipsa ta sui similis,dc a caeteris dbeesa, haec aute cu non eade quς alia sint,sed sui similia N a sese diuersa,fit ut eaede res M a se diuersae sint,& sui diis similes .Praeterea si quid ex bono malu fiat, ξc ex mal honu,iam duo erunt,quorii duoru N inequatili utrundipsum sibi par N aequale est. Ita eaedem res ipsae sibi taaequales ta inaequales erunt. Achae quide captiones alio
224쪽
ter etia explicari possiant. Cum enim plura haec nomina ambo M omnia declarent,fit,ut eande dicamus 8c negemus,nomen tamen alii ait alii rei qua significet accoomodemus. in quo nulla reprehesio est. Sed illud perspiscuti est,si clua res una tini conuenire, aut non couenire significetur interrogando,non plura semel quaerentur ex
nobis nos respod edo nihil incomodi esse suscepturos.
. . - . e captiones,quae eo deducunt
nos,ut ide iteremus uerbit,illud perspiculi est non esis cocedenda per se ac separatim aliquid significare ea nomina,quae cum aliquo conseruntur. Cuiusmodi est duo
plum,m solii sine uerbo simpli nihil signiscat propterea' in simplo inest.Na dc dece in iis quae uno dempto de
re sunt intelliguntur: M uerbii facio in hac oratione , nofacio,& omnino in negatione assirmatio. Sed tamen nos quis dicit quippia no esse albu, propterea ipsum albii esscte confirmat: Duplum aute per se nihil fortasse declaorat sicut nec id quod in simplo intelligitur. Q si forte siθgnificat: at certe non ide quod cum simpli uerbo cono iunctu .Ne ars quide in specie quid significat ut cum medicina ars esse dicitur, in quo artis uocabulu totum est, in illo aute ars & sceitia eius est, φ sub scientia cadit sciena. In lis aute nominibus quibus alia definititur hoc dicendu est,non ide per se figniscare id quo utimur in detinledo, quod in oratione. Nam concauu promiscue repassim ide in simo M in obliquo declarat: coitinctii alit 'iis ut illud cum naris,hoc cum cruris uerbo coniuφgatur,nihil prohibet significare.Nec interest, utrii dicas nasum simia,an nasum cocauum. Praeterea in his uerbis non est concedenda in recto dicedi ratio. Est enim falsa: qm sui hoc uerbo utar simitas non est nasus concauus, ted nasi queda quasi affectio. inuapropter no est alienu, nares simas nares esse,quae c5cauitatis nariu habet. Quibus aut de de causis soloecismi fiat,supra diximus. Que
ad modii autem discuti di luiq; debeat.in ipsis captionibus intelligimus. Omnes.n.quas subiicia, soloecismu
225쪽
ELENCHI. sacere uolunt. An quod uere dicis,id uere esti ais autem quippiam esse lapidem .est igitur quippia lapide.Sed dicere lapidem,non est dicere aliquid quod neutrius, sed quod maris genere declaratur. Quocirca si quis roget, An que nominas, uere hunc est non Latine loqui uideo bitur sicut nec si quis requirat, hic ine est quam ess e dio cisi Utrum autem lignum hic,an ea quς nec marem nec foemina significet,nihil interest. itam no fit soloecismus in hac argumentatione, An quod ais esse,id lignum est listarum autem ais esse: lignum igitur est. Lapis autem,& hic maris habet inflexionem . Quod si quis interrooget, sit ne hic haec sDeinde rursus quid num hic Corioscus esti tum dicat,Est igitur hic haecmon concluserit soloecismu,ne si Corisci quide uerbum foemina significet: modo id non dederitis qui contra disputabit sed hoe ante quaerendii est. Si uero sit illud,nec ille dederit, certeis nec uere,nec cotra eum qui rogatus est cocluserit. Eo
de ergo modo illic lapide huius uocabulii declarare debet. Sin minus,nec alter id dedit significare,no est appellanda conclusio: sed uidetur esse,propterea φ dissimilis castis nominis similis apparet. Verum' ne est, hanc esse id quod eam ais esse esse aut eam aspidem ais:est igitur haec aspidem. Sed non necesse est, si aspidem no id significet:sed aspis N aspidem hanc nec quod ais esse,id hic est: ais autem esse Cleonem:est igitur hic Cleonem. Dioctum est enim,quem ais hunc esse,hic est,no hunc. nemenim Latina sit interrogatio, si hoc modo proferatur, Sc tu hoc est autem lapis: scis ergo lapis. Sed non idesignificat in interrogatione, Scin 'tu lapidem i quod in assumptione,est autem lapis. Sed in illa est accusandi casias,in hac recti. An cuius meciam habes,id scis i lapidis autem scientiam habes: scis igitur lapis. Sed cum dicis, cuius,lapidem in gignedi casu intelligis: cum autem id, lapidem in accusandi casu,& maris genere. Datu est austem,cuius scienclam haberes,id scire te,non eius:ita nolapidis,sed lapidem. Atm illud quidem perspicuuln est,
226쪽
ARISTOTELI sex iis quae diximus,haec argumeta non cocludere sesce es, cismum, sed speciem quanda prae se ferre conclusionis: N queadmodii eis sit occurrendii. Intelligendii est autem,facile eisse perspicere in quibusdam argumentis, in. aliis difficile qua de causa & qua in re auditorem capiatat' decipiant cum saepe eade haec sint quae illa. radem
enim argumenta captiosa uocanda sunt omnia, quae ex eode uitio nominantur. idem aute argumentum captiosum aliis ex uerbo aliis ex attributis Maccidete, quibusdam ex alio uidetur existere, propterea P cum quicm cscluditur,no idem declarare usdeatur.Vt ergo captionum earum quae ex homonymia oriuntur,quae ex omni hus maxime solent usurpari partim cuiuis perspicuae ac notae sunt, omnesq; captiones ridicular fere in uerbo Dersantur, cuiusmodi hae sunt, Vi uehebatur curru per scalas. Q ub ad direptiones N Vtra bou εμπρο peperitoneutra, sed pone utram.&-boreasscerte non .interfecit enim mend cu 8c emptore. An non
Euarchus , sed Apollonides i aliaeq, eius generis plurist Maaz: sic partim eos etia qui in captionibus diu mulinq; Mersati sunt 3 exercitati, fallunt dc fugiunt. Idq; ex eo stelligi potest, quod fere uerbis dissentire N discrepare olet. uelut utrum ide significet in rebus omnibus unu, dc id quod est,an aliud. nonulli enim unu N id quod est Ide declarare existimant.alii Zenonis N Parmenidis rationem explicant,propterea ' unum,ic id quod est plura significare uideantur.similiter eae captiones quae in accidete aliisq, rebus cremitur,eam uim habent, ut in aliis
facilius, in aliis difficilius perspici possit 8c genus ipsum
captionis, M sit nec 'ne reprehensio. Dissicilis autem tagrauis est argum etatio quae eam uim habet ut animi dubitando in contrarias partes distrahi r. ferit enim haec, pungitq; maxime. Dubitatio autem duplex est: quarum altera in disputationibus dialecticorum uersarur, cum dubitamus quod potissimu rogatum sequamur. altera
in iis remitur,quae pugnandi studio comparantur, cum
227쪽
ELENCHI. It 3 in quo captionis genere propositum argumentum uerosetur,ambigunt. Argumenta autem dialecticorum tum
demum ad refellendum dissicillima erunt,si ex iis quς uidentur qu1m maxime probari,id quod maxime probabile est euertent 8c confirmabunt. Vna enim cli sit arguo mentatio,tamen contraria oc cotradicente enunciatione translata omnes ratiocinationes sui similes obtinebit:
quippe cum futurum sit semper, ut ex probabilibus ite probabile infirmet & cofirmet, ut ambigere dc dubitare
animis necesse sit. Ac dissicilis quidem illa maxime est, quae interrogationibus parem ac similem facit concluosionem. Secudo loco ea quae ex similibu s omnibus progreditur,quae faciet item,ut dubium sit,utrum rogatum
negandum sit, id quod difficile factu est. Nam M infiro
mandum est,ic tamen utrum sit incertum est.Earum autem quae certandi studio comparantur,ea primum dissiocillima est,qiiς cum primum tractata est,dubium est rem nec ne coclulerit & effecerit, oc utrum in distinctione ac falsitate illius consistat explicatio. Deinde ex reliquis ea cuius explicationem perspicuum est uel in falsitate uel in distinctione uersari,sed dubium est utrius rogati eversione aut distinctione sit dissoluenda: quin etiam utrii in coclusione,an in altero rogato explicatio quςri debeat. Ac interdum quidem facile est argumentu ex quo nihil effectum est tum cum nimis improbabiles aut falsς sunt assumptiones, interdum autem non est negligendum. Nam ec cum aliquod rogatu deest,in quo illa uis inest, ut in eo uersetur,ic ut ex eo ducatur argumentum, neq, id assumptum est, dc tamen tractatum est ic explicatu argumentit,inepta ratiocinatio est: dc cum aliquid praeterν milium est eoru quae extrinsecus ad rem quς proposita est confirmanda alsumuntur,non facile contemni negliosq; debet: sed argumentu facile est,ic is qui interrogat, non praeclare suo functus est munere. Expicatio autem allas ad toram argum etationem,alias ad eam quae rem Maerit,dc ad rogatum,interdum ad neutru eorum relat
228쪽
ri potest.Eodemq, modo qua rere licet,& tractare argumentatione nim contra id quod uenit in disputatione, tu contra eum qui respondet,lum contra tepus, cu plus temporis desiderat explicatio, d quantum datum sit ad xxii. disserendum contra explicationem. Diximus ex quot quibus q; nascantur captiones in disputando, ic quemo admodum eum qui metiatur indicemus impellamusq; alterum, ut admirabilia quaedamia contra opiniones Cinnium dicat. Ostendimus praeterea,ex quibus emciaο- tur ratiocinatio, ic quae nam si interrogandi ratio, taquis nam sit interrogationum ordo. Illud etiam docuismus, quis sit usus horum argumentorum. Diximus de
ratione dc disciplina respondendi, H quemadmodum
argumenta captiosa dissolui debeant. Reliquum est,ut de instituti nostri ratione enumerantes, nostrumq; sero monem concludentes, pauca dicamus . Propositum nobis fuit,rationem quandam de omni re proposita disseredi ex iis quae maxime rbarentur inuenire .hoc enim officium est dialectices,ta eius rationis quae periculi faciendi causa comparata est. Q uoniam autem ante cono
firmauimus, dialecticen propter, sophistices quam seoquuta est uicinitatem, non solum posse probabili, sed
etiam necessaria ratione, disserere: ob eam causam non' solum eius officium in eo posuimus,ut ea instrum argumenta sumere,sed etiam ut argumentis resistentes, cauolam differendi iis afferendis quae maxime item probas huntur defendere possimus.Cuius nos modo quae causa esset diximus,ob eamq; causam Socrates quaerere solebat,non respodere: quippe qui nihil se scire fateretur. quae quidem facultas ad quas res esset utilis , 8c quibus quoiqi rebus comparari possiet, atque unde harum reorum nobis magna suppeteret copia, in superioribus libhris demostrauimus. Illud etiam exposuimus,quς esset interrogandi ratio dc ordo,quae respondendi, ta quoo
modo explicanda argumenta. Caetera etiam ost dimus
PQ ad tan in rationem differendi pertinent. deniri
229쪽
ut etiam supra dictum est, de captiosis ξc fallacibus asgumentis diximus . inuae cum ita sint,certe hinc instituti nostri ratio commode habebit terminum. inuod autem in ea de qua agitur arte usu uenerit,ignorare nitonime debemus,eorum omnium quae inueniuntur, partim cum prius ab aliis percepta ec comprehensa essent,ta sigillatim elaborata , opera eorum qui posterius aco cepissent,progressa esse longius: partitii a prima otigione paruam primum progressionem facere solent, sed
multo utiliore ea quam a sequuntur ex his,amplificatione. Cum enim maxima est in principio totius rei uis, ut dicitur, tum difficultas maxima. Q uo enim maior est in eo uis,eo quoniam Perexiguum est,dii ficilius cadit sub aspectum hoc autem inuento facilius est reliqua addeρre dc conducere . quod etiam in libris de ciuili scientia contingit,ac fere in caeteris artibus omnibus. ut enim artes inuenerunt,omnino paulum aliquid processeruntii autem qui nunc in honore habentur, cum a multis
quasi haereditario iure, iis qui uicissim propagarunt accepissent,sic augerunt.Τisias quidem primus luccessit. Tissiae Thrastmachus,Thrasimacho Theodorus , mulotiq, multas partes contulemni.ut hanc magnam esse artem,nihil mirum esse uideatur: At uero huius artis non
Partes aliquae perfectς erant,lnitio alie erant: sed ne una quidem omnino suberat. Nam eorum qui disputatioones eas quae certandi studio instituebantur,mercede docebant,fimilis erat disciplina Gorgiae instituto. Nam cuorationes alii ad dicendii, alii quae ad quaerendii & ino terrogandum ualerent,darent ediscendas, in quas ultioque saepe mutuis sermonibus incidere lolebant: fiebat ut discipuli celeriter illi quidem,sed sine arte, percipes rent,quae ab illis traderentur,praesertim cum ita demum se instituere ta docere existimarent,si non artem, sed ea quae artis essent traderent,ut si quis artem se traditurum profiteretur,qua pedum dolori mederemur, deinde noartem doceret calceorum conficiendorum, nec unde
230쪽
iure pararentur traderet, suppeditaret autem uaria geonera calceorum, is certe ut adiumentum ad usum adoferret, artem tamen non traderet. Et eloquentiae quisdem multa profecto oc ueterum praecepta extiterunt, dialectices autem nullum omnino habemus ante aliud qu1m longo usu quaerendo multum temporis consumpsimus. uod si uobis in haec ipsa intuentibus non uis detur haec ipsa disserendi ratio ex iis quae ab initio sup σPeteban satis praeclare constituta esse, prae caeteris artis bus quae haereditario quodam iure ad tantam amplitus dinem elatae sunt hoc profecto unum reliquum est uo=his,aut iis qui audiet ossicium,ut si qua praetermissa sint, iis qui praetermiserunt ueniam detis:& si qua inuenta,inuentoribus gratiam habeatis.